໗. ອເຈລກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗. ລິງ຺ເຄນ ອເຈລໂກຕິ ປພ຺ພຊິຕລິງ຺ເຄນ ອເຈລໂກ. ເຕນ ອເຈລກຈຣເຓນ ອເຈໂລ, ນ ນິຈ຺ເຈລຕາມຕ຺ເຕນາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນາເມນາຕິ ໂຄຕ຺ຕນາເມນ ກສ຺ສໂປຕິ. ເທເສຕິ ປເວເທຕິ ສໍສຍວິຄມນໍ ເອເຕນາຕິ ເທໂສ, ນິຈ຺ຉຍເຫຕູຕິ ອາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈິເທວ ເທສ’’ນ຺ຕິອາທິ. ໂສ ຫິ ສໍສຍວິຄມນໍ ກໂຣຕີຕິ ກາຣຓໍ. ໂອກາສນ຺ຕິ ອວສໍສນ຺ທນປເທສໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຂຓໍ ກາລ’’ນ຺ຕິ. ອນ຺ຕຣຆຣໍ ອນ຺ໂຕນິເວສນໍ. ອນ຺ຕເຣ ຆຣານິ ເອຕສ຺ສາຕິ ອນ຺ຕຣຆຣໍ, ອນ຺ໂຕຄາໂມ. ຍທາກງ຺ຂສີຕິ ຍໍ ອາກງ຺ຂສິ. ອິຕິ ຠຄວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓາຍ ປວາເຣຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍໍ ອິຈ຺ຉສີ’’ຕິ. ຍທາກງ຺ຂສີຕິ ຍໍ ອາກງ຺ຂສິ, ກສ຺ສປ, ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕປິ ປຸຈ຺ຉສິ, ຍໍ ອາກງ຺ຂສິ, ຕເມວ ປຸຈ຺ຉາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ຍາວຕຕິຍໍ ປຏິກ຺ຂິປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ’’ຕິອາທິນາ ປາເຐນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ໂສ ປນ ນຍວເສນ ສໍຂິຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຍນ ກາຣເຓນ ຠຄວາ ອເຈລກສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ຈສ຺ສ ປຎ຺ຫໍ ກເຖສິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຄາຣວຊນນຕ຺ຖໍ ຍາວຕຕິຍໍ ປຏິກ຺ຂິປິ ຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຸສ຺ສູສາຍ. ຘມ຺ມຄຣຸກາ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ. ສຕ຺ຕານໍ ຎາຓປຣິປາກໍ ອາຄມຍມາໂນ ຍາວຕຕິຍໍ ຍາຈາເປຕີຕິ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາມວເສນ ສາຘາຣຓໂຕ ປທໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ເອຕ຺ຕເກນ ກາເລນາ’’ຕິ ກສ຺ສປສ຺ສ ວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ມາຕິ ປຏິເສເຘ ນິປາໂຕ. ຠຓີຕິ ປຸນວຈນວເສນ ກິຣິຍາປທໍ ວທຕິ. ມາ ເອວໍ ຠຓິ, ກເຖສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອິຕິ ຠຄວາ ອໂວຈາ’’ຕິ ປນ ສງ຺ຄີຕິກາຣວຈນໍ. ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານທຸກ຺ຂໍ, ເຕນ ກຕໍ ນາມ ຕສ຺ສ ກາຣຓສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ເຕເນວ ກມ຺ມສ຺ສ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາຕິ ອຍໍ ນໂຍ ອນວຊ຺ໂຊ. ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ປນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘວິນິມຸຕ຺ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ ກາຣກເວທກລກ຺ຂຓໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວເສນ ‘‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ຠຄວາ ‘‘ມາ ເຫວ’’ນ຺ຕິ ອໂວຈ, ເຕນາຫ ‘‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍທິ ພາຫິຣເກຫິ ປຣິກປ຺ປິໂຕ ອຕ຺ຕາ ນາມ ໂກຈິ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ຈ ນິຈ຺ໂຈ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ພິກາຣຕາຍ, ປຸຣິມຣູປາວິຊຫນໂຕ ກສ຺ສຈິ ວິເສສາຘານສ຺ສ ກາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ອຫິຕໂຕ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ, ຫິເຕ ຈ ວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອຸປເທໂສ ຈ ນິປ຺ປໂຍຊໂນ ສິຍາ ອຕ຺ຕວາທິໂນ. ກຖໍ ວາ ໂສ ອຸປເທໂສ ປວຕ຺ຕີຍຕິ? ວິກາຣາຠາວໂຕ. ເອວຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຊຏາກາສສ຺ສ ວິຍ ທານາທິກິຣິຍາ ຫິໍສາທິກິຣິຍາ ຈ ນ ສມ຺ຠວຕິ, ຕຖາ ສຸຂສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ອນຸຠວນພນ຺ໂຘ ເອວ ອຕ຺ຕວາທິໂນ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ກມ຺ມພນ຺ຘາຠາວໂຕ. ຊາຕິອາທີນຎ຺ຈ ອສມ຺ຠວໂຕ ກຸໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ. ອຖ ປນ ‘‘ຘມ຺ມມຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈວ ວິນສ຺ສຕິ ຈ. ຍສ຺ສ ວເສນາຍໍ ກິຣິຍາໂວຫາໂຣ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍ, ເອວມ຺ປິ ປຸຣິມຣູປາວິຊຫເນນ ອວຏ຺ຐິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມມຕ຺ຕນ຺ຕິ ນ ສກ຺ກາ ສມ຺ຠາເວຕຸໍ. ເຕ ວາ ປນສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອວຕ຺ຖາຠູຕາ, ຕໂຕ ອຎ຺ເຎ ວາ ສິຍຸໍ ອນຎ຺ເຎ ວາ. ຍທິ ອຎ຺ເຎ, ນ ຕາຫິ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນາຫິປິ ໂກຈິ ວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ. ໂຍ ຫິ ກໂຣຕິ ປຏິສໍເວເທຕິ ຈວຕິ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈາຕິ ອິຈ຺ຉິຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕທຕ຺ໂຖ ເອວ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂທໂສ. ກິຎ຺ຈ ຘມ຺ມກປ຺ປນາປິ ນິຣຕ຺ຖິກາ ສິຍາ. ອຖ ອນຎ຺ເຎ, ອຸປ຺ປາທວິນາສວນ຺ຕີຫິ ອວຕ຺ຖາຫິ ອນຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຕາສໍ ວິຍ ອຸປ຺ປາທວິນາສສມ຺ຠວໂຕ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈຕາວກາໂສ. ຕາສມ຺ປິ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິຍ ນິຈ຺ຈຕາປຕ຺ຕີຕິ ພນ຺ຘວິໂມກ຺ຂານໍ ອສມ຺ຠໂວ ເອວາຕິ ນ ຍຸຊ຺ຊເຕວາຍໍ ອຕ຺ຕວາໂທ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຕາ ນາມ ໂກຈິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ກາຣໂກ ນຕ຺ຖີຕິ ທີເປຕີ’’ຕິ. ປຣໂຕຕິ ‘‘ປຣໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທິເກ ປຣສ຺ມິໍ ຕິວິເຘປິ ນເຍ. ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອຘິຈ຺ຈ ຍທິຈ຺ຉາຍ ກິຎ຺ຈິ ກາຣຓໍ ກສ຺ສຈິ ວາ ປຸພ຺ພໍ ວິນາ ສມຸປ຺ປນ຺ນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອກາຣເຓນ ຍທິຈ຺ຉາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ເອວມາຫາຕິ ເອວໍ ວກ຺ຂມາໂນຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອສ຺ສາຕິ ອເຈລສ຺ສ. ອຍນ຺ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ໂສເຘນ຺ໂຕຕິ ສຍໍ ວິສຸທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖໍ ເອວ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຈ຺ຉາຍ ສຸທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ. ລທ຺ຘິຍາ ‘‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາຄຫຓສ຺ສ ປຏິເສຘນຕ຺ຖາຍ.

ໂສ ກໂຣຕີຕິ ໂສ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ໂສ ປຏິສໍເວທຍຕີຕິ ກາຣກເວທການໍ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕທສ຺ສນປຣໍ ເອຕໍ, ນ ປນ ກມ຺ມກິຣິຍາຜລານໍ ປຏິສໍເວທນານໍ ສມານກາລຕາທສ຺ສນປຣໍ. ອິຕີຕິ ນິທສ຺ສນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ໂຂຕິ ອວຘາຣເຓ. ‘‘ໂສ ເອວາ’’ຕິ ທສ຺ສິໂຕ. ອນິຍຕາເທສາ ຫິ ເອເຕ ນິປາຕາ. ອາທິໂຕຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາທິມ຺ຫິເຍວາ’’ຕິ. ‘‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປເຄວ ‘‘ໂສ ກໂຣຕິ, ໂສ ປຏິສໍເວທຍຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາສາ ຠວນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາສໂຕ ຫິ ຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາໂສ, ຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາສໂຕ ທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາໂສ, ເຕນາຫ ‘‘ເອວໍ ສຕິ ປຈ຺ຉາ ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຍໍ ລທ຺ຘິ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ສຕິ ສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາສານໍ ພ຺ຣູຫິໂຕ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວໂສ, ຍທິທໍ ‘‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ. ຕສ຺ມາ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ສຍໍກຕໍ…ເປ… ເອຕໍ ປເຣຕີ’’ຕິ. ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ ອວິເສສໂຕ ອຕ຺ຖີຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສສ຺ສຕໍ ສສ຺ສຕຄາຫໍ ທີເປຕິ ປເຣສໍ ປກາເສຕິ, ຕຖາຠູໂຕ ຈ ສສ຺ສຕໍ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ. ຕໍ ‘‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕໍ ວິປຣີຕທສ຺ສນໍ. ເອຕໍ ສສ຺ສຕຄ຺ຄຫຓໍ. ປເຣຕິ ອຸເປຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ກາຣກຎ຺ຈ…ເປ… ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ເອກເມວ ຄຓ຺ຫນ຺ຕນ຺ຕິ ສຕິປິ ວຕ຺ຖຸເຠເທ ອໂຍນິໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເນນ ເອກເມວ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ.

ອິຘ ‘‘ອາທິມ຺ຫິເຍວາ’’ຕິ ປເທ. ‘‘ປຣໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປເຄວາຕິອາທິນາ ເຫຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ‘‘ປຣໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປເຄວ ອຎ຺ໂຎ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ໂຎ ປຏິສໍເວທຍຕີຕິ ສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາສາ ຠວນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ສຕີຕິ ເອວໍ ມຸທຸເກ ອຸຈ຺ເຉທວິປລ຺ລາເສ ປຐມຸປ຺ປນ຺ເນ ສຕິ ປຈ຺ຉາ ‘‘ປຣໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ອຍໍ ລທ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກາຣໂກຕິ ກມ຺ມສ຺ສ ກາຣໂກ. ເຕນ ກຕນ຺ຕິ ກມ຺ມກາຣເກນ ກຕໍ. ກມ຺ມຸນາ ຫິ ຜລສ຺ສ ໂວຫາໂຣ ອເຠໂທປຈາຣກຕ຺ຕາ. ເອວນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິສຫຄຕາ ເວທນາ ສາຕສຠາວາ ກິເລສປຣິຬາຫາທິນາ ສປຣິສ຺ສຍາ ສອຸປາຍາສາ, ເອວໍ. ‘‘ປເຄວ ອິຕເຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕເວທນາຍ ອຠິຕຸນ຺ນສ຺ສ ວິທ຺ຘສ຺ສ. ‘‘ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ໂຍຊນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຣາຍ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອຸຈ຺ເຉທນ຺ຕິ ສໂຕ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຈ຺ເຉທໍ ວິນາສໍ, ວິຠວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສໂຕ ຫິ ວິນາສາສມ຺ຠວໂຕ ອຕ຺ຖິຠາວນິພນ຺ຘໂນ ອຸຈ຺ເຉໂທ. ຍຖາ ເຫຕຸຜລຠາເວນ ປວຕ຺ຕມານານໍ ສຠາວຘມ຺ມານໍ ສຕິປິ ເອກສນ຺ຕານປຣິຍາປນ຺ນານໍ ຠິນ຺ນສນ຺ຕຕິປຕິເຕຫິ ວິເສເສ ເຫຕຸຜລານໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອວິນາຠາວຕ຺ຕາ ຠິນ຺ນສນ຺ຕານປຕິຕານໍ ວິຍ ອຈ຺ຈນ຺ຕເຠທສນ຺ນິຏ຺ຐາເນນ ນານຕ຺ຕນຍສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຄຫຓໍ ອຸຈ຺ເຉທາຠິນິເວສສ຺ສ ກາຣຓໍ. ເອວໍ ເຫຕຸຜລຠູຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິຊ຺ຊມາເນປິ ສຠາວເຠເທ ເອກສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ນຕາຍ ເອກຕ຺ຕນເຍນ ອຈ຺ຈນ຺ຕາເຠທຄຫຓມ຺ປິ ກາຣຓເມວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ປາຬິຍໍ. ສນ຺ຕານວເສນ ຫິ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຆນວິນິພ຺ໂຠຄາຠາເວນ ເອກຕ຺ຕຄຫຓນິພນ຺ຘໂນ ສຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ, ສຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖິຠາວຄ຺ຄາຫນິພນ຺ຘໂນ ອຸຈ຺ເຉທຄ຺ຄາໂຫ, ຍາວາຍໍ ອຕ຺ຕາ ນ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕາວາຍໍ ວິຊ຺ຊຕິເຍວາຕິ ຄຫຓໂຕ ນິຣຸທຍວິນາໂສ ອິຘ ອຸຈ຺ເຉໂທຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ‘‘ອຸຈ຺ເຉທ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິເສເສນ ນາໂສ ວິນາໂສ, ອຠາໂວ. ໂສ ປນ ມໍສຈກ຺ຂຸປຎ຺ຎາຈກ຺ຂູນໍ ທສ຺ສນປຖາຕິກ຺ກໂມເຍວ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ອທສ຺ສເນ ຫິ ນາສສທ຺ໂທ ໂລເກ ນິຣຸຬ຺ໂຫຕິ. ສຠາວວິຄໂມ ສຠາວາປຄໂມ ວິຠໂວ. ໂຍ ຫິ ນິຣຸທຍວິນາເສນ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ນ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ເອເຕ ເຕຕິ ວາ ເຍ ອິເມ ຕຍາ ‘‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຈ ປຸຏ຺ເຐນ ມຍາ ‘‘ໂສ ກໂຣຕິ, ໂສ ປຏິສໍເວທຍຕີ’’ຕິອາທິນາ, ‘‘ອຎ຺ໂຎ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ໂຎ ປຏິສໍເວທຍຕີ’’ຕິອາທິນາ ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທສງ຺ຂາຕາ ອນ຺ຕາ, ເຕ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ວາ ເອເຕ ເຕຕິ ຍຕ຺ຖ ປຸຖູ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ອນຸປຈິຕຎາຓສມ຺ຠາຣຕາຍ ປຣມຄມ຺ຠີຣໍ ສຓ຺ຫໍ ສຸຂຸມໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ອປ຺ປຊານນ຺ຕາ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉເທ ນິມຸຄ຺ຄາ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວິສຫນ຺ຕິ, ເອເຕ ເຕ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມາຕິ ໂຍຊນາ. ເທເສຕີຕິ ປຐມໍ ຕາວ ອນຎ຺ຎສາຘາຣເຓ ປຏິປຕ຺ຕິຘມ຺ເມ ຎາຓານຸຠາເວນ ມຊ຺ຌິມາຍ ປຏິປທາຍ ຐິໂຕ, ກຣຸຓານຸຠາເວນ ເທສນາຘມ຺ເມ ມຊ຺ຌິມາຍ ປຏິປທາຍ ຐິໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫີຕິ ຫິ-ສທ຺ໂທ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ກາຣຓໂຕ…ເປ… ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ຕສ຺ມາ ມຊ຺ຌິມາຍ ປຏິປທາຍ ຐິໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ກາຣຓໂຕ ຜລໍ ທີປິຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ, ອຠິເຘຍ຺ຍານຸຣູປຎ຺ຫິ ລິງ຺ຄວຈນານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອສ຺ສາຕິ ຜລສ຺ສ. ນ ໂກຈິ ກາຣໂກ ວາ ເວທໂກ ວາ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເຫຕຸຜລມຕ຺ຕຕາທສ຺ສນໂຕ ເກວລໍ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘຄຫຓໂຕຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ‘‘ເອເຕ ເຕ, ກສ຺ສປ…ເປ… ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ຕາວ ປເທນ. ເສສປຎ຺ຫາຕິ ‘‘ສຍໍກຕຎ຺ຈ ປຣໍກຕຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທິກາ ເສສາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ໂຫ ປາຬິຍໍ ສຣູເປເນວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ນ ອຸທ຺ຘໂຕ. ປຏິເສຘິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕຕິຍປຎ຺ໂຫ, ຕາວ ປຐມທຸຕິຍປຎ຺ຫປຏິກ຺ເຂເປເນວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ໂສ ຫິ ປຎ຺ໂຫ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປຏິກ຺ເຂເປນ ເອກຊ຺ຌໍ ປຏິກ຺ເຂເປນ ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸໂຠ…ເປ… ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຕາ ກາຣໂກ ເວທໂກ ວາ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ເຕນ ວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຕາ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຈ ສຕິ ອນຸປຸພ຺ພຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຣູປາທິຘມ຺ມານໍ ວິຍ, ສຸຂາທິຘມ຺ມານໍ ວິຍ ຈສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອຸປ຺ປາທວນ຺ຕຕາ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຸປ຺ປາເທ ຈ ສຕິ ອວສ຺ສໍຠາວີ ນິໂຣໂຘຕິ ອນວກາສາ ນິຈ຺ຈຕາຕິ. ຕສ຺ສ ‘‘ສຍໍກຕ’’ນ຺ຕິ ປຐມປຎ຺ຫປຏິກ຺ເຂໂປ ປຈ຺ຉາ ເຈ ອຕ຺ຕໂນ ນິຣຸຬ຺ຫສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີຕິ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ອເນນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ປຸພ຺ເພ ວິຍ ວາ ປຈ຺ຉາປິ. ເສສປຎ຺ຫາຕິ ຕຕິຍປຎ຺ຫາທໂຍ. ຕຕິຍປຎ຺ໂຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ເອວຎ຺ຈ ຕຕິຍປຎ຺ໂຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທິນາ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕສ຺ສ ທີປເນນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ເອວ ຕສ຺ສ ອຊານນຎ຺ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໑໒໖; ສໍ. ນິ. ໒.໓໙-໔໐; ມຫາວ. ໑; ອຸທາ. ໑).

ຍໍ ປຣິວາສໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິວສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ວຈນສິລິຏ຺ຐຕາວເສນາຕິ ‘‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ ຍາຈນ຺ເຕນ ເຕນ ວຸຕ຺ຕວຈນສິລິຏ຺ຐຕາວເສນ. ຄາມປ຺ປເວສນາທີນີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ນາຕິທິວາປຏິກ຺ກມນໍ, ນເວສິຍາທິໂຄຈຣຕາ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ກິຈ຺ເຈສຸ ທກ຺ຂຕາທິ, ອຸທ຺ເທສາທີສຸ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ທຕາ, ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອວຓ຺ຓຠຓເນ ອຕ຺ຕມນຕາ, ພຸທ຺ຘາທີນໍ ອວຓ຺ຓຠຓເນ ອນຕ຺ຕມນຕາ, ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ວຓ຺ຓຠຓເນ ອນຕ຺ຕມນຕາ, ພຸທ຺ຘາທີນໍ ວຓ຺ຓຠຓເນ ອຕ຺ຕມນຕາຕິ (ມຫາວ. ໘໗) ອິເມສໍ ສງ຺ຄໂຫ. ອຏ຺ຐ ວຕ຺ຕານີຕິ ອິມານິ ອຏ຺ຐ ຕິຕ຺ຖິຍວຕ຺ຕານິ ປູເຣນ຺ເຕນ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນາຕິກາເລນ ຄາມປ຺ປເວສນາ ຕຕ຺ຖ ວິສຸທ຺ຘກາຍວຈີສມາຈາເຣນ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ນາຕິທິວາປຏິກ຺ກມນນ຺ຕິ ອິທເມກໍ ວຕ຺ຕໍ.

ອຍເມຕ຺ຖ ປາໂຐຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ກສ຺ສປສຸຕ຺ເຕ ອຍໍ ປາໂຐ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ສີຫນາທສຸຕ຺ຕາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໔໐໒-໔໐໓). ຆໍສິຕ຺ວາ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ສຸວຓ຺ຓໍ ນິຆໍສິຕ຺ວາ ອຘິກຣຓິຍາ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ນິທ຺ໂທສເມວ ຄຍ຺ຫຕິ, ເອວໍ ປຣິວາສວຕ຺ຕຈຣເຓນ ຆໍສິຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘຠາວວີມໍສເນນ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ສຸທ຺ໂຘ ເອວ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍປຸພ຺ໂພ ອິຘ ຄຍ຺ຫຕິ. ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ທຕນ຺ຕິ ສາສນໍ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາເສ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ທຕໍ ທຬ຺ຫຕຣາຠິຣຸຈິຕໍ. ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ນາມໂຄຕ຺ເຕນ ອປາກຏໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປສິ ເອຫິຠິກ຺ຂຸອຸປສມ຺ປທາຍ ອຸປນິສ຺ສຍາຠາວໂຕ. ຄເຓ ນິສີທິຕ຺ວາຕິ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິເກ ປຕ຺ຕາສນວເສນ ຄເຓ ນິສີທິຕ຺ວາ.

ອເຈລກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.