໒. ອຸປາສກວຄ຺ໂຄ

໑. ກສິຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໗. ທກ຺ຂິຓາຄິຣິສ຺ມິນ຺ຕິ ທກ຺ຂິຓາຄິຣິຊນປເທ, ຕສ຺ມິໍ ທກ຺ຂິຓາຄິຣິຊນປເທ ທກ຺ຂິຓາຄິຣິວິຫາເຣ. ຂນ຺ເຘສຸ ຐເປຕ຺ວາ ຍຸເຄ ໂຍຕ຺ເຕຫີຕິ ໂຍຕ຺ຕຣຊ຺ຊູຫິ ຍຸຕ຺ຕານິ ປໂຍຊິຕານິ ອິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ.

ປຐມທິວເສຕິ ວປນທິວເສສຸ ປຐມທິວເສ ອາຣທ຺ຘທິວເສ. ປຎ຺ຈງ຺ຄານິປິ ປຣິປຸຓ຺ຓານິ, ປເຄວ ອິຕຣງ຺ຄານີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓປຎ຺ຈງ຺ຄາ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫຣິຕາລມໂນສິລາອຎ຺ຊເນຫິ ອຸຣຕ຺ຖນາທີສຸ ຐປິຕຕ຺ຕາ ອາຠາຍ ອຸຊ຺ຊລຄຕ຺ຕາ. ອວເສສາ ພລີພທ຺ທາ. ກິລນ຺ຕໂຄຓໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ອກິລນ຺ຕສ຺ສ ໂຍຊນໍ ກິລນ຺ຕປຣິວຕ຺ຕນໍ.

ສີຫກຸຓ຺ຑລານີຕິ ສີຫມຸຂກຸຓ຺ຑລານິ. ພ຺ຣຫ຺ມເວຐນນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ເວຐນສທິສໍ, ອສ຺ສນຂເວຐນສທິສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ພຸທ຺ຘານໍ ກິຈ຺ຈານິ ກາລວເສນ ວິຠຕ຺ຕານິ ປຎ຺ຈ ກິຈ຺ຈານິ ຠວນ຺ຕິ. ປຸເຣຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ພຸທ຺ເຘນ ກາຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ. ວີຕິນາເມຕ຺ວາຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ກາລໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ. ກທາຈິ ເອໂກຕິອາທິ ເຕສໍ ເຕສໍ ວິເນຍ຺ຍານໍ ວິນຍນານຸຣູປປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສນໍ. ປກຕິຍາຕິ ປກຕິພຸທ຺ຘເວເສນ. ພຸທ຺ຘານໍ ຫິ ຣູປກາຍສ຺ສ ອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນປຏິມຓ຺ຑິຕ-ພາຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສ- ລກ຺ຂຓ-ກາຍປ຺ປຠາ-ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ-ເກຕຸມາລາວິຈິຕ຺ຕຕາ ພຸທ຺ຘເວໂສ. ກທາຈິ ອເນເກຫິ ປາຏິຫາຣິເຍຫິ ວຕ຺ຕມາເນຫີຕິ ອິມິນາ ປາຣມີນໍ ນິສ຺ສນ຺ທຠູຕານິ ປາຏິຫາຣິຍານິ ຣຸຈິວເສເນວ ປກາສນການິ ຠວນ຺ຕິ, ນ ສພ຺ພທາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ‘‘ອິນ຺ທຂີລສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຐປິຕມຕ຺ເຕ ທກ຺ຂິຓປາເທ’’ຕິອາທິວຈນໍ ສມຕ຺ຖິຕໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ກາເຍ ປີຕຣສ຺ມີນໍ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາຍ ‘‘ສຸວຓ຺ຓຣສສິຎ຺ຈນານິ ວິຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ກາຍມ຺ຫິ ນີລາທິຣສ຺ມີຫິ ຕຫໍ ຕຫໍ ປີຕມິສ຺ສິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ວິຈິຕ຺ຣປຏປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ວິຍ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຘຸເຣນາກາເຣນ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕິ ຕຸຏ຺ຐຣວຣວນໂຕ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ວິຫາເຣ. ຄນ຺ຘມຓ຺ຑລມາເຬຕິ ຫຕ຺ເຖນ ກຕປຣິຠຓ຺ເຑ ສໂມສຣິຕຄນ຺ຘປຸປ຺ຜທາເມ ມຓ຺ຑລມາເຬ.

ອຸປຏ຺ຐາເນຕິ ປມຸເຂ. ‘‘ໂອວທຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ໂຖວາທໍ ສາມຎ຺ຎໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ຈກ຺ຂາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍປາຣິປູຣິ ເຈວ ຫຕ຺ຖາທິສມ຺ປທາ ຈ. ສມສ຺ສາສິຕກາໂຍ ກິລມຖວິໂນທເນນ. ‘‘ຕຎ຺ຈ ໂຂ ສມາປຊ຺ຊເນນາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ທຸຕິຍຠາເຄຕິ ອິມິນາ ອປຣຠາຄໍ ຕໂຍ ຠາເຄ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມຠາຄໍ ເສຍ຺ຍນິສຊ຺ຊາວເສນ ສມາປຕ຺ຕີຫິ ວີຕິນາເມຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂລກນ຺ຕິ ຣາຊຄຫາທີສຸ ຍໍ ຕທາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວາ ພຸຊ຺ຌນກໍ ວິເນຍ຺ຍສຕ຺ຕໂລກໍ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂວໂລເກຕິ. ກາລຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິປາກກາລານຸຣູປໍ. ສມຍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ສມຍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ເຕຫິ ອາຊານິຕພ຺ພວິເສສປຏິລາຠານຸຣູປໍ.

ປຏິສລ຺ລີໂນຕິ ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ໂນ. ອຘິປ຺ປາຍໍ ສມ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຕໍ ອວິຣາເຘນ຺ໂຕ, ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູປນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສກລ…ເປ… ເທວຕາໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ໂລກຘາຕຸສາກລ຺ຍໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນ ເທວຕາສາກລ຺ຍໍ. ນ ຫິ ມຫາສມເຍ ວິຍ ສພ຺ພທາ ມຊ຺ຌິມຍາເມ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສພ຺ພາ ເທວຕາ ສຕ຺ຖຸ ສມີປໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກິລາສຸຠາໂວ ກິລມໂຖ.

ວິຫາຣຈີວຣປຣິວຕ຺ຕນວເສນາຕິ ວິຫາເຣ ນິວຕ຺ຖນິວາສນປຣິວຕ຺ຕນວເສນ. ອາທິຍິຕ຺ວາຕິ ປາຣຸປນວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ຘາເຣຕ຺ວາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂາຈາຣນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຕ຺ຖໍ ຈຣິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ.

ອຕິໂຣຈມານນ຺ຕິ ຕໍ ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສມນ຺ຕໂຕ ສພ຺ພທິສາສຸ ວິໂຣຈມານໍ. ສຣີຣປ຺ປຠນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣປ຺ປຠໍ. ຊງ຺ຄມໍ ວິຍ ປທຸມສຣນ຺ຕິ ຣຕນມຍກິຎ຺ຊກ຺ຂໍ ຣຊຕມຍກຓ຺ຓິກໍ ສມນ຺ຕໂຕ ສມ຺ຜຸລ຺ລິຕກຎ຺ຈນປທຸມໍ ສຎ຺ຈາຣິມສຣໍ ວິຍ. ຄຄນຕລນ຺ຕິ ອພ຺ຠມຫິກາທິອຸປກ຺ກິເລສວິຄເມນ ສຸວິສຸທ຺ຘອາກາສຕລໍ ວິຍ. ຕມ຺ປິ ຫິ ຕາຣາຄຓກິຣຓຊາລສມຸຊ຺ຊລຕາຍ ສມນ຺ຕໂຕ ວິໂຣຈຕິ. ກນກສິຂຣນ຺ຕິ ກນກຄິຣິສິຂຣໍ. ສິຣິຍາ ຊລມານນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ອນວຊ຺ຊາຍ ສພ຺ພາກາເຣນ ປຣິປຸຓ຺ຓກາຍຕາຍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓາຍ ຣູປກາຍສິຣິຍາ ສມຸຊ຺ຊລໍ, ຍສ຺ສາ ຣຸຈິຣຠາໂວ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ປຸຓ຺ຓມາສິຍໍ ປຣິປຸຓ຺ຓກລມໂນມມຓ຺ຑລໍ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ອຕິໂຣຈຕິ, ປຠສ຺ສຣຠາໂວ ສຫສ຺ສຣໍສິກິຣຓເຕໂຊຊາລສມຸຊ຺ຊລໍ ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ ອຠິຠວຕິ, ເຫມສມຸຊ຺ຊລຠາໂວ ຕທຸຠເຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ປວຕ຺ຕມານໍ ເອກກ຺ຂເຓ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸວິຊ຺ໂຊຕນສມຕ຺ຖ-ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ປຠາສມຸທຍໍ ອຠິວິຫຈ຺ຈ ຠາສຕິ ຕປຕິ ວິໂຣຈຕິ.

ສມນ຺ຕປາສາທິເກຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ປສາທາວເຫ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ສພ຺ພໂສ ສຣິຕພ຺ພຕາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ປສາທນີເຍ’’ຕິ. ອຸຕ຺ຕມທມຖສມຖມນຸປ຺ປຕ຺ເຕຕິ ກາຍວາຈາຫິ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ທນ຺ຕຠາວຎ຺ເຈວ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕວູປສມຎ຺ຈ ສມ຺ປຕ຺ເຕ. ອປ຺ປສາເທນາຕິ ປສາທາຠາເວນ, ປສາທປຏິກ຺ເຂເປນ ວາ ອສ຺ສທ຺ຘິເຍນ. ອຸຠຍຖາປິ ໂນຕິ ອປ຺ປສາໂທ ມຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ອຸຠຍຖາປິ ໂນ ເອວ, ອຖ ໂຂ ອນຕ຺ຕມນຕາຍ ອຸປາຣມ຺ຠາຘິປ຺ປາເຍນ ອປສາເທນ຺ໂຕ, ຠຄວໂຕ ມຸຂໂຕ ກິຎ຺ຈິ ເທເສຕຸກາໂມ ວາ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຠຄວໂຕ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຕິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕິຕ຺ຕິໍ ອຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ກມ຺ມຠງ຺ຄນ຺ຕິ ກມ຺ມຫານິໍ.

ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ ເອສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ຕຖາ ຫິ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕິ. ກຖາປວຕ຺ຕນຕ຺ຖມ຺ປິ ເອວມາຫ – ‘‘ເອວໍ ອຫໍ ອິມສ຺ສ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເວເນຍ຺ຍວເສນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກສນກາຣິຠາວກິຕ຺ຕນມຸເຂນ ວິເນຕພ຺ພປຸຄ຺ຄລວເສນ.

ໂອຬາຣິການີຕິ ປາກຕິການິ. ‘‘ເອສ ອຸຕ຺ຕມທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ’’ຕິ ສຎ຺ຊາຕພຫຸມາໂນ. ປາຬິຍໍ ‘‘ຍຸຄໍ ວາ ນງ຺ຄລໍ ວາ’’ຕິ ວາ-ສທ຺ໂທ ອວຸຕ຺ຕວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ. ເຕນ ພີຊາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ພີຊໍ ວາ ອີສໍ ວາ ປຣິຄ຺ຄຫໂຍຕ຺ຕານິ ວາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ຠຄວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຏິວຈນໍ ເທນ຺ໂຕ ‘‘ສທ຺ຘາ ພີຊ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ປຸພ຺ພຘມ຺ມສຠາຄຕາຍາຕິ ປຐມໍ ຄຫິຕຘມ຺ມສຠາຄຕາຍ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຣຸຬ຺ຫເມວ ຄເຫຕພ຺ພຎ຺ຈ ສທ຺ທໂຕ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິໂຕ ວາ ອິຘ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ພຸທ຺ຘານໍ ອານຸຠາໂວ ອຍໍ, ຍທິທໍ ປສງ຺ຄາຄຕຘມ຺ມມຸເຂນ ເທສນໍ ອາຣຠິຕ຺ວາ ເວເນຍ຺ຍວິນຍນໍ.

ອນນຸສນ຺ຘິກາຕິ ປຸຈ຺ຉານຸສນ຺ຘິວເສນ ອນນຸສນ຺ຘິກາ. ເອວນ຺ຕິ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈມານາກາເຣນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕິສ຺ສາ ເທສນາຍ. ໂສຕິ ຠຄວາ. ຕສ຺ສາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ. ອນຸກມ຺ປາຍາຕິ ອສພ຺ພຎ຺ຎູ ຫິ ສຕິປິ ອນຸກມ຺ປາຍ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ເຕ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ຕຖາ ຊານນ຺ໂຕປິ ອນນຸກມ຺ປໂກ, ຠຄວາ ປນ ອຸຠຍຘມ຺ມປາຣິປູຣິຍາ ‘‘ອິທໍ ອປຸຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ ອປຣິຫາເປຕ຺ວາ ກເຖຕິ. ສມູລນ຺ຕິອາທິນາ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ພີຊສ຺ສ ກສິຍາ ມູລຠາໂວ ນານນ຺ຕຣິຍໂຕ ຕປ຺ປມາຓວິຘານໂຕ ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ…ເປ… ກຕ຺ຕພ຺ພໂຕ’’ຕິ. ເຕນ ອນ຺ວຍໂຕ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ພີຊສ຺ສ ກສິຍາ ມູລຠາວໍ ວິຠາເວຕິ. ກຸສລາຕິ ອິມິນາ ອກຸສລາ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຖາປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ປນ ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕສ຺ສາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ພີຊຏ຺ຐານິຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ອຸປກາຣຠາວໂຕ. ຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ຘສມຕ຺ຖຠາວໂຕຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມສ຺ສ ຜເລນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕຸໍ ໂຍເຊຕຸໍ ສມຕ຺ຖຠາວໂຕ. ຕໂປ ວຸຏ຺ຐີຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ‘‘ອຍໍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ສກສ຺ສ ອຸປກາຣສ຺ສ ພີຊສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ວຸຏ຺ຐິ ວຸຈ຺ຈມານາ ອຏ຺ຐາເນ ວຸຕ຺ຕາ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ພີຊສ຺ສ ວປ຺ປກາເລ ອນຸຣູປາຍ ວຸຏ຺ຐິຍາ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໂຕ, ຕສ຺ມາ ອວສາເນ ມຊ຺ເຌ ວາ ວຸຈ຺ຈມານາຍ ຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ຘສມຕ຺ຖຕາ ຕສ຺ສາ ວິຠາວິຕາ ນ ສິຍາ. ອຕ຺ຕໂນ ອວິສເຍຕິ ຌານາທິອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມ. ປຈ຺ຉາປີຕິ ກສິສມ຺ຠາຣກຖນໂຕ ປຈ຺ຉາປິ. ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ເອກນ຺ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕທນນ຺ຕຣໍເຍວາຕິ ພີຊານນ຺ຕຣໍເຍວ. ວຸຈ຺ຈມານາ ວຸຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຖາ ໂຫຕິ, ພີຊສ຺ສ ຜເລນ ສມ຺ພນ຺ຘເນ ສມຕ຺ຖາຕິ ທີປິຕາ ໂຫຕິ ອນນ຺ຕຣວຈເນເນວ ຕສ຺ສາ ອາສນ຺ນອຸປກາຣຕ຺ຕທີປນໂຕ.

ສມ຺ປສາທລກ຺ຂຓາຕິ ປສີທິຕພ຺ເພ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສມ຺ມເທວ ປສີທນລກ຺ຂຓາ. ໂອກປ຺ປນລກ຺ຂຓາຕິ ສທ຺ເຘຍ຺ຍວຕ຺ຖຸໂນ ເອວເມຕນ຺ຕິ ປກ຺ຂນ຺ທນລກ຺ຂຓາ. ມູລພີຊນ຺ຕິອາທີສຸ ມູລເມວ ພີຊໍ ມູລພີຊໍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ ພີຊຄາມສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຠູຕຄາໂມ ປນ ມູລໍ ພີຊໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ມູລພີຊນ຺ຕິອາທິນາ ເວທິຕພ຺ໂພ. ພີຊພີຊນ຺ຕິ ປຎ຺ຈມໍ ປນ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣສມວາເຍ ສທິສຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິເສສກາຣຓຠາວໂຕ ວິຣູຫນສມຕ຺ເຖ ສາຣຜເລ ນິຣຸຬ຺ໂຫ ພີຊສທ຺ໂທ ຕທຕ຺ຖສິທ຺ຘິຍາ ມູລາທີສຸປິ ເກສຸຈິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຕໂຕ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ເອເກນ ພີຊ-ສທ຺ເທນ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພີຊພີຊ’’ນ຺ຕິ ‘‘ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໍ ຣູປຣູປ’’ນ຺ຕິ ຈ ຍຖາ. ເອວມ຺ປິ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ອິມສ຺ສປິ ນິປ຺ປຣິຍາໂຍວ ພີຊຠາໂວຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ…ເປ… ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ອິທານິ ກຖຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ສທ຺ຘາຍ ໂອປມ຺ມຕ຺ເຕ ພີເຊ ສທ຺ຘາຍ ພີຊຠາວໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍຖາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ກາມໍ ສທ຺ຘູປນິສໍ ສີລໍ, ຕຖາປິ ສມາຘິສ຺ສ ວິຍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ມານໍ ອາທິມູລຠາວໂຕ ສທ຺ຘາຍປິ ປຕິຏ຺ຐາ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ສີລມູເລນ ປຕິຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ສພ຺ພສ຺ເສວ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສທ຺ຘາວເສນ ສມຖວິປສ຺ສນາຣມ຺ໂຠ, ຕສ຺ມາ ສາ ‘‘ອຸປຣິ ສມຖວິປສ຺ສນງ຺ກຸຣໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕນ຺ຕິ ຘຎ຺ຎພີຊໍ. ປຖວິຣສໍ ອາໂປຣສນ຺ຕິ ສສມ຺ຠາຣປຖວີອາເປສຸ ລພ຺ຠມານໍ ຣສໍ. ຄເຫຕ຺ວາຕິ ປຈ຺ຈຍປຣມ຺ປຣາຍ ຄເຫຕ຺ວາ. ຘຎ຺ຎປຣິປາກຄຫຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ຘຎ຺ຎປຣິປາກນິພ຺ພຕ຺ຕິອຕ຺ຖໍ. ຣສນ຺ຕິ ສທ຺ຘາສີລມູລເຫຕຸສມຖວິປສ຺ສນາຠາວນາຣສໍ ອາທິຍິຕ຺ວາ. ອຣິຍມຄ຺ຄນາເຬນາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄໂສເຕນ ອຣິຍຜລຘຎ຺ຎປຣິປາກຄຫຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຣິຍຜລເມວ ຘນາຍິຕພ຺ພໂຕ ຘຎ຺ຎໍ ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິອຕ຺ຖໍ. ຘຎ຺ຎນາຬໍ ນາມ ກຓ຺ຑສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູໂຕ ປຈ຺ຉິມເທໂສ, ກຓ຺ໂຑ ຕພ຺ຠນ຺ຕໂຣ ຕໍນິສ຺ສໂຍເຍວ ທຓ຺ໂຑ. ປສໂວ ນາມ ປຸປ຺ຜໍ. ວຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອວຍວປາຣິປູຣິວເສນ ວຸທ຺ຘິໍ. ວິຣູຬ຺ຫິນ຺ຕິ ມູລສນ຺ຕານທຬ຺ຫຕາຍ ວິຣຸຬ຺ຫຕໍ. ເວປຸລ຺ລນ຺ຕິ ປຕ຺ຕນາຬາທີຫິ ວິປຸລຠາວໍ. ຂີຣໍ ຊເນຕ຺ວາຕິ ຕຣຸຓສລາຏຸກຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕຓ຺ຑຸລສ຺ສ ພີຊສ຺ສ ພີຊຠູຕໍ ຂີຣໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ເອສາຕິ ສທ຺ຘາ. ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ກມ຺ມປຖາກມ຺ມປຖສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຫິເຕນ ອາທິໂຕ ປວຕ຺ຕສີລມຕ຺ເຕນ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ວຸທ຺ຘິນ຺ຕິອາທີສຸ ສຸປຣິສຸທ຺ຘາຫິ ສີລຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘີຫິ ວຸທ຺ຘິໍ, ທິຏ຺ຐິກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘີຫິ ວິຣູຬ຺ຫິໍ. ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘີຫິ ເວປຸລ຺ລໍ ປຕ຺ວາ. ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິຂີຣນ຺ຕິ ສາທຸຣສສຸວິສຸທ຺ຘິຠາວໂຕ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິສງ຺ຂາຕໍ ຂີຣໍ ຊເນຕ຺ວາ. ອເນກ…ເປ… ຜລນ຺ຕິ ອເນກປຏິສມ຺ຠິທາ-ອເນກາຠິຎ຺ຎາຓປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສີສໍ ນິປ຺ຜາເທຕິ.

ພີຊກິຈ຺ຈກຣຓໂຕຕິ ພີຊກິຈ຺ຈສ຺ສ ກຣຓໂຕ. ຍຎ຺ຫິ ຕໍສທິສສ຺ສ ວິສທິສສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາປນສມ຺ພນ຺ຘນນິປ຺ຜາທນສງ຺ຂາຕໍ ພີຊສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ, ຕສ຺ສ ກຣຓໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໂຕ ‘‘ເອວໍ ສທ຺ຘາ ພີຊກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ສທ຺ຘາຍ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ພີຊຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ສາ ຈາຕິອາທິນາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ສມຕ຺ເຖຕິ. ອິທານິ ຕຕ຺ຖ ອາຄມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສທ຺ຘາຊາໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ຍຖາ ສປ຺ປຸຣິສູປນິສ຺ສຍສ຺ສ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ ຈ, ເອວໍ ອນວເສສາຍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ສທ຺ຘາ ມູລກາຣຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ວີຣິຍຎ຺ຈ ອກຸສລຘມ຺ເມ, ທຸກ຺ກຣກາຣິກາ ຘຸຕງ຺ຄຎ຺ຈ ອກຸສລຘມ຺ເມ ເຈວ ກາຍຎ຺ຈ ຕປຕິ ວິພາຘຕີຕິ ຕໂປຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ອຘິປ຺ເປໂຕ ວີຣິຍສ຺ສ ໂຘຣຍ຺ຫຠາເວນ ຄຍ຺ຫມານຕ຺ຕາ, ອິຕເຣສໍ ວຸຏ຺ຐິຠາວສ຺ສ ອນຸຍຸຎ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກລລງ຺ຄາຣວຸຏ຺ຐິອາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ສມນຸຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອຸປຄຕໍ. ວິຣຸຫນາມິລາຍນນິປ຺ຜຕ຺ຕິວຈເນຫິ ຘຎ຺ຎພີຊສນ຺ຕານສ຺ສ ວິຍ ເຕສໍ ວຸທ຺ຘິຍາ ສທ຺ຘາພີຊສນ຺ຕານສ຺ສ ຕໂປວຸຏ຺ຐິຍາ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສາເນສຸ ອຸປກາຣຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

ປຸຣິມປເທສຸປີຕິ ອປິ-ສທ຺ເທນ ປຣປເທສຸປີຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ‘‘ຫິຣີ ເມ ອີສາ, ມໂນ ເມ ໂຍຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ, ‘‘ສຕິ ເມ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເມ-ສທ຺ໂທ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ອຸທກມ຺ປິ ຕາວ ທາຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ ນທີຕຬາກາທິໂຕ ອາເນຕ຺ວາ. ວີຣິຍພລີພທ຺ເທ ຈຕຸພ຺ພິເຘ ໂຍເຊຕ຺ວາ. ນິຈ຺ຈກາລໍ ອຕ຺ຖີຕິ ວຈນເສໂສ.

ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ ອຘິປ຺ເປຕາ ອມຕປ຺ຜລາຍ ກສິຍາ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ວິປສ຺ສນາ ປຎ຺ຎາ ຈາຕິ ທຸວິຘາປິ ປຎ຺ຎາ ອຸປນິສ຺ສຍາ ໂຫຕິ ວິສິຏ຺ຐຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ປຎ຺ຎາຕິ ປກາເຣຫິ ຊານາຕີຕິ ປຎ຺ຎາ. ປຎ຺ຎວຕໍ ປຎ຺ຎາ ປຸຣໂຕ ໂຫຕິ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ, ສຫຊາຕາຘິປຕີສຸ ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຠາວໂຕ. ສິຣີຕິ ໂສຠຄ຺ຄໍ. ສຕໍ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘາທໂຍ, ອນ຺ວາຍິກາຕິ ອນຸຄາມິໂນ. ອີສາພທ຺ຘາ ໂຫຕີຕິ ຫິຣິສງ຺ຂາຕອີສາຍ ພທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ກທາຈິ ອປ຺ປໂຍຄໂຕ ມໂນສີເສນ ສມາຘິ ອິຘ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ມໂນສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສມາຘິໂຍຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ. ສມໍ ອຸປເນຕ຺ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ພທ຺ຘຣຊ຺ຊຸກຕ຺ຕາ ສມາຘິໂຍຕ຺ຕໍ. ເອກໂຕ ຄມນນ຺ຕິ ລີນຈ຺ຈາຣທ຺ຘສງ຺ຂາຕໍ ເອກປສ຺ສໂຕ ຄມນໍ ວາເຣຕິ. ມຊ຺ຌິມາຍ ວິປສ຺ສນາວີຖິຍາ ປຏິປາທນໂຕ ກາຍາທີສຸ ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈຕ຺ຕຠາວວິຄມເນ ປຎ຺ຎາຍ ວິເສສປຈ຺ຈຍາ ສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສຕິຍຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ສຕິວິປ຺ປໂຍຄາສພ຺ຠາວໂຕ. ສນ຺ຕຕິຆນາທີນໍ ອຍໍ ວິເສໂສ – ປຸຣິມປຈ຺ຉິມານໍ ຘມ຺ມານໍ ນິຣນ຺ຕຣຕາຍ ເອກີຠູຕານໍ ວິຍ ປວຕ຺ຕິ ສນ຺ຕຕິຆນຕາ, ເອກສມູຫວເສນ ເອກີຠູຕານມິວ ປວຕ຺ຕິ ສມູຫຆນຕາ, ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍກິຈ຺ຈເຠທວເສນ ເອກີຠູຕານມິວ ປວຕ຺ຕິ. ກິຈ຺ຈຆນຕາ, ເອກາຣມ຺ມຓວເສນ ເອກີຠູຕານມິວ ປວຕ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓຆນຕາ. ສພ຺ເພສໍ, ສພ຺ພານິ ວາ ກິເລສານໍ ມູລສນ຺ຕານການິ ສພ຺ພ…ເປ… ສນ຺ຕານການິ. ອນຸປ຺ປໂຍໂຄ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ປທາເລຕີຕິ ຠິນ຺ທຕິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທຕິ. ສາ ຈ ໂຂ ‘‘ປທາເລຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາວ ປຎ຺ຎາ ອນຸສຍປ຺ປຫານສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ສນ຺ຕຕິຆນາທິເຠທນາ ປນ ໂລກິຍາປິ ໂຫຕິ ວິປສ຺ສນາວເສນ ຆນວິນິພ຺ໂຠຄສ຺ສ ນິປ຺ຜາທນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອິຕຣາ ປນ ໂລກິກາປິ ສິຍາ’’ຕິ.

ຫິຣີຍຕີຕິ ລຊ຺ຊຕິ, ຊິຄຸຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ‘‘ປາປເກຫິ ຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ເຫຕຸມ຺ຫິ ວາ ກຣຓວຈນໍ. ໂອຕ຺ຕປ຺ປມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ, ນ ຫິ ລຊ຺ຊນໍ ນິພ຺ຠຍໍ ປາປຠຍໍ ວາ ອລຊ຺ຊນໍ ອຕ຺ຖີຕິ. ຣຸກ຺ຂລຏ຺ຐີຕິ ຣຸກ຺ຂທຓ຺ໂຑ. ເຕນ ປເທເສນ ກສນໂຕ ວິເສສໂຕ ນງ຺ຄລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອີສາ ຍຸຄນງ຺ຄລໍ ຘາເຣຕີ’’ຕິ. ກາມໍ ປຎ຺ຎາຣຫິຕາ ຫິຣີ ອຕ຺ຖິ, ຫິຣິຣຫິຕາ ປນ ປຎ຺ຎາ ນຕ຺ເຖວາຕິ ອາຫ ‘‘ຫິຣິ…ເປ… ອຠາວໂຕ’’ຕິ. ສນ຺ຘິຏ຺ຐາເນ ກມ຺ປນາຠາວໂຕ ອຈລໍ. ຖິຣຠາເວນ ອສິຖິລໍ. ຫິຣິປຏິພທ຺ຘປຎ຺ຎາ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ຈ ອສິຖິລຠາເວນ ຈ ອຈລາ ອສິຖິລາຕິ ອາຫ ‘‘ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓາ ອຫິຣິເກນາ’’ຕິ. ນາຬິຍາ ມິນມານປຸຣິໂສ ວິຍ ອາຣມ຺ມຓໍ ມຸນາຕິ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ຊານາຕີຕິ ມໂນ. ມໂນສີເສນາຕິ ມນໂສ ອປເທເສນ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ກຸນ຺ຕສຫຈຣຓໂຕ ປຸຣິໂສ ກຸນ຺ໂຕ ວິຍ ມນສຫຈຣຓສມາຘິ ‘‘ມໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສາຣຖິນາຕິ ກສ຺ສເກນ. ໂສ ຫິ ອິຘ ພລີພທ຺ທານໍ ສາຣຓໂຕ ປາຈນໂຕ ‘‘ສາຣຖີ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເອກາພນ຺ຘນນ຺ຕິ ເອກາພທ຺ຘກຣຓໍ. ສກກິຈ຺ເຈຕິ ສກກິຈ຺ເຈນ ຍຸຕ຺ເຕ. ເຕນ ຫິ ອີສາທີສຸ ຍຖາຣຫໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເອກາພທ຺ເຘສຸ ກເຕສຸ ນງ຺ຄເລສຸ ກິຈ຺ຈໍ ອິຊ຺ຌຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ຕໍ ‘‘ສກກິຈ຺ເຈ ປຏິປາເທຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິກ຺ເຂປສຠາເວນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອວິກ຺ເຂປສຠາເວນ. ພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາເວນ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ສກກິຈ຺ເຈຕິ ຫິຣີອາທີຫິ ຍຖາສກໍ ກຕ຺ຕພ຺ເພ ກິຈ຺ເຈ.

ຈິຣກຕາທິມຕ຺ຖນ຺ຕິ ຈິຣຠາສິຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖໍ. ສຣຕິ ອນຸສ຺ສຣຕິ ກາຍາທິໍ ອສຸຠາທິໂຕ ນິຊ຺ຌາຍຕິ. ຜາເລຕີຕິ ປທາເລຕິ. ປາເຊນ຺ຕິ ຄເມນ຺ຕີຕິ ຕໍ ປາຊນໍ. ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ‘‘ປາຈນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຊ-ກາຣສ຺ສ ຈ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ຜາລປາຈນນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ…ເປ… ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ນງ຺ຄລໍ ອນຸຣກ຺ຂຕິ ຠິຊ຺ຊນຜາລນໂຕ. ປຸຣໂຕ ຈສ຺ສ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອສ຺ສ ນງ຺ຄລສ຺ສ ກສ຺ສເນ ຠູມິຍາ ວິລິຂເນ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ໂຫຕິ. ຄຕິໂຍຕິ ປວຕ຺ຕິໂຍ. ສມນ຺ເວສມານາຕິ ສຣຓວເສນ ຄເວສມານາ. ອາຣມ຺ມເຓ ວາ ກາຍາທິເກ ອຸປຏ຺ຐາປຍມານາ ອສຸຠາທິວເສນ ປຎ຺ຎານງ຺ຄລໍ ຣກ຺ຂຕິ. ສຠາວາສຠາວູປຄເມ ຜາໂລ ວິຍ ນງ຺ຄລສ຺ສ ‘‘ອາຣກ຺ຂາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ‘‘ສພ຺ພານຕ຺ຖໂຕ ສຕິ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ຕຖາ ເຫສາ ອາຣກ຺ຂປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ຈິຣກຕຈິຣຠາສິຕານໍ ອສມ຺ມຸສ຺ສນວເສນ ສຕິ ປຎ຺ຎານງ຺ຄລສ຺ສ ປຸຣໂຕ ໂຫຕີຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຸຣໂຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຕິ…ເປ… ໂນ ປມຸຏ຺ເຐ’’ຕິ ອາຫ. ສຕິປຣິຈິເຕຕິ ສຕິຍາ ປຏ຺ຐາປິເຕ. ‘‘ອຸປຏ຺ຐາປິເຕ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ. ສໍສີທິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ສກິຈ຺ຈກິຣິຍາຍ ສໍສີທນໍ ກາຕຸໍ ນ ເທຕິ. ໂກສຊ຺ຊສງ຺ຂາຕໍ ສໍສີທນໍ ໂກສຊ຺ຊສໍສີທນໍ.

ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລໍ ວຸຕ຺ຕໍ ກາຍິກວາຈສິກສໍຍມສ຺ສ ກຖິຕຕ຺ຕາ. ອາຫາເຣ ອຸທເຣ ຍໂຕຕິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພອາຫາເຣ ສໍຍຕຠາວທສ຺ສເນນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຕາຍ ຈຕູສຸປິ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສໍຍຕຠາໂວ ທີປິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອາຫາຣມຸເຂນາ’’ຕິອາທິ. ສໍຍຕຠາໂວ ເຈຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍເຫຕຸ ອເນສນາຠາໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິຣຸປກ຺ກິເລໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ໂຠຊນສທ຺ໂທ ອາຫາຣປຣິໂຠເຄ ນິຣຸຬ຺ໂຫຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາມຸເຂນາ’’ຕິ. ປຣິຠຸຎ຺ຊນຏ຺ເຐນ ປນ ໂຠຊນສທ຺ທມຸເຂນາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠເຕວ. ເຕນາຕິ ກາຍຄຸຕ຺ຕາຕິອາທິວຈເນນ. ນ ວິລຸມ຺ປນ຺ຕີຕິ ‘‘ທີເປຕີ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ທ຺ວີຫາກາເຣຫີຕິ ອທິຏ຺ຐາທີນໍ ອທິຏ຺ຐາທິວເສນ ທິຏ຺ຐາທີນຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐາທິວເສນາຕິ ເອວໍ ທ຺ວິປ຺ປກາເຣຫິ. ອວິສໍວາທນໍ ອວິຕຖກຖນໍ. ເຉທນໍ ມູລປ຺ປເທເສ ນິກນ຺ຕນໍ. ລຸນນໍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ເຉທນໍ. ອຸປ຺ປາຏນໍ ອຸມ຺ມູລນໍ. ອສິເຕນາຕິ ທຕ຺ເຕນ, ລາຍິເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິສໍວາທນສງ຺ຂາຕານໍ ຕິຓານໍ, ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອນຣິຍໂວຫາຣານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາຠູຕຎາຓນ຺ຕິ ນາມ ຣູປປຣິຈ຺ເຉທກຎາຓໍ. ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ອວິປຣີຕວຸຕ຺ຕິກຕ຺ຕາ ‘‘ເຉທກໍ’’ ຉິນ຺ທນກໍ. ນິທ຺ທານນ຺ຕິ ນິທ຺ທາຍກໍ. ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິ ‘‘ທິຏ຺ຐິສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທ຺ວີສຸ ວິກປ຺ເປສູຕິ ຠາວກຕ຺ຕຸສາຘນວເສນ ທ຺ວີສຸ ວິກປ຺ເປສຸ. ‘‘ນິທ຺ທານ’’ນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄວເສເນວ ອຕ຺ໂຖ.

ສີລເມວ ‘‘ໂສຣຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ໂອຣຕສ຺ສ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ. ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂາທີນໍ ອຠາວໂຕ ສຸນ຺ທຣຠາວໂຕ ສຸນ຺ທເຣ ນິພ຺ພາເນ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ຣຕຕ຺ຕາ ສຸຣໂຕ, ອຣຫາ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ ໂສຣຈ຺ຈໍ, ອຣຫຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປໂມຈນເມວ ອຈ຺ຈນ຺ຕາຍ ປໂມຈນໍ ນ ໂຫຕິ.

ຍທຄ຺ເຄນ ວິປສ຺ສນາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຕໍສຫຄຕວີຣິຍສ຺ສ ຈ ນງ຺ຄລໂຘຣຍ຺ຫຕາ, ຕຖາປວຕ຺ຕກຸສລຠາວນາຍ ຈ ກສິຠາໂວ ຈ, ຕທຄ຺ເຄນ ຕໂຕ ປຸເຣຕຣໍ ປວຕ຺ຕປຎ຺ຎາວີຣິຍປາຣມີນໍ ນງ຺ຄລໂຘຣຍ຺ຫຕາ, ຕຖາປວຕ຺ຕກຸສລຠາວນາຍ ຈ ກສິຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຘຸຣໍ ວຫຕີຕິ ໂຘຣຍ຺ຫໍ. ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຆນນ຺ຕິ ອສ຺ມິມານາທິເຠທໍ ຆນໍ. ວຫິຕພ຺ພາ ອາທິຠູຕາ ຘຸຣາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຘຸຣາ, ປຸຣິມຘຸຣວາຫກາ. ຕໍມູລກາ ອປຣໍ ຘຸຣໍ ວຫນ຺ຕາ ໂຘຣຍ຺ຫາ. ຘຸຣາ ຈ ໂຘຣຍ຺ຫາ ຈ ຘຸຣໂຘຣຍ຺ຫໍ ເອກຕ຺ຕວເສນ. ວຫນ຺ຕນ຺ຕິ ກສເນນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕໍ.

ກາມໂຍຄາທີຫິ ໂຍເຄຫິ ເຂມຕ຺ຕາ ອນຸປທ຺ທວຕ຺ຕາ. ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຘິກິຈ຺ຈ ອຸທ຺ທິສ຺ສ. ວາຫີຍຕິ ວິປສ຺ສນາຍ ສຫຄຕໍ. ອຠິມຸຂໍ ວາຫີຍຕິ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນໍ. ເຂຕ຺ຕໂກຏິນ຺ຕິ ເຂຕ຺ຕມຣິຍາທໍ. ທິຏ຺ເຐກຏ຺ເຐຕິ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຫຊາເຕກຏ຺ເຐ ປຫາເນກຏ຺ເຐ ຈ. ໂອຬາຣິເກຕິ ອຸປຣິມຄ຺ຄວຊ຺ເຌ ອຸປາທາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ທສ຺ສນປຫາຕພ຺ພາປິ ທຸຕິຍມຄ຺ຄວຊ຺ເຌຫິ ໂອຬາຣິກາຕິ. ອຓຸສຫຄເຕຕິ ອຓຸຠູເຕ. ອິທໍ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄວຊ຺ເຌ ອຸປາທາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພກິເລເສ ອວສິຏ຺ຐສພ຺ພກິເລເສ ປຊຫນ຺ຕໍ ອນິວຕ຺ຕນ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປຸນ ປຫາຕພ຺ພຕາຍ ອຠາວໂຕ. ອນິວຕ຺ຕນ຺ຕນ຺ຕິ ນ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕໍ, ຍຖາ ນິວຕ຺ຕນໍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ນິວຕ຺ຕນຣຫິຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເອຕໍ ປນ ຕວ ຘຸຣໂຘຣຍ຺ຫໍ.

ເອວເມສາ ກສີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈາມສນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນິຄມນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕສ຺ເສວ ຫິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຸນ ວຈນໍ. ປຎ຺ຎານງ຺ຄເລນ ສຕິຜາລໍ ອາໂກເຏຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຕນ ນງ຺ຄເລນ ສທ຺ຘິໍ ສຕິຜາລສ຺ສ ເອກາພທ຺ຘຠາວກຣເຓນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ. ກຏ຺ຐາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກສີ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ ‘‘ກຏ຺ຐາ ກສີ’’ຕິ. ກມ຺ມປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕກສິກມ຺ມສ຺ສ ປຣິໂຍສານຠູຕໍ. ຍທິປິ ປຸພ຺ເພ ‘‘ປຎ຺ຎາ ເມ ຍຸຄນງ຺ຄລ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກວເສນາຍໍ ອມຕປ຺ຜລາ ກສິ ທສ຺ສິຕາ, ມຫາກາຣຸຓິກສ຺ສ ປນ ຠຄວໂຕ ເທສນາ ສພ຺ພສ຺ສປິ ສຕ຺ຕນິກາຍສ຺ສ ສາຘາຣຓາ ເອວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສາ ໂຂ ປເນສາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ທິວເສເຍວາຕິ ຕໍທິວເສ ເອວ. ອາທິມາຫາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກຖາປຣິໂຍສາເນ ປາຐປເທໂສ ຄຫິໂຕຕິ ຕທຎ຺ຎໍ ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ’’ຕິອາທິປາຐໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕໂຕ ປຣຎ຺ຈາ’’ຕິ ອາຫ.

ກສິຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ອຸທຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໘. ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ໂອທເນນ ປູເຣສີ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຄເຫຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນາໂຫສີຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິຏ຺ຐານພເລນາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວິເນຕຸກາມຕາຍ ກິຣ ຠຄວາ ຕຖາ ອກາສິ.

ອຸປາຣມ຺ຠຠເຍນາຕິ ປຣູປວາທຠເຍນ. ອວຕ຺ວາວ ນິວຕ຺ໂຕ ‘‘ອພ຺ຠາຄໂຕປິ ປາສຓ຺ໂຑ ວາຈາມຕ຺ເຕນປິ ນ ປູເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ເມ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ປກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ອວຕ຺ວາ ປກ຺ກນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນ ຕາວ ຎາຓໍ ປຣິປກ຺ກນ຺ຕິ. ເອຕໍ ວຈນໍ…ເປ… ມຄມາສິ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນຎ຺ເຈວ ວປນ຺ຕິ ພີຊ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕຸໍ ອວສ຺ສໍ ອາກງ຺ຂນ຺ໂຕ. ປກາຣໂຕ ກສ຺ສຕີຕິ ປກຏ຺ຐໂກ, ຣສຕຓ຺ຫາຍ ປກຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຣສຄິທ຺ໂຘ’’ຕິ.

‘‘ປຸນປ຺ປຸນຎ຺ເຈວ ວປນ຺ຕິ ພີຊ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ພີຊນ຺ຕິ ຈ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ນິທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ວາ. ເຕນ ອວຍເວນ ສມຸທາຍໍ ນິທສ຺ເສຕິ. ໂອສກ຺ກສີຕິ ສງ຺ໂກຈສິ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວປນໍ ກຕໍ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ’’ຕິ. ‘‘ວສ຺ສິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຏ຺ຐິໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ.

ເທສນາ…ເປ… ທສ຺ເສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຍຸຕ຺ຕວຈນໍ ປຣິວຏ຺ເຏນ຺ໂຕປິ ທິວເສ ທິວເສ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍາ ນາມ ຠິກ຺ຂູນໍ ກາຍຄຕາ ວຸຕ຺ຕີຕິ. ຂີຣໍ ຫຕ຺ເຖນ ນຍນ຺ຕີຕິ ວາ ຂີຣນິກາ. ກິລມຕີຕິ ຕໍຕໍກິຈ຺ຈກຣຓວເສນ ຂິຊ຺ຊຕິ. ຜນ຺ທຕີຕິ ອນຕ຺ຖສມາໂຍຄວເສນ ວິປ຺ຜນ຺ທຕິ. ອປຸນພ຺ຠວາຍາຕິ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ມຄ຺ໂຄ ນາມາຕິ ອຸປາໂຍ ນາມ ນິພ຺ພານໍ, ຕສ຺ມິໍ ລທ຺ເຘ ປຸນພ຺ຠວາຠາວໂຕ. ‘‘ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ ອຸປາທາຍ ພີຊວປນາທໂຍ ປຸນປ຺ປຸນຘມ຺ມາ ນາມ ຊາຕາຕິ ອາຫ ‘‘ໂສຬສ ປຸນປ຺ປຸນຘມ຺ເມ ເທເສນ຺ເຕນາ’’ຕິ.

ອຸທຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ເທວຫິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໙. ອຸທຣວາເຕຫີຕິ ວາຕກຕວິຊ຺ຌນໂຕທນາທິວເສນ ອປຣາປຣໍ ວຕ຺ຕມາເນຫິ ອຸທຣວາເຕຫິ, ຕສ຺ສ ວາ ວິກາເຣຫິ. ນິພທ຺ຘຸປຏ຺ຐາກກາເລ ປນ ຘມ຺ມຠຓ຺ຑາຄາຣິໂກວ. ອຣຎ຺ຎນ຺ຕິ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ວສນຏ຺ຐານຠູຕໍ ຕໂປວນໍ. ຕໍ ນິທ຺ຘູມໍ ໂຫຕິ ອຸທກຕາປນສ຺ສປິ ອກຣຓໂຕ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ອຸຓ຺ໂຫທກວິກ຺ກິຓນຈຣິຍາຍ ຊີວິກາກປ຺ປນໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ.

ວຕ຺ຕເມຕໍ ຕສ຺ສ ປຕິກາຣຕ຺ຖໍ ປຣິກຖາທີນມ຺ປິ ກາຕຸໍ ລພ຺ຠນໂຕ. ອິທານິ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມ຺ປິ ສວິສຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຓ຺ຓໍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຄວາ ຫິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປວາຓສ຺ສ ເທວຫິຕພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຕໍ ສມ຺ຠາວິຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ ຕິກິຈ຺ຉາປຏິຍຕ຺ຕໍ, ຕາຍ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ໂຣຄສ຺ສ ວູປສມນໍ, ຕປ຺ປສງ຺ເຄນ ຈ ເທວຫິຕພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວເນນ ສຣເຓສຸ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສຕີຕິ ສພ຺ພມິທໍ ຎຕ຺ວາ ເອວໍ ‘‘ອິງ຺ຆ ເມ ຕ຺ວໍ, ອຸປວາຓ, ອຸຓ຺ໂຫທກໍ ຊານາຫີ’’ຕິ ອໂວຈ. ອາຄມນີຍປ຺ປຏິປທໍ ປຸພ຺ພຠາຄປ຺ປຏິປທໍ ປຸພ຺ພຠາຄປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ອນຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມຕ຺ຕາ. ສເທວເກນ ໂລເກນາຕິ ອນວເສສໂຕ ໂລກສ຺ສ ຄຫຓໍ. ຜລວິເສສາກງ຺ຂາຍ ປູເຊຕພ຺ພາຕິ ປູຊນີຍາ, ເຕ ເອວ ອິຘ ‘‘ປູຊເນຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຖາ ອາທເຣນ ປູເຊຕພ຺ພຕາຍ ສກ຺ກາຣິຍາ, ອາ-ກາຣສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ, ຣິ-ສທ຺ທສ຺ສ ຈ ເຣ-ອາເທສໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ສກ຺ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອປຈເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຍ-ກາຣໂລປໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອປເຈຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສນ຺ຕິ ສເທວເກນ ປູຊເນຍ຺ຍາທີນໍ. ຫຣິຕຸນ຺ຕິ ເນຕຸໍ.

ເອຕ຺ຕເກນປີຕິ ອຸປສງ຺ກມນາທິນາ ເອຕ຺ຕເກນ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນປິ ກຕວຕ຺ເຕນ ອຍໍ ກິຕ຺ຕິ…ເປ… ໂສມນສ຺ສຊາໂຕ.

ຍຊມານສ຺ສາຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ. ທກ຺ຂິຓາຍ ອິຊ຺ຌນໍ ນາມ ວິປຸລຜລຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕີ’’ຕິ. ວິທິຕນ຺ຕິ ປຏິວິທ຺ຘປຈ຺ຈກ຺ຂກຕໍ. ອາຊານາຕີຕິ ວຸຕ຺ຖຠວາທິໍ ປຣິຍາທາຍ ຊານາຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ຊານິຕ຺ວາຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ. ອຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ກຕກິຈ຺ຈຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ອຕ຺ຕນາ ກໂຕ ກາໂຣ ຈ ຠຄວໂຕ ເອວ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິມິນາ ຂີຓາສເວ ຍຊນາກາເຣນ ຍຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເທວຫິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ມຫາສາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໐. ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອນິສ຺ສຍສ຺ສ ຊິຓ຺ຓຠາເວນ ວິເສສໂຕ ກາໂຍ ລູໂຂ ຊາໂຕ, ຊິຓ຺ຓປິໂລຕິກຂຓ຺ເຑຫິ ສງ຺ຆຏິຕໍ ປາວຸຣຓໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ລູຂປາວຸຣໂຓ’’ຕິ ປທສ຺ສ ‘‘ຊິຓ຺ຓປາວຸຣໂຓ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ປາຏິເຍກ຺ກນ຺ຕິ ປຸຕ຺ເຕສຸ ເອກເມໂກ ເອກເມກາຍ ວາຈາຍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ.

ສມ຺ປຸຈ຺ຉນໍ ນາມ ອິຘ ສມ຺ມນ຺ຕນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ’’ຕິ. ນນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠິນນ຺ທິໍ. ອຕີຕຕ຺ເຖ ຫິ ອິທໍ ອນາຄຕວຈນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນນ຺ທິຊາໂຕ…ເປ… ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ. ຠຸສ຺ສນ຺ຕາຕິ ນິພ຺ຠຸສ຺ສນວເສນ ຣວນ຺ຕາ.

ວໂຍຄຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິມວຍໍ ອຸປຄຕໍ. ໂສ ປນ ຍສ຺ມາ ປຸຣິເມ ທ຺ເວ ວເຍ ອຕິກ຺ກມວເສນ ຄໂຕ. ປຈ຺ຉິມໍ ເອກເທສໂຕ ອຕິກ຺ກມນວເສນ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕໂຍ ວເຍ ຄຕໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຈ຺ຉິມວເຍ ຐິຕ’’ນ຺ຕິ.

ນິປ຺ປຣິໂຠໂຄຕິ ຊິຓ຺ຓຠາເວນ ຊວປຣກ຺ກມຫານິຍາ ອປຣິໂຠໂຄ ນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ. ຂາທນາ ອປນີຍຕີຕິ ຍວສໍ ອທທນ຺ຕາ ຕໂຕ ນີຫຣນ຺ຕິ ນາມ. ເຖໂຣຕິ ວຸຑ຺ໂຒ.

ອນສ຺ສວາຕິ ນ ວຈນກຣາ. ອປ຺ປຕິສ຺ສາຕິ ປຕິສ຺ສຍຣຫິຕາ. ອວສວຕ຺ຕິໂນຕິ ນ ມຍ຺ຫໍ ວເສນ ວຕ຺ຕນກາ. ສຸນ຺ທຣຕໂຣຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກາຣິຠາເວນ ສຸນ຺ທຣຕໂຣ.

ປຸຣໂຕຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຠາເວນ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ. ອຸທເກ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠຕິ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐໂຕ ຖິຣປຕິຏ຺ຐຠາວໂຕ. ອທ຺ຘປຕິຏ຺ໂຐ ຫິ ທຓ຺ໂຑ ທຓ຺ຑຘຣປຸຣິສສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠາເປຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໂຍຕິ ອຕ຺ຕໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໂຍ. ປາຏິເຍກ຺ກນ຺ຕິ ‘‘ອສຸກສ຺ສ ເຄເຫ ອສຸກສ຺ສ ເຄເຫ’’ຕິ ເອວໍ ອຸທ຺ເທສິກໍ ກຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ. ມາ ນິຍ຺ຍາເທຫິ, ອມ຺ຫາກໍ ຣຸຈ຺ຈນຏ຺ຐານເມວາຕິ ຕວ ປຸຕ຺ຕານໍ ເຄເຫສຸ ຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ຣຸຈ຺ຈນຏ຺ຐານໍ. ຕຕ຺ຖເມວ ຄມິສ຺ສາມາຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເອເຕສໍ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ກາຕຸກາໂມ ຠຄວາ ເອວມາຫ.

ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລປຏິລາຠໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ຍທຕ຺ຖໍ ມຍໍ ອິມສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິທານາທິນາ ອນຸຄ຺ຄໂຫ ກໂຕ, ໂສ ຈສ຺ສ ປຸຕ຺ຕປຣິຊນສ຺ສປິ ອຕ຺ໂຖ ສິທ຺ໂຘຕິ ສຕ຺ຖາ ນ ສພ຺ພກາລໍ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ຕານໍ ເຄຫໍ ອຄມາສິ, ເຕ ເອວ ປນ ກາເລນ ກາລໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາວິຠວໍ ສກ຺ກາຣສມ຺ມານໍ ອກໍສູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ມຫາສາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ມານຕ຺ຖທ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໑. ມາເນນ ຖທ຺ໂຘຕິ ‘‘ອຍໍ ໂຂ’’ຕິອາທິນາ ປຄ຺ຄຫິເຕນ ມາເນນ ຖທ຺ໂຘ ພຊ຺ຌິຕຈິຕ຺ໂຕ ຖທ຺ຘອໂຍສລາໂກ ວິຍ ກສ຺ສຈິປິ ອໂນນໂຕ. ນ ກິຎ຺ຈິ ຊານາຕິ ໂລເກ ປຏິສນ຺ຖາຣມຕ຺ຕສ຺ສປິ ອຊານນໂຕ.

ອພ຺ຠຸຕວິຕ຺ຕຊາຕາຕິ ສຎ຺ຊາຕອພ຺ຠຸຕວິຕ຺ຕາ. ວິຕ຺ຕໍ ວິຕ຺ຕີຕິ ຈ ຕຸຏ຺ຐິປຣິຍາຍາ. ອຠູຕປຸພ຺ພາຍາຕິ ຍາ ຕສ຺ສາ ປຣິສາຍ ວິຕ຺ຕິ ຕທາ ຠູຕາ, ສາ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຠູຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ອຠູຕ…ເປ… ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ. ອສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາຕິ ອເນນ ປຸຄ຺ຄເລນ. ອປຈິຕາຕິ ປຣມນິປຈ຺ເຈນ ປູຊນີຍສາມຎ຺ຎໂຕ ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ຂິປນໍ ອິຘ ເທສນາໂກສລ຺ລໍ.

ມານຕ຺ຖທ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ປຈ຺ຈນີກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໒. ‘‘ສພ຺ພໍ ເສຕ’’ນ຺ຕິ ເກນຈິ ວຸຕ຺ເຕ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈນີກໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ອສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ. ວິເນຕ຺ວາຕິ ວິນາເສຕ຺ວາ. ສຸຓາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ‘‘ສຸຓາຕີ’’ຕິ ກິຣິຍາປທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຄາຖາຍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ ‘‘ຊຎ຺ຎາ ສຸຠາສິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ອສຸຕ຺ວາ ເທສິຕໍ ຊານິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ.

ປຈ຺ຈນີກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ວນກມ຺ມິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໓. ວນກມ຺ເມ ນິຍຸຕ຺ໂຕ, ກິຣິຍມາເນນ ວນກມ຺ມໍ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ວນກມ຺ມິໂກ. ອິມສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑຕິ ອິມສ຺ມິໍ ເອວໍມຫນ຺ເຕ ວນສຓ຺ເຑ. ນ ເມ ວນສ຺ມິໍ ກຣຓີຍມຕ຺ຖິ ຍຖາ, ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຸຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິຕຣໍ ປນ ຍໍ ມຫາກິເລສວນໍ, ຕໍ ມຄ຺ຄຎາຓຜຣສຸນາ ສມາຘິມຍສິລາຍໍ ສຸນິສິເຕນ ສພ຺ພໂສ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ, ຕໂຕ ເອວ ນິພ຺ພນໂຖ ນິກ຺ກິເລສຄຫໂນ. ວິເວກາຠິຣຕິຍາ ເອກໂກ ອຠິຣໂຕ ປຏິປກ຺ຂວິຄເມນ. ເຕນາຫ ‘‘ອຣຕິໍ…ເປ… ຊຫິຕ຺ວາ’’ຕິ.

ວນກມ຺ມິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ກຏ຺ຐຫາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໔. ຘມ຺ມນ຺ເຕວາສິກາຕິ ກິຎ຺ຈິປິ ຘນໍ ອທຕ຺ວາ ເກວລໍ ອນ຺ເຕວາສິກາ. ເຕນາຫ ‘‘ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ສິປ຺ປຸຄ຺ຄຓ຺ຫນກາ’’ຕິ. ຄມ຺ຠີຣສຠາເວຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ທູຣໂຕ ຄຫນສຈ຺ຉນ຺ນວິປຸລຕຣຣຸກ຺ຂຄຈ຺ຉລຕາຍ ຈ, ຕທາ ຫິມປິຓ຺ຑສິນ຺ນຠາເວນ ມຍູຣຍາເນຫິ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ຈ ຄມ຺ຠີຣຠາເວ.

ພຫຸເຠຣເວຕິ ພຫຸຠຍານເກ. ອນິຎ຺ຊມາເນນາຕິ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ອຕິສຸນ຺ທຣໍ ວຕາຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ນາມ ອຣຎ຺ເຎ ເອວໍ ນິຈ຺ຈລກາໂຍ ນິສິນ຺ໂນ ຌາຍນ຺ໂຕ ອຕິວິຍ ສຸນ຺ທຣຎ຺ຈ ຌານໍ ຌາຍສີຕິ ວທຕິ.

ອຈ຺ເຉຣຣູປນ຺ຕິ ອຈ຺ຉຣິຍຠາວໍ. ເສຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ເສຏ຺ຐຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ.

‘‘ໂລກາຘິປຕິສຫພ຺ຍຕໍ ອາກງ຺ຂມາໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂລກາຘິປຕິສຫໂຍຄໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ‘‘ກສ຺ມາ ຠວ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປນ ຕທຎ຺ຎວິເສສາກງ຺ຂໍ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອປເຣນປິ ອາກາເຣນ ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ກງ຺ຂາຕິ ຕຓ຺ຫາ ອຠິກ຺ຂຓວເສນ ປວຕ຺ຕາ. ອເນກສຠາເວສູຕິ ຣູປາທິວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາທິວເສນ ເອວໍ ນານາສຠາເວສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ. ອສ຺ສາທຣາໂຄ ໂລໂຠ ອຠິຊ຺ຌາຕິ ນານປ຺ປກາຣາ. ເສສກິເລສາ ວາ ທິຏ຺ຐິມານໂທສາທໂຍ. ນິຈ຺ຈກາລໍ ອວສ຺ສິຕາ ສຕ຺ຕານໍ ອວສ຺ສຍຠາວຕ຺ຕາ. ປຊປ຺ປາປນວເສນາຕິ ປກາເຣຫິ ຕຓ຺ຫາຍນວເສນ. ນິຣນ຺ຕາຕິ ອນ຺ຕຣຫິຕາ ນິຣວເສສາ.

ອນຸປຄມໂນຕິ ອນຸປາທາໂນ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ທີເປຕິ, ຕສ຺ສ ຫິ ວເສນ ເອວ ນານາສຠາເວສຸ ຠຄວາ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕີຕິ ‘‘ສພ຺ເພ…ເປ… ທສ຺ສໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ, ຕຎ຺ຫິ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ‘‘ອນຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ກຏ຺ຐຫາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ມາຕຸໂປສກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໕. ອິໂຕຕິ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາວໂຕ. ປຏິຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຠິຄນ຺ຕ຺ວາ. ສຄ຺ເຄ ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ໂຕ ກມ຺ມຜເລນ ຘມ຺ມຕາວເສນ ປຏິສນ຺ຘິກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຠິຣຕິວເສນ ອຠິຣມຕິ ເອວ ນາມາຕິ.

ມາຕຸໂປສກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ຠິກ຺ຂກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໖. ວິຣູປໍ ຄນ຺ຘໍ ປສວຕີຕິ ວິສ຺ໂສ, ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘ. ພາຫິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານໂຕ ພຫິກຕ຺ວາ ນີຫຣິຕ຺ວາ. ຕໍ ປນ ອນວເສສໂຕ ປຊຫນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ຊຫິຕ຺ວາ’’ຕິ. ສງ຺ຂາຍຕິ ສມ຺ມເທວ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທຕິ ເອຕາຍາຕິ ສງ຺ຂາ, ຎາຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຂາຍາຕິ ຎາເຓນາ’’ຕິ. ຠິນ຺ນກິເລສຕ຺ຕາຕິ ນິຣຸຕ຺ຕິນເຍນ ຠິກ຺ຂຸສທ຺ທສິທ຺ຘິມາຫ.

ຠິກ຺ຂກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ສງ຺ຄາຣວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໗. ປຈ຺ເຈຕີຕິ ປຕ຺ຕິຍາຍຕິ ສທ຺ທຫຕິ. ຕຖາຠູໂຕ ຈ ຕມຕ຺ຖໍ ນິກາເມນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຈ຺ຉຕິ ປຕ຺ເຖຕີ’’ຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ສາຘຸ-ສທ຺ໂທ ອາຍາຈນຕ຺ໂຖ, ນ ອຠິນນ຺ທນຕ຺ໂຖຕິ ‘‘ອາຍາຈມາໂນ ອາຫາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຍາຈເນ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ກິຣາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຸທກສຸທ຺ຘິໂກ ນ ເອກໍເສນ ອປາຍູປໂຄ, ລທ຺ຘິຍາ ປນ ສາວຊ຺ຊກິເລສຠູຕຠາວໂຕ ອາຍາຈຕິ. ອຎ຺ຎໍ ກາຣຓໍ ອປທິສນ຺ໂຕ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຜລຠູໂຕ ອຕ຺ໂຖ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຖວສໍ, ກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖານິສໍສໍ ອຕ຺ຖກາຣຓ’’ນ຺ຕິ. ປປຎ຺ຈສູທນິຍໍ ປນ ຜເລເນວ ອຣຓີຍໂຕ ອຕ຺ໂຖ, ກາຣຓນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ໂຖ ເອວ ອຕ຺ຖວໂສ, ຕສ຺ມາ ທ຺ເວ ອຕ຺ຖວເສຕິ ທ຺ເວ ອຕ຺ເຖ ທ຺ເວ ກາຣຓານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສງ຺ຄາຣວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໒. ໂຂມທຸສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໘. ເອວໍລທ຺ຘນາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສີຕິ ໂຍຊນາ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເກນຈິ ອນິມນ຺ຕິເຕນ ສຍເມວ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ. ອຜາສຸກຘາຕຸກນ຺ຕິ ອຍຸຕ຺ຕຣູປໍ. ສຠາຘມ຺ມນ຺ຕິ ສຠາຍ ຈຣິຕພ຺ພໍ ຈາຣິຕ຺ຕຘມ຺ມໍ. ອສຎ຺ຈາເລຕ຺ວາຕິ ອາສນໂຕ ອວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ. ອຸຊຸກເມວ ອາຄຈ຺ຉຕິ ໂລກຄ຺ຄນາຍໂກ ຠຄວາ ສພ຺ພສຕ຺ຕຸຕ຺ຕໂມ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣສ຺ສ ອຠາວໂຕ ໂລກສ຺ສ ອປຈິຕິໍ ນ ທສ຺ເສຕິ. ເຍ ສພ຺ພໂສ ສໍກິເລເສ ປຊຫນ຺ຕິ, ເຕວ ປຓ຺ຑິເຕ ‘‘ສນ຺ໂຕ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ເອເຕ’’ຕິອາທິນາ.

ໂຂມທຸສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸຕິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ພ຺ຣາຫ຺ມຓສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.