໙. ສຸສິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໐. ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ໂນຕິ ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ນຸ, ນຸ-ສທ຺ໂທ ປຸຈ຺ຉາຍໍ, ຕສ຺ມາ ວຓ຺ຓໍ ກເຖຕຸກາໂມ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ກຖິໂຕຕິ ກເຖຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ, ເຕນາຫ ‘‘ມຕ຺ຖກໍ ນ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ. ຕເມວ ມຕ຺ຖກາປາປຸຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎາໂຍຄໂຕ ໂຄຣູປສີໂລ, ມູຬ຺ໂຫ ຂລິຕປຎ຺ໂຎ, ໂຄຣູປສ຺ສ ວິຍ ສີລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ຫິ ໂຄຣູປສີໂລ. ສຠາໂຄ ເອກຣູປຈິຕ຺ຕຕາຍ. ອຣິຍານໍ ສຠາຄຕາ ນາມ ຄຸຓວນ຺ຕວເສນາຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຄຸເຓສຸ ປສີທິຕ຺ວາ’’ຕິ. ໂສຬສວິຘໍ ປຎ຺ຎນ຺ຕິ ມຫາປຎ຺ຎາທິກາ ຉ, ນວ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິປຎ຺ຎາ, ອາສວກ຺ຂຍປຎ຺ຎາຕິ ອິມໍ ໂສຬສວິຘໍ ປຎ຺ຎໍ. ເຕສຏ຺ຐິ ສາວກສາຘາຣຓຎາຓານິປິ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫໍ ສໂມສຣຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອານນ຺ທາຕິ ເຖຣໍ ອາຫ. ອາຈາໂຣຕິ ຈາຣິຕ຺ຕສີລມາຫ. ໂຄຈໂຣຕິ ໂຄຈຣສມ຺ປຕ຺ຕິ. ວິຫາໂຣຕິ ສມາປຕ຺ຕິວິຫາໂຣ. ອຠິກ຺ກໂມຕິອາທິນາ ອິຣິຍາປຖວິຫາຣໍ. ຕຸຍ຺ຫມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ຠຄວຕາ ອຕ຺ຕານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຕທຎ຺ເຎສໍ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ເພສໍ ເຖຣສ຺ສ ຣຸຈ຺ຈນສຠາໂວ ທີປິໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຕິປິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສປິ ອສີຕິຍາ ມຫາເຖຣານໍ ອນ຺ໂຕຄຘຠາເວ ‘‘ອສີຕິຍາ ມຫາເຖຣານໍ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ເຕນ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ວຓ຺ຓໍ ກຖາເປຕຸກາມຕາຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສາຏກນ຺ຕເຣຕິ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖນ຺ຕເຣ. ລທ຺ໂຘກາໂສຕິ ນິພ຺ພຸທ຺ຘໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສາຏກນ຺ຕເຣ ລທ຺ຘໍ ຄເຫຕຸໍ ລທ຺ຘາວສໂຣ. ລຠິສ຺ສາມິໂນຕິ ລຠິສ຺ສາມິ ວຕ. ທີປຘຊຠູຕນ຺ຕິ ສຕໂຍຊນວິຕ຺ຖິຓ຺ຓໍ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ ຘຊຠູຕໍ. ປຸຄ຺ຄລປລາເປຕິ ອນ຺ໂຕສາຣາຠາວໂຕ ປລາປຠູເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ຫຣນ຺ໂຕ. ພາລຕາຍາຕິ ຣຸຈິຂນ຺ຕິອາທິອຠາວຕາຍ. ໂທສຕາຍາຕິ ທຸສ຺ສກຠາເວນ. ໂມເຫນາຕິ ມຫາມູຬ຺ຫຕາຍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ພາໂລ ພາລຕາຍາຕິ ມູຬ຺ຫຕາຍ ປກຕິພາລຠາເວນ ນ ຊານາຕິ. ມູຬ຺ໂຫ ໂມເຫນາຕິ ສຍໍ ອພາໂລ ສມາໂນປິ ຍທາ ໂມເຫນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຕທາ ໂມເຫນ ນ ຊານາຕິ, ອຍໍ ປທທ຺ວຍສ຺ສ ວິເສໂສ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ວິປລ຺ລຕ຺ຖຈິຕ຺ໂຕຕິ ຍກ຺ຂຸມ຺ມາເທນ ປິຕ຺ຕຸມ຺ມາເທນ ວາ ວິປຣີຕຈິຕ຺ໂຕ.

‘‘ຈຕູສຸ ໂກສລ຺ເລສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂກສລ຺ລໍ ປາຬິຍາ ເອວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ ສມຸທຍໂຕ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ອສ຺ສາທໂຕ ອາທີນວໂຕ ນິສ຺ສຣຓໂຕ ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ຘາຕຸກຸສໂລ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາຍຕເນສຸ ກຸສໂລ ອາຍຕນກຸສໂລ. ອວິຊ຺ຊາທີສຸ ທ຺ວາທສປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທງ຺ເຄສຸ ກຸສໂລ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສໂລ. ‘‘ອິທໍ ອິມສ຺ສ ຜລສ຺ສ ຐານໍ ກາຣຓໍ, ອິທໍ ອຏ຺ຐານໍ ອກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ, ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານໂຕ ຐານາຏ຺ຐານກຸສໂລ. ໂຍ ປນ ອິເມສຸ ຘາຕຸອາທີສຸ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍາທິວເສນ ນິສ຺ສງ຺ຄຄຕິຍາ ປຓ຺ຑາຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ຎາເຓນ ອິໂຕ ຄໂຕ ປວຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ນາມ.

ມຫນ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖານໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ ມຫຕີ ປຎ຺ຎາ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຫາປຎ຺ໂຎ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາປຎ຺ຎາທີຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ນານຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍາຫິ ມຫາປຎ຺ຎາທີຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ເຖໂຣ ‘‘ມຫາປຎ຺ໂຎ’’ຕິອາທິນາ ກິຕ຺ຕິໂຕ, ຕາສໍ ມຫາປຎ຺ຎາທີນໍ ອິທໍ ນານຕ຺ຕໍ ອຍໍ ເວມຕ຺ຕຕາ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ວິເສສໂຕ ອຣູປຘມ຺ມສ຺ສ ມຫຕ຺ຕໍ ນາມ ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິຍາ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕທສ຺ສ ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິຍາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຫນ຺ເຕ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸມຫນ຺ຕຕາຍ ປຈ຺ຈຍມຫນ຺ຕຕາຍ ນິສ຺ສຍມຫນ຺ຕຕາຍ ປເຠທມຫນ຺ຕຕາຍ ກິຈ຺ຈມຫນ຺ຕຕາຍ ຜລມຫນ຺ຕຕາຍ ອານິສໍສມຫນ຺ຕຕາຍ ຈ ສີລກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕູ ອໂລຠາທໂຍ. ປຈ຺ຈຍາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສທ຺ຘາສຕິວີຣິຍາທໂຍ. ນິສ຺ສຍາ ສາວກໂພຘິປຈ຺ເຈກໂພຘິສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິນິຍຕຕາ, ຕໍສມງ຺ຄິໂນ ຈ ປຸຣິສວິເສສາ. ປເຠໂທ ຈາຣິຕ຺ຕາທິວິຠາໂຄ. ກິຈ຺ຈໍ ຕທງ຺ຄາທິວເສນ ປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ວິຘມນໍ. ຜລໍ ສຄ຺ຄສມ຺ປທາ ນິພ຺ພານສມ຺ປທາ ຈ. ອານິສໍໂສ ປິຍມນາປຕາທິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໘-໙) ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ຕາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໖໔ ອາທໂຍ) ຈ ອາຄຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາ ນເຍນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘາທີນມ຺ປິ ມຫນ຺ຕຕາ ຍຖາຣຫໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຐານາຏ຺ຐານາທີນໍ ປນ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ມຫາວິສຍຕາຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຐານາຏ຺ຐານານໍ ມຫາວິສຍຕາ ພຫຸຘາຕຸກສຸຕ຺ຕາທີສຸ ອາຄຕນເຍນ, ວິຫາຣສມາປຕ຺ຕີນໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘ ນິທ຺ຘາຣິຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ສກລສາສນສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ ສຈ຺ຈວິຠງ຺ເຄ (ວິຠ. ໑໘໙ ອາທໂຍ) ຕໍສໍວຓ຺ຓນາສຸ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໙ ອາທໂຍ) ອາຄຕນເຍນ; ສຕິປຏ຺ຐານາທີນໍ ສຕິປຏ຺ຐານວິຠງ຺ຄາທີສຸ (ວິຠ. ໓໕໕ ອາທໂຍ) ຕໍສໍວຓ຺ຓນາທີສຸ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໕ ອາທໂຍ) ຈ ອາຄຕນເຍນ; ສາມຎ຺ຎຜລານໍ ມຫໂຕ ຫິຕສ຺ສ ມຫໂຕ ສຸຂສ຺ສ ມຫໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ມຫໂຕ ໂຍຄກ຺ເຂມສ຺ສ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິຠາວໂຕ ສນ຺ຕປຓີຕນິປຸຓອຕກ຺ກາວຈຣປຓ຺ຑິຕເວທນີຍຠາວໂຕ ຈ; ອຠິຎ຺ຎານໍ ມຫາສມ຺ຠາຣໂຕ ມຫາວິສຍໂຕ ມຫາກິຈ຺ຈໂຕ ມຫານຸຠາວໂຕ ມຫານິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຕ ຈ; ນິພ຺ພານສ຺ສ ມທນິມ຺ມທນາທິມຫຕ຺ຖສິທ຺ຘິໂຕ ມຫນ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສຠາວາທິໂຕ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄຓ຺ຫາຕິ ຊານາຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາ ປນາຕິ ມຫາປຎ຺ຎຕາ.

ປຸຖຸປຎ຺ຎາຕິ ເອຕ຺ຖ ນານາຂນ຺ເຘສຸ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຍໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ…ເປ… ອຍໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມາຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ເຕສຸ ເອກວິເຘນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອກາທສວິເຘນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອກວິເຘນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ພຫຸວິເຘນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອກວິເຘນ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ເອວໍ ເອເກກສ຺ສ ຂນ຺ຘສ຺ສ ເອກວິຘາທິວເສນ ອຕີຕາທິວເສນປິ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຖາ ອິທໍ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ນາມ…ເປ… ອິທໍ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ນາມໍ. ຕຕ຺ຖ ທສາຍຕນາ ກາມາວຈຣາ, ທ຺ເວ ຈຕຸຠູມກາຕິ ເອວໍ ອາຍຕນານໍ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ນານາຘາຕູສູຕິ ອຍໍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ນາມ…ເປ… ອຍໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ໂສຬສ ຘາຕຸໂຍ ກາມາວຈຣາ, ທ຺ເວ ຈຕຸຠູມກາຕິ ເອວໍ ຘາຕຸນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ອຸປາທິຓ຺ຓຘາຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການຎ຺ຈ ອຸປາທິຓ຺ຓຘາຕູສຸ ເອວ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອກເທສມຕ຺ຕໂຕ, ນ ນິປ຺ປເທສໂຕ, ອນຸປາທິຓ຺ຓກຘາຕູນໍ ປນ ນານາກຣຓໍ ນ ຊານນ຺ຕິ ເອວ. ອິຕຣສາວເກສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘານໍເຍວ ປນ ອິມາຍ ນາມ ຘາຕຸຍາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາວ ອິມສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຂນ຺ໂຘ ເສໂຕ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ກາໂຬ, ອິມສ຺ສ ມຏ຺ໂຐ, ອິມສ຺ສ ພຫລຕ຺ຕໂຈ, ອິມສ຺ສ ຕນຸຕ຺ຕໂຈ, ອິມສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທິວເສນ ເອວຣູປໍ; ອິມສ຺ສ ປຸປ຺ຜໍ ນີລໍ ປີຕກໍ ໂລຫິຕກໍ ໂອທາຕໍ, ສຸຄນ຺ຘໍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ; ຜລໍ ຂຸທ຺ທກໍ ມຫນ຺ຕໍ ທີຆໍ ວຏ຺ຏໍ ສຸສຓ຺ຐານໍ ມຏ຺ຐໍ ຜຣຸສໍ ສຸຄນ຺ຘໍ ມຘຸຣໍ ຕິຕ຺ຕກໍ ອມ຺ພິລໍ ກຏຸກໍ ກສາວໍ; ກຓ຺ຏໂກ ຕິຂິໂຓ ອຕິຂິໂຓ ອຸຊຸໂກ ກຸຏິໂລ ຕມ຺ໂພ ໂລຫິໂຕ ໂອທາໂຕ ໂຫຕີຕິ ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ.

ອຕ຺ເຖສູຕິ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ. ນານາປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທສູຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາເຠທໂຕ ຈ ສຓ຺ຐານເຠທໂຕ ຈ ນານປ຺ປເຠເທສຸ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທງ຺ເຄສຸ. ອວິຊ຺ຊາທິອງ຺ຄານຎ຺ຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສຎ຺ຎິຕາຕິ. ເຕນາຫ ສງ຺ຂາຣປິຏເກ ‘‘ທ຺ວາທສ ປຈ຺ຈຍາ ທ຺ວາທສ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທາ’’ຕິ. ນານາສຸຎ຺ຎຕມນຸປລພ຺ເຠສູຕິ ນານາສຠາເວສຸ ນິຈ຺ຈສາຣາທິວິຣຫໂຕ ສຸຎ຺ຎສຠາເວສຸ, ຕໂຕ ເອວ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສອຕ຺ຕອຕ຺ຕນິຍາທິວເສນ ອນຸປລພ຺ເຠສຸ ສຠາເວສຸ. ມ-ກາໂຣ ເຫຕ຺ຖ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ນານາອຕ຺ເຖສູຕິ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາວິສເຍສຸ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາທິເຠເທສຸ ນານາວິເຘສຸ ອຕ຺ເຖສຸ. ຘມ຺ເມສູຕິ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາວິສເຍສຸ ປຈ຺ຈຍາທິນານາຘມ຺ເມສຸ. ນິຣຸຕ຺ຕີສູຕິ ເຕສໍເຍວ ອຕ຺ຖຘມ຺ມານໍ ນິທ຺ຘາຣຓວຈນສງ຺ຂາຕາສຸ ນິຣຸຕ຺ຕີສຸ. ປຏິຠາເນສູຕິ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາທີສຸ ວິສຍຠູເຕສຸ ‘‘ອິມານິ ອິທມຕ຺ຖໂຊຕການີ’’ຕິ ຕຖາ ຕຖາ ປຏິຠານໂຕ ປຕິຏ຺ຐານໂຕ ປຏິຠານານີຕິ ລທ຺ຘນາເມສຸ ຎາເຓສຸ. ປຸຖຸ ນານາສີລກ຺ຂນ຺ເຘສູຕິອາທີສຸ ສີລສ຺ສ ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ນານຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອິຕເຣສໍ ປນ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ປາກຏເມວ. ຍໍ ປນ ອຠິນ຺ນໍ ເອກເມວ ນິພ຺ພານໍ, ຕຕ຺ຖ ອຸປຈາຣວເສນ ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຖຸ ຊນສາຘາຣເຓ ຘມ຺ເມ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາ’’ຕິ. ເຕນສ຺ສ ອິຘ ມທນິມ຺ມທນາທິປຣິຍາເຍນ ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ວິສຍວເສນ ປຎ຺ຎາຍ ມຫຕ຺ຕໍ ປຸຖຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມວເສນ ຫາສຠາວໍ, ປວຕ຺ຕິອາກາຣວເສນ ຊວນຠາວໍ, ກິຈ຺ຈວເສນ ຕິກ຺ຂາທິຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຕມາ ຫາສປຎ຺ຎາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫາສພຫຸໂລຕິ ປີຕິພຫຸໂລ. ເສສປທານິ ຕສ຺ສ ເວວຈນານິ. ສີລໍ ປຣິປູເຣຕີຕິ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ອຸທຄ຺ຄຸທຄ຺ໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ປີຕິສຫຄຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂສີລໍ ຐເປຕ຺ວາ ຫາສນີຍຕຣສ຺ເສວ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອິຕຣໍ ຕິວິຘໍ ສີລໍ ປຣິປູເຣຕິ. ປີຕິໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ຫິ ປຎ຺ຎາ ອຠິຣຕິວເສນ ຕທາຣມ຺ມເຓ ຜຸລ຺ລິຕາ ວິກສິຕາ ວິຍ ວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ. ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຖໂຣຕິອາທິນາ ອຠິນີຫາຣສິທ຺ຘາ ເຖຣສ຺ສ ຫາສປຎ຺ຎຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໂຕ ຂິປ຺ປໍ ຊວຕີຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ສີຆເວເຄນ ປວຕ຺ຕິຍາ ປຏິປກ຺ຂທູຣີຠາເວນ ປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ສາຕິສຍຕ຺ຕາ ອິນ຺ເທນ ວິສຏ຺ຐວຊິຣໍ ວິຍ ລກ຺ຂຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕີ ອທນ຺ຘາຍນ຺ຕີ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ເວເຄນ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ຊວນປຎ຺ຎາ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓິກວິປສ຺ສນາວເສນ ຊວນປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ພລວວິປສ຺ສນາວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຂຍຏ຺ເຐນາຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຂເຓເນວ ຠິຊ຺ຊນໂຕ ຂຍສຠາວໂຕ. ຠຍຏ຺ເຐນາຕິ ຠຍານກໂຕ. ອສາຣກຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ຕສາຣວິຣຫໂຕ ນິຈ຺ຈສາຣາທິວິຣຫໂຕ ຈ. ຕຸລຍິຕ຺ວາຕິ ຕຸລາຠູຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ຕຸລຍິຕ຺ວາ. ຕີຣຍິຕ຺ວາຕິ ຕາຍ ເອວ ຕີຣຓຠູຕາຍ ຕີເຣຕ຺ວາ. ວິຠາວຍິຕ຺ວາຕິ ຍາຖາວໂຕ ປກາເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ. ຣູປນິໂຣເຘຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣຘຠູເຕ ນິພ຺ພາເນ ນິນ຺ນໂປຓປພ຺ຠາຣຠາເວນ. ອິທານິ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕວິປສ຺ສນາວເສນ ຊວນປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາວເສນາ’’ຕິ ເກຈິ.

ຎາຓຕິກ຺ຂຠາໂວ ນາມ ສວິເສສໍ ປຏິປກ຺ຂສມຸຈ຺ຉິນ຺ທເນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ຂິປ຺ປໍ ກິເລເສ ຉິນ຺ທຕີຕິ ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕ ປນ ກິເລເສ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ, ປຏິປທາ ຈສ຺ສ ນ ຈລຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ອາສເນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄາ ອຘິຄຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ເຖໂຣ ຈາຕິອາທິນາ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎຕາ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ’’ຕິ ຍາຖາວໂຕ ທສ຺ສເນນ ສຈ຺ຈສມ຺ປຏິເວໂຘ ອິຊ຺ຌຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ກາຣຓມຸເຂນ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອຸພ຺ເພຄພຫຸໂລ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸພ຺ເພຄພຫຸໂລຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອຠິຓ຺ຫປ຺ປວຕ຺ຕສໍເວໂຄ. ອຸຕ຺ຕາສພຫຸໂລຕິ ຎາຓຸຕ຺ຕາສວເສນ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ພຫຸໂສ ອຸຕ຺ຣສ຺ຕມານໂສ. ເຕນ ອາທີນວານຸປສ຺ສນມາຫ. ອຸກ຺ກຓ຺ຐນພຫຸໂລຕິ ອິມິນາ ປນ ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນມາຫ, ອຣຕິພຫຸໂລຕິອາທິນາ ຕສ຺ສາ ເອວ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ. ພຫິມຸໂຂ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣໂຕ ພຫິຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕຎາຓມຸໂຂ, ຕຖາ ວາ ປວຕ຺ຕິຕວິໂມກ຺ຂມຸໂຂ. ນິພ຺ພິຊ຺ຌນໍ ນິພ຺ເພໂຘ, ໂສ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖິ, ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕີຕິ ວາ ນິພ຺ເພຘາ, ສາ ເອວ ປຎ຺ຎາ ນິພ຺ເພຘິກາ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອປ຺ປິຈ຺ໂຉຕິ ສນ຺ຕຄຸຓນິຄຸຫນຕາຕິ ອຕ຺ຕນິ ວິຊ຺ຊມານານໍ ພາຫຸສຈ຺ຈຘຸຕຘມ຺ມສີລາທິຄຸຓານຎ຺ເຈວ ປຏິເວຘຄຸຓສ຺ສ ຈ ນິຄຸຫນໍ, ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ຈ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຕິ ເອເຕເນວ ປຣິເຍສນປຣິໂຠຄມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາປິ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫີຕິ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫິ, ສພ຺ເພ ປນ ທ຺ວາທສ. ປຏິສລ຺ລີເນນ ວິເວກຏ຺ຐກາຍານໍ ນ ສງ຺ຄຓິກາຣາມານໍ. ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕານນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄຕານໍ. ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານໍ ວິຄຕຈິຕ຺ຕສໍກິເລສານໍ. ປຣມໂວທານປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິສມຘິຄເມນ ອຕິວິຍ ໂວທານໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ຕານໍ. ກິເລສຸປຘິອາທີນໍ ອຠາວໂຕ ນິຣຸປຘີນໍ. ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣວິນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ວິສງ຺ຂາຣໍ ນິພ຺ພານໍ. ອຸປຄຕານໍ, ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວິເວການໍ ລາຠີ ປວິວິຕ຺ໂຕ ‘‘ປກາເຣຫິ ວິວິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ສມາສຊ຺ຊນໍ ປຣິສິເນຫຸປ຺ປາໂທ ສໍສຄ຺ໂຄ, ສວນວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສໍສຄ຺ໂຄ ສວນສໍສຄ຺ໂຄ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສມຸລ຺ລປນໍ ອາລາປສລ຺ລປນໍ. ສໍສຄ຺ຄວຕ຺ຖຸນາ ອິມິນາ ຕສ຺ສ ປຣິໂຠໂຄ ປຣິໂຠຄສໍສຄ຺ໂຄ.

ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ ນາມ ວີຣິຍສ຺ສ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ປຣິປຸຓ຺ຓກຣຓໍ. ຕໍ ປນ ສພ຺ພໂສ ກິເລສານໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ໂອຘຸນນວຕ຺ຕາຕິ ກິເລສານໍ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສາວຊ຺ຊສ຺ສ ໂອຘຸນນວເສນ ວຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ໂອຕິຓ຺ຓໍ ນາມ ວຊ຺ຊໍ ອຊ຺ຌາຈຣິຕນ຺ຕິ ອາໂຣຈິຕໍ. ອໂນຕິຓ຺ຓໍ ອນາໂຣຈິຕໍ. ຕນ຺ຕິວເສນາຕິ ປາຬິຘມ຺ມວເສນ, ຍຸຕ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາເປ ລາມເກ ປຸຄ຺ຄເລ ຘມ຺ເມ ຈ ຄຣຫຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕີຕິ ປາປຄຣຫີ. ເຕນາຫ ‘‘ປາປປຸຄ຺ຄເລ’’ຕິອາທິ. ເອກທສ຺ສີຕິ ເອກຠວທສ຺ສີ, ອິຘໂລກມຕ຺ຕທສ຺ສີ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສຸຂມຕ຺ຕາເປກ຺ຂີ. ສມນ຺ຕາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ, ປຣິໂຕ ເມ ກຕ຺ຖຈິ ມາ ອຫູຕິ ໂຍຊນາ.

ໂສຬສຫິ ປເທຫີຕິ ໂສຬສຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ. ອກຸປ຺ປນ຺ຕິ ເກນຈິ ອໂກປນີຍໍ. ອຍໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ຄຸຓກຖາ ສຕ຺ຖຸ ວຈນານຸສາເຣນ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬພ຺ຍາປິນີ ອໂຫສິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸພ຺ພິຘາ ວຓ຺ຓນິຠາ ປາຕຸຠວິ ອຸຬາຣປີຕິໂສມນສ຺ສສມຸຏ຺ຐານຕ຺ຕາ. ສຸຏ຺ຐຸ ໂອຠາສຕີຕິ ສຸໂຠ. ໂອຠາສສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມຓິໂນ ຠທ຺ທກຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສຸໂຠຕິ ສຸນ຺ທໂຣ’’ຕິ. ຊາຕິມາ ປຣິສຸທ຺ຘອາກຣສມຸຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ. ກຸຣຸວິນ຺ທຊາຕິອາທິຊາຕິວິເສໂສປິ ມຓິ ອາກຣປຣິສຸທ຺ຘມູລໂກ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕິສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ໂຘວນາທິປຣິກມ຺ເມນາຕິ ຈຕູສຸ ປາສາເຓສຸ ໂຘວນໂທສນີຫຣຓຕາປນສຓ຺ຫກຣຓາທິປຣິກມ຺ເມນ. ຣຕ຺ຕກມ຺ພລສ຺ສ ວເສນ ສຠາວວຓ຺ຓສິທ຺ຘິຍາ ເວຬຸຣິຍມຓິ ອຕິວິຍ ໂສຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ນິກ຺ຂນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑມາຫ. ຕຎ຺ຈ ອປ຺ປເກນ ສຸວຓ຺ເຓນ ກຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ນ ໂສຠຕິ ໂສຠາວິປຸເລນາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິເຣກປຎ຺ຈສຸວຓ຺ເຓນ ກຕປິຬນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິ. ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຘຣຓສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈວີສຕິສຸວຓ຺ຓສາຣິຍາ ວິຈິຕ຺ຕອາຠຣຓໍ ອິຘ ‘‘ນິກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ວິປຸລໍ ນ ປຣິຕ຺ຕກໍ. ມຫາຊມ຺ພຸສາຂາຍ ປວຕ຺ຕນທິຍນ຺ຕິ ມຫາຊມ຺ພຸສາຂາຍ ເຫຏ຺ຐາ ສຎ຺ຊາຕນທິຍໍ. ຕໍ ກິຣ ຣຕນໍ ຣຕ຺ຕໍ. ສຸກຸສເລນ…ເປ… ສມ຺ປຫຏ຺ຐນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກຸສເລນ ສຸວຓ຺ຓກາເຣນ ອຸກ຺ກາຍ ຕາເປຕ຺ວາ ສມ຺ມາ ປຫຏ຺ຐໍ ມຊ຺ຊນາທິວເສນ ສຸກຕປຣິກມ຺ມໍ. ຘາຕຸວິຠງ຺ເຄຕິ ຘາຕຸວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ເຕ. ກຕຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ອາຠຣຓຠາເວນ ກຕໍ ຠຓ຺ຑໍ.

ນາຕິອຸຈ຺ໂຈ ນາຕິນີໂຈ ຕຣຸຓສູຣິໂຍ ນາມ. ສຕ຺ຖາຣາ ອາຠຕວຓ຺ໂຓ ອຸພ຺ຠຕຄຸໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເນວ ມຣຓໍ ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນປິ ມຣຓໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຕ຺ຕວິນິປາຕສ຺ສ ສາວຊ຺ຊຠາວໂຕ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປນ ປເຣສໍ ອຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ ກຣຸຓາວເສນ, ເອວໍ ໂວສຊ຺ຊນໍ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສາວກາ ນ ຕຖາ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ ສິກ຺ຂາປທໂຕ. ນ ຊີວິຕໍ ປຕ຺ເຖຕິ ຊີວິຕາສາຍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ. ທິວສສງ຺ເຂປນ຺ຕິ ອຊ຺ຊ ຕ຺ວໍ ອິທໍ ນາມ ກມ຺ມໍ ກໂຣຫິ, ອິທໍ ເຕ ເວຕນນ຺ຕິ ທິວສຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ເວຕນໍ. ຕາທິໂສ ຫິ ຠຕໂກ ທິວສກ຺ຂຍເມວ ອຸທິກ຺ຂຕິ, ນ ກມ຺ມນິຏ຺ຐານໍ. ນິພ຺ພິສໍ ຠຕໂກ ຍຖາຕິ ເວຕນໍ ຠຕິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກາລກ຺ຂຍໍ ອຸທິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຠຕກປຸຣິໂສ ວິຍ.

ສຸສິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.