໒. ເທວປຸຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ປຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໒. ເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ເທວານໍ ຊນກຊເນຕພ຺ພສມ຺ພນ຺ຘາຠາວໂຕ ກຖມຍໍ ເທວປຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເທວານໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອປາກໂຏ ອຎ຺ຎຕໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອິທໍ ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາກໂຏປິ ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ອຎ຺ຎຕໂຣ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ເຕ ‘‘ອປາກຏາ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິຘ ‘‘ປາກໂຏ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ກສ຺ສໂປຕິ ໂຄຕ຺ຕນາມໍ ຄຫິຕໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຸຣິມຊາຕິສິທ຺ຘສມຎ຺ຎາວເສນ. ອນຸສາສນໍ ອນຸສາໂສ, ຕໍ ອນຸສາສໍ. ຠິກ຺ຂຸນິທ຺ເທສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸສທ຺ທສ຺ສ ນິທ຺ເທສໍ. ຠິກ຺ຂຸໂອວາທນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸຠາວາວຫໍ ໂອວາທໍ. ຍທິ ປນ ນ ອສ຺ໂສສິ, ກຖມຍໍ ປຎ຺ຫໍ ກເຖສີຕິ? ອຎ຺ຎໂຕ ສຸຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປຎ຺ຫໍ ກເຖສິ, ນ ປນ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕຠາເວນ.

ເຕສນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ. ‘‘ກເຖຕຸກາໂມ ເຈວາ’’ຕິອາທິນາ ຫິ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອິຘ ອຸທ຺ຘຏໍ. ຕຕ຺ຖ ອາທິໂຕ ຕິຓ຺ຓໍ ຠຄວາ ປຎ຺ຫໍ ຠາຣໍ ນ ກໂຣຕິ ເອເກກງ຺ຄເວກລ຺ລໂຕ ເຈວ ອງ຺ຄທ຺ວຍເວກລ຺ລໂຕ ຈ, ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປນ ອຸຠຍງ຺ຄປາຣິປູຣຕ຺ຕາ ຠາຣໍ ກໂຣຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ຄາຖາຍໍ ‘‘ສຸຠາສິຕສ຺ສາ’’ຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຠາສິຕໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຈຕຸສຈ຺ຈາທິນິສ຺ສິຕໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ສິກ຺ຂຕິ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕຸສຈ຺ຈນິສ຺ສິຕໍ…ເປ… ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອວຘາຣເຓນ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໍ ປຏິນິວຕ຺ເຕຕິ. ອຸປາສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາເສວິຕພ຺ພໍ ຠາເວຕພ຺ພໍ ພຫຸລີກາຕພ຺ພໍ. ອຏ຺ຐຕິໍສເຠທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາປທຏ຺ຐານຕໍ ຫທເຍ ຐເປຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທຸຕິຍປເທນ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ ກຖິຕາ’’ຕິ. ເຍ ປນ ‘‘ທຸຕິຍປເທນ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ ຈິຕ຺ຕວູປສເມນ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ, ເຕສໍ ປເທນ ອຏ຺ຐຕິໍສປ຺ປເຠທກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສຸທ຺ຘສມຖກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ເສວ ຄຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິວເສນາ’’ຕິ ອິທໍ ກຖນ຺ຕິ? ‘‘ຕໍ ວິປສ຺ສນາຘິຏ຺ຐານານໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ວເສນ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ‘‘ທຸຕິຍປເທນ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ’’ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ສມຕ຺ຖິຕໍ ໂຫຕິ. ສິກ຺ຂນໍ ນາມ ອາເສວນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠາເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ອຸປາສນນ຺ຕິ ປຍິຣຸປາສນໍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອສ຺ສຸຕປຣິຍາປຸຓນກມ຺ມຏ຺ຐານຸຄ຺ຄຫາທິວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕມ຺ປີ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຘິສີລສິກ຺ຂາ ກຖິຕາ ລກ຺ຂຓຫາຣນເຍນ. ວຈີສຸຈຣິຕສ຺ສ ຫິ ສີລສຠາວຕ຺ຕາ ຕຄ຺ຄຫເຓເນວ ຕເທກລກ຺ຂຓໍ ກາຍສຸຈຣິຕມ຺ປິ ອິຕຣມ຺ປິ ຄຫິຕເມວາຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຍ ອຸປຘິວິເວໂກ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ ກາຍວິເວໂກ ກຖິໂຕ, ກາຍວິເວໂກ ປນ ສຣູເປເນວ ປາຬິຍໍ ຄຫິໂຕຕິ ຕິວິຘສ຺ສປິ ວິເວກສ຺ສ ປກາສິຕຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ປຐມກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ທຸຕິຍກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໓. ທ຺ວີຫິ ຌາເນຫີຕິ ອາຣມ຺ມຓລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານລກ຺ຂເຓຫິ ທ຺ວີຫິ ຌາເນຫິ. ກມ຺ມຏ຺ຐານວິມຸຕ຺ຕິຍາຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານານຸໂຍຄລທ຺ຘາຍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ. ເຕນ ຕທງ຺ຄວິກ຺ຂມ຺ຠນວິມຸຕ຺ຕິໂຍ ວທຕິ. ສຕ຺ຖຸສາສນສ຺ສ ຫທຍຕ຺ຕາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຕ຺ຕາ ຫທຍສ຺ສ ມານສສ຺ສ, ອນຸປຕ຺ຕິໍ ປຏິລາຠມານສໍ. ຕໍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ອຎ຺ຎາ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕໍ ປຕ຺ຕຸກາເມນ ເອກນ຺ຕໂຕ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີນໍ ຠາເວ ຕສ຺ສ ອນິຊ຺ຌນໂຕ, ຕທຠາເວ ອິຊ຺ຌນໂຕ ຈ ເຕ ອຸປ຺ປາທນວເສນ ຍທຄ຺ເຄນ ນິສ຺ສິໂຕ, ຕທຄ຺ເຄນ ປນາຍມ຺ປິ ເຕຫິ ນິສ຺ສິໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອນິສ຺ສິໂຕ’’ຕິອາທິ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ອານິສໍສິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ອານິສໍສໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຣຫຕ຺ຕານິສໍໂສ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸກາມສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຈ ສພ຺ພປຐໂມ ກມ຺ມຏ຺ຐານອຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ, ໂສ ອິຘ ນ ຄຫິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຕນ຺ຕິຘມ຺ໂມ ປຸພ຺ພຠາໂຄ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິຘມ຺ໂມຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ.

ທຸຕິຍກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ມຆສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໔. ມໂຆຕິ ສກ຺ກສ຺ເສຕໍ ນາມໍ ປຸຣິມຊາຕິອນຸຄຕໍ. ສ຺ເວວາຕິ ສກ຺ໂກ ເອວ. ວເຕນາຕິ ມາຕາປິຕຸອຸປຏ຺ຐານາທິຈາຣິຕ຺ຕຘມ຺ເມນ. ອຎ຺ເຎຕິ ອຸປຘິເວປກ຺ກປາປຘມ຺ເມ ອຠິຠວິຕ຺ວາ. ອສຸຣນ຺ຕິ ອິນ຺ທສຕ຺ຕຸຠູຕໍ ອສຸຣໍ.

ມຆສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ມາຄຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໕. ຈຕຸຕ຺ຖສຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວາຕິ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ເຕ ສໍວຓ຺ຓິຕຕ຺ຖເມວ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ມາຄຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ

໕. ທາມລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໖. ເຕນ ກາຣເຓນາຕິ ເຕນ ປຘາເນນ ກາຣຓຠູເຕນ, ປຘານກຣຓນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຂຸທ຺ທກມ຺ປິ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ຫີນມ຺ປິ ປຓີຕມ຺ປິ ຠວໍ. ອາຍຕປຄ຺ຄໂຫຕິ ທີຆຣຕ຺ຕສ຺ສ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ. ກິຈ຺ຈໂວສານນ຺ຕິ ກິຈ຺ຈນິຏ຺ຐານໍ. ຕເຖວາຕິ ຍຖາ ອຣຫຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ, ຕໂຕ ປຈ຺ຉາປິ ຕເຖວ ‘‘ພຸທ຺ຘິປຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ວີຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກໂຣຕູຕິ ກຸປ຺ປຘມ຺ມໍ ວິຍ ມຎ຺ຎມາໂນ ວທຕິ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາທິອຕ຺ຖໍ ປນ ວີຣິຍກຣຓໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພເມວ.

ອສໍກິຓ຺ຓາຕິ ອໂວມິສ຺ສາ ເອວໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອນາຄຕຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຠຄວຕາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຍທິ ເອວໍ ອິເຘວ ກສ຺ມາ ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິຘ ປນາ’’ຕິອາທິ. ປຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ນທີ ນາມ ອນວຏ຺ຐິຕຕີຣາ, ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ.

ທາມລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ກາມທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໗. ປຸພ຺ພໂຍຄາວຈໂຣຕິ ປຸພ຺ເພ ໂຍຄາວຈໂຣ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວ ຠາວນມນຸຍຸຕ຺ໂຕ. ອຍໍ ກິຣ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາວ ພຫູນິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ສມຓຘມ຺ມໍ ອກາສິ, ນ ປນ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ຕມຕ຺ຖໍ ກາຣເຓນ ສທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ພຫລກິເລສຕາຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ ຍຖາ ວິເສສາວໂຫ ໂຫຕິ, ເອວໍ ເອກນ຺ເຕນ ປຣິສຸທ຺ຘສ຺ສ ສພ຺ພໂສ ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ. ສີເລນ ສມາຫິຕາຕິ ຍຖາ ສີລໍ ອຸປຣູປຣິ ວິເສສາວຫໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມເທວ ອາຫິຕຈິຕ຺ຕາ ສຸຏ຺ຐຸ ສມ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕາ. ຕຖາຠູຕາ ເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສມຸເປຕາ’’ຕິ. ປຕິຏ຺ຐິຕສຠາວາຕິ ເສກ຺ຂຕ຺ຕາ ເອວ ຍຖາຘິຄຕຘມ຺ເມນ ນິຈ຺ຈລຠາເວນ ອຘິຏ຺ຐິຕສຠາວາ. ມຍາ ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຄຫິຕາຍ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ທຸລ຺ລຠາ ຕຸຏ຺ຐີ’’ຕິ ວກ຺ຂຕີຕິ ຠຄວາ ‘‘ຕຸຏ຺ຐິ ໂຫຕິ ສຸຂາວຫາ’’ຕິ ອໂວຈາຕິ ອາຫ ‘‘ອຸປຣິ ປຎ຺ຫສມຸຏ຺ຐາປນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ປພ຺ພຊິໂຕ ຣຸກ຺ຂມູລິໂກ ອພ຺ໂຠກາສິໂກ ວາ ອນຄາຣິຍຸເປໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ເສນາສເນ ປນ ວສນ຺ໂຕ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຕ຺ຕຠູມິເກ’’ຕິອາທິ. ຈຕຸປຈ຺ຈຍສນ຺ໂຕໂສຕິ ຠາວນາຠິໂຍຄສິທ຺ໂຘ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສນ຺ໂຕໂສ. ເຕນ ຈິຕ຺ຕວູປສເມນ ຕຸຏ຺ຐິ ລທ຺ຘາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຈິຕ຺ຕວູປສມຠາວນາຍາຕິ ຈິຕ຺ຕກິເລສານໍ ວູປສມກຣຠາວນາຍ, ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນິພ຺ພິເສວນຠາວກຣເຓນ ສວິເສສໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວູປສມກຣຠາວນາຍ ຣໂຕ ມໂນຕິ ໂຍຊນາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍູປສເມນ ຈິຕ຺ຕສມາຘານໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາຍ ຈິຕ຺ຕສມາຘານສ຺ສ ອກາຣການໍ ທູຣີກຣຓໂຕ. ອຘິຈິຕ຺ຕສມາຘາເນນ ຈຕຸປຈ຺ຈຍສນ຺ໂຕໂສ ສວິເສສໍ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ຈ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈຍານໍ ອລາຠລາເຠສຸ ປຣິຈ຺ຈາຄສຠາວໂຕ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ຍຖາສມາທິນ຺ນໍ ສີລໍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ ປາຣິປູຣິຎ຺ຈ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ຕຖາຠູໂຕ ຈຕຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ຍຸຕ຺ໂຕ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ສພ຺ພໂສ ກິເລເສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ນິພ຺ພານທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ເຍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວ’’ນ຺ຕິອາທິນາ. ກິໍ ນ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ? ຄມິສ຺ສນ຺ເຕວາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນໍ ປຫາຍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຣຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ສາສງ຺ກໍ ວທຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຍໍ ປນ ທຸຄ຺ຄໂມ ຠຄວາ ວິສໂມ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ‘‘ອຍໍ ປນາຕິ ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ໂສ ຫິ ຠຄວໂຕ ‘ອຣິຍາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’ຕິ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘ທຸຄ຺ຄໂມ ຠຄວາ’ຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ມາ ‘‘ສຈ຺ຈເມຕ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິປິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ອຣິຍາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ຕຸມ຺ເຫຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ປນ ‘‘ທຸຄ຺ຄໂມ ຠຄວາ ວິສໂມ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ອາຫ ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ກາມໍ ກທາຈິ ອຕິທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາວເສນ, ອຍໍ ປນ ອຕີວ ສຸຄໂມ ສພ຺ພກິເລສທຸຄ຺ຄວິວຊ຺ຊນໂຕ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິວິສມສ຺ສ ຣາຄາທິວິສມສ຺ສ ຈ ທູຣີກຣຓໂຕ ນ ວິສໂມ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາຍາ’’ຕິອາທິ. ອສ຺ສາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ. ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ຫິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາທີນໍ ປຣິພຸນ຺ຘິຕພ຺ພຠາເຄນ ພຫູ ປຣິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ທຸຄ຺ຄໂມ ວິສໂມ’’ຕິ ຈ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອວໍສິຣາຕິ ອນຸຏ຺ຐຫເນນ ອໂຘຠູຕອຸຕ຺ຕມງ຺ຄາ. ກຸສລງ຺ເຄສຸ ຫິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄາ ສພ຺ພເສຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ຕຎ຺ຈ ອນຣິຍາ ປຕນ຺ຕິ ນ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາປຏິປຊ຺ຊນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຎາຓສິເຣນາ’’ຕິອາທິ. ອນຣິຍມຄ຺ເຄຕິ ມິຈ຺ຉາມຄ຺ເຄ. ເຕນາຫ ‘‘ວິສເມ ມຄ຺ເຄ’’ຕິ. ຕໍ ມຄ຺ຄນໂຕ ອນຣິຍາ ອຣິຍານໍ ມຄ຺ຄໂຕ ອປາປຸຓເນນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອປາເຍ ສກລວຏ຺ຏທຸກ຺ເຂ ຈ ປຕນ຺ຕິ. ສ຺ເວວາຕິ ສ຺ວາຍໍ ອນຣິເຍຫິ ກທາຈິປິ ຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ ມຄ຺ໂຄ ອຣິຍານໍ ວິສຸທ຺ຘສຕ຺ຕານໍ ສພ຺ພໂສ ສມຘິຄເມນ ສໂມ ໂຫຕິ. ກາຍວິສມາທີຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ວິສເມ ສຕ຺ຕກາເຍ ເຕສໍ ສພ຺ພໂສວ ປຫາເນນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມາເຍວ.

ກາມທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ປຎ຺ຈາລຈຓ຺ຑສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໘. ສມ຺ພາເຘຕິ ສມ຺ປີຬິຕຕຓ຺ຫາກິເລສາທິນາ ສອຸປ຺ປີຬຕາຍ ປຣມສມ຺ພາເຘ. ອຕິວິຍ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐານຠູໂຕ ຫິ ນີວຣຓສມ຺ພາໂຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ໂສ ຫິ ທຸຄ຺ຄຫໂນ ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ກາມຄຸຓສມ຺ພາໂຘ ອນວສໂຣ ເອວ ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາກສ຺ສປາທີນໍ. ໂອກາສນ຺ຕິ ຌານສ຺ເສຕໍ ນາມໍ ນີວຣຓສມ຺ພາຘາຠາວໂຕ. ອສມ຺ພາຘຠາເວນ ຫິ ຌານໍ ອິຘ ‘‘ໂອກາໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຈ຺ຈນ຺ຕາສມ຺ພາຘຏ຺ຐານຕາຍ ວິປສ຺ສນາປາທກຕາຍ. ຕຖາ ຫິ ປາຬິຍໍ ‘‘ອວິນ຺ທີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອວິນ຺ທີຕິ ວິນ຺ທິ ປຏິລຠິ. ຠູຣິເມຘໂສຕິ ມຫາປຎ຺ໂຎ, ສປຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອພຸຊ຺ຌີຕິ ພຸຊ຺ຌິ ປຏິວິຊ຺ຌິ. ປຏິລີໂນ ຫຸຕ຺ວາ ເສຏ຺ໂຐ, ປຏິລີນານໍ ວາ ເສຏ຺ໂຐຕິ ປຏິລີນເສຏ຺ໂຐ. ມານຸສ຺ສຍວເສນ ອຸນ຺ນຕຠາວໂຕ ປຏິລີໂນ ນາມ ປຫີນມາໂນ. ປຏິລຠິໍສູຕິ ກາມຄຸຓສມ຺ພາເຘປິ ‘‘ອິເມ ກາມຄຸຓາ ມາທິສານໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ເຕ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ມາສຕິໍ ປຏິລຠິໍສຸ. ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ໂລກຸຕ຺ຕຣສມາຘິນາປິ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຫິຕາ.

ອຍໍ ກິຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອິໂຕ ປຸຣິມວາເຣ ອຕ຺ຕຠາເວ ປຐມຊ຺ຌານລາຠີ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຌານສຸຂໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິທານິ ກາມຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຌານໍ ສມ຺ຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ຕາທິສສ຺ສ ນາມ ຌານສຸຂສ຺ສ ລາຠີ ຠຄວາ’’ຕິ ເຕນ ຄຸເຓນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວນ຺ໂຕ ‘‘ສມ຺ພາເຘ ວຕາ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຍຖາ ນາມ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິໂຍຊນສຕສຫສ຺ສຸພ຺ເພຘສິເນຣຸປພ຺ພຕຣາຊໍ ອຸປາທາຍ ສາສໂປ ນ ກິຎ຺ຈິ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອນນ຺ຕາປຣິເມຍ຺ຍພຸທ຺ຘຄຸເຓ ອຸປາທາຍ ຣູປາວຈຣປຐມຊ຺ຌານໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເຍ ສຕິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອນຸຕ຺ຕຣຄຸຓາຘິຄມໍ ປເວເທສິ. ຕຕ຺ຖ ສຕິນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາສຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ອຣິຍມຄ຺ຄສຕິໍ. ສຸສມາຫິຕາຕິ ໂລກິຍສມາຘິນາ ເຈວ ໂລກຸຕ຺ຕຣສມາຘິນາ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຫິຕາ. ເຕ ຫິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ສຸສມາຫິຕາ, ນ ຌານມຕ຺ຕລາຠິໂນ ອກຸປ຺ປຘມ຺ມຕ຺ຕາ. ເກຈິ ‘‘ກມ຺ມນ຺ເຕ ສຸສມາຫິຕາ’’ຕິ ປາຐໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ມຄ຺ຄສມາຫິຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຈາລຈຓ຺ຑສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຕາຍນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໙. ອຕີຕຊາຕິຍໍ ສຍໍກາຣວເສນ ຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອຸປ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພ ຕິຕ຺ຖກໂຣ. ເຕນາຫ ‘‘ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ’’ຕິ. ອປເຣ ອາຫຸ ‘‘ອຍໍ ເມ ສຕ຺ຖາຕິ ຄຫຓວເສນ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸພ຺ເພ ຕິຕ຺ຖກໂຣ, ອຕີຕຕ຺ຕຠາເວ ຕິຕ຺ຖກຣສາວໂກ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ທິຏ຺ຐິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ທິຏ຺ຐິໍ ອາທາຍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕິຕ຺ຖໍ ນາມ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາທສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ຕິຕ຺ເຖ ນິຍຸຕ຺ຕາຕິ ຕິຕ຺ຖິກາ, ເຕ ເອວ ຕິຕ຺ຖິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕາ ກ-ກາຣສ຺ສ ຍ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ຕສ຺ສາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມສ຺ສ. ນິສ຺ສນ຺ເທນາຕິ ຜລຠາເວນ. ວີຣິຍປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ວີຣິຍທີປນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອນິຍມິຕອາຓຕ຺ຕີຕິ ອນິຍມວິຘານໍ ອນິຍມວເສນ ວິຘິວຈນໍ. ຕຓ຺ຫາໂສຕນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາປ຺ປພນ຺ຘນໍ. ນີຫຣາຕິ ສເມຫິ ປຊຫ. ເອກຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອກຄ຺ຄໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຌານ’’ນ຺ຕິ. ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ປາປຸຓາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນ ປຏິລຠຕີ’’ຕິ. ນ ໂອສກ຺ເກຍ຺ຍາຕິ ນ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຆຣາວາສໂຕ ປຣິພ຺ພຊນໍ ປຣິໂຕ ອປຄໂມຕິ ປຣິພ຺ພໂຊ. ປພ຺ພຊິຕວຕສມາທານສ຺ສ ອທຬ຺ຫຕາຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ຈ ອສກ຺ກຈ຺ຈກິຣິຍາຍ ສິຖິລຄຫິຕາ. ອຕິເຣກນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປຸຣິມກາລໂຕປິ ອຘິກໍ. ອຸປຣີຕິ ອຸປຣູປຣິ. ທຸກ຺ກຏໍ ອກຕເມວ ເສຍ຺ໂຍຕິ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ນາມ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອກຕເມວ ຫິຕາວຫໍ.

ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ. ສິຖິລໍ ກຕນ຺ຕິ ອສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິຕາຍ ສິຖິລໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕໍ. ເອວຣູປເມວາຕິ ເອວຣູປໍ ປຣາມຏ຺ຐສາມຎ຺ຎສທິສເມວ ປຈ຺ຉານຸຕາປຈຣິຍາທິປຏິຠາຄໂຕ. ສໍກິລິຏ຺ຐເມວ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລສອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ອາສງ຺ກິຕປຣິສງ຺ກິຕນ຺ຕິອາທິໂຕ ສມນ຺ຕໂຕປິ ປເຣຫິ ສງ຺ກິຕໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຕຕ຺ຖ ນິຍຸຕ຺ຕາຕິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາ, ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິຠູຕາ’’ຕິ. ປຸພ຺ພປຘານຠູຕາຕິ ປຐມາຣມ຺ຠຠູຕາ.

ຕາຍນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ຈນ຺ທິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໐. ວິມາເນ ຄຫິເຕ ຕໍນິວາສີປິ ຄຫິໂຕ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈນ຺ທວິມານວາສີ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ສພ຺ພຘີຕິ ສພ຺ພສ຺ມາ ທຸຄ຺ຄຏ຺ຐານາ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕສິ ຠຄວາ ຕ຺ວໍ, ຕສ຺ມາ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ອິໂຕ ສມ຺ພາຘຏ຺ຐານໂຕ ວິປ຺ປໂມກ຺ຂໍ ກໂຣຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ສ ເມ ສຣຓໍ ຠວາ’’ຕິ. ໂລການຸກມ຺ປກາຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫາ, ຕສ຺ມາ ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ເອຕສ຺ສປິ ຈນ຺ທສ຺ສ. ຕາທິສາ ເອວາຕິ ສມານາ ເອວ. ປມຸຎ຺ຈສີຕິ ປມຸຎ຺ຈິຕ຺ຖ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕີຕຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕມານວຈນ’’ນ຺ຕິ.

ຈນ຺ທິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ສູຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໑. ອນ຺ຘຠາວກຣເຓຕິ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຘກຣເຓຕິປິ ອປເຣ. ເຕນາຫ ‘‘ຕມສີ’’ຕິ. ວິໂຣຈຕີຕິ ວິຊ຺ໂຊຕຕິ. ກາມໍ ເທວປຸຕ຺ຕວເສນ ປຐມໍ ເທວຕາ ອຸທ຺ຘຏາ, ຣາຫຸໂນ ປນ ປໂຍໂຄ ຕສ຺ສ ວິມາເນຕິ ອາຫ ‘‘ມຓ຺ຑລີຕິ ມຓ຺ຑລສຓ຺ຐາໂນ’’ຕິ. ວທຕິ ຕທາ ມຸເຂນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ມຸເຂນ ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ‘‘ຄິລີ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ນ ຈ ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຄິລີຕິ ວທຕີ’’ຕິ. ອິທານິ ຕສ຺ສ ມຸເຂນ ຄຫຓສມຕ຺ຖຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣາຫຸສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສຕິອາທິ ຕສ຺ສ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ຄຫຓກາຣຓທສ຺ສນໍ. ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາຕິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ປຣິຈາຣກເທວຕາ. ເວຄນ຺ຕິ ຊວໍ. ໂສ ຫິ ເກນຈິ ອຠິມຸຂໍ ອຕິທຸນ຺ນິວາໂຣ ກມ຺ມນິຍາມສິທ຺ໂຘ. ມຕ຺ຖກນ຺ຕິ ກຓ຺ຐສ຺ສ ອຸປຣິມເທສໍ. ເກຈິ ‘‘ສີສມຕ຺ຖກເມວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ນິກ຺ຂເມຍ຺ຍ ເວຄສ຺ສ ຕິກ຺ຂສີຆຖາມຠາວໂຕ. ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄມນທິສາຠິມຸຂໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ. ນນ຺ຕິ ຣາຫຸໍ. ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ລງ຺ເຆຕຸກາມມ຺ປິ ໂອນເມຍ຺ຍ. ປທທ຺ວເຍນປິ ໂສ ມຫາສຣີໂຣ ມຫາພໂລ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ປນ ຄມນເວໂຄ ເຕນ ສພ຺ພຖາປິ ທຸນ຺ນິວາຣິໂຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວິມາເນນາຕິ ຈນ຺ທຄ຺ຄເຫ ຈນ຺ທວິມາເນນ, ສູຣິຍຄ຺ຄເຫ ສູຣິຍວິມາເນນ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ວິມາເນນ ສເຫວ. ອມາວາສິຍຎ຺ຫິ ທ຺ເວ ວິມານານິ ໂຍຊນມຕ຺ຕນ຺ຕຣິຕານິ ຫຸຕ຺ວາ ສເຫວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຍທິ ທ຺ເວປິ ເທວປຸຕ຺ຕາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕາ, ອຖ ກສ຺ມາ ສູຣິຍສຸຕ຺ເຕ ເອວ ‘‘ປຊໍ ມມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຈນ຺ທສຸຕ຺ເຕຕິ? ‘‘ໂສ ຈ ກິຣ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ອຎ຺ຎາ ເອວ ຈ ເທວຕາ ຕຕ຺ຖ ວສິ, ຍສ຺ມິໍ ຈນ຺ທຄ຺ຄເຫ ຠຄວາ ຕໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ, ນ ຕຖາ ສູຣິໂຍ, ອປຣຠາເຄ ປນ ຕຕ຺ຖປິ ກາເລນ ກາລໍ ຣາຫຸຄ຺ຄໂຫ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ສູຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຐມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ອນາຖປິຓ຺ຑິກວຄ຺ໂຄ

໑. ຈນ຺ທິມສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໒. ປພ຺ພຕຕຏາ ສນ຺ທມາໂນ ຕຖາຣູໂປ ນທີນິວຕ຺ຕນປເທໂສປິ ສມ຺ພາຘຏ຺ຐານຕາຍ ກຈ຺ໂຉ ວິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ປພ຺ພຕກຈ຺ເຉປີ’’ຕິ. ປຏິປກ຺ຂທູຣີຠາເວນ ເສຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ຈ ເອໂກ ອຸເທຕີຕິ ເອໂກທິ, ເອກຄ຺ຄຕາ. ຕສ຺ມິໍ ໂຍຄໂຕ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕາ ອິຘ ເອໂກທີ. ປຏິປກ຺ຂໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ນິປຍນ຺ຕິ ວິໂສເຘນ຺ຕີຕິ ນິປກາ, ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕາ ເຈວາ’’ຕິອາທິ. ກາຍາທິເຠທໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ສາຕິສຍາຍ ສຕິຍາ ສຣນ຺ຕີຕິ ສຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕິມນ຺ໂຕ’’ຕິ. ໂສຕ຺ຖິໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປເທເສ ມຄາ ໂສຕ຺ຖິມນຸປທ຺ທເວນ ວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວໍ ຌານລາຠິໂນ ໂສຕ຺ຖິໍ ກິເລເສຫິ ອນຸປທ຺ທຸຕາ ວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍໍ ກິຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພານສຎ຺ຎີ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ຠຄວາ ‘‘ອຍໍ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອນິພ຺ພານຄາມີ ສມາໂນ ນິພ຺ພານຄາມິສຎ຺ຎີ, ຫນ຺ທສ຺ສ ນິພ຺ພານຄາມິໂນ ທສ຺ເສມີ’’ຕິ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ. ຈຕຸນ຺ນໍ ໂອຆານໍ, ສໍສາຣມໂຫຆສ຺ເສວ ວາ ປຣຕີຣຠາວໂຕ ປຣຕີຣນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ. ອມ຺ພຸນິ ຊາໂຕ ອມ຺ພຸໂຊ, ມຈ຺ໂຉ. ສຸຕ຺ຕຊາລໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມຈ຺ຉາ ວິຍ ກິເລສຊາລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສນ຺ຕີຕິ.

ຈນ຺ທິມສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ເວຓ຺ຑຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໓. ປຍິຣຸປາສິຍາຕິ ປຍິຣຸປາສເຫຕຸ. ສິກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ຕິສ຺ໂສປິ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ. ສິຏ຺ຐິປເທຕິ ກິເລສານໍ ສາສນໂຕ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂປຣິຕ຺ຕາສນໂຕ ຈ ສິຏ຺ຐິສຎ຺ຎິເຕ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ປເທ, ສທ຺ຘມ຺ເມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸສິຏ຺ຐິປເທ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸສິຏ຺ຐີຕິ ສທ຺ຘມ຺ໂມ. ກາເລຕິ ຍຸຕ຺ຕປຕ຺ຕກາເລ. ອປ຺ປມາໂທນາມ ສມຖວິປສ຺ສນາຠາວນາ.

ເວຓ຺ຑຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ທີຆລຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໔. ຕເຖວ ປຎ຺ຎາຍີຕິ ທີຆລຏ຺ຐິຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິ, ຕຖາສມຎ຺ຎາ ເອວ ອໂຫສິ.

ທີຆລຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ນນ຺ທນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໕. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏໍ ອາວຣຓນ຺ຕິ ອນາວຏໍ. ຣຸກ຺ໂຂ ວາ ປພ຺ພໂຕ ວາຕິ ສຕ຺ຕານໍ ປກຕິຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອາວຣຓຠູໂຕ ຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ປພ຺ພໂຕ ວິຍ ຈ ອຠິຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ເຎຍ຺ຍາວຣໂຓ ນຕ຺ຖິ. ກຖໍວິຘນ຺ຕິ ກຖໍສຓ຺ຐິຕໍ, ກຖໍປກາຣໍ ວາ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ.

ນນ຺ທນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຈນ຺ທນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໖. ເຫຏ຺ຐາຕິ ກາມຠເວ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາ ທຸລ຺ລຠາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ນິມຸຄ຺ຄາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຫຏ຺ຐາ ອປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ສໍສາໂຣ. ອຸປຣີຕິ ມຫຄ຺ຄຕຠເວ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານໍ ອາຣຸຫິຕຸໍ ອາລມ຺ພນາ ທຸລ຺ລຠາ, ຌານາຠິຣຕິຍາ ຕຕ຺ເຖວ ນິກນ຺ຕິ ເຕສໍ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປຣິ ອນາລມ຺ພໂນ ສໍສາໂຣ. ເປສິຕຕ຺ໂຕຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຕິ ເປສິຕຈິຕ຺ໂຕ. ຕໂຍ ກມ຺ມາຠິສງ຺ຂາຣາຕິ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທໂຍ ຕໂຍ ອຠິສງ຺ຂາຣາ. ເຕນ ‘‘ນນ຺ທີປຸພ຺ພໂກ ກມ຺ມຠໂວ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນນ຺ທິໍ ຊເນຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ກາມສຎ຺ຎາສີເສນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ຄຫຓໍ, ກາມຈ຺ຉນ຺ທປມຸຂານິ ຈ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານິ ຄຫິຕານີຕິ ອາຫ ‘‘ກາມສຎ຺ຎາຄຫເຓນ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານີ’’ຕິ. ຣູປຠໂວ ຣູປໍ ຠວປທໂລເປນ. ຣູປຠວຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ເສສຠວສ຺ສປິ ຄຫຓໍ. ຕສ຺ສ ສໍໂຍຊນຄ຺ຄຫເຓນ ປຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານິ ຄຫິຕານິ. ມໂຫເຆຕິ ສໍສາຣມໂຫເຆ. ເຕສນ຺ຕິ ກາມຠວາທີນໍ ຄຫເຓນ ຠວຠາເວນ ຕເທກລກ຺ຂຓຕາຍ. ອຣູປຠໂວ ຄຫິໂຕ ລກ຺ຂຓຫາຣນເຍນ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຈນ຺ທນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ວາສຸທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໗. ຉຏ຺ຐໍ ເຫຏ຺ຐາ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ວາສຸທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຸພ຺ຣຫ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໘. ສຸພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ຕສ຺ສ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ນາມໍ. ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກູປສງ຺ກມນສ຺ສ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂສ ກິຣາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕເທວ ໂສກໍ ຕສ຺ສ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆປຣິວຸໂຕຕິ ສຫສ຺ສມຕ຺ເຕນ ອຈ຺ຉຣາສງ຺ເຆນ ປຣິວຸໂຕ. ນນ຺ທນກີຬິກນ຺ຕິ ນນ຺ທນວນກີຬິກໍ. ຫຕ຺ຖໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ຫຕ຺ຖຄຍ຺ຫຸປໂຄ ໂຫຕິ. ຄນ຺ເຖນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ມາລາເວຐນມ຺ປິ ຂິຑ຺ຑາປສຸຕຕາຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຖາ ປຸປ຺ຜານິເຍວ ຕາຍ ຕາຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ມາລາຠາເວນ ຫຕ຺ຖໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ. ອຸປຈ຺ເຉທກກມ຺ມວເສນາຕິ ຕສ຺ມິໍ ເທວໂລເກ ອາຍຸເສເສ ສຕິ ເອວ ຕສ຺ສ ປນ ອຸປຆາຕກສ຺ສ ລທ຺ໂຘກາສສ຺ສ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ວເສນ. ‘‘ປຫາໂຣ’’ຕິ ທິວສສ຺ສ ຕຕິໂຍ ຠາໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວາຕິ ເອກເວລາຍເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປິຍວຕ຺ຖຸກໂສເກນາຕິ ປິຍວຕ຺ຖຸນິມິຕ຺ຕເກນ ໂສເກນ. ຣຸປ຺ປມາໂນຕິ ປີຬິຍມາໂນ. ສຕ຺ຕເມ ທິວເສຕິ ມນຸສ຺ສຄຓນາຍ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ອິມິນາ ຕາຫິ ຈ ສເຫວ ປຸພ຺ເພ ຕສ຺ສ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ. ຣຸປ຺ປີຕິ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊິ. ນິທ຺ຘມິຕຸນ຺ຕິ ນີຫຣິຕຸໍ ອປເນຕຸໍ. ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ຕາຫິ ປຎ຺ຈສຕາຫິ ອຈ຺ຉຣາຫິ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ.

ອິທນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ ອາສນ຺ນປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວໂຕ. ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ສທາ. ສ຺ວາຍໍ ນິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ປາຍວເສນ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ຕຕ຺ຖ ປຫາຕພ຺ພໍ ຄເຫຕພ຺ພຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເທວໂລເກ’’ຕິອາທິມາຫ. ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ ເຫຕຸປວຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຣາສສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ເຕສູຕິ ທຸກ຺ເຂສຸ. ຕານິ ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ຄາຖາຍໍ ‘‘ກິຈ຺ເຉສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ກິຈ຺ເຉສູຕິ ວາ ກິຈ຺ຉນິມິຕ຺ຕໍ. ຍາສຎ຺ຫິ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕີນໍ ວເສນສ຺ສ ຕານິ ທຸກ຺ຂານິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຕໍນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕາ ຫິ ອສ຺ສ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕິໂຍ ຄຕິວິປຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄມເນນ ຫາເຍຍ຺ຍຸໍ. ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ທິຏ຺ຐານີຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ວເສນ ທິຏ຺ຐານິ ທຸກ຺ຂານິ. ເຕສຸ ຈ ທຸກ຺ເຂສຸ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມໍ. ຑຍ຺ຫມາໂນ ວິຍ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາເປນ.

ຈຕ຺ຕາຣິປິ ສຈ຺ຈານິ ພຸຊ຺ຌຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ໂພຘິ, ສຕິອາທິຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ, ຕສ຺ມາ ໂພຊ຺ຌາ ໂພຘິໂຕ. ສາ ປນ ໂພຘິ ຠາວນາກາເຣເນວ ປວຕ຺ຕຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣສທ຺ທໂຍເຄນ ຈ ‘‘ໂພຊ຺ຌາ’’ຕິ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນນ຺ຕິ ຕທຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາປທໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຠາວນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕໂປຄຸຓນ຺ຕິ ຘຸຕຘມ຺ມມາຫ. ໂສ ຫິ ຕຓ຺ຫາໂລລຸປ຺ປສ຺ສ ຕປນໂຕ ຕໂປ, ສຍໍ ຄຸຓສຠາວຕ຺ຕາ ຄຸຓສນ຺ນິສ຺ສຍໂຕ ຈ ຄຸຓນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຘຸຕງ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ຕໂປຄຸຓ’’ນ຺ຕິ. ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣຄຕາ ນິສ຺ສຊ຺ຊີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພນິສ຺ສຄ຺ໂຄ, ອສງ຺ຂຕຘາຕູຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພນິສ຺ສຄ຺ຄາຕິ ນິພ຺ພານໂຕ’’ຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣວ ປຐມໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ປຏິປຕ຺ຕິກ຺ກມວເສນ ຕສ຺ເສວ ປຐມຕ຺ຕາ. ຕໍ ປນ ປຏິປຕ຺ຕິກ຺ກມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນາ ເອວ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ອາຫ ‘‘ສຫວິປສ຺ສນາຍ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ’’ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຕຖາຠາເວນ ຕສ຺ສ ໂຍຄິໂນ. ຍສ຺ມາ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ຕໍ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຈ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສສິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠຄວາ ຈຕຸສຈ຺ຈວເສນ ເທສນໍ ວິນິວຕ຺ເຕສີ’’ຕິ. ເທວປຸຕ຺ໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫີຕິ ກາມໍ ຕສ຺ເສວ ວິເສສາຘິຄໂມ ອິຘາຄໂຕ, ປຎ຺ຈສຕມຕ຺ຕາຫິ ປນ ອຈ຺ຉຣາຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ມຫາສຕິປຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໗໓; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໐໖) ‘‘ໂສ ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ປຎ຺ຈຫິ ອຈ຺ຉຣາສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ຖາວຣໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລກເມວ ອຄມາສີ’’ຕິ.

ສຸພ຺ຣຫ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ກກຸຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໙. ‘‘ນນ຺ທາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ນນ຺ທີ ນາມ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ມລນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸກາໂມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ນນ຺ທສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ລທ຺ຘາ’’ຕິ? ອາຫ. ເຕນ ‘‘ຕຍາ ມມ ອຘິປ຺ເປຕນນ຺ທິຍາ ອິຘ ປຈ຺ຈໂຍ ເອວ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ສາ ນນ຺ທີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຸຏ຺ຐິ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ອຖ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ນນ຺ທິຍາ ອສຕິ ໂສເກນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ໂສໂກ ຈ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ມລນ຺ຕິ ໂຈເທນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕນ ຫິ, ສມຓ, ໂສຈສີ’’ຕິ. ຠຄວາ ຕມ຺ປິ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ຊີຍິຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ກິໍ ມໍ ຊິນາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ?

ຍທິ ເຕ ນນ຺ທິໂສກາ ນ ສນ຺ຕິ ຫາສວຕ຺ຖຸໂນ ລາຠສ຺ສ ຊານິຍາ ຈ ອຠາວໂຕ, ເອກວິຫາຣິໂນ ປນ ອຣຕິຍາ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ກຈ຺ຈິ ຕໍ ເອກມາສີນໍ, ອຣຕີ ນາຠິກີຣຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອຖ ເນສມ຺ປິ ນນ຺ທິໂສກາຣຕີນໍ ອຠາເວ ກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ກຖໍ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ? ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕໍ ກາຣຓໍ ປເວເທນ຺ໂຕ ‘‘ອຆຊາຕສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຆຊາຕສ຺ສາຕິ ອເຆ ຊາຕສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ວຏ຺ຏທຸກ຺ເຂ ຐິຕສ຺ສາ’’ຕິ. ຊາຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕຓ຺ຫສ຺ສ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ອາຄຕເມວ ກາຣຓສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ. ຕສ຺ເສວ ຫິ ກາຣຓສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທຸກ຺ຂີ ສຸຂໍ ປຕ຺ຖຍຕີຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ທຸກ຺ຂປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ສາປິ ຕຓ຺ຫາປ຺ປວຕ຺ຕິ ເຕນ ທສ຺ສິຕາ. ອິຕີຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ນິຄມນວເສນ ທສ຺ເສຕິ.

ກກຸຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ອຸຕ຺ຕຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໐. ນວມນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣສຸຕ຺ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ອຸຕ຺ຕຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ອນາຖປິຓ຺ຑິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໑. ທສເມ ກາມໍ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ເຕປິ ‘‘ອິທໍ ຫິ ຕໍ ເຊຕວນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອິມາ ເອວ ຄາຖາ ອາຄຕາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ’’ຕິ ນິທານໍ ອາໂຣປິຕໍ. ເຫຏ຺ຐາ ອາຄຕນຍຕ຺ຕາ ເອວ ຫິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນ ລິຂິຕໍ, ອິຘ ປນ ເທວປຸຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ເຕ ‘‘ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນິທາເນ ນິຄເມ ຈ ອາຄຕໍ, ຕຕ຺ຖ ເທວປຸຕ຺ເຕນ ສຕ຺ຖຸ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣຄຸຓປເວທນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕມຕ຺ຖໍ ປເວເທນ຺ໂຕ ‘‘ອຎ຺ຎຕໂຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕຖາ ປເວທເນ ປນ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອນຸມານພຸທ຺ຘິຍາຕິ ອນຸມານຎາຓສ຺ສ. ອານຸຠາວປ຺ປກາສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ພລທີປນຕ຺ຖໍ.

ອນາຖປິຓ຺ຑິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸຕິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ນານາຕິຕ຺ຖິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ສິວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໒. ຕຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐມນ຺ຕິ ຕຕິຍວຄ຺ເຄ ປຐມສຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ ເຫຏ຺ຐາ ສຕຸລ຺ລປກາຍິກວຄ຺ເຄ ປຐມສຸຕ຺ເຕ.

ສິວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ເຂມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓. ປຐມໍເຍວາຕິ ຊຣາມຣຓາທິຠາວໂຕ ປເຄວ. ພລວຈິນ຺ຕນໍ ຈິນ຺ເຕຕີຕິ ຍຖາ ສາກຏິໂກ ອຊານິຕ຺ວາ ວິສເມ ມຄ຺ເຄ ສກຏໍ ປາເຊນ຺ໂຕ ອກ຺ເຂ ຉິນ຺ເນ ປຕິກາຕຸໍ ອວິສຫນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ພລວຈິນ຺ຕນໍ ຈິນ຺ເຕຕິ, ມຫນ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາປໍ ປາປຸຓາຕິ, ເອວໍ ອຘມ຺ມວາທີ ມຈ຺ຈຸມຸຂໍ ປຕ຺ໂຕ ພລວຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາປໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມຈຣິຍາຍ ນປ຺ປມຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ເຂມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ເສຣີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໔. ຍໍ ທານໍ ເທມີຕິ ຍໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປຣສ຺ສ ເທມິ. ຕສ຺ສ ປຕິ ຫຸຕ຺ວາຕິ ຕພ຺ພິສຍໍ ໂລຠໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອຠິຠວນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຘິປຕິ ຫຸຕ຺ວາ ເທມິ ເຕນ ອນາກຑ຺ຒນີຍຕ຺ຕາ. ‘‘ນ ທາໂສ ນ ສຫາໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕທຸຠຍໍ ອນ຺ວຍໂຕ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ທາສພ຺ຍສ຺ສ ອຸປຄຕຕ຺ຕາ. ສຫາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ຕສ຺ສ ປິຍຠາວາວິສ຺ສຊ຺ຊນໂຕ. ສາມີ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ຕຓ຺ຫາທາສພ຺ຍໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ສາມິປຣິໂຠຄສທິສາ ເຫຕສ຺ສາຍໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ.

ອຖ ວາ ໂຍ ທານສີລຕາຍ ທາຍໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂສ ທາເນ ປວຕ຺ຕິເຠເທນ ທານທາໂສ ທານສຫາໂຍ ທານປຕີຕິ ຕິປ຺ປກາໂຣ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕທສ຺ສ ຕິປ຺ປກາຣຕໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທາຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ທານໍ, ອນ຺ນປານາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ຕຓ຺ຫາຘິປນ຺ນຕາຍ, ຕສ຺ສ ວເສ ວຕ຺ຕນໂຕ ທາໂສ ວິຍ ໂຫຕິ. ຍໍ ປເຣສໍ ທີຍຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ອນ຺ນປານສາມຎ຺ເຎນ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທານສງ຺ຂາຕສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ທາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕີ’’ຕິ. ສຫາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພສ຺ສ ປເຣສໍ ທາຕພ຺ພສ຺ສ ຈ ສມສມຏ຺ຐປເນນ. ປຕິ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ ສຍໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ວເສ ອວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ຕາປນໂຕ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ໂຍ ອຕ຺ຕນາ ປຓີຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປເຣສໍ ນິຫີນໍ ເທຕິ, ໂສ ທານທາໂສ ນາມ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕນິຫີນຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ. ໂຍ ຍາທິສໍ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕາທິສເມວ ປເຣສໍ ເທຕິ, ໂສ ທານສຫາໂຍ ນາມ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕນິຫີນາຘິກຠາວວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ສທິສຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ. ໂຍ ອຕ຺ຕນາ ນິຫີນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປເຣສໍ ປຓີຕໍ ເທຕິ, ໂສ ທານປຕິ ນາມ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕເສຏ຺ຐຠາວປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ກມ຺ມສຣິກ຺ຂໂກ ຫິ ວິປາໂກ, ຕສ຺ມາ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ທານປຕີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ອຫໍ ຕາທິໂສ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ທານໍ ທີຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕສ຺ສ ກິຣາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທານນ຺ຕິ ຍິຏ຺ຐໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ສພ຺ພສາຘາຣຓວເສນ ກຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສມຓ …ເປ… ຍາຈການ’’ນ຺ຕິ. ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄຕາ. ໂຠວາທິໂນຕິ ຊາຕິມຕ຺ຕພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວທຕິ. ນາລຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ຕທາ ໂລກສ຺ສ. ທຸຄ຺ຄຕາຕິ ທຸກ຺ຂຊີວິກກປ຺ປກາ ກສິຣວຸຕ຺ຕິກາ. ເຕນາຫ ‘‘ທລິທ຺ທມນຸສ຺ສາ’’ຕິ. ກສິວາຓິຊ຺ຊາທິຊີວິກໍ ອນຸຏ຺ຐາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖາ ອິຘ ‘‘ກປຓາ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ກາຓກຸຓິອາທໂຍ’’ຕິ. ປຖາວິໂນຕິ ອທ຺ຘິກາ. ວນິພ຺ພກາຕິ ທາຍການໍ ຄຸຓກິຕ຺ຕນກມ຺ມຜລກິຕ຺ຕນວເສນ ຍາຈກາ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນຄ຺ຄາທໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອິຏ຺ຐໍ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ປສຕມຕ຺ຕນ຺ຕິ ວີຫິຕຓ຺ຑຸລາທິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຣາວມຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທິວເສນ. ຍຖາ ຄາມລາໂຠ ຄາເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂກ ອາຍລາໂຠ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາຣລາໂຠຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສຕສຫສ຺ເສ’’ຕິ. ມຫນ຺ຕຕຣໍ ທານໍ ອທໍສຸ ອຎ຺ຎສ຺ສປິ ຘນສ຺ສ ວິນິໂຍຄໍ ຄຕຕ຺ຕາ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ຕໍ ມຫນ຺ຕຕຣໍ ທານໍ ກຕໍ ສນ຺ຘາຍ. ຣຎ຺ໂຎ ຫິ ຕຕ຺ຖ ທານໍ ອິຕ຺ຖາຄາຣສ຺ສ ທາເນນ ມຫຕາ ອຠິຠູຕໍ ວິຍ ປຏິນິວຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິນິວຕ຺ຕີ’’ຕິ. ໂກຈີຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກຕ຺ຖຈີ’’ຕິ. ອເນກວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກກາເລ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ໂສ ຣາຊາ ທານມທາສີຕິ.

ເສຣີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ຆຏີກາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໕. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ເຫຏ຺ຐາ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ຆຏີກາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຊນ຺ຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໖. ເຍ ວິນເຍ ອປກຕຎ຺ຎຸໂນ ສໍກິເລສິເກສຸ ໂວທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ກຸສລາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ກາຣິໂນ ວິປ຺ປຏິສາຣພຫຸລາ. ເຕສໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍຠາວໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຍ…ເປ… ອຸທ຺ຘຈ຺ຈປກຕິກາ’’ຕິ. ສາຣາຠາເວນ ຕຸຈ຺ຉຕ຺ຕາ ຈ ນໂຬ ວິຍາຕິ ນໂຬ, ມາໂນຕິ ອາຫ ‘‘ອຸນ຺ນຬາຕິ ອຸຄ຺ຄຕນຬາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຏ຺ຐິຕຕຸຈ຺ຉມານາ’’ຕິ. ມາໂນ ຫິ ເສຍ຺ຍສ຺ສ ເສຍ຺ໂຍຕິ ສທິໂສຕິ ຈ ປວຕ຺ຕິຍາ ວິເສສໂຕ ຕຸຈ຺ໂຉ. ຈາປລ຺ເລນາຕິ ຈປລຠາເວນ, ຕຓ຺ຫາໂລລຸປ຺ເປນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຸຂຂຣາຕິ ມຸເຂນ ຜຣຸສາ, ຜຣຸສວາທິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິກິຓ຺ຓວາຈາຕິ ວິສຏວຈນາ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປຕາຍ ອປຣິຍນ຺ຕວຈນາ. ເຕນາຫ ‘‘ອສໍຍຕວຈນາ’’ຕິອາທິ. ຈຓ຺ຑໂສເຕ ພທ຺ຘນາວາສທິສາຕິ ເອເຕນ ອນວຏ຺ຐິຕກິຣິຍຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຍນ ສມນ຺ນາຄຕາ ສຕ຺ຕາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐາຕຸໍ ວາ ນິສີທິຕຸໍ ວາ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິຈຣນ຺ຕິ. ອນວຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ນ ອວຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ. ວິວຏອິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ອສໍວຸຕຈກ຺ຂາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍາ.

ຄຸຓກຖາຍ ສທ຺ຘິໍ ກຖິຍມາໂນ ນິຄ຺ຄຸຓສ຺ສ ອຄຸໂຓ ປາກໂຏ ໂຫຕິ ຊາຕິມຓິສມີເປ ຐິຕສ຺ສ ວິຍ ກາຈມຓິໂນ ໂທໂສ. ສຸຂຊີວິໂນຕິ ສຸເຂ ຐິຕາ. ຍຖາ ທາຍການໍ ສຸຠຣໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສຸເຂນ ອກິຈ຺ເຉນ ປວຕ຺ຕຊີວິກາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸພ຺ເພ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິ.

ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິວເສນ ຄາມກິຈ຺ຈໍ ເນຕີຕິ ຄາມຓິ, ເຕ ປນ ຫີເຬນ຺ໂຕ ວທຕິ ‘‘ຄາມຓິກາ’’ຕິ. ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາຕິ ສຕິໂວສ຺ສຄ຺ຄວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກິເລສມຸຈ຺ຉາຍາຕິ ມຫິຈ຺ຉາສງ຺ຂາຕາຍ ຕຓ຺ຫາມຸຈ຺ຉາຍ. ສີລວນ຺ຕານໍເຍວ ຫິ ທຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ວທຕິ. ວຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕເກເຍວາຕິ ໂອວາເທນ ມຍາ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພເມວ. ຉຑ຺ຑິຕກາຕິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາທີຫິ. ຕໂຕ ເອວ ອນາຖາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາ. ເປຕາຕິ ວິຄຕຊີວິຕາ ມຕາ. ຍຖາ ເປຕາ, ຕເຖວ ໂຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຫິຕາສມຕ຺ຖຕາຍ ວິຎ຺ຎູນໍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕາຍ ຈ.

ຊນ຺ຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ໂຣຫິຕສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໗. ເອໂກກາເສຕິ ຈກ຺ກວາຬສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕສຎ຺ຎິເຕ ເອກສ຺ມິໍ ໂອກາເສ. ຠຸມ຺ມນ຺ຕິ ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິທໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ, ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ‘‘ໂສ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຈນໂຕ ວິສິຏ຺ຐວິສຍເມວ ໂຫຕິ. ‘‘ນ ຊາຍຕິ ນ ມີຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ນ ຈວຕິ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິທໍ ອປຣາປຣໍ…ເປ… ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ປທຄມເນນາຕິ ປທສາ ຄມເນນ. ສງ຺ຂາຣໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ ອຸປຣິ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສຕຸກາໂມ. ສງ຺ຂາຣໂລກສ຺ສ ຫິ ອນ຺ໂຕ ນິພ຺ພານໍ.

ທຬ຺ຫໍ ຖິຣໍ ຘນຸ ເອຕສ຺ສາຕິ ທຬ຺ຫຘນ຺ວາ. ໂສ ເອວ ທຬ຺ຫຘມ຺ໂມຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ທຬ຺ຫຘນູ’’ຕິ. ອຸຕ຺ຕມປ຺ປມາເຓນາຕິ ສຫສ຺ສຖາມປ຺ປມາເຓນ. ຘນຸສິປ຺ປສິກ຺ຂິຕຕາຍ ຘນຸຄ຺ຄໂຫ, ນ ຘນຸຄ຺ຄຫມຕ຺ເຕນາຕິ ອາຫ ‘‘ຘນຸຄ຺ຄໂຫຕິ ຘນຸອາຈຣິໂຍ’’ຕິ. ‘‘ຘນຸຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສິກ຺ຂິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຘນຸສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂິໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ສິກ຺ຂາ ຈ ເອຕ຺ຕເກ ກາເລ ສມຕ຺ຖສ຺ສ ອຸກ຺ກໍສຄໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທສ ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ຘນຸສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂິໂຕ’’ຕິ. ອຸສຠປ຺ປມາເຓປີຕິ ວີສຕິຍຏ຺ຐິໂຍ ອຸສຠໍ, ຕສ຺ມິໍ ອຸສຠປ຺ປມາເຓ ປເທເສ. ວາລຄ຺ຄນ຺ຕິ ວາຬໂກຏິໍ. ກຕຫຕ຺ໂຖຕິ ປຣິຈິຕຫຕ຺ໂຖ. ກຕສຣກ຺ເຂໂປຕິ ວິວຏສຣກ຺ເຂປປເທສທສ຺ສນວເສນ ສຣກ຺ເຂປກຕາວີ. ເຕນາຫ ‘‘ທສ຺ສິຕສິປ຺ໂປ’’ຕິ. ‘‘ກຕສິປ຺ໂປ’’ຕິ ເກຈິ. ອສນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ອສນໍ, ກຓ຺ໂຑ. ຕາລຈ຺ຉາຍນ຺ຕິ ຕາລຈ຺ຉາທິໍ, ສາ ປນ ຣຕນມຕ຺ຕາ, ວິທຕ຺ຖິຈຕຸຣງ຺ຄຸລາ ວາ.

ປຸຣຕ຺ຖິມສມຸທ຺ທາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ຈກ຺ກວາເຬ ປຸຣຕ຺ຖິມສມຸທ຺ທາ. ສມຸທ຺ທສີເສນ ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິໍ ວທຕິ. ປຈ຺ຉິມສມຸທ຺ໂທຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນິປ຺ປປຎ຺ຈຕນ຺ຕິ ອທນ຺ຘກາຣິຕໍ. ສມ຺ປຕ຺ເຕຕິ ຕາທິເສນ ຊເວນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ສມ຺ປຕ຺ເຕ. ອໂນຕຕ຺ເຕຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ‘‘ສມ຺ປຕ຺ເຕ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຖາ ‘‘ນາຄລຕາທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຂາທິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ຕທາຕິ ຍທາ ໂສ ໂລກນ຺ຕຄເວສໂກ ອໂຫສິ, ຕທາ. ທີຆາຍຸກກາໂລຕິ ອເນກວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກກາໂລ. ຈກ຺ກວາຬໂລກສ຺ສາຕິ ສາມຎ຺ຎວເສນ ເອກວຈນໍ, ຈກ຺ກວາຬໂລກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຈກ຺ກວາເຬ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປຸພ຺ພປຣິຈຣິຍສິທ຺ຘາຍ ນິກນ຺ຕິຍາ. ສສຎ຺ຎິມ຺ຫິ ສມນເກຕິ ນ ຣູປຘມ຺ມມຕ຺ຕເກ, ອຖ ໂຂ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສມຸທາເຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສມິຕປາໂປຕິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນສໍກິເລສຘມ຺ໂມ.

ໂຣຫິຕສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗-໘. ນນ຺ທສຸຕ຺ຕນນ຺ທິວິສາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໘-໑໐໙. ນນ຺ທສຸຕ຺ຕວິສາລສຸຕ຺ຕານິ ສຕ຺ຕມອຏ຺ຐມານິ ເຫຏ຺ຐາ ສໍວຓ຺ຓິຕຣູປຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.

ນນ຺ທສຸຕ຺ຕນນ຺ທິວິສາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ສຸສິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໐. ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ໂນຕິ ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ນຸ, ນຸ-ສທ຺ໂທ ປຸຈ຺ຉາຍໍ, ຕສ຺ມາ ວຓ຺ຓໍ ກເຖຕຸກາໂມ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ກຖິໂຕຕິ ກເຖຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ, ເຕນາຫ ‘‘ມຕ຺ຖກໍ ນ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ. ຕເມວ ມຕ຺ຖກາປາປຸຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎາໂຍຄໂຕ ໂຄຣູປສີໂລ, ມູຬ຺ໂຫ ຂລິຕປຎ຺ໂຎ, ໂຄຣູປສ຺ສ ວິຍ ສີລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ຫິ ໂຄຣູປສີໂລ. ສຠາໂຄ ເອກຣູປຈິຕ຺ຕຕາຍ. ອຣິຍານໍ ສຠາຄຕາ ນາມ ຄຸຓວນ຺ຕວເສນາຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຄຸເຓສຸ ປສີທິຕ຺ວາ’’ຕິ. ໂສຬສວິຘໍ ປຎ຺ຎນ຺ຕິ ມຫາປຎ຺ຎາທິກາ ຉ, ນວ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິປຎ຺ຎາ, ອາສວກ຺ຂຍປຎ຺ຎາຕິ ອິມໍ ໂສຬສວິຘໍ ປຎ຺ຎໍ. ເຕສຏ຺ຐິ ສາວກສາຘາຣຓຎາຓານິປິ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫໍ ສໂມສຣຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອານນ຺ທາຕິ ເຖຣໍ ອາຫ. ອາຈາໂຣຕິ ຈາຣິຕ຺ຕສີລມາຫ. ໂຄຈໂຣຕິ ໂຄຈຣສມ຺ປຕ຺ຕິ. ວິຫາໂຣຕິ ສມາປຕ຺ຕິວິຫາໂຣ. ອຠິກ຺ກໂມຕິອາທິນາ ອິຣິຍາປຖວິຫາຣໍ. ຕຸຍ຺ຫມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ຠຄວຕາ ອຕ຺ຕານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຕທຎ຺ເຎສໍ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ເພສໍ ເຖຣສ຺ສ ຣຸຈ຺ຈນສຠາໂວ ທີປິໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຕິປິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສປິ ອສີຕິຍາ ມຫາເຖຣານໍ ອນ຺ໂຕຄຘຠາເວ ‘‘ອສີຕິຍາ ມຫາເຖຣານໍ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ເຕນ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ວຓ຺ຓໍ ກຖາເປຕຸກາມຕາຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສາຏກນ຺ຕເຣຕິ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖນ຺ຕເຣ. ລທ຺ໂຘກາໂສຕິ ນິພ຺ພຸທ຺ຘໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສາຏກນ຺ຕເຣ ລທ຺ຘໍ ຄເຫຕຸໍ ລທ຺ຘາວສໂຣ. ລຠິສ຺ສາມິໂນຕິ ລຠິສ຺ສາມິ ວຕ. ທີປຘຊຠູຕນ຺ຕິ ສຕໂຍຊນວິຕ຺ຖິຓ຺ຓໍ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ ຘຊຠູຕໍ. ປຸຄ຺ຄລປລາເປຕິ ອນ຺ໂຕສາຣາຠາວໂຕ ປລາປຠູເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ຫຣນ຺ໂຕ. ພາລຕາຍາຕິ ຣຸຈິຂນ຺ຕິອາທິອຠາວຕາຍ. ໂທສຕາຍາຕິ ທຸສ຺ສກຠາເວນ. ໂມເຫນາຕິ ມຫາມູຬ຺ຫຕາຍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ພາໂລ ພາລຕາຍາຕິ ມູຬ຺ຫຕາຍ ປກຕິພາລຠາເວນ ນ ຊານາຕິ. ມູຬ຺ໂຫ ໂມເຫນາຕິ ສຍໍ ອພາໂລ ສມາໂນປິ ຍທາ ໂມເຫນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຕທາ ໂມເຫນ ນ ຊານາຕິ, ອຍໍ ປທທ຺ວຍສ຺ສ ວິເສໂສ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ວິປລ຺ລຕ຺ຖຈິຕ຺ໂຕຕິ ຍກ຺ຂຸມ຺ມາເທນ ປິຕ຺ຕຸມ຺ມາເທນ ວາ ວິປຣີຕຈິຕ຺ໂຕ.

‘‘ຈຕູສຸ ໂກສລ຺ເລສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂກສລ຺ລໍ ປາຬິຍາ ເອວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ ສມຸທຍໂຕ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ອສ຺ສາທໂຕ ອາທີນວໂຕ ນິສ຺ສຣຓໂຕ ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ຘາຕຸກຸສໂລ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາຍຕເນສຸ ກຸສໂລ ອາຍຕນກຸສໂລ. ອວິຊ຺ຊາທີສຸ ທ຺ວາທສປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທງ຺ເຄສຸ ກຸສໂລ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສໂລ. ‘‘ອິທໍ ອິມສ຺ສ ຜລສ຺ສ ຐານໍ ກາຣຓໍ, ອິທໍ ອຏ຺ຐານໍ ອກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ, ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານໂຕ ຐານາຏ຺ຐານກຸສໂລ. ໂຍ ປນ ອິເມສຸ ຘາຕຸອາທີສຸ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍາທິວເສນ ນິສ຺ສງ຺ຄຄຕິຍາ ປຓ຺ຑາຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ຎາເຓນ ອິໂຕ ຄໂຕ ປວຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ນາມ.

ມຫນ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖານໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ ມຫຕີ ປຎ຺ຎາ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຫາປຎ຺ໂຎ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາປຎ຺ຎາທີຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ນານຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍາຫິ ມຫາປຎ຺ຎາທີຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ເຖໂຣ ‘‘ມຫາປຎ຺ໂຎ’’ຕິອາທິນາ ກິຕ຺ຕິໂຕ, ຕາສໍ ມຫາປຎ຺ຎາທີນໍ ອິທໍ ນານຕ຺ຕໍ ອຍໍ ເວມຕ຺ຕຕາ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ວິເສສໂຕ ອຣູປຘມ຺ມສ຺ສ ມຫຕ຺ຕໍ ນາມ ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິຍາ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕທສ຺ສ ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິຍາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຫນ຺ເຕ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸມຫນ຺ຕຕາຍ ປຈ຺ຈຍມຫນ຺ຕຕາຍ ນິສ຺ສຍມຫນ຺ຕຕາຍ ປເຠທມຫນ຺ຕຕາຍ ກິຈ຺ຈມຫນ຺ຕຕາຍ ຜລມຫນ຺ຕຕາຍ ອານິສໍສມຫນ຺ຕຕາຍ ຈ ສີລກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕູ ອໂລຠາທໂຍ. ປຈ຺ຈຍາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສທ຺ຘາສຕິວີຣິຍາທໂຍ. ນິສ຺ສຍາ ສາວກໂພຘິປຈ຺ເຈກໂພຘິສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິນິຍຕຕາ, ຕໍສມງ຺ຄິໂນ ຈ ປຸຣິສວິເສສາ. ປເຠໂທ ຈາຣິຕ຺ຕາທິວິຠາໂຄ. ກິຈ຺ຈໍ ຕທງ຺ຄາທິວເສນ ປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ວິຘມນໍ. ຜລໍ ສຄ຺ຄສມ຺ປທາ ນິພ຺ພານສມ຺ປທາ ຈ. ອານິສໍໂສ ປິຍມນາປຕາທິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໘-໙) ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ຕາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໖໔ ອາທໂຍ) ຈ ອາຄຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາ ນເຍນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘາທີນມ຺ປິ ມຫນ຺ຕຕາ ຍຖາຣຫໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຐານາຏ຺ຐານາທີນໍ ປນ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ມຫາວິສຍຕາຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຐານາຏ຺ຐານານໍ ມຫາວິສຍຕາ ພຫຸຘາຕຸກສຸຕ຺ຕາທີສຸ ອາຄຕນເຍນ, ວິຫາຣສມາປຕ຺ຕີນໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘ ນິທ຺ຘາຣິຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ສກລສາສນສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ ສຈ຺ຈວິຠງ຺ເຄ (ວິຠ. ໑໘໙ ອາທໂຍ) ຕໍສໍວຓ຺ຓນາສຸ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໙ ອາທໂຍ) ອາຄຕນເຍນ; ສຕິປຏ຺ຐານາທີນໍ ສຕິປຏ຺ຐານວິຠງ຺ຄາທີສຸ (ວິຠ. ໓໕໕ ອາທໂຍ) ຕໍສໍວຓ຺ຓນາທີສຸ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໕ ອາທໂຍ) ຈ ອາຄຕນເຍນ; ສາມຎ຺ຎຜລານໍ ມຫໂຕ ຫິຕສ຺ສ ມຫໂຕ ສຸຂສ຺ສ ມຫໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ມຫໂຕ ໂຍຄກ຺ເຂມສ຺ສ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິຠາວໂຕ ສນ຺ຕປຓີຕນິປຸຓອຕກ຺ກາວຈຣປຓ຺ຑິຕເວທນີຍຠາວໂຕ ຈ; ອຠິຎ຺ຎານໍ ມຫາສມ຺ຠາຣໂຕ ມຫາວິສຍໂຕ ມຫາກິຈ຺ຈໂຕ ມຫານຸຠາວໂຕ ມຫານິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຕ ຈ; ນິພ຺ພານສ຺ສ ມທນິມ຺ມທນາທິມຫຕ຺ຖສິທ຺ຘິໂຕ ມຫນ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສຠາວາທິໂຕ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄຓ຺ຫາຕິ ຊານາຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາ ປນາຕິ ມຫາປຎ຺ຎຕາ.

ປຸຖຸປຎ຺ຎາຕິ ເອຕ຺ຖ ນານາຂນ຺ເຘສຸ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຍໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ…ເປ… ອຍໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມາຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ເຕສຸ ເອກວິເຘນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອກາທສວິເຘນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອກວິເຘນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ພຫຸວິເຘນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອກວິເຘນ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ເອວໍ ເອເກກສ຺ສ ຂນ຺ຘສ຺ສ ເອກວິຘາທິວເສນ ອຕີຕາທິວເສນປິ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຖາ ອິທໍ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ນາມ…ເປ… ອິທໍ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ນາມໍ. ຕຕ຺ຖ ທສາຍຕນາ ກາມາວຈຣາ, ທ຺ເວ ຈຕຸຠູມກາຕິ ເອວໍ ອາຍຕນານໍ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ນານາຘາຕູສູຕິ ອຍໍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ນາມ…ເປ… ອຍໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ໂສຬສ ຘາຕຸໂຍ ກາມາວຈຣາ, ທ຺ເວ ຈຕຸຠູມກາຕິ ເອວໍ ຘາຕຸນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ອຸປາທິຓ຺ຓຘາຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການຎ຺ຈ ອຸປາທິຓ຺ຓຘາຕູສຸ ເອວ ນານາກຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອກເທສມຕ຺ຕໂຕ, ນ ນິປ຺ປເທສໂຕ, ອນຸປາທິຓ຺ຓກຘາຕູນໍ ປນ ນານາກຣຓໍ ນ ຊານນ຺ຕິ ເອວ. ອິຕຣສາວເກສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘານໍເຍວ ປນ ອິມາຍ ນາມ ຘາຕຸຍາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາວ ອິມສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຂນ຺ໂຘ ເສໂຕ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ກາໂຬ, ອິມສ຺ສ ມຏ຺ໂຐ, ອິມສ຺ສ ພຫລຕ຺ຕໂຈ, ອິມສ຺ສ ຕນຸຕ຺ຕໂຈ, ອິມສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທິວເສນ ເອວຣູປໍ; ອິມສ຺ສ ປຸປ຺ຜໍ ນີລໍ ປີຕກໍ ໂລຫິຕກໍ ໂອທາຕໍ, ສຸຄນ຺ຘໍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ; ຜລໍ ຂຸທ຺ທກໍ ມຫນ຺ຕໍ ທີຆໍ ວຏ຺ຏໍ ສຸສຓ຺ຐານໍ ມຏ຺ຐໍ ຜຣຸສໍ ສຸຄນ຺ຘໍ ມຘຸຣໍ ຕິຕ຺ຕກໍ ອມ຺ພິລໍ ກຏຸກໍ ກສາວໍ; ກຓ຺ຏໂກ ຕິຂິໂຓ ອຕິຂິໂຓ ອຸຊຸໂກ ກຸຏິໂລ ຕມ຺ໂພ ໂລຫິໂຕ ໂອທາໂຕ ໂຫຕີຕິ ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ.

ອຕ຺ເຖສູຕິ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ. ນານາປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທສູຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາເຠທໂຕ ຈ ສຓ຺ຐານເຠທໂຕ ຈ ນານປ຺ປເຠເທສຸ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທງ຺ເຄສຸ. ອວິຊ຺ຊາທິອງ຺ຄານຎ຺ຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສຎ຺ຎິຕາຕິ. ເຕນາຫ ສງ຺ຂາຣປິຏເກ ‘‘ທ຺ວາທສ ປຈ຺ຈຍາ ທ຺ວາທສ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທາ’’ຕິ. ນານາສຸຎ຺ຎຕມນຸປລພ຺ເຠສູຕິ ນານາສຠາເວສຸ ນິຈ຺ຈສາຣາທິວິຣຫໂຕ ສຸຎ຺ຎສຠາເວສຸ, ຕໂຕ ເອວ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສອຕ຺ຕອຕ຺ຕນິຍາທິວເສນ ອນຸປລພ຺ເຠສຸ ສຠາເວສຸ. ມ-ກາໂຣ ເຫຕ຺ຖ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ນານາອຕ຺ເຖສູຕິ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາວິສເຍສຸ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາທິເຠເທສຸ ນານາວິເຘສຸ ອຕ຺ເຖສຸ. ຘມ຺ເມສູຕິ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາວິສເຍສຸ ປຈ຺ຈຍາທິນານາຘມ຺ເມສຸ. ນິຣຸຕ຺ຕີສູຕິ ເຕສໍເຍວ ອຕ຺ຖຘມ຺ມານໍ ນິທ຺ຘາຣຓວຈນສງ຺ຂາຕາສຸ ນິຣຸຕ຺ຕີສຸ. ປຏິຠາເນສູຕິ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາທີສຸ ວິສຍຠູເຕສຸ ‘‘ອິມານິ ອິທມຕ຺ຖໂຊຕການີ’’ຕິ ຕຖາ ຕຖາ ປຏິຠານໂຕ ປຕິຏ຺ຐານໂຕ ປຏິຠານານີຕິ ລທ຺ຘນາເມສຸ ຎາເຓສຸ. ປຸຖຸ ນານາສີລກ຺ຂນ຺ເຘສູຕິອາທີສຸ ສີລສ຺ສ ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ນານຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອິຕເຣສໍ ປນ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ປາກຏເມວ. ຍໍ ປນ ອຠິນ຺ນໍ ເອກເມວ ນິພ຺ພານໍ, ຕຕ຺ຖ ອຸປຈາຣວເສນ ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຖຸ ຊນສາຘາຣເຓ ຘມ຺ເມ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາ’’ຕິ. ເຕນສ຺ສ ອິຘ ມທນິມ຺ມທນາທິປຣິຍາເຍນ ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ວິສຍວເສນ ປຎ຺ຎາຍ ມຫຕ຺ຕໍ ປຸຖຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມວເສນ ຫາສຠາວໍ, ປວຕ຺ຕິອາກາຣວເສນ ຊວນຠາວໍ, ກິຈ຺ຈວເສນ ຕິກ຺ຂາທິຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຕມາ ຫາສປຎ຺ຎາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫາສພຫຸໂລຕິ ປີຕິພຫຸໂລ. ເສສປທານິ ຕສ຺ສ ເວວຈນານິ. ສີລໍ ປຣິປູເຣຕີຕິ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ອຸທຄ຺ຄຸທຄ຺ໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ປີຕິສຫຄຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂສີລໍ ຐເປຕ຺ວາ ຫາສນີຍຕຣສ຺ເສວ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອິຕຣໍ ຕິວິຘໍ ສີລໍ ປຣິປູເຣຕິ. ປີຕິໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ຫິ ປຎ຺ຎາ ອຠິຣຕິວເສນ ຕທາຣມ຺ມເຓ ຜຸລ຺ລິຕາ ວິກສິຕາ ວິຍ ວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ. ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຖໂຣຕິອາທິນາ ອຠິນີຫາຣສິທ຺ຘາ ເຖຣສ຺ສ ຫາສປຎ຺ຎຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໂຕ ຂິປ຺ປໍ ຊວຕີຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ສີຆເວເຄນ ປວຕ຺ຕິຍາ ປຏິປກ຺ຂທູຣີຠາເວນ ປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ສາຕິສຍຕ຺ຕາ ອິນ຺ເທນ ວິສຏ຺ຐວຊິຣໍ ວິຍ ລກ຺ຂຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕີ ອທນ຺ຘາຍນ຺ຕີ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ເວເຄນ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ຊວນປຎ຺ຎາ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓິກວິປສ຺ສນາວເສນ ຊວນປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ພລວວິປສ຺ສນາວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຂຍຏ຺ເຐນາຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຂເຓເນວ ຠິຊ຺ຊນໂຕ ຂຍສຠາວໂຕ. ຠຍຏ຺ເຐນາຕິ ຠຍານກໂຕ. ອສາຣກຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ຕສາຣວິຣຫໂຕ ນິຈ຺ຈສາຣາທິວິຣຫໂຕ ຈ. ຕຸລຍິຕ຺ວາຕິ ຕຸລາຠູຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ຕຸລຍິຕ຺ວາ. ຕີຣຍິຕ຺ວາຕິ ຕາຍ ເອວ ຕີຣຓຠູຕາຍ ຕີເຣຕ຺ວາ. ວິຠາວຍິຕ຺ວາຕິ ຍາຖາວໂຕ ປກາເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ. ຣູປນິໂຣເຘຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣຘຠູເຕ ນິພ຺ພາເນ ນິນ຺ນໂປຓປພ຺ຠາຣຠາເວນ. ອິທານິ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕວິປສ຺ສນາວເສນ ຊວນປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາວເສນາ’’ຕິ ເກຈິ.

ຎາຓຕິກ຺ຂຠາໂວ ນາມ ສວິເສສໍ ປຏິປກ຺ຂສມຸຈ຺ຉິນ຺ທເນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ຂິປ຺ປໍ ກິເລເສ ຉິນ຺ທຕີຕິ ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕ ປນ ກິເລເສ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ, ປຏິປທາ ຈສ຺ສ ນ ຈລຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ອາສເນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄາ ອຘິຄຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ເຖໂຣ ຈາຕິອາທິນາ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎຕາ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ’’ຕິ ຍາຖາວໂຕ ທສ຺ສເນນ ສຈ຺ຈສມ຺ປຏິເວໂຘ ອິຊ຺ຌຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ກາຣຓມຸເຂນ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອຸພ຺ເພຄພຫຸໂລ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸພ຺ເພຄພຫຸໂລຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອຠິຓ຺ຫປ຺ປວຕ຺ຕສໍເວໂຄ. ອຸຕ຺ຕາສພຫຸໂລຕິ ຎາຓຸຕ຺ຕາສວເສນ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ພຫຸໂສ ອຸຕ຺ຣສ຺ຕມານໂສ. ເຕນ ອາທີນວານຸປສ຺ສນມາຫ. ອຸກ຺ກຓ຺ຐນພຫຸໂລຕິ ອິມິນາ ປນ ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນມາຫ, ອຣຕິພຫຸໂລຕິອາທິນາ ຕສ຺ສາ ເອວ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ. ພຫິມຸໂຂ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣໂຕ ພຫິຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕຎາຓມຸໂຂ, ຕຖາ ວາ ປວຕ຺ຕິຕວິໂມກ຺ຂມຸໂຂ. ນິພ຺ພິຊ຺ຌນໍ ນິພ຺ເພໂຘ, ໂສ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖິ, ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕີຕິ ວາ ນິພ຺ເພຘາ, ສາ ເອວ ປຎ຺ຎາ ນິພ຺ເພຘິກາ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອປ຺ປິຈ຺ໂຉຕິ ສນ຺ຕຄຸຓນິຄຸຫນຕາຕິ ອຕ຺ຕນິ ວິຊ຺ຊມານານໍ ພາຫຸສຈ຺ຈຘຸຕຘມ຺ມສີລາທິຄຸຓານຎ຺ເຈວ ປຏິເວຘຄຸຓສ຺ສ ຈ ນິຄຸຫນໍ, ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ຈ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຕິ ເອເຕເນວ ປຣິເຍສນປຣິໂຠຄມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາປິ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫີຕິ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫິ, ສພ຺ເພ ປນ ທ຺ວາທສ. ປຏິສລ຺ລີເນນ ວິເວກຏ຺ຐກາຍານໍ ນ ສງ຺ຄຓິກາຣາມານໍ. ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕານນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄຕານໍ. ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານໍ ວິຄຕຈິຕ຺ຕສໍກິເລສານໍ. ປຣມໂວທານປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິສມຘິຄເມນ ອຕິວິຍ ໂວທານໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ຕານໍ. ກິເລສຸປຘິອາທີນໍ ອຠາວໂຕ ນິຣຸປຘີນໍ. ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣວິນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ວິສງ຺ຂາຣໍ ນິພ຺ພານໍ. ອຸປຄຕານໍ, ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວິເວການໍ ລາຠີ ປວິວິຕ຺ໂຕ ‘‘ປກາເຣຫິ ວິວິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ສມາສຊ຺ຊນໍ ປຣິສິເນຫຸປ຺ປາໂທ ສໍສຄ຺ໂຄ, ສວນວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສໍສຄ຺ໂຄ ສວນສໍສຄ຺ໂຄ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສມຸລ຺ລປນໍ ອາລາປສລ຺ລປນໍ. ສໍສຄ຺ຄວຕ຺ຖຸນາ ອິມິນາ ຕສ຺ສ ປຣິໂຠໂຄ ປຣິໂຠຄສໍສຄ຺ໂຄ.

ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ ນາມ ວີຣິຍສ຺ສ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ປຣິປຸຓ຺ຓກຣຓໍ. ຕໍ ປນ ສພ຺ພໂສ ກິເລສານໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ໂອຘຸນນວຕ຺ຕາຕິ ກິເລສານໍ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສາວຊ຺ຊສ຺ສ ໂອຘຸນນວເສນ ວຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ໂອຕິຓ຺ຓໍ ນາມ ວຊ຺ຊໍ ອຊ຺ຌາຈຣິຕນ຺ຕິ ອາໂຣຈິຕໍ. ອໂນຕິຓ຺ຓໍ ອນາໂຣຈິຕໍ. ຕນ຺ຕິວເສນາຕິ ປາຬິຘມ຺ມວເສນ, ຍຸຕ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາເປ ລາມເກ ປຸຄ຺ຄເລ ຘມ຺ເມ ຈ ຄຣຫຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕີຕິ ປາປຄຣຫີ. ເຕນາຫ ‘‘ປາປປຸຄ຺ຄເລ’’ຕິອາທິ. ເອກທສ຺ສີຕິ ເອກຠວທສ຺ສີ, ອິຘໂລກມຕ຺ຕທສ຺ສີ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສຸຂມຕ຺ຕາເປກ຺ຂີ. ສມນ຺ຕາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ, ປຣິໂຕ ເມ ກຕ຺ຖຈິ ມາ ອຫູຕິ ໂຍຊນາ.

ໂສຬສຫິ ປເທຫີຕິ ໂສຬສຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ. ອກຸປ຺ປນ຺ຕິ ເກນຈິ ອໂກປນີຍໍ. ອຍໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ຄຸຓກຖາ ສຕ຺ຖຸ ວຈນານຸສາເຣນ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬພ຺ຍາປິນີ ອໂຫສິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸພ຺ພິຘາ ວຓ຺ຓນິຠາ ປາຕຸຠວິ ອຸຬາຣປີຕິໂສມນສ຺ສສມຸຏ຺ຐານຕ຺ຕາ. ສຸຏ຺ຐຸ ໂອຠາສຕີຕິ ສຸໂຠ. ໂອຠາສສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມຓິໂນ ຠທ຺ທກຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສຸໂຠຕິ ສຸນ຺ທໂຣ’’ຕິ. ຊາຕິມາ ປຣິສຸທ຺ຘອາກຣສມຸຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ. ກຸຣຸວິນ຺ທຊາຕິອາທິຊາຕິວິເສໂສປິ ມຓິ ອາກຣປຣິສຸທ຺ຘມູລໂກ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕິສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ໂຘວນາທິປຣິກມ຺ເມນາຕິ ຈຕູສຸ ປາສາເຓສຸ ໂຘວນໂທສນີຫຣຓຕາປນສຓ຺ຫກຣຓາທິປຣິກມ຺ເມນ. ຣຕ຺ຕກມ຺ພລສ຺ສ ວເສນ ສຠາວວຓ຺ຓສິທ຺ຘິຍາ ເວຬຸຣິຍມຓິ ອຕິວິຍ ໂສຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ນິກ຺ຂນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑມາຫ. ຕຎ຺ຈ ອປ຺ປເກນ ສຸວຓ຺ເຓນ ກຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ນ ໂສຠຕິ ໂສຠາວິປຸເລນາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິເຣກປຎ຺ຈສຸວຓ຺ເຓນ ກຕປິຬນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິ. ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຘຣຓສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈວີສຕິສຸວຓ຺ຓສາຣິຍາ ວິຈິຕ຺ຕອາຠຣຓໍ ອິຘ ‘‘ນິກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ວິປຸລໍ ນ ປຣິຕ຺ຕກໍ. ມຫາຊມ຺ພຸສາຂາຍ ປວຕ຺ຕນທິຍນ຺ຕິ ມຫາຊມ຺ພຸສາຂາຍ ເຫຏ຺ຐາ ສຎ຺ຊາຕນທິຍໍ. ຕໍ ກິຣ ຣຕນໍ ຣຕ຺ຕໍ. ສຸກຸສເລນ…ເປ… ສມ຺ປຫຏ຺ຐນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກຸສເລນ ສຸວຓ຺ຓກາເຣນ ອຸກ຺ກາຍ ຕາເປຕ຺ວາ ສມ຺ມາ ປຫຏ຺ຐໍ ມຊ຺ຊນາທິວເສນ ສຸກຕປຣິກມ຺ມໍ. ຘາຕຸວິຠງ຺ເຄຕິ ຘາຕຸວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ເຕ. ກຕຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ອາຠຣຓຠາເວນ ກຕໍ ຠຓ຺ຑໍ.

ນາຕິອຸຈ຺ໂຈ ນາຕິນີໂຈ ຕຣຸຓສູຣິໂຍ ນາມ. ສຕ຺ຖາຣາ ອາຠຕວຓ຺ໂຓ ອຸພ຺ຠຕຄຸໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເນວ ມຣຓໍ ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນປິ ມຣຓໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຕ຺ຕວິນິປາຕສ຺ສ ສາວຊ຺ຊຠາວໂຕ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປນ ປເຣສໍ ອຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ ກຣຸຓາວເສນ, ເອວໍ ໂວສຊ຺ຊນໍ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສາວກາ ນ ຕຖາ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ ສິກ຺ຂາປທໂຕ. ນ ຊີວິຕໍ ປຕ຺ເຖຕິ ຊີວິຕາສາຍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ. ທິວສສງ຺ເຂປນ຺ຕິ ອຊ຺ຊ ຕ຺ວໍ ອິທໍ ນາມ ກມ຺ມໍ ກໂຣຫິ, ອິທໍ ເຕ ເວຕນນ຺ຕິ ທິວສຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ເວຕນໍ. ຕາທິໂສ ຫິ ຠຕໂກ ທິວສກ຺ຂຍເມວ ອຸທິກ຺ຂຕິ, ນ ກມ຺ມນິຏ຺ຐານໍ. ນິພ຺ພິສໍ ຠຕໂກ ຍຖາຕິ ເວຕນໍ ຠຕິໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກາລກ຺ຂຍໍ ອຸທິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຠຕກປຸຣິໂສ ວິຍ.

ສຸສິມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ນານາຕິຕ຺ຖິຍສາວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໑. ນານາຕິຕ຺ຖິຍສາວກາຕິ ປຸຖຸຕິຕ຺ຖິຍານໍ ສາວກາ. ຉິນ຺ທິເຕຕິ ຫຕ຺ຖຈ຺ເຉທາທິວເສນ ເຉເທ. ມາຣິເຕຕິ ມາຣເຓ. ນ ປາປໍ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ກິຎ຺ຈິ ປາປໍ ອຕ຺ຖີຕິ ນ ປສ຺ສຕິ, ປເຣສຎ຺ຈ ຕຖາ ປເວເທຕິ. ວິສ຺ສາສນ຺ຕິ ວິສ຺ສຕ຺ຖຠາວໍ. ‘‘ກຕກມ຺ມານມ຺ປິ ວິປາໂກ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ກຕປາປານໍ ອກຕປຸຎ຺ຎານຎ຺ຈ ວິສ຺ສຕ຺ຖຕໍ ນິຣາສງ຺ກຕໍ ຊເນຕິ.

ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາຍາຕິ ຕປສາ ອເຈລວຕາທິນາ ປາປໂຕ ຊິຄຸຈ຺ຉເນນ, ‘‘ປາປໍ ວິຣາຊຍາມາ’’ຕິ ອເຈລວຕາທິສມາທາເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມາທາເນ ຐິເຕນ ສໍວເຣນ ສໍວຸຕຈິຕ຺ໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປິຫິໂຕ ຈ ນາມ ໂຫຕີຕິ ‘‘ສຸສໍວຸຕຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຍາມາ ຠາຄາ ຈຕຸຍາມາ, ຈຕຸຍາມາ ເອວ ຈາຕຸຍາມາ. ຠາຄຕ຺ໂຖ ຫິ ອິຘ ຍາມ-ສທ຺ໂທ ຍຖາ ‘‘ຣຕ຺ຕິຍໍ ປຐໂມ ຍາໂມ’’ຕິ. ໂສ ປເນຕ຺ຖ ຠາໂຄ ສໍວຣລກ຺ຂໂຓຕິ ອາຫ ‘‘ຈາຕຸຍາເມນ ສຸສໍວຸໂຕ’’ຕິ, ຈຕຸໂກຏ຺ຐາເສນ ສໍວເຣນ ສຸຏ຺ຐຸ ສໍວຸໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕສພ຺ພສີໂຕທໂກຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕສພ຺ພສີຕຸທກປຣິໂຠໂຄ. ສພ຺ເພນ ປາປວາຣເຓນ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ ສໍວຣລກ຺ຂເຓນ ປາປວາຣເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຘຸຕປາໂປຕິ ສພ຺ເພນ ນິຊ຺ຊຣລກ຺ຂເຓນ ປາປວາຣເຓນປິ ຘຸຕປາໂປ. ຜຸຏ຺ໂຐຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນມ຺ປິ ກມ຺ມານໍ ເຂປເນນ ວິກ຺ເຂປປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກມ຺ມກ຺ຂຍລກ຺ຂເຓນ ສພ຺ເພນ ປາປວາຣເຓນ ຜຸຏ຺ໂຐ, ຕໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ນ ນິຄຸຫນ຺ໂຕຕິ ນ ນິຄຸຫນເຫຕຸ ທິຏ຺ຐສຸເຕ ຕເຖວ ກເຖນ຺ໂຕ.

ນານາຕິຕ຺ຖິຍານໍເຍວ ອຸປຏ຺ຐາໂກຕິ ປຣວາທີນໍ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອຸປຏ຺ຐາໂກ, ເຕສຸ ສາຘາຣຓວເສນ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ. ໂກຏິປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ໂມກ຺ຂາຘິຄເມນ ສມຓຘມ຺ເມ ປຕ຺ຕພ຺ພມຣິຍາທປ຺ປຕ຺ຕາ.

ສຫຈຣິຕມຕ຺ເຕນາຕິ ສີຫນາເທນ ສຫ ວສ຺ສກຣຓມຕ຺ເຕນ. ສີເຫນ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ເຕນ ສເຫວ ສິງ຺ຄາເລນ ອຕ຺ຕໂນ ສິງ຺ຄາລຣວກຣຓມຕ຺ເຕນ. ໂກຕ຺ຖຸໂກຕິ ຂຸທ຺ທກໂກຕ຺ຖຸ. ອາສງ຺ກິຕສມາຈາໂຣຕິ ອຕ຺ຕນາ ຈ ປເຣຫິ ຈ ອາສງ຺ກິຕພ຺ພສມາຈາໂຣ. ສປ຺ປຸຣິສານນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ.

ຕສ຺ສາຕິ ເວຄພ຺ຠຣິສ຺ສ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ. ສຣີເຣ ອນຸອາວິສີຕິ ສຣີເຣ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ວິຍ ອາວິສິ. ອຘິມຸຈ຺ຈີຕິ ຍຖາ ຄຫິຕສ຺ສ ວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວຕ຺ຕຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ວເສ ວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐຫິ. ອາຍຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ສເນນ ສໍຍຸຕ຺ຕາ. ປວິເວກິຍນ຺ຕິ ກປ຺ປກວຕ຺ຖຠຸຎ຺ຊນເສນາສເນຫິ ປວິວິຕ຺ຕຠາວໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕ ກິຣາ’’ຕິອາທິ. ຣູເປ ນິວິຏ຺ຐາຕິ ຈກ຺ຂຸຣູປຘມ຺ເມ ອຠິນິວິຏ຺ຐາ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ປຕິຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ. ເທວໂລກປຕ຺ຖນກາມາຕິ ເທວໂລກສ຺ເສວ ອຠິປຕ຺ຖນກາມາ. ມຣຓຘມ຺ມຕາຍ ມາຕິຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ມາຕິຍາຕິ ມຈ຺ຈາ’’ຕິ. ປຣໂລກຕ຺ຖາຍາຕິ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິຠາວາຍ ໂລກສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ.

ປຠາສວຓ຺ຓາຕິ ປຠາຍ ສມານວຓ຺ຓາ. ເກສໍ ປຠາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ຈນ຺ໂທຠາສາ’’ຕິອາທິ. ສຊ຺ຌາຣາຄປຠາສວຓ຺ຓາ ອິນ຺ທຘນຸປຠາສວຓ຺ຓາຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍຊນາ. ອາໂມ ອາມຄນ຺ໂຘ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອາມິສໍ. ວຘາຍາຕິ ວິທ຺ຘໍສິຕຸໍ. ຣູປາຕິ ຣູປາຍຕນາທິຣູປິຘມ຺ມາ.

ຣາຊຄຫສມີປປ຺ປວຕ຺ຕີນໍ ຣາຊຄຫິຍານໍ. ‘‘ເສໂຕ’’ຕິ ເກລາສກູໂຏ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເສໂຕຕິ ເກລາໂສ’’ຕິ. ເກນຈິ ນ ຆຏ຺ເຏຕີຕິ ອຆໍ, ອນ຺ຕລິກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຆຄາມີນນ຺ຕິ ອາກາສຄາມີນ’’ນ຺ຕິ. ອຸທກໍ ຘີຍຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸທຘິ, ມໂຫທຘິ. ວິປຸໂລຕິ ເວປຸລ຺ລປພ຺ພໂຕ. ຫິມວນ຺ຕປພ຺ພຕານນ຺ຕິ ຫິມວນ຺ຕປພ຺ພຕຠາຄານໍ. ພຸທ຺ໂຘ ເສຏ຺ໂຐ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນາທີຫິ ສພ຺ພຄຸເຓຫິ.

ນານາຕິຕ຺ຖິຍສາວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ເທວປຸຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.