໓. ໂຄຘິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕໙. ປພ຺ພຕສ຺ສ ປສ຺ເສຕິ ປພ຺ພຕປາເທ ອຸປຈ຺ຈກາຍໍ. ສມເຍ ສມເຍ ລທ຺ຘຕ຺ຕາ ສາມຍິກໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອປ຺ປິຕປ຺ປິຕກ຺ຂເຓ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ໂລກິຍວິມຸຕ຺ຕິ ຫິ ອນຈ຺ຈນ຺ຕປຫາຍິຕາຍ ສມຍວິມຸຕ຺ຕິ ນາມ, ໂລກຸຕ຺ຕຣວິມຸຕ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຫາຍິຕາຍ ອສມຍວິມຸຕ຺ຕິ. ຕາຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ‘‘ສມຍວິມຸຕ຺ຕາ, ອສມຍວິມຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍາວ ປຐມຊ຺ຌານນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ, ຕາວ ກສ຺ມາ ປຣິຫາຍີຕິ ອຕ຺ໂຖ? ສາພາຘຕ຺ຕາຕິ ສໂຣຄຕ຺ຕາ. ວາຕປິຕ຺ຕເສມ຺ຫວເສນາຕິ ກທາຈິ ວາຕປິຕ຺ຕວເສນ, ກທາຈິ ວາຕເສມ຺ຫວເສນ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ສນ຺ນິປາຕວເສນ. ອນຸສາຍິໂກຕິ ກາຍໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ສຍິໂຕ, ຍາປ຺ຍາມຍຠາເວນ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມາຘິສ຺ສາຕິ ສມາຘິຠາວນາຍ. ອຸປກາຣກຘມ຺ເມ ອຸຕຸໂຠຊນາທິເກ. ປູເຣຕຸນ຺ຕິ ສໂມຘາເນຕຸໍ. ປຣິຫາຍີຕິ ສຣີຣສ຺ສ ອກລ຺ລຠາວໂຕ.

ອາຫເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ຊີວິຕຫຣຓຕ຺ຖາຍ ອຸປເນຍ຺ຍໍ. ນິພທ຺ຘາ ຄຕິ ໂຫຕິ ເກວລໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປປຕ຺ຕິໂຕ, ນ ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ວິຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຠາເວນ. ເຕນາຫ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີ’’ຕິ.

ຊລມານາຕິ ສມຸຏ຺ຐິຕນິຍຕອິທ຺ຘິຍາ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓປຣິວາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສເທວເກ ໂລເກ ຊລມານາ. ມໍສຈກ຺ຂຸ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂູຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມາ. ອານຸຠາວຘຣາຕິ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍາປຣິເມຍ຺ຍພຸທ຺ຘານຸຠາວສມ຺ປນ຺ນາ. ອານຸຠາວປຣິຍາໂຍປິ ຫິ ຊຸຕິ-ສທ຺ໂທ ໂຫຕິ ‘‘ອິທ຺ຘິຊຸຕິພລວີຣິຍູປປຕ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໒.໒໒.໑໕໘໙, ໑໕໙໕) ວິຍ. ອນວເສສໂຕ ມານໍ ສິຍຕິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທຕີຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ໂຄ ມານສໍ. ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕນາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ມານສຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ສີລາທີນີຕິ ອນຸຕ຺ຕຣສີລາທີນິ. ສິກ຺ຂມາໂນຕິ ສິກ຺ຂານິ ຠາເວນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ. ນ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ. ເຕນາຫ ‘‘ສກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ຊເນຕິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ກາເຍ, ສເທວເກ ໂລເກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິສ຺ສຸຕາຕິ ອນຎ຺ຎສາຘາຣເຓຫິ ສີລາທິຄຸເຓຫິ ວິສ຺ສຸຕາ.

ເວທນໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ທຸກ຺ຂເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນອຕ຺ຕກິລມຖໍ ອນຸປ຺ປາທນວເສນ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ຕໍເຍວ ເວທນໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕວິປສ຺ສນາ ວີຖິເມວ ໂອຕຣຕີຕິ ກຕ຺ວາ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສມສີສີ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປເຠທໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມສີສີ ນາມ ຕິວິໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ອິຣິຍາປຖວເສນ ສມສີສີ ອິຣິຍາປຖສມສີສີ. ເອສ ນໂຍ ເສສທ຺ວເຍປິ.

ອິຣິຍາປຖໂກປນຎ຺ຈາຕິ ອິຣິຍາປເຖຫິ ອສມາໂຍໂຄ. ເອກປ຺ປຫາເຣເນວາຕິ ເອກເວລາຍເມວ. ປຣິນິພ຺ພານວເສນາຕິ ອນຸປາທິເສສປຣິນິພ຺ພານວເສນ, ນ ກິເລສກ຺ຂຍມຕ຺ເຕນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ນເຍສຸ. ເອວໍ ສຕິ ເຕເນວ ອິຣິຍາປເຖນ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ເຕເນວ ອິຣິຍາປເຖນ, ເອກສ຺ມິໍ ອນ຺ໂຕໂຣເຄເຍວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເຕເນວ ໂຣເຄນ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕາ ຂີຓາສວາ ພຫໂວປິ ສມສີສິໂນ ເອວ ສມ຺ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສີສຎ຺ເຈຕ຺ຖ ເຕຣສ – ປລິໂພຘສີສໍ ຕຓ຺ຫາ, ພນ຺ຘນສີສໍ ມາໂນ, ປຣາມາສສີສໍ ທິຏ຺ຐິ, ວິກ຺ເຂປສີສໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ກິເລສສີສໍ ອວິຊ຺ຊາ, ອຘິໂມກ຺ຂສີສໍ ສທ຺ຘາ, ປຄ຺ຄຫສີສໍ ວີຣິຍໍ, ອຸປຏ຺ຐານສີສໍ ສຕິ, ອວິກ຺ເຂປສີສໍ ສມາຘິ, ທສ຺ສນສີສໍ ປຎ຺ຎາ, ປວຕ຺ຕິສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂຄຈຣສີສໍ ວິໂມກ຺ໂຂ, ສງ຺ຂາຣສີສໍ ນິໂຣໂຘຕິ. ອິເມສຸ ເຕຣສສຸ ສີເສສຸ ປລິໂພຘສີສາທີນິ ປວຕ຺ຕິສີສຎ຺ຈ ປຣິຍາທິຍິຕພ຺ພານິ, ອຘິໂມກ຺ຂສີສາທີນິ ປຣິຍາທາຍການິ, ປຣິຍາທາຍກຜລໍ ໂຄຈຣສີສໍ. ຕຎ຺ຫິ ວິສຍຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຜລໍ ວິໂມກ຺ໂຂ, ປຣິຍາທາຍກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຜລສ຺ສ ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ສງ຺ຂາຣສີສໍ ສງ຺ຂາຣວິເວກຠູໂຕ ນິໂຣໂຘຕິ ປຣິຍາທິຍິຕພ຺ພານໍ ປຣິຍາທາຍກຜລາຣມ຺ມຓານໍ ສຫ ວິຍ ສໍສິທ຺ຘໍ ທສ຺ສເນນ ສມສີສິຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ເຕຣສ ສີສານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອິຘ ປນ ‘‘ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອາສວປຣິຍາທານຎ຺ຈ ໂຫຕິ ຊີວິຕປຣິຍາທານຎ຺ຈາ’’ຕິ (ປຸ. ປ. ໑໖) ວຈນໂຕ ເຕສຸ ກິເລສປວຕ຺ຕສີສານເມວ ວເສນ ໂຍຊນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ປວຕ຺ຕິສີສ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕິສີສໍ ປວຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ມຄ຺ໂຄ ຈຸຕິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣຓວເສນ ຍທິປິ ປຣິຍາທີຍຕິ, ຍາວ ປນ ຈຸຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ‘‘ປວຕ຺ຕິສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ເຂເປຕີ’’ຕິ ອາຫ. ກິເລສປຣິຍາທາເນນ ປນ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ວິຍ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວາຣາ ຈ ກິເລສປຣິຍາທານສ຺ເສວ ວາຣາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫນ຺ຕິ. ‘‘ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໗໘; ສໍ. ນິ. ໓.໑໒) ວຈນໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຣິສມາປເນນ ກິເລສປຣິຍາທານໍ ສມາປິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໍ ປນ ປຣິສມາປນໍ ຍທິ ຈຸຕິຈິຕ຺ເຕນ ໂຫຕິ, ເຕເນວ ຊີວິຕປຣິສມາປນຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ອິມາຍ ວາຣຈຸຕິສມຕາຍ ກິເລສປຣິຍາທານຊີວິຕປຣິຍາທານານໍ ອປຸພ຺ພາຈຣິມຕາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປາໂທ ນຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິມາຫ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕານໍ. ຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ປຣິປຸຓ຺ຓຊວນຈິຕ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕິຍາ, ອປຣິປຸຓ຺ຓານໍ ວາ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕິຍາ. ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ເອໂກ ວາ ທ຺ເວ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາ ‘‘ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຕທາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ຕານີ’’ຕິ, ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕນ ປນ ທ຺ເວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາຕິ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸປາທິເສເສນາຕິ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພາເນນ.

ຘູມາຍິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ຘູມສ຺ສ ວິຍ ອຍິຕຠາວໍ ປວຕ຺ຕິອາກາຣໍ. ຘູມສທິສາ ວລາຫກາ ຘູມວລາຫກາ, ຕິມິຣວລາຫກາ, ເຍ ມຫິກາ ‘‘ຕິມິຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕນາຕິ ປຕິຏ຺ຐໍ ອລຠນ຺ເຕນ. ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂເຓ ເອຕໍ ກຣຓວຈນໍ, ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ເມນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕິ ຫິ ອຸປ຺ປາເທ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ນາມ ສິຍາ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຍເທວ ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐານກາຣຓໍ, ຕເທວ ປຣິນິພ຺ພານກາຣຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕກາຣຓາ’’ຕິ.

ໂສເກນ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ‘‘ອຜໂລ ວຕ ເມ ວາຍາໂມ ຊາໂຕ’’ຕິ ໂສເກນ ອຠິຠູຕສ຺ສ. ອຠສ຺ສຖາຕິ ພລວໂສກາຠິຕຸນ຺ນສ຺ສ ສຕິສມ຺ໂມສາ ສິຖິລໍ ຄຫິຕາ ຠສ຺ສິ ປຕິຕາ ສາ ກຈ຺ຉາ.

ໂຄຘິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.