໒. ກຬາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໒. ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ ຊາຕິສມຸທາຄຕໍ. ນິວຕ຺ໂຕຕິ ປຸພ຺ເພ ວຏ຺ຏໂສຕສ຺ສ ປຏິໂສຕໍ ຄນ຺ຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ, ຕໍ ອວິສຫນ຺ໂຕ ອນຸໂສຕເມວ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ຕໂຕ ນິວຕ຺ໂຕ ປຣິກ຺ເລສວິຘເມ ອສໍສຏ຺ໂຐ ວິຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ເຈຕນາຕິ ວາ ອສ຺ສາໂສ. ຫີນາຍາວຕ຺ຕນໍ ນາມ ກາເມສຸ ສາເປກ຺ຂຕາຍ, ຕຕ຺ຖ ຈ ນິຣເປກ຺ຂຕາ ຕຕິຍມຄ຺ຄາຘິຄເມນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕໂຍ ມຄ຺ເຄ’’ຕິອາທິມາຫ. ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ເຖຣສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄເມນ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຕໍ ອຸປຣິມໂກຏິຍາ ອສ຺ສາໂສ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຸຄ຺ຆາຏິຕາຕິ ວິວຏາ, ວູປສມິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ. ວິຈິກິຈ຺ຉາຠາວນ຺ຕິ ນິພ຺ເພມຕິກຕໍ.

ນ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕາຕິ ‘‘ຂີຓາ ຊາຕີ’’ຕິອາທິກາ ເອວໍ ອຸຕ຺ຕານກໍ ນ ພ຺ຍາກຕາ, ປຣິຍາເຍນ ປນ ພ຺ຍາກຕາ. ເກນຈີຕິ ເກນຈິປິ ກາຣເຓນ. ເອວໍ ອຸຕ຺ຕານກໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ.

ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຂຍາຕິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມຠວສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາຍ ສຫກາຣິຕາຍໍ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ຂຍາ ອນຸປ຺ປາທາ ນິໂຣຘາ. ຂີຓສ຺ມິນ຺ຕິ ຂີເຓ. ອນຸປ຺ປາທນິໂຣເຘນ ນິຣຸທ຺ເຘ ຊາຕິຍາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈເຍ. ຊາຕິສງ຺ຂາຕໍ ຜລໍ ຂີຓໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປາທິຕນ຺ຕິ. ວິທິຕໍ ຎາຕໍ. ອາຊານາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ເຄຫິ ຎາຕໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາວ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ອຎ຺ຎາ ອຄ຺ຄມຄ຺ໂຄ. ຕທຸປຈາເຣນ ອຄ຺ຄຜລໍ ອິຘ ‘‘ອຎ຺ຎາ’’ ນາມ. ປຈ຺ຈໂຍຕິ ຠວູປປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ.

ເມຕິ ມຍາ. ອຎ຺ຎາສິ ອາກາຣຄ຺ຄຫເຓນ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຊານາຕິ. ເຕນາຕິ ຠຄວຕາ. ພ຺ຍາກຣຓໍ ອນຸໂມທິຕໍ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓສ຺ສ ວິສຍກຕຠາວໂຕ.

ອຍມສ຺ສ ວິສໂຍຕິ ອຍໍ ເວທນາ ອສ຺ສ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສວິສໂຍ ຕຕ຺ຖ ວິສຍຠາເວນ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ກິຎ຺ຈາປີຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ສຸຂາ ເວທນາ ຐິຕິສຸຂາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ວິປຣິຓາມສຸຂາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ຎາຓສຸຂາ. ວິປຣິຓາມໂກຏິຍາຕິ ອນິຈ຺ຈຠາເວນ ສພ຺ພາວ ເວທນາ ທຸກ຺ຂາ ນາມ. ສຸຂປຏິກ຺ເຂປໂຕປິ ຫິ ສຸຂປີຕິຍາ ຜຣຓຕາຍ ສຸຂາຕິ ຕິກ຺ຂມຕ຺ເຕນ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂາຕິ ວິປຣິຓາມໂຕ ອຠາວາຘິຄເມນ ສຸຂນິໂຣຘກ຺ຂຓມຕ຺ເຕນ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ປປຎ຺ຈສູທນິຍໍ ‘‘ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ. ສຸຂກາໂມ ທຸກ຺ຂໍ ຕິຕິກ຺ຂຕິ. ອປຣິຎ຺ຎາຕວຕ຺ຖຸການຎ຺ຫິ ສຸຂເວທນຸປຣໂມ ທຸກ຺ຂໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ມາຍມຕ຺ໂຖ ວິໂຍເຄນ ທີເປຕພ຺ໂພ. ‘‘ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມສຸຂາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຖາຈາຫ ປປຎ຺ຈສູທນິຍໍ ‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນຕ຺ຖິຠາໂວ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂເວທນຸປຣໂມ ຫິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສຸຂໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ ເອວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ໂຍຄສ຺ສ ວູປສເມນ ‘‘ອໂຫ ສຸຂໍ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ ມຊ຺ຌຕ຺ຕເວທນາຍ ຊານນຠາໂວ ຍາຖາວໂຕ ອວພຸຊ຺ຌນໍ ສຸຂໍ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂາປິ ເວທນາ ວິຊານນ຺ຕສ຺ສ ສຸຂໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ສຸຂຸມຕາຍ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຠາວໂຕ. ຍຖາ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ສລກ຺ຂຓໂຕ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓໂຕ ຈ ສມ຺ມເທວ ອວໂພໂຘ ປຣມໍ ສຸຂໍ. ເຕນາຫ –

‘‘ຍໂຕ ຍໂຕ ສມ຺ມສຕິ, ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ລຠຕີ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ, ອມຕໍ ຕໍ ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໗໔);

ອຎ຺ຎາຓທຸກ຺ຂາຕິ ອຊານນຠາໂວ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາເວທນາຍ ທຸກ຺ຂໍ. ສມ຺ມາ ວິຠາຄຊານນສຠາໂວ ຎາຓສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ. ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຫິ ຎາຓູປນິສ຺ສຍາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ປສຕ຺ຖາກາຣາ, ຍໂຕ ສາ ອິຏ຺ຐາ ເຈວ ອິຏ຺ຐຜລາ ຈາຕິ. ອຊານນຠາໂວຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວິທິໂຕ’’ຕິ ປາຬິ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວິທິຕນ຺ຕິ ປທຸທ຺ຘາໂຣ ກໂຕ, ຕໍ ອຕ຺ຖທສ຺ສນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເວທນາປຣິຈ຺ເຉທຊານເນຕິ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ ເວທນາ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ຊານເນ. ອຎ຺ຎາສີຕິ ກທາ ອຎ຺ຎາສິ? ອິມສ຺ມິໍ ເທສນາກາເລຕິ ວທນ຺ຕິ, ປຏິເວຘກາເລຕິ ປນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາປຏິວິທ຺ຘາ ຫິ ເວທນາ ອິຘ ເຖເຣນ ເທສິຕາຕິ. ອິມິນາ ກາຣເຓນາຕິ ‘‘ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເວທນານໍ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ທຸກ຺ຂຠາວຊານນສງ຺ຂາເຕນ ກາຣເຓນ. ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ຫິສ຺ສ ເວທນາສຸ ຕຓ຺ຫາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຕິປ຺ປປຎ຺ໂຈຕິ ອຕິວິຕ຺ຖາໂຣ. ທຸກ຺ຂສ຺ມິໍ ອນ຺ໂຕຄຘໍ ທຸກ຺ຂປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ເວທຍິຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຠາວໂຕ. ຎາຕມຕ຺ເຕຕິ ຍາຖາວໂຕ ອວພຸຊ຺ຌນມຕ຺ເຕ. ຕຓ຺ຫາ ນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ.

ກຖໍ ວິໂມກ຺ຂາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາເຠເທສຸ ວິມຸຕ຺ຕາ. ເຫຕຸມ຺ຫິ ເຈຕໍ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນນ຺ຕິ ເຫຕຸອຕ຺ເຖນ ກຣຓວຈເນນ ອຕ຺ຖມາຫ ‘‘ກຕເຣນ ວິໂມກ຺ເຂນາ’’ຕິ. ກຣຓຕ຺ເຖປິ ວາ ເອຕໍ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນນ຺ຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິນິເວໂສຕິ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ໂຠ. ພຫິທ຺ຘາຘມ຺ມາປິ ທຏ຺ຐພ຺ພາເຍວ ສພ຺ພສ຺ສປິ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍສ຺ສ ປຣິຊານິຕພ຺ພໂຕ. ຎາຓໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ. ເຕຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣ. ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາຕິ ສລກ຺ຂຓໂຕ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ພຫິທ຺ຘາ ໂອຕາເຣຕີຕິ ພຫິທ຺ຘາສງ຺ຂາເຣສຸ ຎາຓໍ ໂອຕາເຣຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ໂອຕາເຣຕີຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ. ຕຕ຺ຣ ຕສ຺ມິໍ ຈຕຸກ຺ເກ. ເຕສໍ ວວຕ຺ຖານກາເລຕິ ເຕສໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາຣານໍ ວິປສ຺ສນາກາເລ.

ສພ຺ພຸປາທານກ຺ຂຍາຕິ ສພ຺ພໂສ ອຸປາທານານໍ ຂຍາ. ກາມໍ ທິຏ຺ຐິສີລພ຺ພຕອຕ຺ຕວາທຸປາທານານິ ປຐມມຄ຺ເຄເນວ ຂີຍນ຺ຕິ, ກາມຸປາທານໍ ປນ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນາຕິ ຕສ຺ສ ວເສນ ‘‘ສພ຺ພຸປາທານກ຺ຂຍາ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ອຣຫຕ຺ຕປຕ຺ຕິໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອາສວາ ນານຸສ຺ສວນ຺ຕີ’’ຕິ. ສໂຕຕິ ອິມິນາ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈກ຺ຂຸໂຕ ຣູເປ ສວນ຺ຕີຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍໍ ຕທນຸຄຕມໂນວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍຎ຺ຈ ຣູປາຣມ຺ມຓາ ອາສວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕຕ຺ຖ ກຸສລາທີນມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ກາມາສວາທໂຍ ເອວ ວຓໂຕ ຍູສໍ ວິຍ ປຄ຺ຆຣຓກອສຸຈິຠາເວນ ສນ຺ທນ຺ຕິ, ຕຖາ ເສສວາເຣສຸ. ເຕນາຫ ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິອາທິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ເອວ ‘‘ອາສວາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປຄ຺ຆຣຓກອສຸຈິມ຺ຫິ ນິຣຸຬ຺ໂຫ ອາສວສທ຺ໂທ. ‘‘ອຕ຺ຕານໍ ນາວຊານາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂອມານປຫານໍ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເຕນ ອາສເວສຸ ສມຸທາຍຸປລກ຺ຂຓໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນ ຫິ ເສຍ຺ຍມານາທິປ຺ປຫາເນນ ວິນາ ຫີນມານໍເຍວ ປຊຫຕິ. ປຊານນາຕິ ‘‘ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຊານນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ.

ສຣູປເຠທໂຕປີຕິ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິມາຓປຣິຈ຺ເຉທໂຕປິ. ອິທໍ ຠຄວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທນ຺ຕິ ຈ ‘‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ’’ຕິອາທິວຈນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ.

ອສມ຺ຠິນ຺ນາຍ ເອວາຕິ ຍຖານິສິນ຺ນາຍ ເອວ, ອວຸຏ຺ຐິຕາຍ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຄ຺ຄລໂຖມນຕ຺ຖນ຺ຕິ ເທສນາກຸສລານໍ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣາທີນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ປສໍສນຕ຺ຖໍ ອຸກ຺ກໍສນຕ຺ຖໍ. ຘມ຺ມໂຖມນຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຘມ຺ມສ຺ສ ປສໍສນຕ຺ຖໍ. ເຕປີຕິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣາທໂຍ ຠິກ຺ຂູປິ. ຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫກາ ຠິກ຺ຂູ. ອຕ຺ເຖຕິ ສີລາທິອຕ຺ເຖ. ຘມ຺ເມຕິ ປາຬິຘມ຺ເມ.

ອສ຺ສາຕິ ຠຄວໂຕ. ອານຸຠາວໍ ກຣິສ຺ສຕິ ‘‘ທິວສຎ຺ເຈປິ ຠຄວາ’’ຕິອາທິນາ. ນນ຺ຕິ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣໍ. ອຫມ຺ປິ ຕເຖວ ໂຖເມສ຺ສາມິ ‘‘ສາ ຫິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິນາ. ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສີຕິ ເອວໍ ວກ຺ຂມາເນນ ຘມ຺ມທາຍາທເທສນາຍ ຈິນ຺ຕິຕາກາເຣນ ຈິນ຺ເຕສິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິ. ເອກຊ຺ຌາສຍາຍາຕິ ສມານາຘິປ຺ປາຍາຍ. ມຕິຍາຕິ ປຎ຺ຎາຍ. ອຍໍ ເທສນາ ອຄ຺ຄາຕິ ຠຄວາ ຘມ຺ມເສນາປຕິໍ ຄຸຓໂຕ ເອວໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປກາເສຕ຺ວາຕິ ຄຸຓໂຕ ປາກຏໍ ປຎ຺ຎາຕໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພສາວເກຫິ ເສຏ຺ຐຠາເວ ຐເປຕຸກາໂມ. ຈິຕ຺ຕຄຕິຍາ ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາຍສ຺ສ ປຣິຓາມເນນ ‘‘ອຍໍ ກາໂຍ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ກາຍສມານຄຕິກຕ຺ຕາຘິຏ຺ຐາເນນ. ກຖໍ ປນ ກາໂຍ ທນ຺ຘປ຺ປວຕ຺ຕິໂກ ລຫຸປຣິວຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມານຄຕິໂກ ໂຫຕີຕິ? ນ ສພ຺ພຖາ ສມານຄຕິໂກ. ຍເຖວ ຫິ ກາຍວເສນ ຈິຕ຺ຕວິປຣິຓາມເນ ຈິຕ຺ຕໍ ສພ຺ພຖາ ກາເຍນ ສມານຄຕິກໍ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ຕທາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຠາວສິທ຺ເຘນ ອຕ຺ຕໂນ ຂເຓນ ອວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ທນ຺ຘວຸຕ຺ຕິກສ຺ສ ຣູປຘມ຺ມສ຺ສ ຂເຓນ ວຕ຺ຕິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ‘‘ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຍໍ ກາໂຍ ວິຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ປນາຘິຏ຺ຐາເນນ ທນ຺ຘຄຕິກສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອນຸວຕ຺ຕນໂຕ ຍາວ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ຕາວ ກາຍຄຕິອນຸໂລເມເນວ ຫຸຕ຺ວາ ສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ກາຍຄຕິຍາ ປຣິຓາມິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ເອວໍ ‘‘ອຍໍ ກາໂຍ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາເນນ ປເຄວ ສຸຂລຫຸສຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ ອຠາວິຕິທ຺ຘິປາທານໍ ວິຍ ທນ຺ຘໍ ອວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຍຖາ ລຫຸກຕິປຍຈິຕ຺ຕວາເຣເຫວ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານປ຺ປຕິ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປວຕ຺ຕຣູປຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ.

ອຘິປ຺ປາຍານຸຣູປເມວ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ໂຖມນາຍ ກຕຕ຺ຕາ. ອິທໍ ນາມ ອຕ຺ຖຊາຕໍ ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕີຕິ ປຸພ຺ເພ ມຍາ ອວິທິຕໍ ອປສ຺ສໍ. ອາສຍຊານນຕ຺ຖນ຺ຕິ ‘‘ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ເຕນ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສໂຍ ຄຫິໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍຊານນຕ຺ຖໍ. ທຸຕິຍໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠຄວາ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ອນຸໂມທິ ທຸຕິຍໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ເຕເນວ ປຐມປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຠາວໂຕ.

ເອຕໍ ອໂຫສີຕິ ເອຕໍ ປຣິວິຕກ຺ກນໍ ອໂຫສິ. ອສ຺ສາຕິ ກຬາຣຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ຘມ຺ເມ ທຫຕີຕິ ຘມ຺ມຘາຕຸ, ສາວກປາຣມີຎາຓໍ, ສາວກວິສເຍ ຘມ຺ເມ ທຫຕິ ຍາຖາວໂຕ ອຊິເຕ ກຕ຺ວາ ຐເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຘມ຺ມຘາຕູ’’ຕິອາທິ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຄຕິກເມວ ວິສເຍ. ໂຄຈຣຘມ຺ເມຕິ ໂຄຈຣຠູເຕ ເຎຍ຺ຍຘມ຺ເມ.

ກຬາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.