໑. ປຣິວີມໍສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໑. ອຸປປຣິກ຺ຂມາໂນຕິ ປວຕ຺ຕິປວຕ຺ຕິເຫຕຸໍ, ນິວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕິເຫຕຸຎ຺ຈ ປຣິຕຸເລນ຺ໂຕ. ກຸໂຕ ປເນຕນ຺ຕິ? ‘‘ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ’’ຕິ ວຈນໂຕ. ນ ຫິ ສພ຺ພທຸກ຺ຂປຣິວີມໍສໍ ວິນາ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ ສມ຺ຠວຕິ. ກສ຺ມາຕິອາທິນາ ຊຣາມຣຓສ຺ເສວ ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຊາຕິອາທີນມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິ ທຸກ຺ຂຠາວິນີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍສ຺ມາ ຊຣາມຣເຓ ຄຫິເຕ ສຕິ ຊາຕິປິ ຄຫິຕາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສາ ອຠາເວ ຊຣາມຣຓສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ. ເອສ ນໂຍ ຠວາທີສຸປິ. ເອວໍ ຍາວ ຊາຕິຘມ຺ໂມ ຊຣາມຣເຓ ຄຫິເຕ ຄຫິໂຕວ ໂຫຕິ, ຊຣາມຣຓປເທເສນ ຕພ຺ພິກາຣວນ຺ໂຕ ສພ຺ເພ ເຕຠູມກາ ສງ຺ຂາຣາ ຄຫິຕາຕິ ເອວມ຺ປິ ຊຣາມຣຓຄ຺ຄຫເຓນ ສພ຺ພມ຺ປິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ຄຫິເຕ ສພ຺ພທຸກ຺ຂສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອເນກວິຘນ຺ຕິ ພຫຸວິຘໍ ພຫຸໂກຏ຺ຐາສໍ. ‘‘ອເນກ’’ນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ. ອເນກນ຺ຕິ ພຫຸລວຈນໍ. ວິຘນ຺ຕິ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈປາລິຈ຺ຈາທິວເສນ ວິປຣີຕໂກຏ຺ຐາສໍ. ນານປ຺ປກາຣກນ຺ຕິ ຕໂຕ ເອວ ນານປ຺ປກາຣໍ. ນ຺ຫຕ຺ວາ ຐິຕໍ ປຸຣິສໍ ວິຍາຕິ ພາລານໍ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ສຸຠາກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍາຫ.

‘‘ສາຣຸປ຺ປຠາເວນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິໍ ສພ຺ພຖາ ສາຣຸປ຺ປຠາເວນາຕິ ອາຫ ‘‘ນິກ຺ກິເລສຕາຍ ປຣິສຸທ຺ຘຕາຍາ’’ຕິ. ນ ຫິ ຕສ຺ເສສາ ອສງ຺ຂຕຕາທິຠາເວນ ສທິສາ. ປຏິປນ຺ໂນຕິ ປຏິມຸໂຂ ອຠິສງ຺ຂາຣມຸໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ປນ຺ໂນ ອຘິຄໂຕ. ອນຸຄຕນ຺ຕິ ອນຸຈ຺ຉວິກຠາເວນ ຄຕໍ, ຍຖາ ຈ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຘິຄໂມ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຕທນຸຣູປຠາເວນ ຄຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປາຬິຍໍ ‘‘ປຊານາຕີ’’ຕິ ປຸພ຺ພຠາຄວເສນ ປຊານນາ ວຸຕ຺ຕາ, ‘‘ຕຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ໂຫຕີ’’ຕິ ນິຍຕວເສນ. ‘‘ອປຣຠາຄວເສນາ’’ຕິ ອປເຣ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຍຖາ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ຊຣາມຣຓໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕຖາ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ປທວີມໍສນາ ປຸພ຺ພຠາຄວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ, ນ ມຄ຺ຄກ຺ຂຓວເສນ. ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ນຍິທໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຣຄ຺ຄຫຓໍ, ອຖ ໂຂ ສງ຺ຂຕສງ຺ຂາຣຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິໂຣຘຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ເທສນາ ກຖິຕາ’’ຕິ.

‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍເຍວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕີ’’ຕິອາທິນາ ອຣຫຕ຺ຕຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ, ‘‘ໂສ ສຸຂຎ຺ຈ ເວທນໍ ເວທຍຕີ’’ຕິອາທິນາ ສຕຕວິຫາຣຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເທສນາ ສພ຺ພຖາວ ວຏ຺ຏເທສນາໂຕ ນິວຕ຺ເຕຕພ຺ພາ ສິຍາ. ອວິຊ຺ຊາຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ, ເຕນ ເອວມາທິກໍ ອິທໍ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກຖນໍ ປຸນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຸຄ຺ຄລສທ຺ໂທ ອິຕຣາສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປກຕີນໍ ວາຈໂກຕິ ຕໂຕ ວິເສເສຕ຺ວາ ຄຫເຓ ປຐມປກຕິເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ອໂວຈາຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຣິໂສເຍວ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ. ອຸຠເຍນາຕິ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລຄ຺ຄຫເຓນ. ສມ຺ມຸຕິຍາ ອວິຊ຺ຊມານາຍ ກຖາ ເທສນາ ສມ຺ມຸຕິກຖາ. ປຣມຕ຺ຖສ຺ສ ກຖາ ເທສນາ ປຣມຕ຺ຖກຖາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖກຖາສຸ, ນ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ເຖສຸ. ເຕນາຫ ‘‘ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ສມ຺ມຸຕິກຖາ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖານໍ ລກ຺ຂຓໍ – ຍສ຺ມິໍ ຠິນ຺ເນ ພຸທ຺ຘິຍາ ວາ ອວຍວວິນິພ຺ໂຠເຄ ກເຕ ນ ຕໍສມຎ຺ຎາ, ສາ ຆຏປຏາທິປ຺ປເຠທາ ສມ຺ມຸຕິ, ຕພ຺ພິປຣິຍາຍໂຕ ປຣມຕ຺ໂຖ. ນ ຫິ ກກ຺ຂຬຜຸສນາທິສຠາເວ ອຍໍ ນໂຍ ລພ຺ຠຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປາທິຘມ຺ມໍ ສມູຫສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ສຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ໂວຫາໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ສຕ຺ໂຕ ນໂຣ…ເປ… ສມ຺ມຸຕິກຖາ ນາມາ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ຣູປາທໂຍ ປຣມຕ຺ຖຘມ຺ມາ ‘‘ຂນ຺ຘາ ຘາຕຸໂຍ’’ຕິອາທິນາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ນ ໂວຫາຣມຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຂນ຺ຘາ…ເປ… ປຣມຕ຺ຖກຖາ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ຂນ຺ຘກຖາປິ ສມ຺ມຸຕິກຖາວ, ສມ຺ມຸຕິ ຫິ ສງ຺ເກໂຕ ຂນ຺ຘຏ຺ໂຐ ຣາສຏ຺ໂຐ ວາ ໂກຏ຺ຐາສຏ຺ໂຐ ວາຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ອຍໍ ປນ ຂນ຺ຘສມຎ຺ຎາ ຜສ຺ສາທີສຸ ຕຊ຺ຊາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິຍ ປຣມຕ຺ຖສນ຺ນິສ຺ສຍາ ຕສ຺ສ ອາສນ຺ນຕຣາ ປຸຄ຺ຄລສມຎ຺ຎາທໂຍ ວິຍ ນ ທູເຣຕິ ປຣມຕ຺ຖສງ຺ຄຫຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຂນ຺ຘສີເສນ ວາ ຕທຸປາທານາ ສຠາວຘມ຺ມາ ເອວ ຄຫິຕາ. ນນຸ ຈ ສພ຺ເພປິ ສຠາວຘມ຺ມາ ສມ຺ມຸຕິມຸເຂເນວ ເທສນໍ ອາໂຣຫນ຺ຕິ, ນ ສມ຺ມຸເຂນາຕິ ສພ຺ພາປິ ເທສນາ ສມ຺ມຸຕິເທສນາວ ສິຍາຕິ? ນຍິທເມວໍ ເທເສຕພ຺ພຘມ຺ມວິຠາເຄນ ເທສນາວິຠາຄສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ, ນ ຈ ສທ຺ໂທ ເກນຈິ ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ເຕນ ວິນາ ອຕ຺ຖໍ ປກາເສຕີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣມຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ຕາປິ ສມ຺ມຸຕິໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ກເຖນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຈ຺ຈເມວ ອວິປຣີຕເມວ ກເຖນ຺ຕິ.

ສມ຺ມຸຕີຕິ ສມຎ຺ຎາ. ປຣໂມ ອຸຕ຺ຕໂມ ອຕ຺ໂຖຕິ ປຣມຕ຺ໂຖ, ຘມ຺ມານໍ ຍຖາຠູຕສຠາໂວ. ຕໍ ປຣມຕ຺ຖໍ, ສມ຺ມຸຕິ ປນ ໂລກສ຺ສ ສງ຺ເກຕມຕ຺ຕສິທ຺ຘາ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ສມ຺ມຸຕິກຖາຍ ສຈ຺ຈຕາຕິ ອາຫ ‘‘ໂລກສມ຺ມຸຕິກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ໂລກສມຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ໂລກສມຎ຺ຎາຍ ຫິ ອຠິນິເວສນໍ ວິນາ ປຎ຺ຎາປນາ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ສຸຕສ຺ສ ສາວນາ ວິຍ, ນ ມຸສາ ອນຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໂຕ ຕສ຺ສາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິໍ ນາຠິນິເວເສຍ຺ຍ, ສມຎ຺ຎໍ ນາຕິຘາເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຘມ຺ມານໍ ສຠາວຘມ຺ມານໍ. ຠູຕລກ຺ຂຓໍ ຠາວສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ ທີເປນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ.

ເຕຣສເຈຕນາເຠທນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາປຎ຺ຈຣູປາວຈຣກຸສລເຈຕນາເຠທໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານສ຺ສ ປຸນນໂຕ ປຸຊ຺ຊຠວຜລສ຺ສ ອຠິສງ຺ຂຣຓໂຕ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ. ກມ຺ມປຸຎ຺ເຎນາຕິ ກມ຺ມຠູເຕນ. ວິປາກປຸຎ຺ເຎນາຕິ ວິປາກສງ຺ຂາເຕນ. ປຸຎ຺ຎຜລມ຺ປິ ຫິ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ‘‘ປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ເອວມິທໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ‘‘ອປຸຎ຺ຎູປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ‘‘ປຸຎ຺ຎູປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ ນ ອຸທ຺ຘຕໍ. ອປຸຎ຺ຎຜລໍ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ‘‘ອປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ສງ຺ຂາຣສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຄໂຕຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຂາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຄຫິໂຕ, ‘‘ປຸຎ຺ຎູປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຄຫິເຕ ນາມຣູປາທິ ສພ຺ພໍ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ທ຺ວາທສປທິໂກ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ ຄຫິໂຕວ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ວິຊ຺ຊາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສນ. ຕສ຺ສາ ຫິ ອຸປ຺ປາທາ ສພ຺ພໂສ ອວິຊ຺ຊາ ປຫີນາ ໂຫຕິ. ປຐມເມວາຕິ ອິທໍ ອວິຊ຺ຊາປຫານວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທານໍ ສມານກາລຕາທສ຺ສນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ປທີປຸຊ຺ຊເລນາຕິ ປທີປຸຊ຺ຊລນເຫຕຸນາ ສເຫວ. ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທາຕິ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທເຫຕຸ, ເອວໍ ສຕີປິ ສມກາລຕ຺ເຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ‘‘ເອຕໍ ມມາ’’ຕິອາທິນາ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ຕຓ຺ຫາຍຕິ ນ ຠາຍຕິ ຕຓ຺ຫາວຸຕ຺ຕິໂນ ອຠາວາ, ຕໂຕ ເອວ ຠຍວຕ຺ຖຸໂນ ຈ ອຠາວາ.

ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາຕິ ຄິລິຕ຺ວາ ວິຍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອວິສຍໍ ວິຍ ກຣເຓນ ປຣິນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ. ສາມິສສຸຂສ຺ສ ອເນກທຸກ຺ຂານຸພນ຺ຘຠາວໂຕ, ສຸຂາຠິນນ຺ທສ຺ສ ທຸກ຺ຂເຫຕຸຠາວໂຕ ຈ ສຸຂໍ ອຠິນນ຺ທນ຺ໂຕເຍວ ທຸກ຺ຂໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ນາມ ອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປສຸຂໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຘູມທຸກ຺ຂານຸຎ຺ຎາໂຕ ວິຍ. ທຸກ຺ຂໍ ປຕ຺ວາ ສຸຂໍ ປຕ຺ຖນໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸພ຺ພລຄຫຓິກາທໂຍ ນິທສ຺ສນຠາເວນ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຫິ ຍາວ ສາຍນ຺ຫສມຍາປິ ອຠຸຕ຺ວາ ສາຍມາສາທີນິ ກໂຣນ຺ໂຕ ຊິຆຈ຺ຉາທິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິ. ສຸຂສ຺ສ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂໂຕ ສຸຂໍ ອຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເກຈິ ປນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຠາວໂຕ ວິປຣິຓາມສຸຂໂຕ ຕໍ ສຸຂໍ ອຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂໍ ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ນ, ນ ຫິ ຕາທິສໍ ສຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ໂກຈິ ທຸກ຺ຂໍ ອຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ, ທຸກ຺ຂເຫຕຸໍ ປນ ສາມິສໍ ສຸຂໍ ອຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ. ທຸກ຺ຂເຫຕຸໍ ສາມິສໍ ສຸຂໍ ອຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖໂຕ ທຸກ຺ຂໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ກາໂຍຕິ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣກາໂຍ, ໂສ ປຣິຍນ຺ໂຕ ອວສານໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍາວ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣກາໂຍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເອກສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນາໂຕ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໂຕ ເອວ ສິທ຺ຘມຕ຺ຖໍ ສຣູເປເນວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນາ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທານິ ຕເມວ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ສາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍາວ ເຕຕ຺ຕິໍສວສ຺ສາປິ ປຐມວໂຍ. ປຓ຺ຓາສວສ຺ສກາເລຕິ ປຐມວຍໂຕ ຍາວ ປຎ຺ຎາສວສ຺ສກາລາ, ຕາວ ຐິຕາ ໂຫຕີຕິ ວຸຑ຺ຒິຫານິໂຍ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ສຣູເປເນວ ຐິຕາ ໂຫຕິ. ມນ຺ທາຕິ ມຸທຸກາ ອຕິຂິຓາ. ຕທາຕິ ອສີຕິນວຸຕິວສ຺ສກາເລ. ຕຖາ ຈິຣປຣິວິຕກ຺ເກປິ. ຠຄ຺ຄາ ນິຕ຺ເຕຊາ ຠຄ຺ຄວິຠຄ຺ຄາ ທຸພ຺ພລາ. ຫທຍໂກຏິໍເຍວາຕິ ຈກ຺ຂາທິວຕ຺ຖູສຸ ອວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕສໍ ຂີຓຕ຺ຕາ ໂກຏິຠູຕໍ ຫທຍວຕ຺ຖຸໍເຍວ. ຍາວ ເອສາ ເວທນາ ວຕ຺ຕຕິ.

ວາປິຍາຕິ ມຫາຕຬາເກນ. ປຎ຺ຈອຸທກມຄ຺ຄສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຫິ ອຸທກສ຺ສ ປວິສນນິກ຺ຂມນມຄ຺ເຄຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ຕໂຕ ວິສ຺ສນ຺ທມານໍ ສພ຺ພໂສ ປຸຓ຺ຓຕ຺ຕາ.

ປຐມໍ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕຕິອາທິ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ. ອິມໍ ເວທນໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ອິມໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ປຣິໂຍສານປ຺ປຕ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນໍ ສນ຺ຘາຍ.

ກາຍສ຺ສ ເຠທາຕິ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ວິນາສໂຕ. ‘‘ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ’’ຕິ ປາຬິ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ປທຸທ຺ຘາໂຣ ກໂຕ. ປຣໂລກວເສນ ອຄນ຺ຕ຺ວາ. ເວທນານໍ ສີຕິຠາໂວ ນາມ ສງ຺ຂາຣທຣຖປຣິຬາຫຠາໂວ, ໂສ ປນາຍໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິວເສນາຕິ ອາຫ ‘‘ປວຕ຺ຕິ…ເປ… ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຘາຕຸສຣີຣານີຕິ ອຏ຺ຐິກງ຺ກລສງ຺ຂາຕຘາຕຸສຣີຣານິ. ສຣີເຣກເທເສ ຫິ ສຣີຣສມຎ຺ຎາ.

ກຸມ຺ຠກາຣປາກາຕິ ກຸມ຺ຠກາຣປາກໂຕ. ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຕີຕິ ປາໂກ, ປຈນຏ຺ຐານໍ. ຕເທວ ປາຈນວເສນ ອາວສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອາວາໂສ, ຕສ຺ມາ ກຸມ຺ຠກາຣາວາສໂຕ. ອວິຄຕວູປສມໍ ສງ຺ຂຣິຕໍ ກຸມ຺ຠໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ໂຕ ຉາຣິກາຍ ສຕິ ປິຘານວເສນ ຐເປຕິ. ຕຖາ ຐປນໍ ປນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຏິສິສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ. ກຸມ຺ຠສ຺ສ ປເທສຠູຕຕາຍ ອາພທ຺ຘາ ອວຍວາ ‘‘ກຸມ຺ຠກປາລານີ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປຕານິ, ນ ຉິນ຺ນຠິນ຺ນານິ. ອວຍວມຸເຂນ ຫິ ສມຸທາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ກປາລສມຸທາໂຍ ຫິ ຆໂຏ. ເຕນາຫ ‘‘ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ເອກພທ຺ຘານີ’’ຕິ. ອວສິສ຺ເສຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ວຓ຺ຓວິເສສອຸຓ຺ຫຠາວາປຄຕາ ຆຏກາຣາເນວ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍຸນ຺ຕິ. ອາທິຕ຺ຕ…ເປ… ຕໂຍ ຠວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ອາທິຕ຺ຕຠາວໂຕ. ຍຖາ ກຸມ຺ຠກາໂຣ ກຸມ຺ຠກາຣາວາສໍ ອາທິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ເອວໍ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສໂກເປສ ຠວຕ຺ຕຍໍ ຣາຄາທີຫິ ອາທິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກຸມ຺ຠກາໂຣ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ’’ຕິ. ນີຫຣຓທຓ຺ຑໂກ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ ຠວຕ຺ຕຍປາກໂຕ ນີຫຣຓໂຕ. ສໂມ ຠູມິຠາໂຄ ວິຍ ນິພ຺ພານຕລໍ ສພ຺ພວິສມາ ນິວຕ຺ຕນໂຕ.

‘‘ອາທານນິກ຺ເຂປນໂຕ, ວໂຍວຸທ຺ຘຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ, ອາຫາຣມຍໂຕ, ອຸຕຸມຍໂຕ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໂຕ, ກມ຺ມຊໂຕ, ຘມ຺ມຕາຣູປໂຕ’’ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໐໖) ອິເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ ອາກາເຣຫິ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ຣູປສຕ຺ຕກໍ ວິປສ຺ສຕິ ນາມ. ‘‘ກລາປໂຕ, ຍມກໂຕ, ຂຓິກໂຕ, ປຏິປາຏິໂຕ, ທິຏ຺ຐິອຸຄ຺ຆາຏນໂຕ, ມານສມຸຄ຺ຆາຏໂຕ, ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານໂຕ’’ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໑໗) ອິເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ ອາກາເຣຫິ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ອຣູປສຕ຺ຕກໍ ວິປສ຺ສຕິ ນາມ, ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອິມໍ ຣູປສຕ຺ຕກໍ ອຣູປສຕ຺ຕກຎ຺ຈ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ. ຍທິປິ ອຣຫໂຕ ອຕ຺ຕຠາໂວ ສພ຺ພຠເວຫິປິ ອຸທ຺ຘໂຏ, ຍາວ ປນ ອນຸປາທິເສສປຣິນິພ຺ພານໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ຕາວ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ສຸຄຕິຠເວ ຐິໂຕເຍວາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ຈຕູຫິ ອປາເຍຫິ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຂີຓາສໂວ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຖາ ຈ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ວຏ຺ຏວູປສໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ນ ປຣິນິພ຺ພາຕິ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ສອຸປາທິເສສາຍ ປນ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພານໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິເຍວ. ອຠິສງ຺ຂາຣເຫຕຸໂຕ ເຫຕ຺ຖ ປຣິຬາຫວູປສມສ຺ສ ອຸປສມຠາເວນ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ອຸຓ຺ຫກຸມ຺ຠນິພ຺ພານນິທສ຺ສນມ຺ປິ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອນຸປາທິນ຺ນກສຣີຣານີຕິ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປກລາເປ ວທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂເວຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ປນ ວຈນໍ. ອນຸໂຍຄາໂຣປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ຂີຓາສໂວ ອປິ ນຸ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທິກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ປຎ຺ຫໍ ກາຕຸໍ. ອຖ ວາ ອນຸໂຍຄາໂຣປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ‘‘ອປິ ນຸ ໂຂ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ວາ ອຠິສງ຺ຂເຣຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິນາ ອນຸໂຍຄໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຕາວ ຍຖາຣທ຺ຘເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາເຓ ສິທ຺ເຘ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫານໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ສິຍາ ສມ຺ຠໂວ, ນາສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ. ສພ຺ພໂສ ສງ຺ຂາເຣສຸ ອສນ຺ເຕສຸ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ ອປິ ນຸ ໂຂ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ອປຎ຺ຎາຍມາເນ ສພ຺ພໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ. ເຖຣານນ຺ຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ອາລປິຕຕ຺ເຖຣານໍ. ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓໍ ສມ຺ປຫໍສຕິ ຕສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ສໍສນ຺ທນໂຕ. ອປ຺ປຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອປ຺ປຎ຺ຎາຍນໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ວິຎ຺ຎາເຓ ອສຕິ ນາມຣູປສ຺ສ ອປ຺ປຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອວມາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສນ຺ນິຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕນ຺ຕິ ສທ຺ທຫນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕສນ຺ນິຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕໍ. ອຘິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ນິຈ຺ຉຍາກາຣວິໂມກ຺ຂໍ ສທ຺ຘາວິໂມກ຺ຂຎ຺ຈ. ເຕນາຫ ປາຬິຍໍ ‘‘ສທ຺ທຫຖ ເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ສທ຺ຘາສຫິຕຎ຺ຫິ ນິຈ຺ຉຍາກາຣວິໂມກ຺ຂໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ສນ຺ນິຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕໍ ອຘິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ອນ຺ໂຕຕິ ປຣິຍນ຺ໂຕ. ປຣິໂຕ ຉິຊ຺ຊຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.

ປຣິວີມໍສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.