໑໑. ຈີວຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕໔. ຣາຊຄຫສ຺ສ ທກ຺ຂິຓຠາເຄ ຄິຣິ ທກ຺ຂິຓາຄິຣິ ຓ-ກາເຣ ອ-ກາຣສ຺ສ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ, ຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓຠາເຄ ຊນປໂທປິ ‘‘ທກ຺ຂິຓາຄິຣີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ‘‘ຄິຣິໂຕ ທກ຺ຂິຓຠາໂຄ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ເອກທິວເສນາຕິ ເອເກນ ທິວເສນ ອຸປ຺ປພ຺ພາເຊສຸໍ ເຕສໍ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕາຠາວໂຕ.

ຍຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ອຸຕ຺ຕຣິ ວາ ຠິກ຺ຂູ ອກປ຺ປິຍນິມນ຺ຕນໍ ສາທິຍິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ໂຠຊນໍ ເອກໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເອຕໍ ຄຓໂຠຊນໍ ນາມ, ຕໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ‘‘ຕິກໂຠຊນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຈເນນ ຄຓໂຠຊນໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕໂຍ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາປິ ‘‘ຕິກໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ທຸມ຺ມງ຺ກູນໍ ນິຄ຺ຄໂຫ ເອວ ເປສລານໍ ຜາສຸວິຫາໂຣ’’ຕິ ອິທໍ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ທຸມ຺ມງ຺ກູນໍ ນິຄ຺ຄເຫເນວາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຍຖາ ເທວທຕ຺ໂຕ…ເປ… ສງ຺ຆໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ຕິກໂຠຊນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ.

ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫີຕິ ອຖ ກສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ອສມ຺ປນ຺ນຄຓໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຈຣສີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອສມ຺ປນ຺ນາຍ ປຣິສາຍ ຈາຣິກາຈຣຓໍ ກຸລານຸທ຺ທຍາຍ ນ ໂຫຕິ, ກຸລານໍ ຆາຕິຕຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ເຖໂຣ ‘‘ສສ຺ສຆາຕໍ ມຎ຺ເຎ ຈຣສີ’’ຕິອາທິມໂວຈ.

ໂສເຘນ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ອຕິວິຍ ປຣິສຸທ຺ຘຠາວທສ຺ສເນນ. ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ ນ ຊານາມິ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສວ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພຕ຺ຕາ. ກິຎ຺ຈນໍ ກິເລສວຕ຺ຖຸ. ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ ປລິໂພໂຘ, ອາລໂຍ ອເປກ຺ຂາ. ໂອກາສາຠາວໂຕຕິ ພຫຸກິຈ຺ຈກຣຓີຍຕາຍ ກຸສລກິຣິຍາຍ ໂອກາສາຠາວໂຕ. ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໂຕຕິ ສງ຺ເກຕໍ ກຕ຺ວາ ວິຍ ກິເລສຣຊານໍ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິຊ຺ຌປວຕ຺ຕນໂຕ.

ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາທິສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫໍ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ເສຏ຺ຐໍ ຈຣິຍໍ. ຂຓ຺ຑາທິຠາວາປາທເນນ ອຂຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ. ລກ຺ຂຓວຈນຎ຺ເຫຕໍ. ກິຎ຺ຈິ ສິກ຺ເຂກເທສໍ ອເສເສຕ຺ວາ ເອກນ຺ເຕເນວ ປຣິປູເຣຕພ຺ພຕາຍ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ຕມ຺ປິ ສໍກິເລສມລໍ ອນຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ວິສຸທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຫຣິຕພ຺ພຕາຍ ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ. ຕໂຕ ເອວ ສງ຺ຂໍ ວິຍ ລິຂິຕນ຺ຕິ ສງ຺ຂລິຂິຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ລິຂິຕສງ຺ຂສທິສ’’ນ຺ຕິ. ທາຐິກາປິ ຕຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ມສ຺ສຸ’’ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເອຕ຺ຖ ເກວລໍ ມສ຺ສຸເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສາເຍນ ຣຕ຺ຕານິ ກາສາຍານິ.

ວງ຺ຄສາຏໂກຕິ ວງ຺ຄເທເສ ອຸປ຺ປນ຺ນສາຏໂກ. ເອສາຕິ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖໂຣ. ອຠິນີຫາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຓິຘານໂຕ ປຠຸຕິ, ອຍໍ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈມານາ. ອຄ຺ຄສາວກທ຺ວຍໍ ອຸປາທາຍ ຕຕິຍຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕິຍສາວກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຕສຫສ຺ສຎ຺ເຈວ ສຏ຺ຐິສຫສ຺ສານິ ຈ ອຏ຺ຐ ຈ ສຫສ຺ສານິ.

ອຍຎ຺ຈ ອຍຎ຺ຈ ຄຸໂຓຕິ ສີລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຄ຺ຄຜລາ ຄຸໂຓຕິ ກິຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປູຣຍມາໂນ ວິຍ ກເຖສິ.

ໂກລາຫລນ຺ຕິ ເທວຕາຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ໂກລາຫໂລ.

ຂຸທ຺ທກາທິວເສນ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ. ຕຣຓໍ ວາ ໂຫຕຸ ມຣຓໍ ວາຕິ ມໂຫຆໍ ໂອຄາຫນ຺ໂຕ ປຸຣິໂສ ວິຍ ມຈ຺ເຉຣສມຸທ຺ທໍ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາປິ…ເປ… ປາທມູເລ ຐເປສິ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນາຍ ມຈ຺ເຉຣປຫານສ຺ສ ກຖິຕຕ຺ຕາ.

ສຕ຺ຖຸ ຄຸຓາ ກຖິຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕ຺ຖຸ ຄຸເຓ ກເຖນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ຕທາ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມສ຺ສວນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ.

ຕຖາຄຕມຎ຺ຈສ຺ສາຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຣິໂຠຄມຎ຺ຈສ຺ສ. ທານໍ ທຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸໂຣຫິຕຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ຕາທິສສ຺ເສວ ເສຏ຺ຐິໂນ ຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ.

ອທິນ຺ນວິປາກສ຺ສາຕິ ປຸພ຺ເພ ກຕູປຈິຕສ຺ສ ສພ຺ພໂສ ນ ທິນ຺ນວິປາກສ຺ສ. ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກລລປູຣຓກມ຺ມສ຺ສ. ຕສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘສຣີຣຕາຍ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕາ. ອິຏ຺ຐກປນ຺ຕີຕິ ສຸວຓ຺ຓິຏ຺ຐກປນ຺ຕິ. ຆຏນິຏ຺ຐກາຍາຕິ ຕສ຺ສ ປນ຺ຕິຍໍ ປຐມໍ ຐປິຕອິຏ຺ຐກາຍ ສທ຺ຘິໍ ຆເຏຕພ຺ພອິຏ຺ຐກາຍ ອູນາ ໂຫຕິ. ຠທ຺ທເກ ກາເລຕິ ອີທິສິຍາ ອິຏ຺ຐກາຍ ອິຈ຺ຉິຕກາເລເຍວ ອາຄຕາສິ. ເຕນ ພນ຺ຘເນນາຕິ ເຕນ ສິເລສສມ຺ພນ຺ເຘນ.

ໂອລມ຺ພກາຕິ ມຸຕ຺ຕາມຓິມຍາ ໂອລມ຺ພກາ. ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ ໂນ ປຸຎ຺ຎໍ ຕໍ, ຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຍໍ ກາຣຓາ ອິໂຕ ສຸຂຸມຕຣສ຺ສ ປຏິລາໂຠ ສິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຎ຺ຎນິຍາເມນາຕິ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວສິທ຺ເຘນ ນິຍາເມນ. ໂສ ຈ ອສ຺ສ ພາຣາຓສິຣຊ຺ຊໍ ທາຕຸໍ ກໂຕກາໂສ.

ຜຸສ຺ສຣຖນ຺ຕິ ມງ຺ຄລຣຖໍ. ອຸຓ຺ຫີສໍ ວາລພີຊນີ ຂຄ຺ໂຄ ມຓິປາທຸກາ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຈວິຘໍ ຣາຊກກຸຘຠຓ຺ຑໍ. ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ວິສຸໍ ຄຫິຕໍ. ທິພ຺ພວຕ຺ຖໍ ສາທິຍິຕຸໍ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວໂຈທິໂຕ ‘‘ນນຸ ຕາຕາ ຖູລ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ປຎ຺ຈ ຈງ຺ກມນສຕານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ເທນ ອາທິອຕ຺ເຖນ ອຄ຺ຄິສາລາທີນິ ປພ຺ພຊິຕສາຣຸປ຺ປຏ຺ຐານານິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ສາຘຸກີຬິຕນ຺ຕິ ອຣິຍານໍ ປຣິນິພ຺ພຸຕຏ຺ຐາເນ ກາຕພ຺ພສກ຺ກາຣໍ ວທຕິ.

ນປ຺ປມຊ຺ຊິ ນິໂຣຄາ ອຍ຺ຍາຕິ ປຸຈ຺ຉິຕາກາຣທສ຺ສນໍ. ປຣິນິພ຺ພຸຕາ ເທວາຕິ ເທວີ ປຏິວຈນໍ ອທາສິ. ປຏິຍາເທຕ຺ວາຕິ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ. ສມຓກປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ຕິ ສມິຕປາເປຫິ ອຣິເຍຫິ ອນຸຏ຺ຐາຕພ຺ພປພ຺ພຊ຺ຊໍ. ໂສ ຫິ ຣາຊາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ເວສສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ‘‘ອິທເມວ ຠທ຺ທກ’’ນ຺ຕິ ຕາທິສໍເຍວ ລິງ຺ຄໍ ຄຓ຺ຫິ.

ຕຕ຺ເຖວາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກເຍວ. ວີສຕິເມ ວສ຺ເສ ສມ຺ປຕ຺ເຕຕິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາຘິກາຣສ຺ສ ຈິຣກາລໍ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ເອວຣູປໍ ກຖໍ ມາ ກເຖຖາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ວີສຕິ ຘຣຓານິ ‘‘ນິກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອລຠນ຺ໂຕ ນ ວສາມີຕິ ສຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອິຕ຺ຖາກໂຣຕິ ອິຕ຺ຖິຣຕນສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ. ອຍ຺ຍຘີຕາຕິ ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ຘີຕາ, ຠທ຺ທກາປິລານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປສາທຣູເປນ ນິພ຺ພິສິຏ຺ຐຕາຍ ‘‘ມຫາຄີວ’’ນ຺ຕິ ປຏິມາຍ ສທິສຠາວມາຫ. ເຕນາຫ ‘‘ອຍ຺ຍຘີຕາຍາ’’ຕິອາທິ.

ສມານປຓ຺ຓນ຺ຕິ ສທິສປຓ຺ຓໍ, ກຸມາຣສ຺ສ ກຸມາຣິຍາ ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕປຓ຺ຓໍ. ອິໂຕ ຈ ເອຕ຺ໂຕ ຈາຕິ ເຕ ປຸຣິສາ ສມາຄມຏ຺ຐານໂຕ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ມຫາຕິຕ຺ຖຄາມໍ ມທ຺ທຣຏ຺ເຐ ສາຄລນຄຣຎ຺ຈ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປກ຺ກມນ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ອິໂຕ ຈ ເອຕ຺ໂຕ ຈ ເປເສສຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ປຸປ຺ຜທາມນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ປຸປ຺ຜທາມໍ. ຕານິ ປຸປ຺ຜທາມານິ. ເຕຕິ ອຸໂຠ ຠທ຺ທາ ເຈວ ປິປ຺ປລິກຸມາໂຣ ຈ. ໂລກາມິເສນາຕິ ເຄຫສ຺ສິຕເປເມນ, ກາມສ຺ສາເທນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສໍສຏ຺ຐາຕິ ນ ສໍສຏ຺ຐາ. ວິຈາຣຍິໍສຸ ຆເຏ ຊລນ຺ເຕນ ວິຍ ປທີເປນ ອຊ຺ຌາສເຍນ ສມຸຊ຺ຊລນ຺ເຕນ ວິໂມກ຺ຂພີເຊນ ສມຸສ຺ສາຫິຕຈິຕ຺ຕາ. ຍນ຺ຕພທ຺ຘານີຕິ ສສ຺ສສມ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອິຏ຺ຐກທ຺ວາຣກວາຏໂຍຊນວເສນ ຍນ຺ຕພທ຺ຘອຸທກນິກ຺ຂມນຕຸມ຺ພານິ. ກມ຺ມນ຺ໂຕຕິ ກສິກມ຺ມກຣຓຏ຺ຐານໍ. ທາສຄາມາຕິ ທາສານໍ ວສນຄາມາ.

ໂອສາເປຕ຺ວາຕິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ອາກປ຺ປກຸຕ຺ຕວເສນາຕິ ອາກາຣວເສນ ກິຣິຍາວເສນ ຈ. ອນນຸຈ຺ຉວິກນ຺ຕິ ປພ຺ພຊິຕເວສສ຺ສ ອນນຸຣູປໍ. ຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກຕິ ທ຺ເວຘາປຖສ຺ສ ທ຺ວິຘາຠູຕຏ຺ຐາເນ.

ເອເຕສໍ ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ນິສີທີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສາ ປນ ສຕ຺ຖຸ ຕຕ຺ຖ ນິສຊ຺ຊາ ເອທິສີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນິສີທນ຺ໂຕ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ພຸທ຺ຘານໍ ອປຣິມິຕກາລສງ຺ຄຫິຕາ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍາປຣິເມຍ຺ຍປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣູປຈຍນິພ຺ພຕ຺ຕາ ນິຣູປິຕສຠາວພຸທ຺ຘຄຸຓວິຊ຺ໂຊຕິຕາ ລກ຺ຂຓານຸພ຺ຍຎ຺ຊນສມຸຊ຺ຊລາ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາເກຕຸມາລາລງ຺ກຕາ ສຠາວສິທ຺ຘຕາຍ ອກິຕ຺ຕິມາ ຣູປກາຍສິຣີ, ຕໍເຍວ ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພໍ ປສາທສໍວຑ຺ຒນຕ຺ຖໍ ອນິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ຠຄວາ ‘‘ພຸທ຺ຘເວສໍ ຄເຫຕ຺ວາ…ເປ… ນິສີທີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອສີຕິຫຕ຺ຖໍ ປເທສໍ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຍາ ‘‘ອສີຕິຫຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສຕສາໂຂຕິ ພຫຸສາໂຂ ອເນກສາໂຂ. ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ອໂຫສິ ນິຣນ຺ຕຣໍ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມີຫິ ສມນ຺ຕໂຕ ສໂມກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຣາຊຄຫໍ ນາຬນ຺ທນ຺ຕິ ຈ ສາມິອຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ອນ຺ຕຣາສທ຺ທໂຍຄໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຣາຊຄຫສ຺ສ ນາຬນ຺ທາຍ ຈາ’’ຕິ. ນ ຫິ ເມ ອິໂຕ ອຎ຺ເຎນ ສຕ຺ຖາຣາ ຠວິຕຸໍ ສກ຺ກາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປຣມຕ຺ເຖຫິ ສຕ຺ຕານໍ ຍຖາຣຫໍ ອນຸສາສນສມຕ຺ຖສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສເທວເກ ອຠາວໂຕ. ນ ຫິ ເມ ອິໂຕ ອຎ຺ເຎນ ສຸຄເຕນ ຠວິຕຸໍ ສກ຺ກາ ໂສຠນຄມນຄຸຓຄຓຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ນ ຫິ ເມ ອິໂຕ ອຎ຺ເຎນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຠວິຕຸໍ ສກ຺ກາ ສມ຺ມາ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ ສຍມ຺ຠຸຎາເຓນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ອິມິນາຕິ ‘‘ສຕ຺ຖາ ເມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ.

ອຊານມາໂນວ ສພ຺ພຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສພ຺ພເຈຕສາຕິ ສພ຺ພອຊ຺ຌຕ຺ຕິກງ຺ຄປຣິປຸຓ຺ຓເຈຕສາ. ສມນ຺ນາຄຕນ຺ຕິ ສມ຺ປນ຺ນໍ ສມ຺ມເທວ ອນຸ ອນຸ ອາຄຕໍ ອຸປຄຕໍ. ຜເລຍ຺ຍາຕິ ວິທາເລຍ຺ຍ. ວິລຍນ຺ຕິ ວິນາສໍ.

ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈມານາກາເຣນ. ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສ຺ສ ພຫລຕາ ນາມ ວິປຸລຕາຕິ ອາຫ ‘‘ມຫນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມຕຣເມວາຕິ ປເຄວ ອຸປສງ຺ກມນໂຕ. ຕຖາ ອຕິມານປຫີໂນ ອສ຺ສ, ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ຍຖາ ສຓ຺ຐາຕິ. ກຸສລສນ຺ນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ມນິສ຺ສິຕໍ. ອຏ຺ຐິກນ຺ຕິ ເຕນ ຘມ຺ເມນ ອຏ຺ຐິກໍ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຣິໂຍສານາ ສວນຈິຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພເຈໂຕ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂຖກມ຺ປິ ພຫິ ຄນ຺ຕຸໍ ອເທນ຺ໂຕ’’ຕິ. ເຕນ ສໂມຘານໍ ທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ເພນ…ເປ… ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ອາຣມ຺ຠໂຕ ປຠຸຕິ ຍາວ ເທສນາ ນິປ຺ຜນ຺ນາ, ຕາວ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ປວຕ຺ເຕນ ສພ຺ເພນ ສມນ຺ນາຫາຣຈິຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມໍເຍວ ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ. ຐປິຕໂສໂຕຕິ ຘມ຺ເມ ນິຫິຕໂສໂຕ. ໂອທຫິຕ຺ວາຕິ ອປິຫິຕໍ ກຕ຺ວາ. ປຐມຊ຺ຌານວເສນາຕິ ອິທໍ ອສຸເຠສຸ ຕສ຺ເສວ ອິຊ຺ຌໂຕ, ອິຕຣຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ວຸຕ຺ຕາ.

ສໍສາຣສາຄເຣ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕສ຺ສ ອິຓຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ກິເລສາ ອາສວສຠາວາປາທນໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ສຣໂຓຕິ ສກິເລໂສ’’ຕິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຫິ ປຣິໂຠຄາຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄຕ຺ຕໍ ສໍວຓ຺ຓນາສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຠຄວາ ປຐມໍ ໂອວາທໍ ເຖຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຊາຕິກຕ຺ຕາ ຊາຕິມານປຫານຕ຺ຖມຠາສິ, ທຸຕິຍໍ ພາຫຸສຈ຺ຈໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກອຫໍກາຣປຫານຕ຺ຖໍ, ຕຕິຍໍ ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກອຕ຺ຕສິເນຫປຫານຕ຺ຖໍ. ອຏ຺ຐເມ ທິວເສຕິ ຠຄວຕາ ສມາຄຕທິວສໂຕ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ.

ມຄ຺ຄໂຕ ໂອກ຺ກມນໍ ປຐມຕຣໍ ຠຄວຕາ ສມາຄຕທິວເສເຍວ ອໂຫສິ. ຍທິ ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄໂມ ປຈ຺ຉາ, ອຖ ກສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ປເຄວ ສິທ຺ຘໍ ວິຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເທສນາວາຣສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ສຕ຺ຕາຫເມວ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ ສຣໂຓ, ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊິ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອວສຣປ຺ປຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປເວເທນ຺ໂຕ ‘‘ອຏ຺ຐມິຍາ ອຎ຺ຎາ ອຸທປາທີ’’ຕິ ອາຫ. ອຍເມຕ຺ຖ ເທສນາວາຣສ຺ສ ອາຄໂມ. ຕໂຕ ປຣໍ ຠຄວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ກຕໍ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ຈີວຣປຣິວຕ຺ຕນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຖ ໂຂ, ອາວຸໂສ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອນ຺ຕນ຺ເຕນາຕິ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຍ ສງ຺ຆາຏິຍາ ອນ຺ຕນ຺ເຕນ. ຊາຕິປໍສຸກູລິເກນ…ເປ… ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອເຕນ ປຸພ຺ເພ ຊາຕິອາຣຎ຺ຎກຄ຺ຄຫເຓນ ຈ ເຕຣສ ຘຸຕງ຺ຄາ ຄຫິຕາ ເອວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ອນຸຣູປໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕຸໍ. ເຖໂຣ ປາຣຸປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຠຄວໂຕ ໂອວາທໍ ຠຄວໂຕ ວາ ຘມ຺ມກາຍໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸຣສ຺ສ ວເສນ ຊາໂຕຕິ ໂອຣໂສ. ຠຄວໂຕ ວາ ຘມ຺ມສຣີຣສ຺ສ ມຸຂໂຕ ສຕ຺ຕຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍໂຕ ຊາໂຕ. ເຕເນວ ຘມ຺ມຊາຕຘມ຺ມນິມ຺ມິຕຠາໂວປິ ສໍວຓ຺ຓິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ໂອວາທຘມ຺ໂມ ເອວ ສຕ຺ຖາຣາ ທາຕພ຺ພໂຕ ເຖເຣນ ອາທາຕພ຺ພໂຕ ໂອວາທຘມ຺ມທາຍາໂທ, ໂອວາທຘມ຺ມທາຍຊ຺ໂຊຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕໍ ອຣຫຕີຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສສປເທສຸປິ.

‘‘ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຈ ປຣິໂສຘິຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ສມ຺ມເທວ ໂສຘິຕຠາວໍ ພ຺ຍຕິເຣກມຸເຂນ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ອາວຸໂສ, ຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ອຫໍ ລຠິໍ, ເອວໍ ໂສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກາ ລຠຕີຕິ ໂຍຊນາ. ສີຫນາທໍ ນທິຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ສີຫນາທນທນາ ນາມ ເທສນາວ, ເຖໂຣ ສຕ຺ຖາຣາ ອຕ຺ຕໂນ ກຕານຸຄ຺ຄຫເມວ ອນນ຺ຕຣສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸລ຺ລິງ຺ເຄຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາ. ນ ຫິ ມຫາເຖໂຣ ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸຓານຸຠາວໍ ວິຠາເວຕິ. ເສສນ຺ຕິ ຍໍ ອິຘ ອສໍວຓ຺ຓິຕໍ. ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ອນນ຺ຕຣສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ.

ຈີວຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.