ປຎ຺ຈວຄ຺ໂຄ

ກມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໘໒. ກມ຺ມວຄ຺ເຄ ‘‘ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທວຈນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ນ ປມາຓວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິມິນາ ກມ຺ມານໍ ຕໂຕ ອູນາຕິເຣກຠາວໍ ນິວາເຣຕິ. ຄຓິຍເຕ ຄຓນໍ, ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ ອເນນາຕິ ປຣິຈ຺ເຉໂທ, ຄຓນສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອຖ ວາ ຄຓິຍຕິ ອເນນາຕິ ຄຓນໍ, ຕເມວ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ, ໂສເຍວ ວຈນໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທວຈນໍ. ອປໂລກນກມ຺ມໍ ນາມາຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ‘‘ສີມຏ຺ຐກສງ຺ຆໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕນ ເອວ ນເຍນ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ, ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ປນ ອຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ທ຺ວີສຸ ກມ຺ເມສຸ. ອວເສສາຕິ ຉຫິ ກມ຺ເມຫິ ອວເສສາ. ຍທິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກຕໍ ທຬ຺ຫີກມ຺ມໍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສຕິ ທຬ຺ຫີກມ຺ມຕ຺ຖາຍ ກິນ຺ຕິ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອກ຺ຂຣປຣິຫີນໍ ວາ ປທປຣິຫີນໍ ວາ’’ຕິ ອິທໍ ອກ຺ຂຣປທານໍ ຄຬິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ທຸຣຸຕ຺ຕປທໍ ວາ’’ຕິ ອິທໍ ສິຖິລຘນິຕາທິອປຣິປຸຓ຺ຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ທຸຣຸຕ຺ຕກ຺ຂຣໍ ວາ’’ຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ພໍ. ອິທນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຈນໍ. ກມ຺ມໍ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສຸກມ຺ມໍ ຫຸຕ຺ວາ.

໔໘໓. ສມ຺ມຸຂາກຣຓີຍອສມ຺ມຸຂາກຣຓີເຍສຸ ອສມ຺ມຸຂາກຣຓີຍານິ ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ປຐມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເສສານໍ ສມ຺ມຸຂາກຣຓີຍຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ, ອສມ຺ມຸຂາກຣຓີຍໍ ນາມ ອຏ຺ຐວິຘໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຂນ຺ຘເກສຸ. ‘‘ສຸກຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຈນສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ສມ຺ມຸຂາກຕມ຺ປິ ສຸກຕໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖປິ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ເສສານີຕິ ອຏ຺ຐກມ຺ເມຫິ ເສສານິ. ເອຕານີຕິ ກມ຺ມານິ. ວຕ຺ຖຸວິປນ຺ນານີຕິ ວຕ຺ຖຸນາ ວິປນ຺ນານິ.

ເຕສມ຺ປີຕິ ປຏິປຸຈ຺ຉາກຣຓີຍານມ຺ປິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ປຏິປຸຈ຺ຉາກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ປເທ. ‘‘ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ປຏິປຸຈ຺ຉາຕິ ປທສ຺ສ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍນ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກຣຓີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນີຍສທ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມຕ຺ຖຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາທິນ຺ນາຍາຫິ ຈຸທິຕເກນ ຍຖາທິນ຺ນາຍ. ວິປ຺ປລປນ຺ຕສ຺ສາຕິ ວິກາເຣນ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ວຈນໍ ປລປນ຺ຕສ຺ສ ຈຸທິຕກສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ‘‘ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາຣຫສ຺ສາ’’ຕິອາທີສຸ.

ອນຸໂປສຖທິວເສຕິ ອຸໂປສຖທິວສໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ທິວເສ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸໂປສຖທິວໂສ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ກຕ຺ຕິກມາສນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິມກຕ຺ຕິກມາສໍ. ຕສ຺ສ ປວາຣຓມາສຕ຺ຕາ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາມຄ຺ຄິທິວໂສ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ຈາຕຸທ຺ທສປນ຺ນຣສາ ຈ ອຸໂປສຖທິວໂສ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຍຕ຺ຣຫີຕິ ຍສ຺ມິໍ ປນ ວິຫາເຣ, ຐເປນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນ຺ຕຣາຕິ ຈາຕຸທ຺ທສີປນ຺ນຣສີນໍ ມຊ຺ເຌ.

ປຈ຺ຈຸກ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຐປິຕທິວໂສຕິ ປຈ຺ຉາ ອຸປຣິ ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ກຕ຺ຕິກກາຬປກ຺ຂຈາຕຸທ຺ທສິໍ ວາ ປຎ຺ຈທສິໍ ວາ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘາປີຕິ ອປວາຣຓາຍ ປວາຣຓຏ຺ຐາເນປິ. ປາຬິຍມາຄຕນຍໂຕ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ນຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ. ອນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸໍ. ຍສ຺ສາຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ອິມິນາ ກມ຺ມາຣໂຫ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຕ຺ຖຸ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໔໘໔. ທພ຺ພສ຺ສ ອຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ວຕ຺ຖຸອປຣາມສນໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ນາມສ຺ສ ອຄ຺ຄຓ຺ຫນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສ ນາມໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ອປຣາມສນາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ’’ຕິອາທິ.

ປຸຄ຺ຄລໍ ນ ປຣາມສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ນາມ ອຸປຊ຺ຌາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍ ອຸປສມ຺ປທາເປກ຺ຂສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ’’ຕິ. ຕນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ.

ສພ຺ເພນ ສພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ, ນິປາຕສມຸທາໂຍຍໍ, ສພ຺ເພນ ວາ ອາກາເຣນ ສພ຺ພໍ ຎຕ຺ຕິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ຎຕ຺ຕິກມ຺ເມ ປຐມໍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຎຕ຺ຕິຏ຺ຐປນມ຺ປິ ປຈ຺ຉາ ຎຕ຺ຕິໍ ຐເປຕິເຍວ ນາມ. ອິຕິ ອິເມຫີຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

໔໘໕. ‘‘ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາ’’ຕິ ອຕິທິສິຕ຺ວາປິ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມວາຈານໍ ອສທິສຕ຺ຕາ ອປຣາມສນາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເນສນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸສງ຺ຆປຸຄ຺ຄລານໍ, ປຐມານຸສ຺ສາວເນ ວາ ທຸຕິຍຕຕິຍານຸສ຺ສາວນາສຸ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວທນ຺ໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ສາວນໍ ຫາເປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສທ຺ໂທ ໂລໂປຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸສ຺ສາວນໍ ນ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາວນໍ ຫາເປຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ເກວລໍ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອນຸສ຺ສາວນໍ ອກໂຣນ຺ໂຕເຍວ ສາວນໍ ຫາເປຕິ ນາມ, ອຖ ໂຂ ອນຸສ຺ສາວນາຍ ທຸຣຸຕ຺ຕຉຑ຺ຑນມ຺ປິ ຫາເປຕິເຍວ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຍປີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ສກິເມວ ວາ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອປຣິປູເຣນ຺ໂຕເຍວ ສາວນໍ ຫາເປຕິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິມສ຺ສ ວຈນສ຺ສ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມ ເອກກ຺ຂຕ຺ຕຸໂຕ, ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ເມ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໂຕ ອຕິເຣກໍ ກມ຺ມວາຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນ ຫາເປຕີຕິ ຎາຍຕິ.

‘‘ຉຑ຺ເຑຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຉຑ຺ຑນສ຺ສ ປທກ຺ຂຣານໍ ຄຬິຕຠາເວນ ປາກຏຕ຺ຕາ ຕໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ທຸຣຸຕ຺ຕໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸຣຸຕ຺ຕເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທຸຣຸຕ຺ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນາ’’ຕິອາທິ. ກໂຣນ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸປລກ຺ເຂຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

‘‘ສິຖິລ…ເປ… ປເຠໂທ’’ຕິ ຍ຺ວາຍໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນປ຺ປເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນປ຺ປເຠໂທຕິ ໂຍຊນາ. ຄາຖາຍໍ ທສຘາຕິ ທສປ຺ປກາເຣນ. ພ຺ຍຎ຺ຊນພຸທ຺ຘິຍາຕິ ວທ຺ເຘຕີຕິ ພຸທ຺ຘິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ອກ຺ຂຣເມວ ສິຖິລາທິວເສນ ທສຘາ ພຸທ຺ຘິ ພ຺ຍຎ຺ຊນພຸທ຺ຘິ, ຕາຍ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ທສຘາ’’ຕິ ປເທນ ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊນພຸທ຺ຘີ’’ຕິ ສມາສປທສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ທສຘາສທ຺ທສ຺ສ ໂລປໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ກມ຺ມຊໍ ເອວາ’’ຕິອາທີສຸ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໔໕໐; ວິສຸທ຺ຘິ. ມຫາຏິ. ໒.໔໕໐) ວິຍ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ເອວສທ຺ເທນ ກມ຺ເມນ ເອວ ຊາຕໍ ກມ຺ມຊນ຺ຕິ ສມາສໍ ກຕ຺ວາ ສມາສມຊ຺ເຌ ເອວສທ຺ທໂລປໍ ທສ຺ເສຕິ. ປເຠໂທຕິ ວິເສໂສ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ສິຖິລຎ຺ຈ ຘນິຕຎ຺ຈ ທີຆຎ຺ຈ ຣສ຺ສຎ຺ຈ ຄຣຸກຎ຺ຈ ລຫຸກຎ຺ຈ ນິຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ ສມ຺ພນ຺ຘຎ຺ຈ ວວຕ຺ຖິຕຎ຺ຈ ວິມຸຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ທສຘາ ພ຺ຍຎ຺ຊນພຸທ຺ຘິຍາວ ປເຠໂທ ວິເສໂສ ຎາຕພ຺ໂພຕິ. ‘‘ສິຖິລ’’ນ຺ຕິ ອາທີນິ ທສ ປທານິ ‘‘ອກ຺ຂຣໍ ປທໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນ’’ນ຺ຕິ ນປຸໍສກລິງ຺ຄວເສນ ວຸຕ຺ຕປາຐໍນິສ຺ສາຍ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຄາຖາຍ ວິຕ຺ຖາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອຄາຬ຺ເຫນ ວຈີປໂຍເຄນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອກ຺ຂຣໍ ສິຖິລໍ. ຄາຬ຺ເຫນ ວຈີປໂຍເຄນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອກ຺ຂຣໍ ຘນິຕໍ. ເຕສ຺ເວວາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ເອວ ວຄ຺ເຄສຸ. ນ ເກວລໍ ທີຆເມວ ຄຣຸກໍ ນາມ, ອຖ ໂຂ ສໍໂຍຄປຣມ຺ປີຕິ ອາຫ ‘‘ຍໍ ວາ’’ຕິອາທິ. ຍໍ ອກ຺ຂຣໍ ສໍໂຍຄປຣໍ ກຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕມ຺ປິ ຄຣຸກໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ສໍໂຍໂຄ ປໂຣ ຍສ຺ສ ອກ຺ຂຣສ຺ສາຕິ ສໍໂຍຄປຣໍ. ‘‘ສໍໂຍຄປທ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ຍໍ ອສໍໂຍຄປຣໍ ກຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕມ຺ປິ ລຫຸກໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຍໍ ສານຸນາສິກໍ ກຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ນິຄ຺ຄຫິຕໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ນິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ນິຄ຺ຄຫິຕໍ ນາມ ອຕ຺ຖໂຕ ຐານກຣຓານໍ ອວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອມຸຎ຺ຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ’’ຕິ. ຍໍ ສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຍໍ ອສມ຺ພນ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ວວຕ຺ຖິຕໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຍໍ ອນິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ອນິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອນິຄ຺ຄຫໍ ນາມ ອຕ຺ຖໂຕ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ’’ຕິ.

ເອວໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນພຸທ຺ຘິວິເສສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກມ຺ມວາຈາຍ ອຸຈ຺ຈາຣຓວິເສສໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕາສຸ ທສສຸ ພ຺ຍຎ຺ຊນພຸທ຺ຘີສຸ. ຕຖາສທ຺ເທນ ຕກາຣສ຺ສ ຖກາຣກຣຓຎ຺ຈ ສິຖິລສ຺ສ ຘນິຕກຣຓຎ຺ຈ ອຕິທິສຕິ, ຕຖາ ‘‘ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ ເອສາ ຎຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈນຎ຺ຈ ສິຖິລສ຺ສ ຘນິຕກຣຓໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ.

ອິຕີຕິ ເອວໍ. ສິຖິເລ ກຕ຺ຕພ຺ເພ ຘນິຕໍ ກໂຣຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຈຕ຺ຕາຣິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານີຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອກ຺ຂຣານິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນສທ຺ໂທ ຫິ ອິຘ ອກ຺ຂຣວາຈໂກ. ຈຕສ຺ສນ຺ນໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນພຸທ຺ຘີນໍ ກມ຺ມທູສນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິຕຣາສໍ ອທູສນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິຕເຣສຸ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອນຸກ຺ກມາຄຕນ຺ຕິ ອຣິເຍຫິ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ອາຄຕໍ. ປເວຓິນ຺ຕິ ສນ຺ຕຕິໍ. ວິນາເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ເຕ ກິໍ ກມ຺ມວາຈາໂກໂປ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ນ ກຸປ຺ປຕີຕິ ນ ນສ຺ສຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ກມ຺ມວາຈາ ນ ກຸປ຺ປຕິ, ນນຸ ກມ຺ມໍ ໂກເປນ຺ຕີ ກມ຺ມວາຈາ ກຸປ຺ປຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອິມານິ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫິ ຍສ຺ມາ ນ ໂກເປນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ກມ຺ມວາຈາ ນ ກຸປ຺ປຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ຍໍ ປນ ວຈນໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຕ຺ເຖຣາ ວທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຈ຺ຈາຍນາທິສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາ, ກຈ຺ຈາຍນາທໂຍ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາ ຈ ເຕ ເຖຣາ ເຈຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຕ຺ເຖຣາ. ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອກ຺ຂຣວິກາໂຣ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວິນຍຘເຣນ ກມ຺ມວາຈາ ກາຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍຖາປາຬິຍາຕິ ຠຄວຕາ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ປາຬິຍາ. ພ຺ຍຎ຺ຊນນິຣຸຕ຺ຕິຍາຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ. ອິຕຣຖາຕິ ວຸຕ຺ຕໂທສປຣິຫຣຓໂຕ ອຎ຺ເຎນ ປກາເຣນ.

ອກາເລ ວາ ສາເວຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອກາໂລ ນາມ ອໂນກາໂສຕິ ອາຫ ‘‘ອໂນກາເສ’’ຕິ. ອໂນກາໂສ ນາມ ຎຕ຺ຕິອນຸສ຺ສາວນານໍ ປຸພ຺ພາປຣວິຕຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິໍ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ປຐມໍເຍວ ຎຕ຺ຕິໍ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຐມໍເຍວ ອນຸສ຺ສາວນກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ປຐມໍເຍວາ’’ຕິ ຫິ ປທໍ ປຸພ຺ພາປຣາເປກ຺ຂໍ. ອິຕີຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

໔໘໖. ຍາ ເອກວີສຕິ ຠິກ຺ຂູ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຍໍ ອຕິຂຸທ຺ທກສີມາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອກວີສຕິ ຠິກ຺ຂູຕິ ອພ຺ຠານກມ຺ເມ ກມ຺ມາຣເຫນ ສທ຺ຘິໍ ເອກວີສຕິ ຠິກ຺ຂູ. ຍຕ຺ຖ ສີມາຍໍ ນິສີທິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕິຂຸທ຺ທກສີມາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ນິສີທິຕຸນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ ປຣິມຓ຺ຑລາກາເຣນ ນິສີທິຕຸໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຕິຂຸທ຺ທເກ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເສສສີມາສຸ. ຍາ ສມ຺ມຕາ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອຕິມຫຕີ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເກສຄ຺ຄມຕ຺ເຕນາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຕໂຕ ອຕິເຣເກນ ປນ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຆຏິຕໍ ອສມ຺ພນ຺ຘໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອິມິສ຺ສາຕິ ອຆຏິຕນິມິຕ຺ຕາ. ຂຓ຺ຑນິມິຕ຺ຕຠາວໍ ອຂຓ຺ຑນິມິຕ຺ຕທສ຺ສເນນ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມາຍາ’’ຕິອາທິ. ປຸພ຺ພກິຕ຺ຕິຕນ຺ຕິ ປຐມກິຕ຺ຕິຕໍ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ເອວ ທິສາຍ. ອປຣາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ທຸຕິຍຕ຺ຖສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ຍາ ສມ຺ມຕາ ໂຫຕິ, ຂຓ຺ຑນິມິຕ຺ຕາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ອນິມິຕ຺ຕຸປຄນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕກຖນວິເສສນເມວ, ນ ພ຺ຍວຈ຺ເຉທວິເສສນໍ ຕຈສາຣາທິຄ຺ຄຫເຓນ ອນິມິຕ຺ຕຸປຄຠາວສ຺ສ ປາກຏຕ຺ຕາ. ອນ຺ຕຣາຕິ ມຊ຺ເຌ. ຍາ ສມ຺ມຕາ ໂຫຕິ, ສາ ຉາຍານິມິຕ຺ຕາ ນາມ, ອນິມິຕ຺ຕາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ.

ພຫິ ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ນຕີຕິ ໂຍຊນາ. ນິມິຕ຺ຕານິ ປນ ພຫິ ຐຕ຺ວາປິ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ສມ຺ມຕາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອສມ຺ມຕາ ປນ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສີມາຍ ສີມນ຺ຕິ ປທານໍ ສມ຺ພນ຺ຘາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສ ຈ ອສມານຠາວໂຕ ເຕສໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສີມາຍ ປເຣສໍ ສີມ’’ນ຺ຕິ. ສມ຺ຠິນ຺ທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ກໂຣຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ຠິທິຘາຕຸ ທ຺ວິຘາກຣຓຕ຺ຖວາຈໂກ, ຘາຕ຺ວຕ຺ຖພາຘເກນ ສໍຕ຺ຍູປສຄ຺ເຄນ ສມ຺ພນ຺ຘວາຈໂກ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕາສຸ ທ຺ວີສຸ ສີມາສຸ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ຕາສູຕິ ສີມາສຸ.

໔໘໗-໘. ຍມ຺ປິ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕຉນ຺ທາຣຫລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສໍ ປຣິສໂຕ ກມ຺ມວິປຕ຺ຕິຍໍ. ຕມ຺ປີຕິ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕຉນ຺ທາຣຫລກ຺ຂຓມ຺ປິ, ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ປກຕຕ຺ຕາ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ປາເຐ. ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕາຕິ ສງ຺ເຆນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມສ຺ສ ອກຕຕ຺ຕາ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ປຣິສຸທ຺ຘສີລາຕິ ປາຣາຊິກໍ ອນຊ຺ຌາປນ຺ນຕ຺ຕາ ປຣິສຸທ຺ຘສີລາ. ອິເມຫິ ປເທຫິ ປກຕິ ອຕ຺ຕາ ສຠາໂວ ເອເຕສນ຺ຕິ ປກຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກມ຺ມສ຺ສ ອຣຫາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ຉຏ຺ຐີສມາສຎ຺ຈ ປຕ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ອຣຫອນຸຈ຺ຉວິກຕ຺ຖຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ເຕຫີຕິ ຈຕູຫິ ປກຕຕ຺ເຕຫິ. ເອຕີຕິ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອວເສສາຕິ ຈຕູຫິ ປກຕຕ຺ເຕຫິ ອວເສສາ. ຍສ຺ສ ປນາຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປນ. ກມ຺ມາຣໂຫຕິ ກມ຺ມສ຺ສ ອຣໂຫ.

໔໘໙. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຓ຺ຑກາທີນໍ ອວຕ຺ຖຸຠາວທສ຺ສນຏ຺ຐາເນ.

ອປໂລກນກມ຺ມກຖາ

໔໙໕-໖. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ. ເອຕ຺ຖາຕິ ໂອສາຣຓາທິປາເຐ. ປທສິລິຏ຺ຐຕາຍາຕິ ໂລເກ ປທານໍ ສິລິຏ຺ຐຠາວໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ໂອສາຣຓາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ. ກຓ຺ຏກສາມເຓຣສ຺ສ ຍາ ສາ ທຓ຺ຑກມ຺ມນາສນາ ອຕ຺ຖິ, ສາ ນິສ຺ສາຣຓາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຫິ ລິງ຺ຄນາສນາຍ ກາຣຓໍ ໂຫຕິ. ໂສຕິ ສາມເຓໂຣ, ‘‘ນິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ, ວຸຕ຺ຕກມ຺ມໍ ວາ. ຕໍ ລທ຺ຘິນ຺ຕິ ຘາຕຸກມ຺ມໍ, ອວຸຕ຺ຕກມ຺ມໍ ວາ. ກິນ຺ຕິ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ກາຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິ. ຍໍ ສຫເສຍ຺ຍໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ສຫເສຍ຺ຍສ຺ສ. ອລາຠາຍາຕິ ອລາຠຕ຺ຖາຍ. ‘‘ຈຣ ປິເຣ ວິນສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ນິສ຺ສາຣຓາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ໂຖ ປນສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

ໂສຕິ ສມເຓໂຣ, ໂອສາເຣຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ສ຺ວາຍນ຺ຕິ ໂສ ອຍໍ ສາມເຓໂຣ, ອຈ຺ຈຍໍ ເທເສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຣໂຕຕິ ສຸນ຺ທຣລທ຺ຘິຍໍ ຣໂຕ, ທຸລທ຺ຘິໂຕ ວາ ສຸຏ຺ຐຸ ໂອຣໂຕ. ຍຖາ ປຸເຣຕິ ຍຖາ ປຸພ຺ເພ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາຕິ ໂຍຊນາ. ກາຍສມ຺ໂຠຄສາມຄ຺ຄິທານນ຺ຕິ ກາເຍນ ຈ ສມ຺ໂຠເຄນ ຈ ສາມຄ຺ຄິຍາ ທານໍ.

ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ໂຑ ປຎ຺ຈສຕິກກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໔໔໕) ຉນ຺ນສ຺ເສວ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ເສວ ທາຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ນ ເກວລ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເອສາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ໂຑ, ອຎ຺ໂຎປິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫຣຕິ, ຕສ຺ສປິ ທາຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິນ຺ຕິ ທາຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ທາຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ’’ຕິອາທິ.

ຍໍ ວຈນໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕໍ ວຈນນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຂມາເປນ຺ຕສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆໍ ຂມາເປນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ.

ປຏິສງ຺ຂາຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ, ຎາເຓນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍນ຺ຕິ ອວນ຺ທິຍກມ຺ມໍ, ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເກນ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠຄວຕາ’’ຕິ. ກິສ຺ມິໍ ຂນ຺ຘເກ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິກ຺ຂນ຺ຘເກ’’ຕິ. ເກສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ…ເປ… ອິເມສຸ ວຕ຺ຖູສູ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໔໑໑). ກິໍ ກຕ຺ວາ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທຸກ຺ກຏໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ກິນ຺ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸຊານາມິ…ເປ… ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ອວນ຺ທິຍສ຺ສ. ‘‘ນ ໂອສາຣຓາທີນີ’’ຕິ ອິມິນາ ເອວສທ຺ທສ຺ສ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ກມ຺ມລກ຺ຂຓຠູຕສ຺ສ ອວນ຺ທິຍສ຺ສ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິກ຺ຂນ຺ຘເກເຍວ. ນນ຺ຕິ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ. ອິຘາປີຕິ ປຣິວາເຣ ກມ຺ມວຄ຺ເຄປິ.

ອປາສາທິກນ຺ຕິ ອປສາທາວຫໍ, ອປສາທຊນກໍ ວາ.

ຕໂຕຕິ ອວນ຺ທິຍກຣຓໂຕ. ອິມນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸໍ. ວນ຺ທິຍນ຺ຕິ ວນ຺ທິຕພ຺ພໍ, ວນ຺ທນໍ ວາ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ອປໂລກນກມ຺ເມ, ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆມູລກໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ນ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ເສວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປນສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວນຕ຺ໂຖ, ຕຖາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆມູລກໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ລຠິຕພ຺ພຠາວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຍໍ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ກໂຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກວິສ຺ສຊ຺ຊເກນ ປນ ທາຕພ຺ພານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສນ຺ຕິ ສູຈິອາທີນໍ. ໂສເຍວາຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກວິສ຺ສຊ຺ຊໂກເຍວ. ຕໂຕຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍໍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑). ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ຄິລານເຠສຊ຺ຊມ຺ປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂຍປິ ຈາຕິ ຠິກ຺ຂຸປິ ຈ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທໂຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ມຫາວາເສ ອຸປ຺ປາທປຈ຺ຈຍໂຕ, ຄເຫຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເປສລສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ທຸສ຺ສີລາທີນໍ ທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຊຄ຺ຄາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຊຄ຺ຄາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິ. ໂອທິສ຺ສາຕິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ.

ອາສນຆຣໍ ວາຕິ ປຏິມາຆຣໍ ວາ, ກາຣໂກ ມນຸສ຺ໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປນິກ຺ເຂປໂຕ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ຆິເກນປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ນ ເກວລໍ ເຈຕິຍສ຺ສ ອຸປນິກ຺ເຂເປເນວ, ອຖ ໂຂ ສງ຺ຆິເກນປີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຍາປນມຕ຺ຕໍ ອລຠນ຺ເຕຫິ ກໂຣນ຺ເຕຫີຕິ ໂຍຊນາ, ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕຫິ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ວຕ຺ຕໍ ກໂຣມາ’’ຕິອາທິນາ ‘‘ຍາປນມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິຫາເຣ ໂຣປິຕາ ເຍ ຜລຣຸກ຺ຂາຕິ ໂຍຊນາ. ເຍສນ຺ຕິ ຣຸກ຺ຂານໍ. ເຕສູຕິ ຣຸກ຺ເຂສຸ. ເຍ ປນາຕິ ຣຸກ຺ຂາ ປນ, ອປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໍ ປນາຕິ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ປນ. ສລາກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສລາກຄ຺ຄໍ, ຐານໍ. ‘‘ຍາຄຄ຺ຄຠຕ຺ຕຄ຺ຄ’’ອິຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸໂປສຖຄ຺ເຄຕິ ອຸໂປສຖສ຺ສ ຄຫຓຏ຺ຐາເນ, ອຸໂປສຖເຄເຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸໂປສຖຄ຺ເຄ. ຕນ຺ຕິ ອປໂລກນກມ຺ມໍ.

ຍໍ ມູລຕຈປຕ຺ຕອງ຺ກຸຣປຸປ຺ຜຜລຂາທນີຍາທີຕິ ໂຍຊນາ. ອນ຺ໂຕສີມາຍາຕິ ອນ຺ໂຕ ອຸປຈາຣສີມາຍ.

ສຸກຕເມວາຕິ ສງ຺ເຆນ ກຕເມວ. ອຸໂປສຖທິວເສຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ຍສ຺ມິໍ ກສ຺ມິໍຈິ ທິວເສປິ ກຕຕ຺ຕາ.

ຜລວາເຣນາຕິ ຣຸກ຺ຂານໍ ຜລຄຫຓວາເຣນ. ຣຸກ຺ຂາ ຘຣນ຺ຕີຕິ ຣຸກ຺ຂາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວາ. ເຍຫີຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ໂຣປິຕາ, ໂຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສາ ເອວ ກຕິກາຕິ ປຸພ຺ເພ ກຕາ ສາ ເອວ ກຕິກາ, ອຎ຺ຎາ ກຕິກາ ນ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິຫາເຣຕິ ຣຸກ຺ຂານໍ ຐິຕວິຫາຣໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ. ເຕສນ຺ຕິ ຣຸກ຺ຂານໍ, ສາມີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍປີຕິ ຣຸກ຺ຂາປິ, ໂຣປິຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ຎໂຕ ຐານໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສູຕິ ຣຸກ຺ເຂສຸ. ເອຕ຺ຖາຕິ ວິຫາເຣ. ເຕຫິ ປນາຕິ ປຣິເວຓສາມິເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ປນ. ທສຠາຄນ຺ຕິ ທສມຠາຄໍ. ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ທສຠາຄໍ ທຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ.

ສມ຺ຠາວນີຍຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ສີລສຸຕາທີຫິ ສມ຺ຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ຕຕ຺ຖາຕິ ໂປຣາຓວິຫາເຣ. ມູເລຕິ ປຸພ຺ເພ, ອາທິກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິກ຺ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈນາຕິ ‘‘ອຠາຊິຕມິທ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິຣເຫນ. ຂິຍ຺ຍນມຕ຺ຕເມວ ຕນ຺ຕິ ຕໍ ຂິຍ຺ຍນໍ ຂິຍ຺ຍນມຕ຺ຕເມວ, ນ ສາມເຓຣານໍ ຂິຍ຺ຍນໍ ຣຸຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປນສຣຸກ຺ຂນ຺ຕິ ກຓ຺ຏກີຜລຣຸກ຺ຂໍ. ອຍໍ ສາມີຈີຕິ ອຍໍ ຠາເຊຕ຺ວາ ຂາທນໍ ອນຸຘມ຺ມຕາ. ຂາຍິຕນ຺ຕິ ຂາທິຕໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ກຕິກປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນໍ ນເຍນ ຎາຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ຕໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ເອກສ຺ເສວ ກຕິກປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອກຠິກ຺ຂຸເກ ປນາ’’ຕິອາທິ. ປຸຣິມກຕິກາຕິ ‘‘ຍຖາສຸຂໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໔໙໕-໔໙໖) ປຸເຣ ກຕາ ກຕິກາ. ເຕສນ຺ຕິ ສາມເຓຣານໍ, ຜາຕິກມ຺ມນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠາເຊຕ຺ວາຕິ ສາມເຓຣານໍ ຠາເຊຕ຺ວາ. ອິມິນາ ສາມເຓຣານໍ ຜາຕິກມ຺ມໍ ນ ທາຕພ຺ພມ຺ປິ ຠາຄໍ ຠາເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສາມນ຺ຕຄາເມຫີຕິ ອາສນ຺ນຄາເມຫິ, ອາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກໍ ອມ຺ພໍ ເອກໍ ລພຸຊນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອທິຍ຺ຍມາເນ ໂທເສ ທສ຺ສິເຕ ທິຍ຺ຍມາເນ ອານິສໍສມ຺ປິ ອຕ຺ຖໂຕ ຎາຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອທິຍ຺ຍມາເນ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ກຕິກວຕ຺ຕຏ຺ຐປນໂຕ. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ຜລທານກຸລທູສກຕ຺ຕາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ກິນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນາຬິເກຣາທີນີ’’ຕິອາທິ. ອນຸວິຈຣິຕ຺ວາຕິ ປທານມນຸກ຺ກເມນ ວິຈຣິຕ຺ວາ. ອຸປຑ຺ຒຠາໂຄຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ລທ຺ຘຠາຄໂຕ ອຸປຑ຺ໂຒ ຠາໂຄ. ອປໂລເກຕ຺ວາຕິ ສງ຺ຆໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ.

ມຄ຺ຄຄມິຍສຕ຺ຖວາໂຫຕິ ມຄ຺ຄໍ ຄມິໂກ ສຕ຺ຖວາໂຫ. ໂສຕິ ພລກ຺ກາເຣນ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທນ຺ໂຕ. ຉາຍາທີນນ຺ຕິອາທິສທ຺ເທນ ອາຣາມວນານິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພານິ. ສເຈ ອຕ຺ຖີຕິ ສເຈ ອຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖິ. ຜລຠຣິຕາຕິ ຜເລນ ປຣິປຸຓ຺ຓາ. ‘‘ຜລຠາຣິຕາ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ຜລສງ຺ຂາເຕນ ຠາເຣນ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຈ຺ຈາສີສນ຺ເຕນາຕິ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກາ ທານປຏິທານໍ ອປຈ຺ຈາສີສນ຺ເຕນ. ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ປຸພ຺ເພ ສງ຺ຆິກຏ຺ຐາເນ ‘‘ກຸທ຺ໂຘ ຫິ ໂສ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຸຄ຺ຄລິກຏ຺ຐາເນ.

ຕນ຺ຕິ ຜລາຣາມໍ. ໂສຕິ ປຏິພໂລ ຠິກ຺ຂຸ. ຠາຣິຍໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຊຄ຺ຄນກມ຺ມໍ ຠາຣິຍໍ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ຕຕິຍຠາຄອຸປຑ຺ຒຠາຄມຕ຺ເຕນ. ສພ຺ພໍ ຜລາຣາມນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມູລຠາຄນ຺ຕິ ປຐມຠາຄໍ. ‘‘ທສຠາຄມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຕທຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ທຕ຺ວາຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທຕ຺ວາ. ໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ອກຕາວາສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ອກຕໍ ນວໍ ເສນາສນໍ. ອາຣາມນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຣາມໍ. ເຕຫິປີຕິ ນິສ຺ສິຕເກຫິປິ. ປິສທ຺ໂທ ອາຈຣິຍໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ນິສ຺ສິຕການໍ. ຊຄ຺ຄິຕກາເລຕິ ຊຄ຺ຄິຕານໍ ຣຸກ຺ຂານໍ ປຸປ຺ຜຜລຠຣິຕກາເລ. ຊຄ຺ຄນກາເລຕິ ຊຄ຺ຄນມຕ຺ຕກາເລ, ຊຄ຺ຄນມຕ຺ຕເມວ, ນ ຊຄ຺ຄນກາຣຓາ ກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ຜລໍ ວາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ພຫຸ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວາເຣຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ.

ຜາຕິກມ຺ເມນ ຊຄ຺ຄນ຺ໂຕ ນ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວາຕິ ສງ຺ຆໍ ອນປໂລເກຕ຺ວາວ. ອິຕີຕິ ເອວໍ.

ຎຕ຺ຕິກມ຺ມຏ຺ຐານເຠເທ ປນ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ໂອສາເຣຕິ ສງ຺ຆມຊ຺ຌໍ ປເວເສຕິ ອິມາຍ ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ໂອສາຣຓາ.

ນິສ຺ສາຣິຍຕິ ສງ຺ຆໂຕ ພຫິ ກຣິຍຕິ ອິມາຍາຕິ ນິສ຺ສາຣຓາ. ຎຕ຺ຕິ ອຸໂປສໂຖ ນາມາຕິ ອິທໍ ກາຣຓູປຈາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸໂປສຖກມ຺ມວເສນ ຐປິຕາ’’ຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ຎຕ຺ຕິປວາຣຓາ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ.

ອນຸສາເສຍ຺ຍາຕິອາທິນາ ປຐມປຸຣິສເອຍ຺ຍວິຠຕ຺ຕິວເສນ ຐປິຕາ ຎຕ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ປຣໍ ສມ຺ມນິຕຸໍ ຐປິຕາ ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ອນຸສາເສຍ຺ຍນ຺ຕິອາທິນາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິສເອຍ຺ຍໍວິຠຕ຺ຕິວເສນ ຐປິຕາ ຎຕ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມນິຕຸໍ ຐປິຕາ ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕາ ວາ ປໂຣ ວາ ສມ຺ມນິຍຕິ ອິມາຍ ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ສມ຺ມຸຕິ. ນິສ຺ສຏ຺ຐປຕ຺ຕຈີວຣາທີນິ ທີຍນ຺ຕິ ອເນນາຕິ ທານໍ, ຎຕ຺ຕິ. ວຈ຺ຈໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ວາຈກສ຺ສ ນິຍຕນປຸໍສກລິງ຺ຄຕ຺ຕາ ນປຸໍສກລິງ຺ຄວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາປຕ຺ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຍຕິ ອເນນາຕິ ປຏິຄ຺ຄໂຫ.

ປຏິມຸຂໍ ອຸປຣິ ກຑ຺ຒິຍຕິ ອິມາຍາຕິ ປຈ຺ຈຸກ຺ກຑ຺ຒນາ.

ກມ຺ມເມວາຕິ ລກ຺ຂິຍຕິ ອເນນາຕິ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ.

‘‘ຕຖາ’’ຕິ ປເທນ ‘‘ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ ນາມາ’’ຕິ ປທໍ ອຕິທິສຕິ. ຕໂຕຕິ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກຎຕ຺ຕິໂຕ. ປຣາ ທ຺ເວ ຎຕ຺ຕິໂຍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ອິຕີຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມຏ຺ຐານເຠເທ ໂອສາຣຓາທີນໍ ວິເສສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວຑ຺ຒສ຺ສ ລິຈ຺ຉວິໂນ’’ຕິອາທິ. ສີມາສມ຺ມຸຕິ ຈາຕິອາທິນາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ຍາ ປນ ທ຺ເວ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ອິຕີຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມຏ຺ຐານເຠເທ ໂຍຊນານໂຍ ປາກໂຏເຍວ.

໔໙໗. ຈຕຸວຄ຺ຄກຣເຓ ກມ຺ເມຕິອາທິກາຍ ເທສນາຍ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິຕິ ກມ຺ມານິ ຈາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອິຕີຕິ ເອວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖຕິ ຕສ຺ສ ‘‘ຈຕຸວຄ຺ຄກຣເຓ ກມ຺ເມ’’ຕິອາທິວຈນສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອິຕິ ກມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ອຕ຺ຖວສວຄ຺ຄາທິວຓ຺ຓນາ

໔໙໘. ເອວໍ ກມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕສ຺ສານນ຺ຕເຣ ວຸຕ຺ຕາຍ ‘‘ທ຺ເວ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິກາຍ ເທສນາຍ ອນຸສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິທານີ’’ຕິອາທິ, ອິທານິ ອາຣທ຺ຘນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍານິ ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານີຕິ ໂຍຊນາ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກເວຣານນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ວິຣມິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຈ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິການໍ ເວຣານໍ. ສໍວຣາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍປຸພ຺ໂພ ວຣຘາຕຸ ປິທຫນຕ຺ໂຖ, ອາຍສທ຺ໂທ ຈ ຕທຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ປິທຫນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ວິປາກທຸກ຺ຂສງ຺ຂາຕານນ຺ຕິ ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ວິປາກຠູຕານໍ ທຸກ຺ຂສງ຺ຂາຕານໍ. ສມ຺ປຣາຍິການນ຺ຕິ ສມ຺ປຣາເຍ ປວຕ຺ຕານໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕານິສໍສຏ຺ຐາເນ. ‘‘ວຊ຺ຊນີຍຠາວໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພານີຕິ ວຊ຺ຊານີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຠາຍນ຺ຕິ ເອເຕຫີຕິ ຠຍານິ. ອກ຺ຂມຏ຺ເຐນາຕິ ອສຫຓີຍຏ຺ເຐນ. ‘‘ອກຸສລານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ວິປາກທຸກ຺ຂານິ ຜລູປຈາເຣນ ອກຸສລານິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຄຓພນ຺ຘເຠທນຕ຺ຖາຍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວເມວ ປາໂຐ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ‘‘ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ ລິຂິໂຕ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖວສວຄ຺ເຄ. ຍນ຺ຕິ ວຈນໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວຄ຺ເຄ.

ອິຕິ ອຕ຺ຖວສວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

໔໙໙. ວຕ຺ເຕສຸ ວຕ຺ຕມາໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂອສາຣີຍຕິ ອເນນາຕິ ໂອສາຣຓີຍໍ, ກມ຺ມໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຍນ ກມ຺ເມນ ໂອສາຣີຍຕິ, ຕໍ ກມ຺ມໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຍນ ກມ຺ເມນາ’’ຕິອາທິນາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາທໂຍ ນິສ຺ສາຣີຍນ຺ຕິ ອເນນ ກມ຺ເມນາຕິ ນິສ຺ສາຣຓີຍນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໕໐໐. ສຕ຺ຕາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນ຺ຕຣາຕິ ກກຸສນ຺ຘາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ພຸທ຺ຘານຎ຺ຈ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ຈ ອນ຺ຕເຣ. ‘‘ສິກ຺ຂາປເທ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ມກ຺ກຏີວຕ຺ຖຸອາທິວິນີຕກຖາ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ສິກ຺ຂາປເທ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ອານິສໍສວຄ຺ເຄ.

ອິຕິ ອານິສໍສວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

໕໐໑. ສພ຺ພສິກ຺ຂາປທານໍ ສງ຺ຄຫນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ນວ ສງ຺ຄຫາ’’ຕິອາທິປາເຐ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ວຕ຺ຖຸນາ ສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ, ວຕ຺ຖູນໍ ສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ນິວາເຣຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ວຕ຺ຖຸສງ຺ຄໂຫ’’ຕິອາທິປາເຐ. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ຍສ຺ມາ ນຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພານີຕິ ສິກ຺ຂາປທານິ. ‘‘ສງ຺ຄຫິຕານີ’’ຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຄຫິຕພ຺ໂພຕິ ສງ຺ຄໂຫຕິ ນິພ຺ພຈນໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ຕາວາຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ຍສ຺ມາ ປນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ເອວເມຕ຺ຖາຕິອາທິນາ ຂນ຺ຘສມຸຏ຺ຐານອຘິກຣຓສມເຖ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ນິຄມນໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສງ຺ຄຫວຄ຺ເຄ.

ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ

ນວສງ຺ຄຫິຕວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາຕິ ນິຏ຺ຐໍ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ອິຕາ ຄຕາຕິ ນິຏ຺ຐິຕາ, ອຖ ວາ ນິຏ຺ເຐ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍໍ ອິຕາ ຐິຕາຕິ ນິຏ຺ຐິຕາ. ຈສທ຺ໂທ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖ, ນິຏ຺ຐິຕາ ເອວາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖປທວຓ຺ຓນາຕິ ອນຸຕ຺ຕານານໍ ອຕ຺ຖວນ຺ຕປທານໍ, ອຕ຺ຖານຎ຺ຈ ປທານຎ຺ຈ ວຓ຺ຓນາ.

ອິຕິ ປຣິວາຣວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ປາຈິຕ຺ຍາທິວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາຕິ.

ຊາທິລຎ຺ຉິຕນາເມນເນການໍ ວາຈິໂຕ ມຍາ;

ປຣິວາຣວິນຍສ຺ສ, ສມຕ຺ໂຕ ໂຍຊນານໂຍ.

ນິຄມນກຖາວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນໍ ກຕ຺ວາ ອິທານິ ຕໍ ນິຄເມນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ‘‘ໂຍ ກປ຺ປໂກຏີຫິປິ ອປ຺ປເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ) ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ນວສງ຺ຄຫິຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ ວຈນປຣິໂຍສານານໍ ອກ຺ຂຣປທພ຺ຍຎ຺ຊນານໍ ສມຸທາຍຠູເຕນ ວຈນກ຺ກເມນ, ສມຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄຂນ຺ຘກປຣິວາຣວິຠຕ຺ຕິເທສນນ຺ຕິ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ເຄນ ຈ ຂນ຺ຘເກນ ຈ ປຣິວາເຣນ ຈ ວິຠຊິຕພ຺ພເທສນໍ ວິນຍປິຏກນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນາໂຖຕິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຫິຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ຍາຈນຏ຺ເຐນ ຈ ກິເລສານໍ ອຸປຕາປນຏ຺ເຐນ ຈ ເວເນຍ຺ຍານໍ ຫິຕສຸຂໍ ອາສີສນຏ຺ເຐນ ຈ ຈິຕ຺ຕິສ຺ສຣິຍຏ຺ເຐນ ຈ ນາໂຖ. ເວເນຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິເນຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ເວເນຍ຺ຍໍ. ຊິໂນຕິ ປຎ຺ຈມາຣານໍ ຊິຕຏ຺ເຐນ ຊິໂນ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ນາໂຖ ເວເນຍ຺ຍໍ ວິເນນ຺ໂຕ ຊິໂນ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄຂນ຺ຘກປຣິວາຣວິຠຕ຺ຕິເທສນໍ ຍໍ ວິນຍປິຏກໍ ອາຫາຕິ.

ສມຘິກສຕ຺ຕວີສຕິສຫສ຺ສມຕ຺ເຕນາຕິ ສຫ ອຘິເກນ ສຕ຺ຕສຫສ຺ສປ຺ປມາເຓນ ຈ ວີສຕິສຫສ຺ສປ຺ປມາເຓນ ຈ ຄນ຺ເຖນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ວິນຍປິຏກສ຺ສ. ສມນ຺ຕປາສາທິກາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ປສາທໍ ວຫິກາ, ຊນິກາ ວາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ໂຍຊນາ – ຕສ຺ສ ສມຘິກສຕ຺ຕວີສຕິສຫສ຺ສມຕ຺ເຕນ ຄນ຺ເຖນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາ ນາມ ສໍວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາຕິ.

ຕຕ຺ຣິທນ຺ຕິ ຕຕ຺ຣ ອິທໍ. ‘‘ຕຕ຺ຣາ’’ຕິ ປທໍ ປຸຣິມວຈນາເປກ຺ຂໍ. ຕຕ຺ຣ ‘‘ສມນ຺ຕປາສາທິກາ ນາມາ’’ຕິ ວຈເນຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ສມນ຺ຕປາສາທິກຕ຺ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ ໂຫຕິ ‘‘ອິທມ຺ປິ ສີລສ຺ມິ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໑໙໔ ອາທໂຍ) ວິຍ, ສມນ຺ຕປາສາທິກຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາຕຕ຺ຣ ‘‘ສມນ຺ຕປາສາທິກາ ນາມາ’’ຕິ ວຈເນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ອິທໍ ສມນ຺ຕປາສາທິກຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອຍໍ ສມນ຺ຕປາສາທິກຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາຈຣິຍປຣໍປຣໂຕຕິອາທີສຸ ຄາຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ ນວວິຘໍ ວິເສສນປທໍ ‘‘ນ ທິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ສມ຺ປສ຺ສຕນ຺ຕິ ສມ຺ມາ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ວິຎ຺ຎູນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍໂຕຕິ ຍສ຺ມາ, ນ ທິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສໍວຓ຺ຓນາຍໍ. ສມນ຺ຕປາສາທິກາຕ຺ເວວາຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາ ອິຕິ ເອວ ນາມ. ວິນຍສ຺ສາຕິ ວິນຍປິຏກສ຺ສ. ວິເນຍ຺ຍທມນກຸສເລນາຕິ ວິເນຍ຺ຍານໍ ທມເນ ເຉເກນ. ໂລກນາເຖນາຕິ ໂລການໍ ນາເຖນ. ໂລກມນຸກມ຺ປມາເນນາຕິ ໂລກໍ ອນຸກມ຺ປມາເນນ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ອາຈຣິຍປຣໍປຣໂຕ…ເປ… ວິຠງ຺ຄນຍເຠທທສ຺ສນໂຕ ສມ຺ປສ຺ສຕໍ ວິຎ຺ຎູນໍ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ອປາສາທິກໍ ຍໂຕ ນ ທິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ວິເນຍ຺ຍທມນກຸສເລນ ໂລກນາເຖນ ໂລກມນຸກມ຺ປມາເນນ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິນຍສ຺ສ ອຍໍ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຕ຺ເວວ ສໍວຓ຺ຓນາ ປວຕ຺ຕາຕິ.

ຕິສ຺ໂສປິ ອິມາ ສີຫຬຏ຺ຐກຖາໂຍ ສຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘມິຕ຺ໂຕ…ເປ… ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ‘‘ພຸທ຺ຘມິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນາເມນ ວິສ຺ສຸຕສ຺ສ ຍສສ຺ສິໂນ ວິນຍຎ຺ຎຸສ຺ສ ຘີຣສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສຸຕ຺ວາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ອາຣທ຺ຘາ’’ຕິ ປເທ ປຸພ຺ພກາລກິຣິຍາວິເສສນໍ.

ມຫາເມຆວນຸຍ຺ຍາເນ ຠູມິຠາເຄ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ສຕ຺ຖຸ ມຫາໂພຘິວິຠູສິໂຕ ໂຍ ມຫາວິຫາໂຣ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ.

ຕສ຺ສ ມຫາວິຫາຣສ຺ສ ທກ຺ຂິເຓ ທິສາຠາເຄ ປຘານຆຣໍ ປຘານຆຣນາມກໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ສຸຈິຈາຣິຕ຺ຕສີເລນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ເສວິຕໍ ຍໍ ປຣິເວຓໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຍີຕິ ໂຍຊນາ.

ໂກນາໂມ ກາຣຍີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຬາຣກຸລສມ຺ຠູໂຕ…ເປ… ວິສ຺ສຸໂຕ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸຬາຣກຸລສມ຺ຠູໂຕ ສງ຺ຆຸປຏ຺ຐາຍໂກ ສທາ ອນາກຸລາຍ ສທ຺ຘາຍ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ປສນ຺ໂນ ‘‘ມຫານິຄມສາມີ’’ຕິ ວິສ຺ສຸໂຕ ອຸປາສໂກ ກາຣຍີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ກໍ ກາຣຍີຕິ ອາຫ ‘‘ຈາຣຸ…ເປ… ສມ຺ປນ຺ນສລິລາສຍ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈາຣຸປາກາຣສໍຈິຕໍ ໂສເຠນ ປາກາເຣນ ສຸຏ຺ຐຸ ຈິຕໍ ຈິນິຕໍ ມໂນຣມໍ ສີຕຈ຺ຉາຍຕຣູເປຕໍ ສີຕຈ຺ຉາເຍນ ຣຸກ຺ເຂນ ອຸເປຕໍ ສມ຺ປນ຺ນສລິລາສຍໍ ມຘຸຣຊລາຘາຣໍ ຍໍ ປາສາທໍ ກາຣຍີຕິ ໂຍຊນາ. ມຫານິຄມສາມິໂນ ຕຕ຺ຣ ປາສາເທ ວສຕາມຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ກໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ກີທິສາ ກາ ອາຣທ຺ຘາຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຈິສີລສມາຈາຣໍ…ເປ… ວິນຍວຓ຺ຓນາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຸຈິສີລສມາຈາຣໍ ພຸທ຺ຘສິຣິວ຺ຫຍໍ ເຖຣໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິທ຺ຘາ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉຍາທີຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ຍາ ວິນຍວຓ຺ຓນາ ອາຣທ຺ຘາຕິ ໂຍຊນາ.

ກິໍນາມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ກຕເມ ສໍວຈ຺ຉເຣ ອາຣທ຺ຘາ, ກິສ຺ມິໍ ກາເລ ປຣິນິຏ຺ຐິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ປາລຍນ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ປຣິນິຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສກລໍ ລງ຺ກາທີປໍ ນິຣພ຺ພຸທໍ ກຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປາລຍນ຺ຕສ຺ສ ສິຣິນິວາສສ຺ສ ສິຣິປາລຍສສ຺ສິໂນ ຣຎ຺ໂຎ ຊຍສໍວຈ຺ຉເຣຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມວີສຕິເມ ເຂເມ ຊຍສໍວຈ຺ຉເຣ ອຍໍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາ ອາຣທ຺ຘາ, ເອກວີສມ຺ຫິ ຣຎ຺ໂຎ ເອກວີສຕິເມ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ສຕິ ປຣິນິຏ຺ຐິຕາຕິ ໂຍຊນາ.

ຍຖາ ອຕ຺ຕໂນ ສໍວຓ຺ຓນາ ນິຣຸປທ຺ທວາ ສີຆໍ ນິຏ຺ຐໍ ອຸປຄຕາ, ເອວໍ ໂລກສ຺ສ ຘມ຺ມູປສໍຫິຕາ ສີຆໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕູຕິ ອາສີສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸປທ຺ທວາກຸເລ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຸປທ຺ທວາກຸເລ ອຸປທ຺ທເວຫິ ອາກຸເລ ໂລເກ ສຕ຺ຕໂລເກ ນິຣຸປທ຺ທວໂຕ ອຸປທ຺ທວວິຣຫໂຕ ຍຖາ ອຍໍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາ ເອກສໍວຈ຺ຉເຣເນວ ນິຏ຺ຐໍ ອຸປາຄຕາ, ເອວໍ ສພ຺ພສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອາຣທ຺ຘາ ສພ຺ເພປິ ຘມ຺ມູປສໍຫິຕາ ອຕ຺ຖາ ນິຣຸປທ຺ທວາ ສີຆໍ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕູຕິ ໂຍຊນາ.

ອຕ຺ຕນາ ສມາຈິຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ເຖ ປຣິຓາມນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຈິຣຏ຺ຐິຕຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຣຏ຺ຐິຕຕ຺ຖໍ ອິມໍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ສທ຺ຘມ຺ມພຫຸມາເນນ ມຍາ ຍຎ຺ຈ ປຸຎ຺ຎໍ ສມາຈິຕໍ, ສພ຺ພສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ສພ຺ເພປິ ປາຓິໂນ ຘມ຺ມຣາຊສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມຣສເສວິໂນ ຠວນ຺ຕຸ.

ສທ຺ຘມ຺ໂມ ຈິຣໍ ຕິຏ຺ຐຕຸ, ເທໂວ ກາເລ ວສ຺ສໍ ວສ຺ສນ຺ໂຕ ຈິຣໍ ປຊໍ ສຕ຺ຕສມູຫໍ ຕປ຺ເປຕຸ. ຣາຊາ ຘມ຺ເມນ ເມທນິໍ ຣກ຺ຂຕູຕິ ໂຍຊນາ. ອິຕິສທ຺ໂທ ປຣິສມາປນຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ປຣິນິຏ຺ຐໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອາປນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສທ຺ຘາ ຈ ພຸທ຺ຘິ ຈ ວີຣິຍຎ຺ຈ ສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວີຣິຍານິ, ວິສຸທ຺ຘານິ ຈ ຕານິ ສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວີຣິຍານິ ເຈຕິ ວິສຸທ຺ຘສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວີຣິຍານິ, ປຣມານິ ຈ ຕານິ ວິສຸທ຺ຘສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວີຣິຍານິ ເຈຕິ ປຣມວິສຸທ຺ຘສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວີຣິຍານິ, ເຕຫິ ປຣິມຓ຺ຑິໂຕ ປຣມວິສຸທ຺ຘສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວີຣິຍປຏິມຓ຺ຑິໂຕ, ເຕນ, ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສີລຎ຺ຈ ອາຈາໂຣ ຈ ອຊ຺ຊວຎ຺ຈ ມທ຺ທວຎ຺ຈ ສີລາຈາຣຊ຺ຊວມທ຺ທວານິ, ຕານິ ອາທີນິ ເຍສໍ ເຕຕິ ສີລາຈາຣຊ຺ຊວມທ຺ທວາທໂຍ, ອາທິສທ຺ເທນ ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ຈາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ເຕເຍວ ຄຸຓາຕິ ສີລາຈາຣຊ຺ຊວມທ຺ທວາທິຄຸຓາ, ເຕສໍ ສມຸທໂຍຕິ ສີລາຈາຣຊ຺ຊວມທ຺ທວາທິຄຸຓສມຸທໂຍ, ເຕນ ສມຸທິໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ປາກໂຏຕິ ສີລາຈາຣຊ຺ຊວມທ຺ທວາທິຄຸຓສມຸທຍສມຸທິໂຕ, ເຕນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ສກສມໂຍ ຈ ສມຍນ຺ຕໂຣ ຈ ສກສມຍສມຍນ຺ຕຣາ, ເຕເຍວ ປນ ຄຫນສທິສຕ຺ຕາ ຄຫນນ຺ຕິ ສກສມຍສມຍນ຺ຕຣຄຫນໍ, ຕສ຺ສ ອຊ຺ໂຌຄາຫຓໍ ສກສມຍສມຍນ຺ຕຣຄຫນຊ຺ໂຌຄາຫຓໍ, ຕສ຺ມິໍ ສມຕ຺ໂຖ ສກສມຍສມຍນ຺ຕຣຄຫນຊ຺ໂຌຄາຫຓສມຕ຺ໂຖ. ເຕນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິເສເສນ ອຎ຺ຊຕິ ປາກຏໍ ກໂຣຕີຕິ ວິຍຕ຺ໂຕ, ປຸຄ຺ຄໂລ, ວິຍຕ຺ຕສ຺ສ ອິທໍ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ, ສຕິ. ປຎ຺ຎາ ຈ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄເຕນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມນ຺ນາຄເຕນ ເຖເຣນາຕິ ໂຍຊນາ.

ຕີຓິ ປິຏການີຕິ ຕິປິຏກໍ, ຕເມວ ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ປຣິຍຕ຺ຕີຕິ ຕິປິຏກປຣິຍຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ປເຠໂທ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຖຸສາສເນຕິ ຕິປິຏກປຣິຍຕ຺ຕິປເຠທໍ, ຕສ຺ມິໍ. ສຫ ອຏ຺ຐກຖາຍາຕິ ສາຏ຺ຐກຖໍ, ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ, ຕສ຺ມິໍ ສຕ຺ຖຸສາສເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຕ຺ຖຸໂນ ປຣິຍຕ຺ຕິປຏິປຕ຺ຕິປຏິເວຘວເສນ ຕິວິຘໍ ສາສນໍ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ, ພ຺ຍາໂສປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ, ຕສ຺ມິໍ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ‘‘ອປ຺ປຏິຫຕ’’ອິຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ອປ຺ປຏິຫຕໍ ຎາຓໍ ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓໍ, ອິທໍ ຕສ຺ມິໍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາກາເລ ເຖຣສ຺ສ ປຏິເວຘຎາຓາຠາວໂຕ ສຸຕມຍຈິນ຺ຕາມຍຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓສ຺ສ ປຠາໂວ ເອຕສ຺ສາຕິ ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓປຠາໂວ, ເຕນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມຫນ຺ຕໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓເມຕສ຺ສາຕິ ມຫາເວຍ຺ຍາກຣໂຓ, ອິມິນາ ສິກ຺ຂານິຣຸຕ຺ຕິອາທີຫິ ຉຬງ຺ເຄ ມຫນ຺ຕເວຍ຺ຍາກຣເຓ ເຖຣສ຺ສ ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓປຠາວຕໍ ທສ຺ເສຕິ, ເຕນ ມຫາເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ກຣຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຐານໍ ກຣິຍຕິ ອຸຈ຺ຈາຣິຍຕິ ເອຕ຺ຖ, ເອເຕນາຕິ ວາ ວຈນຕ຺ເຖນ, ກຣຓສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິ, ຕາຍ ຊນິຕໍ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕໍ. ສຸເຂນ ເຖຣມຸຂໂຕ ວິນິຄ຺ຄຕໍ ສຸຂວິນິຄ຺ຄຕໍ, ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິເຕນ ເຫຕຸຠູເຕນ ສຸຂວິນິຄ຺ຄຕໍ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕສຸຂວິນິຄ຺ຄຕໍ. ມຘຸຣວຈນຎ຺ຈ ອຸທາຣວຈນຎ຺ຈ ມຘຸໂຣທາຣວຈນໍ, ປຸພ຺ພປເທ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລໂປ, ອິມິນາ ເກຏຸຠປກຣເຓ (ສຸໂພຘາລໍກາເຣ ໑໒໗-໑໔໒ ຄາຖາສຸ) ວຸຕ຺ເຕສຸ ທສສຸ ສທ຺ທຄຸເຓສຸ ມຘຸຣຕາຄຸເຓນ ຈ ອຸທາຣຕາຄຸເຓນ ຈ ສມນ຺ນາຄຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕສຸຂວິນິຄ຺ຄຕຎ຺ຈ ຕໍ ມຘຸໂຣທາຣວຈນຎ຺ເຈຕິ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕສຸຂວິນິຄ຺ຄຕມຘຸໂຣທາຣວຈນໍ. ອຖ ວາ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕຎ຺ຈ ຕໍ ສຸຂວິນິຄ຺ຄຕມຘຸໂຣທາຣວຈນຎ຺ເຈຕິ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕສຸຂວິນິຄ຺ຄຕມຘຸໂຣທາຣວຈນໍ. ເອລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທຸຣຸຕ຺ຕໂທໂສ, ນຕ຺ຖິ ເອລເມຕສ຺ສາຕິ ເນລາ, ໂສເຍວ ວຓ຺ໂຓ ເນລວຓ຺ໂຓ, ເຕນ ຍຸຕ຺ຕໍ ເນລວຓ຺ຓຍຸຕ຺ຕໍ, ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕສຸຂວິນິຄ຺ຄຕມຘຸໂຣທາຣວຈນໍ ເນລວຓ຺ຓຍຸຕ຺ຕເມຕສ຺ສາຕິ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕສຸຂວິນິຄ຺ຄຕມຘຸໂຣທາຣວຈນເນລວຓ຺ຓຍຸຕ຺ໂຕ, ເຖໂຣ. ວິເສສນປຣປທສມາໂສ, ເນລວຓ຺ຓຍຸຕ຺ຕກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິ ຊນິຕສຸຂວິນິຄ຺ຄຕມຘຸໂຣທາຣວຈໂນຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ, ເຕນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຣິສາຍ ໂສເຕນ ອນຸຣູປຕ຺ຕາ, ມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຣິສາຍ ວິສາຣທຕ຺ຕາຕິ ຍຸຕ຺ຕມຸຕ຺ຕໍ, ວຈນໍ, ຕໍ ວທຕິ ສີເລນາຕິ ຍຸຕ຺ຕມຸຕ຺ຕວາທີ, ເຕນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ກມ຺ມສສ຺ສຕອຸຈ຺ເຉທອິສ຺ສຣນິມ຺ມານາທິວເສນ ນານາ ວາທາ ເອເຕສນ຺ຕິ ວາທິໂນ, ນານາວາທາ ຊນາ, ວາທີນໍ, ວາທີສຸ ວາ ວໂຣ ກມ຺ມກິຣິຍວາທຕ຺ຕາຕິ ວາທິວໂຣ, ເຕນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖໍ ວຓ຺ເຓຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕ຺ຕາ ມຫນ຺ໂຕ ກວິ ມຫາກວິ, ເຕນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອຕ຺ຖຘມ຺ມນິຣຸຕ຺ຕິປຏິຠານວເສນ ປຠິນ຺ນາຍ ປຏິສມ຺ຠິທາຍ ປຣິວາຣິໂຕຕິ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິທາປຣິວາໂຣ, ຕສ຺ມິໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈ ຉຬຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາ, ຕາ ອາທໂຍ ເຍສໍ ເຕຕິ ຉຬຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາທໂຍ, ອາທິສທ຺ເທນ ເຕວິຊ຺ຊາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຉຬຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາທໂຍ ປເຠທາ ເອຕສ຺ສາຕິ ຉຬຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາທິປ຺ປເຠໂທ, ໂສເຍວ ຄຸໂຓ ຉຬຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາທິປ຺ປເຠທຄຸໂຓ, ເຕນ ປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ຉຬຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາທິປ຺ປເຠທຄຸຓປຏິມຓ຺ຑິໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສານໍ ຌານລາຠິອາທີນໍ ຘມ຺ໂມ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ, ອຖ ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາຕຘມ຺ມໂຕ ອຸຕ຺ຕຣີຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ, ຌານາທິຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ມິໍ, ‘‘ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕ’’ ອິຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ ພຸທ຺ຘິ ເອເຕສນ຺ຕິ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕພຸທ຺ຘິໂນ, ເຕສໍ ເຖຣານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຖຣານໍ ວໍເສ ປກາເຣນ ທິປ຺ປນ຺ຕິ, ປທີໂປ ວິຍາຕິ ວາ ເຖຣວໍສປ຺ປທີປາ, ເຕສໍ. ຖິໂຣ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາສງ຺ຂາໂຕ ຄຸໂຓ ເອເຕສມຕ຺ຖີຕິ ເຖຣາ, ເຕສໍ, ວໍສາລງ຺ກາຣຠູເຕນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມຫາວິຫາເຣ ວສນສີລາ ວສນຘມ຺ມາ, ວສເນ ສາຘຸກາຣີຕິ ວາ ມຫາວິຫາຣວາສິໂນ, ເຕສໍ, ເຖຣານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວໍເສ ອລງ຺ກາໂຣ, ວໍສສ຺ສ ວາຕິ ວໍສາລງ຺ກາໂຣ, ໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຠູໂຕ, ວໍສາລງ຺ກາຣຠາວໍ ວາ ປຕ຺ໂຕຕິ ວໍສາລງ຺ກາຣຠູໂຕ, ເຕນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ວິປຸລາ ຈ ສາ ວິສຸທ຺ຘາ ເຈຕິ ວິປຸລວິສຸທ຺ຘາ, ວິເສສໂນຠຍປໂທ, ວິປຸລວິສຸທ຺ຘາ ພຸທ຺ຘິ ເອຕສ຺ສາຕິ ວິປຸລວິສຸທ຺ຘພຸທ຺ຘິ, ເຕນ ເຖເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນາມເມວ ນາມເຘຍ຺ຍໍ, ຄຫິຕໍ ນາມເຘຍ຺ຍເມຕສ຺ສາຕິ ຄຫິຕນາມເຘຍ຺ໂຍ, ເຕນ ເຖເຣນ ກຕາ ສມນ຺ຕປາສາທິກາ ນາມ ອຍໍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາ ຕິຏ຺ຐຕູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕາທິໂນ ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ມເຫສິໂນ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ນາມມ຺ປິ ຍາວ ໂລກມ຺ຫິ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ໂລກນິຕ຺ຖຣເຓສີນໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສີລວິສຸທ຺ຘາຍ ນຍໍ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ໂລກສ຺ມິໍ ຕິຏ຺ຐຕູຕິ ໂຍຊນາ.

ອິຕິ ນິຄມນສ຺ສ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິຄມນກຖາ

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

ຣຕນປຸຓ຺ຓນາມສ຺ສ, ປຸຣສ຺ສ ຣາຊຘານິຍາ;

ທກ຺ຂິເຓ ມຸນິຣູປສ຺ສ, ອີສໍປາຈີນນິສ຺ສິເຕ.

ໂຍ ວິຫາໂຣ ສປາສາໂທ, ກາຣິໂຕ ຣາຊເທວິຍາ;

ຍາ ວສຕາ ມຍາ ຕຕ຺ຣ, ກຕາ ປາຈິຕ຺ຍາທິໂຍຊນາ.

ມາປິຕຣຕ຺ນປຸຓ຺ຓສ຺ສ, ສຕ຺ຕຣເສວ ຣາຊິໂນ;

ຊຍວສ຺ເສຏ຺ຐາຣສມ຺ຫິ, ສມ຺ປຕ຺ເຕຍໍ ສຸນິຏ຺ຐິຕາ.

‘‘ຣຕນປຸຓ຺ຓາ’’ຕິວ຺ຫຍສ຺ສ ຣາຊຘານີນຄຣສ຺ສ ທກ຺ຂິຓສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ ປຎ຺ຈໂຍຊນປ຺ປມາເຓ ຐາເນ ທ຺ວີຫິ ມຫາຕຬາເກຫິ ສຸໂສຠິຕສ຺ສ ມິຘິລນາມນຄຣສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ ທິຍຑ຺ຒຄາວຸຕປ຺ປມາເຓ ຐາເນ ອເນກຕາລປນ຺ຕີຫິ ສຸໂສຠິໂຕ ຈຕຸນ຺ນໍ ກຸລານໍ ຣມຓີຍຠູໂຕ ‘‘ກຜ຺ຣູ’’ ອິຕິ ໂວຫຣິໂຕ ໂຍ ໂສ ມຫາຄາໂມ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ຕຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຊາເຕນ ສີລາທິຄຸເຓຫິ ປສໍສິເຕນ ‘‘ຊາຄໂຣ’’ຕິ ຄຣູຫິ ຄຫິຕນາມເຘຍ຺ເຍນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຣາຊູຫິ ຣາຊມຸທ຺ທິນາ ລຎ຺ຉິເຕນ ເມ ກຕາຍໍ ປາຈິຕ຺ຍາທິວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ຊິນຈກ຺ເກ ເຕຣສາຘິກຈຕຸວສ຺ສສຕາຘິກໍ ທ຺ວິສຫສ຺ສໍ, ສກ຺ກຣາເຊ ປນ ເອກຕິໍສາຘິກທ຺ວິວສ຺ສສຕາຘິກໍ ສຫສ຺ສໍ ຄິມ຺ຫາເນ ເຊຏ຺ຐມາເສ ຊຸຓ຺ຫປກ຺ຂສ຺ສ ປຎ຺ຈເມ ສຸກ຺ກວາເຣ ນິຏ຺ຐໍ ປຕ຺ຕາ ອນາຍາເສນາຕິ.

ໂຍຊນາຍ ອິມິສ຺ສາຫໍ, ຣຈນສ຺ສານຸຠາວໂຕ;

ຠເວຍ຺ຍາເນກຊາຕີສຸ, ປິຏກຕ຺ຕຍຘາຣໂກ.

ກຸສໂລ ຈຸຠຍຕ຺ເຖສຸ, ປຣິສາສຸ ວິສາຣໂທ;

ສມິຊ຺ຌນ຺ຕຸ ສຸສງ຺ກປ຺ປາ, ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ສພ຺ພປາຓິນໍ.

ວປ຺ປາທິມນຕິກ຺ກມ຺ມ, ສມ຺ມາ ເທໂວ ປວສ຺ສຕຸ;

ອຕ຺ຕຊມິວ ຣກ຺ຂນ຺ຕຸ, ຣາຊາໂນ ຈາປິ ເມທິນິນ຺ຕິ.

ອິຕິ ຠທນ຺ຕຊາຄຣຕ຺ເຖເຣນ ກຕາ

ປາຈິຕ຺ຍາທິວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.