໓. ນານາຕິຕ຺ຖິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ສິວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໒. ຕຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐມນ຺ຕິ ຕຕິຍວຄ຺ເຄ ປຐມສຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ ເຫຏ຺ຐາ ສຕຸລ຺ລປກາຍິກວຄ຺ເຄ ປຐມສຸຕ຺ເຕ.

ສິວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ເຂມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓. ປຐມໍເຍວາຕິ ຊຣາມຣຓາທິຠາວໂຕ ປເຄວ. ພລວຈິນ຺ຕນໍ ຈິນ຺ເຕຕີຕິ ຍຖາ ສາກຏິໂກ ອຊານິຕ຺ວາ ວິສເມ ມຄ຺ເຄ ສກຏໍ ປາເຊນ຺ໂຕ ອກ຺ເຂ ຉິນ຺ເນ ປຕິກາຕຸໍ ອວິສຫນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ພລວຈິນ຺ຕນໍ ຈິນ຺ເຕຕິ, ມຫນ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາປໍ ປາປຸຓາຕິ, ເອວໍ ອຘມ຺ມວາທີ ມຈ຺ຈຸມຸຂໍ ປຕ຺ໂຕ ພລວຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາປໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມຈຣິຍາຍ ນປ຺ປມຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ເຂມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ເສຣີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໔. ຍໍ ທານໍ ເທມີຕິ ຍໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປຣສ຺ສ ເທມິ. ຕສ຺ສ ປຕິ ຫຸຕ຺ວາຕິ ຕພ຺ພິສຍໍ ໂລຠໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອຠິຠວນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຘິປຕິ ຫຸຕ຺ວາ ເທມິ ເຕນ ອນາກຑ຺ຒນີຍຕ຺ຕາ. ‘‘ນ ທາໂສ ນ ສຫາໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕທຸຠຍໍ ອນ຺ວຍໂຕ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ທາສພ຺ຍສ຺ສ ອຸປຄຕຕ຺ຕາ. ສຫາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ຕສ຺ສ ປິຍຠາວາວິສ຺ສຊ຺ຊນໂຕ. ສາມີ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ຕຓ຺ຫາທາສພ຺ຍໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ສາມິປຣິໂຠຄສທິສາ ເຫຕສ຺ສາຍໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ.

ອຖ ວາ ໂຍ ທານສີລຕາຍ ທາຍໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂສ ທາເນ ປວຕ຺ຕິເຠເທນ ທານທາໂສ ທານສຫາໂຍ ທານປຕີຕິ ຕິປ຺ປກາໂຣ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕທສ຺ສ ຕິປ຺ປກາຣຕໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທາຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ທານໍ, ອນ຺ນປານາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ຕຓ຺ຫາຘິປນ຺ນຕາຍ, ຕສ຺ສ ວເສ ວຕ຺ຕນໂຕ ທາໂສ ວິຍ ໂຫຕິ. ຍໍ ປເຣສໍ ທີຍຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ອນ຺ນປານສາມຎ຺ເຎນ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທານສງ຺ຂາຕສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ທາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕີ’’ຕິ. ສຫາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພສ຺ສ ປເຣສໍ ທາຕພ຺ພສ຺ສ ຈ ສມສມຏ຺ຐປເນນ. ປຕິ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ສຍໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ວເສ ອວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ຕາປນໂຕ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ໂຍ ອຕ຺ຕນາ ປຓີຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປເຣສໍ ນິຫີນໍ ເທຕິ, ໂສ ທານທາໂສ ນາມ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕນິຫີນຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ. ໂຍ ຍາທິສໍ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕາທິສເມວ ປເຣສໍ ເທຕິ, ໂສ ທານສຫາໂຍ ນາມ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕນິຫີນາຘິກຠາວວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ສທິສຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ. ໂຍ ອຕ຺ຕນາ ນິຫີນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປເຣສໍ ປຓີຕໍ ເທຕິ, ໂສ ທານປຕິ ນາມ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕເສຏ຺ຐຠາວປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ກມ຺ມສຣິກ຺ຂໂກ ຫິ ວິປາໂກ, ຕສ຺ມາ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ທານປຕີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ອຫໍ ຕາທິໂສ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ທານໍ ທີຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕສ຺ສ ກິຣາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທານນ຺ຕິ ຍິຏ຺ຐໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ສພ຺ພສາຘາຣຓວເສນ ກຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສມຓ …ເປ… ຍາຈການ’’ນ຺ຕິ. ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄຕາ. ໂຠວາທິໂນຕິ ຊາຕິມຕ຺ຕພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວທຕິ. ນາລຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ຕທາ ໂລກສ຺ສ. ທຸຄ຺ຄຕາຕິ ທຸກ຺ຂຊີວິກກປ຺ປກາ ກສິຣວຸຕ຺ຕິກາ. ເຕນາຫ ‘‘ທລິທ຺ທມນຸສ຺ສາ’’ຕິ. ກສິວາຓິຊ຺ຊາທິຊີວິກໍ ອນຸຏ຺ຐາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖາ ອິຘ ‘‘ກປຓາ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ກາຓກຸຓິອາທໂຍ’’ຕິ. ປຖາວິໂນຕິ ອທ຺ຘິກາ. ວນິພ຺ພກາຕິ ທາຍການໍ ຄຸຓກິຕ຺ຕນກມ຺ມຜລກິຕ຺ຕນວເສນ ຍາຈກາ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນຄ຺ຄາທໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອິຏ຺ຐໍ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ປສຕມຕ຺ຕນ຺ຕິ ວີຫິຕຓ຺ຑຸລາທິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຣາວມຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທິວເສນ. ຍຖາ ຄາມລາໂຠ ຄາເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂກ ອາຍລາໂຠ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາຣລາໂຠຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສຕສຫສ຺ເສ’’ຕິ. ມຫນ຺ຕຕຣໍ ທານໍ ອທໍສຸ ອຎ຺ຎສ຺ສປິ ຘນສ຺ສ ວິນິໂຍຄໍ ຄຕຕ຺ຕາ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ຕໍ ມຫນ຺ຕຕຣໍ ທານໍ ກຕໍ ສນ຺ຘາຍ. ຣຎ຺ໂຎ ຫິ ຕຕ຺ຖ ທານໍ ອິຕ຺ຖາຄາຣສ຺ສ ທາເນນ ມຫຕາ ອຠິຠູຕໍ ວິຍ ປຏິນິວຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິນິວຕ຺ຕີ’’ຕິ. ໂກຈີຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກຕ຺ຖຈີ’’ຕິ. ອເນກວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກກາເລ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ໂສ ຣາຊາ ທານມທາສີຕິ.

ເສຣີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ຆຏີກາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໕. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ເຫຏ຺ຐາ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ຆຏີກາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຊນ຺ຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໖. ເຍ ວິນເຍ ອປກຕຎ຺ຎຸໂນ ສໍກິເລສິເກສຸ ໂວທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ກຸສລາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ກາຣິໂນ ວິປ຺ປຏິສາຣພຫຸລາ. ເຕສໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍຠາວໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຍ…ເປ… ອຸທ຺ຘຈ຺ຈປກຕິກາ’’ຕິ. ສາຣາຠາເວນ ຕຸຈ຺ຉຕ຺ຕາ ຈ ນໂຬ ວິຍາຕິ ນໂຬ, ມາໂນຕິ ອາຫ ‘‘ອຸນ຺ນຬາຕິ ອຸຄ຺ຄຕນຬາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຏ຺ຐິຕຕຸຈ຺ຉມານາ’’ຕິ. ມາໂນ ຫິ ເສຍ຺ຍສ຺ສ ເສຍ຺ໂຍຕິ ສທິໂສຕິ ຈ ປວຕ຺ຕິຍາ ວິເສສໂຕ ຕຸຈ຺ໂຉ. ຈາປລ຺ເລນາຕິ ຈປລຠາເວນ, ຕຓ຺ຫາໂລລຸປ຺ເປນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຸຂຂຣາຕິ ມຸເຂນ ຜຣຸສາ, ຜຣຸສວາທິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິກິຓ຺ຓວາຈາຕິ ວິສຏວຈນາ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປຕາຍ ອປຣິຍນ຺ຕວຈນາ. ເຕນາຫ ‘‘ອສໍຍຕວຈນາ’’ຕິອາທິ. ຈຓ຺ຑໂສເຕ ພທ຺ຘນາວາສທິສາຕິ ເອເຕນ ອນວຏ຺ຐິຕກິຣິຍຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຍນ ສມນ຺ນາຄຕາ ສຕ຺ຕາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐາຕຸໍ ວາ ນິສີທິຕຸໍ ວາ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິຈຣນ຺ຕິ. ອນວຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ນ ອວຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ. ວິວຏອິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ອສໍວຸຕຈກ຺ຂາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍາ.

ຄຸຓກຖາຍ ສທ຺ຘິໍ ກຖິຍມາໂນ ນິຄ຺ຄຸຓສ຺ສ ອຄຸໂຓ ປາກໂຏ ໂຫຕິ ຊາຕິມຓິສມີເປ ຐິຕສ຺ສ ວິຍ ກາຈມຓິໂນ ໂທໂສ. ສຸຂຊີວິໂນຕິ ສຸເຂ ຐິຕາ. ຍຖາ ທາຍການໍ ສຸຠຣໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສຸເຂນ ອກິຈ຺ເຉນ ປວຕ຺ຕຊີວິກາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸພ຺ເພ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິ.

ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິວເສນ ຄາມກິຈ຺ຈໍ ເນຕີຕິ ຄາມຓິ, ເຕ ປນ ຫີເຬນ຺ໂຕ ວທຕິ ‘‘ຄາມຓິກາ’’ຕິ. ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາຕິ ສຕິໂວສ຺ສຄ຺ຄວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກິເລສມຸຈ຺ຉາຍາຕິ ມຫິຈ຺ຉາສງ຺ຂາຕາຍ ຕຓ຺ຫາມຸຈ຺ຉາຍ. ສີລວນ຺ຕານໍເຍວ ຫິ ທຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ວທຕິ. ວຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕເກເຍວາຕິ ໂອວາເທນ ມຍາ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພເມວ. ຉຑ຺ຑິຕກາຕິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາທີຫິ. ຕໂຕ ເອວ ອນາຖາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາ. ເປຕາຕິ ວິຄຕຊີວິຕາ ມຕາ. ຍຖາ ເປຕາ, ຕເຖວ ໂຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຫິຕາສມຕ຺ຖຕາຍ ວິຎ຺ຎູນໍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕາຍ ຈ.

ຊນ຺ຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ໂຣຫິຕສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໗. ເອໂກກາເສຕິ ຈກ຺ກວາຬສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕສຎ຺ຎິເຕ ເອກສ຺ມິໍ ໂອກາເສ. ຠຸມ຺ມນ຺ຕິ ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິທໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ, ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ‘‘ໂສ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຈນໂຕ ວິສິຏ຺ຐວິສຍເມວ ໂຫຕິ. ‘‘ນ ຊາຍຕິ ນ ມີຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ນ ຈວຕິ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິທໍ ອປຣາປຣໍ…ເປ… ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ປທຄມເນນາຕິ ປທສາ ຄມເນນ. ສງ຺ຂາຣໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ ອຸປຣິ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສຕຸກາໂມ. ສງ຺ຂາຣໂລກສ຺ສ ຫິ ອນ຺ໂຕ ນິພ຺ພານໍ.

ທຬ຺ຫໍ ຖິຣໍ ຘນຸ ເອຕສ຺ສາຕິ ທຬ຺ຫຘນ຺ວາ. ໂສ ເອວ ທຬ຺ຫຘມ຺ໂມຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ທຬ຺ຫຘນູ’’ຕິ. ອຸຕ຺ຕມປ຺ປມາເຓນາຕິ ສຫສ຺ສຖາມປ຺ປມາເຓນ. ຘນຸສິປ຺ປສິກ຺ຂິຕຕາຍ ຘນຸຄ຺ຄໂຫ, ນ ຘນຸຄ຺ຄຫມຕ຺ເຕນາຕິ ອາຫ ‘‘ຘນຸຄ຺ຄໂຫຕິ ຘນຸອາຈຣິໂຍ’’ຕິ. ‘‘ຘນຸຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສິກ຺ຂິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຘນຸສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂິໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ສິກ຺ຂາ ຈ ເອຕ຺ຕເກ ກາເລ ສມຕ຺ຖສ຺ສ ອຸກ຺ກໍສຄໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທສ ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ຘນຸສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂິໂຕ’’ຕິ. ອຸສຠປ຺ປມາເຓປີຕິ ວີສຕິຍຏ຺ຐິໂຍ ອຸສຠໍ, ຕສ຺ມິໍ ອຸສຠປ຺ປມາເຓ ປເທເສ. ວາລຄ຺ຄນ຺ຕິ ວາຬໂກຏິໍ. ກຕຫຕ຺ໂຖຕິ ປຣິຈິຕຫຕ຺ໂຖ. ກຕສຣກ຺ເຂໂປຕິ ວິວຏສຣກ຺ເຂປປເທສທສ຺ສນວເສນ ສຣກ຺ເຂປກຕາວີ. ເຕນາຫ ‘‘ທສ຺ສິຕສິປ຺ໂປ’’ຕິ. ‘‘ກຕສິປ຺ໂປ’’ຕິ ເກຈິ. ອສນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ອສນໍ, ກຓ຺ໂຑ. ຕາລຈ຺ຉາຍນ຺ຕິ ຕາລຈ຺ຉາທິໍ, ສາ ປນ ຣຕນມຕ຺ຕາ, ວິທຕ຺ຖິຈຕຸຣງ຺ຄຸລາ ວາ.

ປຸຣຕ຺ຖິມສມຸທ຺ທາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ຈກ຺ກວາເຬ ປຸຣຕ຺ຖິມສມຸທ຺ທາ. ສມຸທ຺ທສີເສນ ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິໍ ວທຕິ. ປຈ຺ຉິມສມຸທ຺ໂທຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນິປ຺ປປຎ຺ຈຕນ຺ຕິ ອທນ຺ຘກາຣິຕໍ. ສມ຺ປຕ຺ເຕຕິ ຕາທິເສນ ຊເວນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ສມ຺ປຕ຺ເຕ. ອໂນຕຕ຺ເຕຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ‘‘ສມ຺ປຕ຺ເຕ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຖາ ‘‘ນາຄລຕາທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຂາທິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ຕທາຕິ ຍທາ ໂສ ໂລກນ຺ຕຄເວສໂກ ອໂຫສິ, ຕທາ. ທີຆາຍຸກກາໂລຕິ ອເນກວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກກາໂລ. ຈກ຺ກວາຬໂລກສ຺ສາຕິ ສາມຎ຺ຎວເສນ ເອກວຈນໍ, ຈກ຺ກວາຬໂລກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຈກ຺ກວາເຬ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປຸພ຺ພປຣິຈຣິຍສິທ຺ຘາຍ ນິກນ຺ຕິຍາ. ສສຎ຺ຎິມ຺ຫິ ສມນເກຕິ ນ ຣູປຘມ຺ມມຕ຺ຕເກ, ອຖ ໂຂ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສມຸທາເຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສມິຕປາໂປຕິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນສໍກິເລສຘມ຺ໂມ.

ໂຣຫິຕສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗-໘. ນນ຺ທສຸຕ຺ຕນນ຺ທິວິສາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໘-໑໐໙. ນນ຺ທສຸຕ຺ຕວິສາລສຸຕ຺ຕານິ ສຕ຺ຕມອຏ຺ຐມານິ ເຫຏ຺ຐາ ສໍວຓ຺ຓິຕຣູປຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.

ນນ຺ທສຸຕ຺ຕນນ຺ທິວິສາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ສຸສິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໐. ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ໂນຕິ ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ນຸ, ນຸ-ສທ຺ໂທ ປຸຈ຺ຉາຍໍ, ຕສ຺ມາ ວຓ຺ຓໍ ກເຖຕຸກາໂມ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ກຖິໂຕຕິ ກເຖຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ, ເຕນາຫ ‘‘ມຕ຺ຖກໍ ນ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ. ຕເມວ ມຕ຺ຖກາປາປຸຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎາໂຍຄໂຕ ໂຄຣູປສີໂລ, ມູຬ຺ໂຫ ຂລິຕປຎ຺ໂຎ, ໂຄຣູປສ຺ສ ວິຍ ສີລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ຫິ ໂຄຣູປສີໂລ. ສຠາໂຄ ເອກຣູປຈິຕ຺ຕຕາຍ. ອຣິຍານໍ ສຠາຄຕາ ນາມ ຄຸຓວນ຺ຕວເສນາຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຄຸເຓສຸ ປສີທິຕ຺ວາ’’ຕິ. ໂສຬສວິຘໍ ປຎ຺ຎນ຺ຕິ ມຫາປຎ຺ຎາທິກາ ຉ, ນວ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິປຎ຺ຎາ, ອາສວກ຺ຂຍປຎ຺ຎາຕິ ອິມໍ ໂສຬສວິຘໍ ປຎ຺ຎໍ. ເຕສຏ຺ຐິ ສາວກສາຘາຣຓຎາຓານິປິ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫໍ ສໂມສຣຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອານນ຺ທາຕິ ເຖຣໍ ອາຫ. ອາຈາໂຣຕິ ຈາຣິຕ຺ຕສີລມາຫ. ໂຄຈໂຣຕິ ໂຄຈຣສມ຺ປຕ຺ຕິ. ວິຫາໂຣຕິ ສມາປຕ຺ຕິວິຫາໂຣ. ອຠິກ຺ກໂມຕິອາທິນາ ອິຣິຍາປຖວິຫາຣໍ. ຕຸຍ຺ຫມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ຠຄວຕາ ອຕ຺ຕານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຕທຎ຺ເຎສໍ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ເພສໍ ເຖຣສ຺ສ ຣຸຈ຺ຈນສຠາໂວ ທີປິໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຕິປິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສປິ ອສີຕິຍາ ມຫາເຖຣານໍ ອນ຺ໂຕຄຘຠາເວ ‘‘ອສີຕິຍາ ມຫາເຖຣານໍ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ເຕນ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ວຓ຺ຓໍ ກຖາເປຕຸກາມຕາຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສາຏກນ຺ຕເຣຕິ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖນ຺ຕເຣ. ລທ຺ໂຘກາໂສຕິ ນິພ຺ພຸທ຺ຘໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສາຏກນ຺ຕເຣ ລທ຺ຘໍ ຄເຫຕຸໍ ລທ຺ຘາວສໂຣ. ລຠິສ຺ສາມິໂນຕິ ລຠິສ຺ສາມິ ວຕ. ທີປຘຊຠູຕນ຺ຕິ ສຕໂຍຊນວິຕ຺ຖິຓ຺ຓໍ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ ຘຊຠູຕໍ. ປຸຄ຺ຄລປລາເປຕິ ອນ຺ໂຕສາຣາຠາວໂຕ ປລາປຠູເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ຫຣນ຺ໂຕ. ພາລຕາຍາຕິ ຣຸຈິຂນ຺ຕິອາທິອຠາວຕາຍ. ໂທສຕາຍາຕິ ທຸສ຺ສກຠາເວນ. ໂມເຫນາຕິ ມຫາມູຬ຺ຫຕາຍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ພາໂລ ພາລຕາຍາຕິ ມູຬ຺ຫຕາຍ ປກຕິພາລຠາເວນ ນ ຊານາຕິ. ມູຬ຺ໂຫ ໂມເຫນາຕິ ສຍໍ ອພາໂລ ສມາໂນປິ ຍທາ ໂມເຫນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຕທາ ໂມເຫນ ນ ຊານາຕິ, ອຍໍ ປທທ຺ວຍສ຺ສ ວິເສໂສ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ວິປລ຺ລຕ຺ຖຈິຕ຺ໂຕຕິ ຍກ຺ຂຸມ຺ມາເທນ ປິຕ຺ຕຸມ຺ມາເທນ ວາ ວິປຣີຕຈິຕ຺ໂຕ.

‘‘ຈຕູສຸ ໂກສລ຺ເລສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂກສລ຺ລໍ ປາຬິຍາ ເອວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ ສມຸທຍໂຕ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ອສ຺ສາທໂຕ ອາທີນວໂຕ ນິສ຺ສຣຓໂຕ ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ຘາຕຸກຸສໂລ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາຍຕເນສຸ ກຸສໂລ ອາຍຕນກຸສໂລ. ອວິຊ຺ຊາທີສຸ ທ຺ວາທສປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທງ຺ເຄສຸ ກຸສໂລ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສໂລ. ‘‘ອິທໍ ອິມສ຺ສ ຜລສ຺ສ ຐານໍ ກາຣຓໍ, ອິທໍ ອຏ຺ຐານໍ ອກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ, ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານໂຕ ຐານາຏ຺ຐານກຸສໂລ. ໂຍ ປນ ອິເມສຸ ຘາຕຸອາທີສຸ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍາທິວເສນ ນິສ຺ສງ຺ຄຄຕິຍາ ປຓ຺ຑາຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ຎາເຓນ ອິໂຕ ຄໂຕ ປວຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ນາມ.

ມຫນ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖານໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ ມຫຕີ ປຎ຺ຎາ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຫາປຎ຺ໂຎ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາປຎ຺ຎາທີຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ນານຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍາຫິ ມຫາປຎ຺ຎາທີຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ເຖໂຣ ‘‘ມຫາປຎ຺ໂຎ’’ຕິອາທິນາ ກິຕ຺ຕິໂຕ, ຕາສໍ ມຫາປຎ຺ຎາທີນໍ ອິທໍ ນານຕ຺ຕໍ ອຍໍ ເວມຕ຺ຕຕາ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ວິເສສໂຕ ອຣູປຘມ຺ມສ຺ສ ມຫຕ຺ຕໍ ນາມ ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິຍາ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕທສ຺ສ ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິຍາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຫນ຺ເຕ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸມຫນ຺ຕຕາຍ ປຈ຺ຈຍມຫນ຺ຕຕາຍ ນິສ຺ສຍມຫນ຺ຕຕາຍ ປເຠທມຫນ຺ຕຕາຍ ກິຈ຺ຈມຫນ຺ຕຕາຍ ຜລມຫນ຺ຕຕາຍ ອານິສໍສມຫນ຺ຕຕາຍ ຈ ສີລກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕູ ອໂລຠາທໂຍ. ປຈ຺ຈຍາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສທ຺ຘາສຕິວີຣິຍາທໂຍ. ນິສ຺ສຍາ ສາວກໂພຘິປຈ຺ເຈກໂພຘິສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິນິຍຕຕາ, ຕໍສມງ຺ຄິໂນ ຈ ປຸຣິສວິເສສາ. ປເຠໂທ ຈາຣິຕ຺ຕາທິວິຠາໂຄ. ກິຈ຺ຈໍ ຕທງ຺ຄາທິວເສນ ປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ວິຘມນໍ. ຜລໍ ສຄ຺ຄສມ຺ປທາ ນິພ຺ພານສມ຺ປທາ ຈ. ອານິສໍໂສ ປິຍມນາປຕາທິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໘-໙) ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ຕາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໖໔ ອາທໂຍ) ຈ ອາຄຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາ ນເຍນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘາທີນມ຺ປິ ມຫນ຺ຕຕາ ຍຖາຣຫໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຐານາຏ຺ຐານາທີນໍ ປນ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ມຫາວິສຍຕາຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຐານາຏ຺ຐານານໍ ມຫາວິສຍຕາ ພຫຸຘາຕຸກສຸຕ຺ຕາທີສຸ ອາຄຕນເຍນ, ວິຫາຣສມາປຕ຺ຕີນໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘ ນິທ຺ຘາຣິຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ສກລສາສນສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ ສຈ຺ຈວິຠງ຺ເຄ (ວິຠ. ໑໘໙ ອາທໂຍ) ຕໍສໍວຓ຺ຓນາສຸ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໙ ອາທໂຍ) ອາຄຕນເຍນ; ສຕິປຏ຺ຐານາທີນໍ ສຕິປຏ຺ຐານວິຠງ຺ຄາທີສຸ (ວິຠ. ໓໕໕ ອາທໂຍ) ຕໍສໍວຓ຺ຓນາທີສຸ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໕ ອາທໂຍ) ຈ ອາຄຕນເຍນ; ສາມຎ຺ຎຜລານໍ ມຫໂຕ ຫິຕສ຺ສ ມຫໂຕ ສຸຂສ຺ສ ມຫໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ມຫໂຕ ໂຍຄກ຺ເຂມສ຺ສ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິຠາວໂຕ ສນ຺ຕປຓີຕນິປຸຓອຕກ຺ກາວຈຣປຓ຺ຑິຕເວທນີຍຠາວໂຕ ຈ; ອຠິຎ຺ຎານໍ ມຫາສມ຺ຠາຣໂຕ ມຫາວິສຍໂຕ ມຫາກິຈ຺ຈໂຕ ມຫານຸຠາວໂຕ ມຫານິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຕ ຈ; ນິພ຺ພານສ຺ສ ມທນິມ຺ມທນາທິມຫຕ຺ຖສິທ຺ຘິໂຕ ມຫນ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສຠາວາທິໂຕ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄຓ຺ຫາຕິ ຊານາຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາ ປນາຕິ ມຫາປຎ຺ຎຕາ.

ປຸຖຸປຎ຺ຎາຕິ ເອຕ຺ຖ ນານາຂນ຺ເຘສຸ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຍໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ…ເປ… ອຍໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມາຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ເຕສຸ ເອກວິເຘນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອກາທສວິເຘນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອກວິເຘນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ພຫຸວິເຘນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອກວິເຘນ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ເອວໍ ເອເກກສ຺ສ ຂນ຺ຘສ຺ສ ເອກວິຘາທິວເສນ ອຕີຕາທິວເສນປິ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຖາ ອິທໍ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ນາມ…ເປ… ອິທໍ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ນາມໍ. ຕຕ຺ຖ ທສາຍຕນາ ກາມາວຈຣາ, ທ຺ເວ ຈຕຸຠູມກາຕິ ເອວໍ ອາຍຕນານໍ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ນານາຘາຕູສູຕິ ອຍໍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ນາມ…ເປ… ອຍໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ໂສຬສ ຘາຕຸໂຍ ກາມາວຈຣາ, ທ຺ເວ ຈຕຸຠູມກາຕິ ເອວໍ ຘາຕຸນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ອຸປາທິຓ຺ຓຘາຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການຎ຺ຈ ອຸປາທິຓ຺ຓຘາຕູສຸ ເອວ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອກເທສມຕ຺ຕໂຕ, ນ ນິປ຺ປເທສໂຕ, ອນຸປາທິຓ຺ຓກຘາຕູນໍ ປນ ນານາກຣຓໍ ນ ຊານນ຺ຕິ ເອວ. ອິຕຣສາວເກສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘານໍເຍວ ປນ ອິມາຍ ນາມ ຘາຕຸຍາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາວ ອິມສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຂນ຺ໂຘ ເສໂຕ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ກາໂຬ, ອິມສ຺ສ ມຏ຺ໂຐ, ອິມສ຺ສ ພຫລຕ຺ຕໂຈ, ອິມສ຺ສ ຕນຸຕ຺ຕໂຈ, ອິມສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທິວເສນ ເອວຣູປໍ; ອິມສ຺ສ ປຸປ຺ຜໍ ນີລໍ ປີຕກໍ ໂລຫິຕກໍ ໂອທາຕໍ, ສຸຄນ຺ຘໍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ; ຜລໍ ຂຸທ຺ທກໍ ມຫນ຺ຕໍ ທີຆໍ ວຏ຺ຏໍ ສຸສຓ຺ຐານໍ ມຏ຺ຐໍ ຜຣຸສໍ ສຸຄນ຺ຘໍ ມຘຸຣໍ ຕິຕ຺ຕກໍ ອມ຺ພິລໍ ກຏຸກໍ ກສາວໍ; ກຓ຺ຏໂກ ຕິຂິໂຓ ອຕິຂິໂຓ ອຸຊຸໂກ ກຸຏິໂລ ຕມ຺ໂພ ໂລຫິໂຕ ໂອທາໂຕ ໂຫຕີຕິ ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ.

ອຕ຺ເຖສູຕິ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ. ນານາປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທສູຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາເຠທໂຕ ຈ ສຓ຺ຐານເຠທໂຕ ຈ ນານປ຺ປເຠເທສຸ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທງ຺ເຄສຸ. ອວິຊ຺ຊາທິອງ຺ຄານຎ຺ຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສຎ຺ຎິຕາຕິ. ເຕນາຫ ສງ຺ຂາຣປິຏເກ ‘‘ທ຺ວາທສ ປຈ຺ຈຍາ ທ຺ວາທສ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທາ’’ຕິ. ນານາສຸຎ຺ຎຕມນຸປລພ຺ເຠສູຕິ ນານາສຠາເວສຸ ນິຈ຺ຈສາຣາທິວິຣຫໂຕ ສຸຎ຺ຎສຠາເວສຸ, ຕໂຕ ເອວ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສອຕ຺ຕອຕ຺ຕນິຍາທິວເສນ ອນຸປລພ຺ເຠສຸ ສຠາເວສຸ. ມ-ກາໂຣ ເຫຕ຺ຖ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ນານາອຕ຺ເຖສູຕິ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາວິສເຍສຸ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາທິເຠເທສຸ ນານາວິເຘສຸ ອຕ຺ເຖສຸ. ຘມ຺ເມສູຕິ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາວິສເຍສຸ ປຈ຺ຈຍາທິນານາຘມ຺ເມສຸ. ນິຣຸຕ຺ຕີສູຕິ ເຕສໍເຍວ ອຕ຺ຖຘມ຺ມານໍ ນິທ຺ຘາຣຓວຈນສງ຺ຂາຕາສຸ ນິຣຸຕ຺ຕີສຸ. ປຏິຠາເນສູຕິ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາທີສຸ ວິສຍຠູເຕສຸ ‘‘ອິມານິ ອິທມຕ຺ຖໂຊຕການີ’’ຕິ ຕຖາ ຕຖາ ປຏິຠານໂຕ ປຕິຏ຺ຐານໂຕ ປຏິຠານານີຕິ ລທ຺ຘນາເມສຸ ຎາເຓສຸ. ປຸຖຸ ນານາສີລກ຺ຂນ຺ເຘສູຕິອາທີສຸ ສີລສ຺ສ ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ນານຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອິຕເຣສໍ ປນ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ປາກຏເມວ. ຍໍ ປນ ອຠິນ຺ນໍ ເອກເມວ ນິພ຺ພານໍ, ຕຕ຺ຖ ອຸປຈາຣວເສນ ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຖຸ ຊນສາຘາຣເຓ ຘມ຺ເມ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາ’’ຕິ. ເຕນສ຺ສ ອິຘ ມທນິມ຺ມທນາທິປຣິຍາເຍນ ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ວິສຍວເສນ ປຎ຺ຎາຍ ມຫຕ຺ຕໍ ປຸຖຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມວເສນ ຫາສຠາວໍ, ປວຕ຺ຕິອາກາຣວເສນ ຊວນຠາວໍ, ກິຈ຺ຈວເສນ ຕິກ຺ຂາທິຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຕມາ ຫາສປຎ຺ຎາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫາສພຫຸໂລຕິ ປີຕິພຫຸໂລ. ເສສປທານິ ຕສ຺ສ ເວວຈນານິ. ສີລໍ ປຣິປູເຣຕີຕິ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ອຸທຄ຺ຄຸທຄ຺ໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ປີຕິສຫຄຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂສີລໍ ຐເປຕ຺ວາ ຫາສນີຍຕຣສ຺ເສວ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອິຕຣໍ ຕິວິຘໍ ສີລໍ ປຣິປູເຣຕິ. ປີຕິໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ຫິ ປຎ຺ຎາ ອຠິຣຕິວເສນ ຕທາຣມ຺ມເຓ ຜຸລ຺ລິຕາ ວິກສິຕາ ວິຍ ວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ. ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຖໂຣຕິອາທິນາ ອຠິນີຫາຣສິທ຺ຘາ ເຖຣສ຺ສ ຫາສປຎ຺ຎຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໂຕ ຂິປ຺ປໍ ຊວຕີຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ສີຆເວເຄນ ປວຕ຺ຕິຍາ ປຏິປກ຺ຂທູຣີຠາເວນ ປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ສາຕິສຍຕ຺ຕາ ອິນ຺ເທນ ວິສຏ຺ຐວຊິຣໍ ວິຍ ລກ຺ຂຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕີ ອທນ຺ຘາຍນ຺ຕີ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ເວເຄນ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ຊວນປຎ຺ຎາ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓິກວິປສ຺ສນາວເສນ ຊວນປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ພລວວິປສ຺ສນາວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຂຍຏ຺ເຐນາຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຂເຓເນວ ຠິຊ຺ຊນໂຕ ຂຍສຠາວໂຕ. ຠຍຏ຺ເຐນາຕິ ຠຍານກໂຕ. ອສາຣກຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ຕສາຣວິຣຫໂຕ ນິຈ຺ຈສາຣາທິວິຣຫໂຕ ຈ. ຕຸລຍິຕ຺ວາຕິ ຕຸລາຠູຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ຕຸລຍິຕ຺ວາ. ຕີຣຍິຕ຺ວາຕິ ຕາຍ ເອວ ຕີຣຓຠູຕາຍ ຕີເຣຕ຺ວາ. ວິຠາວຍິຕ຺ວາຕິ ຍາຖາວໂຕ ປກາເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ. ຣູປນິໂຣເຘຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣຘຠູເຕ ນິພ຺ພາເນ ນິນ຺ນໂປຓປພ຺ຠາຣຠາເວນ. ອິທານິ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕວິປສ຺ສນາວເສນ ຊວນປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາວເສນາ’’ຕິ ເກຈິ.

ຎາຓຕິກ຺ຂຠາໂວ ນາມ ສວິເສສໍ ປຏິປກ຺ຂສມຸຈ຺ຉິນ຺ທເນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ຂິປ຺ປໍ ກິເລເສ ຉິນ຺ທຕີຕິ ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕ ປນ ກິເລເສ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ, ປຏິປທາ ຈສ຺ສ ນ ຈລຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ອາສເນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄາ ອຘິຄຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ເຖໂຣ ຈາຕິອາທິນາ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎຕາ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ’’ຕິ ຍາຖາວໂຕ ທສ຺ສເນນ ສຈ຺ຈສມ຺ປຏິເວໂຘ ອິຊ຺ຌຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ກາຣຓມຸເຂນ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອຸພ຺ເພຄພຫຸໂລ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸພ຺ເພຄພຫຸໂລຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອຠິຓ຺ຫປ຺ປວຕ຺ຕສໍເວໂຄ. ອຸຕ຺ຕາສພຫຸໂລຕິ ຎາຓຸຕ຺ຕາສວເສນ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ພຫຸໂສ ອຸຕ຺ຣສ຺ຕມານໂສ. ເຕນ ອາທີນວານຸປສ຺ສນມາຫ. ອຸກ຺ກຓ຺ຐນພຫຸໂລຕິ ອິມິນາ ປນ ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນມາຫ, ອຣຕິພຫຸໂລຕິອາທິນາ ຕສ຺ສາ ເອວ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ. ພຫິມຸໂຂ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣໂຕ ພຫິຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕຎາຓມຸໂຂ, ຕຖາ ວາ ປວຕ຺ຕິຕວິໂມກ຺ຂມຸໂຂ. ນິພ຺ພິຊ຺ຌນໍ ນິພ຺ເພໂຘ, ໂສ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖິ, ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕີຕິ ວາ ນິພ຺ເພຘາ, ສາ ເອວ ປຎ຺ຎາ ນິພ຺ເພຘິກາ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອປ຺ປິຈ຺ໂຉຕິ ສນ຺ຕຄຸຓນິຄຸຫນຕາຕິ ອຕ຺ຕນິ ວິຊ຺ຊມານານໍ ພາຫຸສຈ຺ຈຘຸຕຘມ຺ມສີລາທິຄຸຓານຎ຺ເຈວ ປຏິເວຘຄຸຓສ຺ສ ຈ ນິຄຸຫນໍ, ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ຈ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຕິ ເອເຕເນວ ປຣິເຍສນປຣິໂຠຄມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາປິ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫີຕິ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫິ, ສພ຺ເພ ປນ ທ຺ວາທສ. ປຏິສລ຺ລີເນນ ວິເວກຏ຺ຐກາຍານໍ ນ ສງ຺ຄຓິກາຣາມານໍ. ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕານນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄຕານໍ. ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານໍ ວິຄຕຈິຕ຺ຕສໍກິເລສານໍ. ປຣມໂວທານປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິສມຘິຄເມນ ອຕິວິຍ ໂວທານໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ຕານໍ. ກິເລສຸປຘິອາທີນໍ ອຠາວໂຕ ນິຣຸປຘີນໍ. ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣວິນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ວິສງ຺ຂາຣໍ ນິພ຺ພານໍ. ອຸປຄຕານໍ, ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວິເວການໍ ລາຠີ ປວິວິຕ຺ໂຕ ‘‘ປກາເຣຫິ ວິວິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ສມາສຊ຺ຊນໍ ປຣິສິເນຫຸປ຺ປາໂທ ສໍສຄ຺ໂຄ, ສວນວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສໍສຄ຺ໂຄ ສວນສໍສຄ຺ໂຄ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສມຸລ຺ລປນໍ ອາລາປສລ຺ລປນໍ. ສໍສຄ຺ຄວຕ຺ຖຸນາ ອິມິນາ ຕສ຺ສ ປຣິໂຠໂຄ ປຣິໂຠຄສໍສຄ຺ໂຄ.

ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ ນາມ ວີຣິຍສ຺ສ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ປຣິປຸຓ຺ຓກຣຓໍ. ຕໍ ປນ ສພ຺ພໂສ ກິເລສານໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ໂອຘຸນນວຕ຺ຕາຕິ ກິເລສານໍ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສາວຊ຺ຊສ຺ສ ໂອຘຸນນວເສນ ວຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ໂອຕິຓ຺ຓໍ ນາມ ວຊ຺ຊໍ ອຊ຺ຌາຈຣິຕນ຺ຕິ ອາໂຣຈິຕໍ. ອໂນຕິຓ຺ຓໍ ອນາໂຣຈິຕໍ. ຕນ຺ຕິວເສນາຕິ ປາຬິຘມ຺ມວເສນ, ຍຸຕ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາເປ ລາມເກ ປຸຄ຺ຄເລ ຘມ຺ເມ ຈ ຄຣຫຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕີຕິ ປາປຄຣຫີ. ເຕນາຫ ‘‘ປາປປຸຄ຺ຄເລ’’ຕິອາທິ. ເອກທສ຺ສີຕິ ເອກຠວທສ຺ສີ, ອິຘໂລກມຕ຺ຕທສ຺ສີ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສຸຂມຕ຺ຕາເປກ຺ຂີ. ສມນ຺ຕາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ, ປຣິໂຕ ເມ ກຕ຺ຖຈິ ມາ ອຫູຕິ ໂຍຊນາ.

ໂສຬສຫິ ປເທຫີຕິ ໂສຬສຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ. ອກຸປ຺ປນ຺ຕິ ເກນຈິ ອໂກປນີຍໍ. ອຍໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ຄຸຓກຖາ ສຕ຺ຖຸ ວຈນານຸສາເຣນ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬພ຺ຍາປິນີ ອໂຫສິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸພ຺ພິຘາ ວຓ຺ຓນິຠາ ປາຕຸຠວິ ອຸຬາຣປີຕິໂສມນສ຺ສສມຸຏ຺ຐານຕ຺ຕາ. ສຸຏ຺ຐຸ ໂອຠາສຕີຕິ ສຸໂຠ. ໂອຠາສສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມຓິໂນ ຠທ຺ທກຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສຸໂຠຕິ ສຸນ຺ທໂຣ’’ຕິ. ຊາຕິມາ ປຣິສຸທ຺ຘອາກຣສມຸຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ. ກຸຣຸວິນ຺ທຊາຕິອາທິຊາຕິວິເສໂສປິ ມຓິ ອາກຣປຣິສຸທ຺ຘມູລໂກ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕິສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ໂຘວນາທິປຣິກມ຺ເມນາຕິ ຈຕູສຸ ປາສາເຓສຸ ໂຘວນໂທສນີຫຣຓຕາປນສຓ຺ຫກຣຓາທິປຣິກມ຺ເມນ. ຣຕ຺ຕກມ຺ພລສ຺ສ ວເສນ ສຠາວວຓ຺ຓສິທ຺ຘິຍາ ເວຬຸຣິຍມຓິ ອຕິວິຍ ໂສຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ນິກ຺ຂນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑມາຫ. ຕຎ຺ຈ ອປ຺ປເກນ ສຸວຓ຺ເຓນ ກຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ນ ໂສຠຕິ ໂສຠາວິປຸເລນາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິເຣກປຎ຺ຈສຸວຓ຺ເຓນ ກຕປິຬນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິ. ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຘຣຓສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈວີສຕິສຸວຓ຺ຓສາຣິຍາ ວິຈິຕ຺ຕອາຠຣຓໍ ອິຘ ‘‘ນິກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ວິປຸລໍ ນ ປຣິຕ຺ຕກໍ. ມຫາຊມ຺ພຸສາຂາຍ ປວຕ຺ຕນທິຍນ຺ຕິ ມຫາຊມ຺ພຸສາຂາຍ ເຫຏ຺ຐາ ສຎ຺ຊາຕນທິຍໍ. ຕໍ ກິຣ ຣຕນໍ ຣຕ຺ຕໍ. ສຸກຸສເລນ…ເປ… ສມ຺ປຫຏ຺ຐນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກຸສເລນ ສຸວຓ຺ຓກາເຣນ ອຸກ຺ກາຍ ຕາເປຕ຺ວາ ສມ຺ມາ ປຫຏ຺ຐໍ ມຊ຺ຊນາທິວເສນ ສຸກຕປຣິກມ຺ມໍ. ຘາຕຸວິຠງ຺ເຄຕິ ຘາຕຸວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ເຕ. ກຕຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ອາຠຣຓຠາເວນ ກຕໍ ຠຓ຺ຑໍ.

ນາຕິອຸຈ຺ໂຈ ນາຕິນີໂຈ ຕຣຸຓສູຣິໂຍ ນາມ. ສຕ຺ຖາຣາ ອາຠຕວຓ຺ໂຓ ອຸພ຺ຠຕຄຸໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເນວ ມຣຓໍ ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນປິ ມຣຓໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຕ຺ຕວິນິປາຕສ຺ສ ສາວຊ຺ຊຠາວໂຕ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປນ ປເຣສໍ ອຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ ກຣຸຓາວເສນ, ເອວໍ ໂວສຊ຺ຊນໍ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສາວກາ ນ ຕຖາ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ ສິກ຺ຂາປທໂຕ. ນ ຊີວິຕໍ ປຕ຺ເຖຕິ ຊີວິຕາສາຍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ. ທິວສສງ຺ເຂປນ຺ຕິ ອຊ຺ຊ ຕ຺ວໍ ອິທໍ ນາມ ກມ຺ມໍ ກໂຣຫິ, ອິທໍ ເຕ ເວຕນນ຺ຕິ ທິວສຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ເວຕນໍ. ຕາທິໂສ ຫິ ຠຕໂກ ທິວສກ຺ຂຍເມວ ອຸທິກ຺ຂຕິ, ນ ກມ຺ມນິຏ຺ຐານໍ. ນິພ຺ພິສໍ ຠຕໂກ ຍຖາຕິ ເວຕນໍ ຠຕິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກາລກ຺ຂຍໍ ອຸທິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຠຕກປຸຣິໂສ ວິຍ.

ສຸສິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ນານາຕິຕ຺ຖິຍສາວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໑. ນານາຕິຕ຺ຖິຍສາວກາຕິ ປຸຖຸຕິຕ຺ຖິຍານໍ ສາວກາ. ຉິນ຺ທິເຕຕິ ຫຕ຺ຖຈ຺ເຉທາທິວເສນ ເຉເທ. ມາຣິເຕຕິ ມາຣເຓ. ນ ປາປໍ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ກິຎ຺ຈິ ປາປໍ ອຕ຺ຖີຕິ ນ ປສ຺ສຕິ, ປເຣສຎ຺ຈ ຕຖາ ປເວເທຕິ. ວິສ຺ສາສນ຺ຕິ ວິສ຺ສຕ຺ຖຠາວໍ. ‘‘ກຕກມ຺ມານມ຺ປິ ວິປາໂກ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ກຕປາປານໍ ອກຕປຸຎ຺ຎານຎ຺ຈ ວິສ຺ສຕ຺ຖຕໍ ນິຣາສງ຺ກຕໍ ຊເນຕິ.

ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາຍາຕິ ຕປສາ ອເຈລວຕາທິນາ ປາປໂຕ ຊິຄຸຈ຺ຉເນນ, ‘‘ປາປໍ ວິຣາຊຍາມາ’’ຕິ ອເຈລວຕາທິສມາທາເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມາທາເນ ຐິເຕນ ສໍວເຣນ ສໍວຸຕຈິຕ຺ໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປິຫິໂຕ ຈ ນາມ ໂຫຕີຕິ ‘‘ສຸສໍວຸຕຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຍາມາ ຠາຄາ ຈຕຸຍາມາ, ຈຕຸຍາມາ ເອວ ຈາຕຸຍາມາ. ຠາຄຕ຺ໂຖ ຫິ ອິຘ ຍາມ-ສທ຺ໂທ ຍຖາ ‘‘ຣຕ຺ຕິຍໍ ປຐໂມ ຍາໂມ’’ຕິ. ໂສ ປເນຕ຺ຖ ຠາໂຄ ສໍວຣລກ຺ຂໂຓຕິ ອາຫ ‘‘ຈາຕຸຍາເມນ ສຸສໍວຸໂຕ’’ຕິ, ຈຕຸໂກຏ຺ຐາເສນ ສໍວເຣນ ສຸຏ຺ຐຸ ສໍວຸໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕສພ຺ພສີໂຕທໂກຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕສພ຺ພສີຕຸທກປຣິໂຠໂຄ. ສພ຺ເພນ ປາປວາຣເຓນ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ ສໍວຣລກ຺ຂເຓນ ປາປວາຣເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຘຸຕປາໂປຕິ ສພ຺ເພນ ນິຊ຺ຊຣລກ຺ຂເຓນ ປາປວາຣເຓນປິ ຘຸຕປາໂປ. ຜຸຏ຺ໂຐຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນມ຺ປິ ກມ຺ມານໍ ເຂປເນນ ວິກ຺ເຂປປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກມ຺ມກ຺ຂຍລກ຺ຂເຓນ ສພ຺ເພນ ປາປວາຣເຓນ ຜຸຏ຺ໂຐ, ຕໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ນ ນິຄຸຫນ຺ໂຕຕິ ນ ນິຄຸຫນເຫຕຸ ທິຏ຺ຐສຸເຕ ຕເຖວ ກເຖນ຺ໂຕ.

ນານາຕິຕ຺ຖິຍານໍເຍວ ອຸປຏ຺ຐາໂກຕິ ປຣວາທີນໍ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອຸປຏ຺ຐາໂກ, ເຕສຸ ສາຘາຣຓວເສນ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ. ໂກຏິປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ໂມກ຺ຂາຘິຄເມນ ສມຓຘມ຺ເມ ປຕ຺ຕພ຺ພມຣິຍາທປ຺ປຕ຺ຕາ.

ສຫຈຣິຕມຕ຺ເຕນາຕິ ສີຫນາເທນ ສຫ ວສ຺ສກຣຓມຕ຺ເຕນ. ສີເຫນ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ເຕນ ສເຫວ ສິງ຺ຄາເລນ ອຕ຺ຕໂນ ສິງ຺ຄາລຣວກຣຓມຕ຺ເຕນ. ໂກຕ຺ຖຸໂກຕິ ຂຸທ຺ທກໂກຕ຺ຖຸ. ອາສງ຺ກິຕສມາຈາໂຣຕິ ອຕ຺ຕນາ ຈ ປເຣຫິ ຈ ອາສງ຺ກິຕພ຺ພສມາຈາໂຣ. ສປ຺ປຸຣິສານນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ.

ຕສ຺ສາຕິ ເວຄພ຺ຠຣິສ຺ສ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ. ສຣີເຣ ອນຸອາວິສີຕິ ສຣີເຣ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ວິຍ ອາວິສິ. ອຘິມຸຈ຺ຈີຕິ ຍຖາ ຄຫິຕສ຺ສ ວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວຕ຺ຕຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ວເສ ວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐຫິ. ອາຍຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ສເນນ ສໍຍຸຕ຺ຕາ. ປວິເວກິຍນ຺ຕິ ກປ຺ປກວຕ຺ຖຠຸຎ຺ຊນເສນາສເນຫິ ປວິວິຕ຺ຕຠາວໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕ ກິຣາ’’ຕິອາທິ. ຣູເປ ນິວິຏ຺ຐາຕິ ຈກ຺ຂຸຣູປຘມ຺ເມ ອຠິນິວິຏ຺ຐາ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ປຕິຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ. ເທວໂລກປຕ຺ຖນກາມາຕິ ເທວໂລກສ຺ເສວ ອຠິປຕ຺ຖນກາມາ. ມຣຓຘມ຺ມຕາຍ ມາຕິຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ມາຕິຍາຕິ ມຈ຺ຈາ’’ຕິ. ປຣໂລກຕ຺ຖາຍາຕິ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິຠາວາຍ ໂລກສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ.

ປຠາສວຓ຺ຓາຕິ ປຠາຍ ສມານວຓ຺ຓາ. ເກສໍ ປຠາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ຈນ຺ໂທຠາສາ’’ຕິອາທິ. ສຊ຺ຌາຣາຄປຠາສວຓ຺ຓາ ອິນ຺ທຘນຸປຠາສວຓ຺ຓາຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍຊນາ. ອາໂມ ອາມຄນ຺ໂຘ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອາມິສໍ. ວຘາຍາຕິ ວິທ຺ຘໍສິຕຸໍ. ຣູປາຕິ ຣູປາຍຕນາທິຣູປິຘມ຺ມາ.

ຣາຊຄຫສມີປປ຺ປວຕ຺ຕີນໍ ຣາຊຄຫິຍານໍ. ‘‘ເສໂຕ’’ຕິ ເກລາສກູໂຏ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເສໂຕຕິ ເກລາໂສ’’ຕິ. ເກນຈິ ນ ຆຏ຺ເຏຕີຕິ ອຆໍ, ອນ຺ຕລິກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຆຄາມີນນ຺ຕິ ອາກາສຄາມີນ’’ນ຺ຕິ. ອຸທກໍ ຘີຍຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸທຘິ, ມໂຫທຘິ. ວິປຸໂລຕິ ເວປຸລ຺ລປພ຺ພໂຕ. ຫິມວນ຺ຕປພ຺ພຕານນ຺ຕິ ຫິມວນ຺ຕປພ຺ພຕຠາຄານໍ. ພຸທ຺ໂຘ ເສຏ຺ໂຐ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນາທີຫິ ສພ຺ພຄຸເຓຫິ.

ນານາຕິຕ຺ຖິຍສາວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ເທວປຸຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.