໖. ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍກຖາ

໑໐. ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ກາຣເຓນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ນິກ຺ກິເລໂສ ຊາຕິ ສຠາໂວ ອິມສ຺ສາຕິ ນິກ຺ກິເລສຊາຕິໂກ. ‘‘ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ເຕປິ ອຕ຺ຖໂຕ ອນາວຣຓຎາຓເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ. ອິໂຕຕິ ‘‘ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຣິວິຕກ຺ກທິວສໂຕ, ເຫຏ຺ຐາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເທວຕາ ປນ ອາຬາຣສ຺ສ ກາລງ຺ກຣຓເມວ ຊານາຕິ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠາວໍ. ຠຄວາ ປນ ສພ຺ພໍ ຊານາຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ປຣິຫີນຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ມຫາຊານິໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ຫາຘາຕຸຍາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສາຕິ ອາຬາຣສ຺ສ. ມຫຕີ ຊານິອສ຺ສາຕິ ‘‘ມຫາຊານິໂກ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ກກາຣສ຺ສ ຍກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຊານິໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອກ຺ຂເຓຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສາຍ ອໂນກາເສ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫິຍ຺ໂຍຕິ ອນນ຺ຕຣາຕີຕາເຫ. ໂສປີຕິ ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕປິ. ປິສທ຺ໂທ ອາຬາຣາເປກ຺ໂຂ. ຕຕ຺ຖ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ຍາວອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນຌານລາຠີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ຍາວເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນຌານລາຠີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ພຫຸກາຣາ’’ຕິ ຈ ‘‘ພຫູປກາຣາ’’ຕິ ຈ ປາຐສ຺ສ ທ຺ວິຘາ ຍຸຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພຫຸກາຣາຕິ ພຫູປກາຣາ’’ຕິ. ເປສິຕຕ຺ຕຠາວໍ ມນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ປຫິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕສທ຺ໂທ ກາຍວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໑໑. ອນ຺ຕຣາສທ຺ເທນ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ຄຍໍ, ໂພຘິ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສາມ຺ຍຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຄຍາຍ ຈ ໂພຘິມຓ຺ຑສ຺ສ ຈາ’’ຕິ.

ຄາຖາຍ ຈຕູສຸ ສພ຺ພສທ຺ເທສຸ ທຸຕິໂຍ ສພ຺ພສທ຺ໂທ ອນວເສສຕ຺ໂຖ, ເສສາ ສາວເສສຕ຺ຖາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພໍ ເຕຠູມກຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິ. ວຈນຕ຺ໂຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍວ. ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສາປິ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຓ຺ຫາກ຺ຂເຍ ນິພ຺ພາເນ’’ຕິ. ສຍໍສທ຺ໂທ ອຕ຺ຕປຣິຍາໂຍ, ອຠິຎ຺ຎາຍສທ຺ໂທ ຕຸ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍນ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕນາວ ຊານິຕ຺ວາ’’ຕິ. ‘‘ສພ຺ພໍ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຎາຘາຕຸຍາ ກມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຍໍ ເມ ອາຈຣິໂຍ’’ຕິ ອຸທ຺ທິສນາກາຣທສ຺ສນໍ.

‘‘ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ’’ຕິ ອິມິນາ ໂລກິຍຘມ຺ເມ ປນ ອາຈຣິໂຍ (ມິ. ປ. ໔.໕.໑໑) ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສທ຺ໂທ ປຏິຠາຄຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຠາຄປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ. ສທິສປຸຄ຺ຄໂລ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີຕິຠູໂຕຕິ ສີຕິ ຫຸຕ຺ວາ ຠູໂຕ, ສີຕິຠາວໍ ວາ ປຕ຺ໂຕ.

ກາສີນນ຺ຕິ ພຫຸວຈນວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຊນປທານໍ ນາມໍ. ຊນປທສມູຫສ຺ສ ຣຏ຺ຐນາມຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາສິຣຏ຺ເຐ’’ຕິ. ‘‘ນຄຣ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຸຣສທ຺ໂທ ນຄຣປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິລາຠາຍາຕິ ປຏິລາຠາປນຕ຺ຖາຍ. ‘‘ເຠຣິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ທຸນ຺ທຸຠິສທ຺ໂທ ເຠຣິວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຠຣິ ຫິ ‘‘ທຸໍທຸ’’ນ຺ຕິສທ຺ເທນ ອຸຠິ ປູຣຓເມຕ຺ຖາຕິ ທຸນ຺ທຸຠີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທກາຣຣກາຣານໍ ສໍໂຍຄໍ ກຕ຺ວາ ທຸນ຺ທ຺ຣຸຠີຕິປິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອປາໂຐເຍວ. ‘‘ປຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຫາຣສທ຺ເທນ ອາຫຎ຺ຎິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາປຸພ຺ພຫນຘາຕຸຍາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ສ຺ສາມິສທ຺ເທນ ອຊ຺ຊຕນິອິໍວິຠຕ຺ຕິຍາ ອນາຄຕກາເລ ປວຕ຺ຕຠາວໍ, ອິຕິສທ຺ເທນ ຄມນາກາຣວາຈກສ຺ສ ອິຕິສທ຺ທສ຺ສ ໂລປຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

ອນນ຺ຕຊິໂນຕິ ອນນ຺ຕສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປທຏ຺ຐານຠູເຕນ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓນ ສພ຺ພກິເລສາຣີນໍ ຊິຕວາ, ເອເຕນ ຜລູປຈາເຣນ ອນນ຺ຕຊິນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຫຸເວຍ຺ຍ ປາວຸໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຫຸເວຍ຺ຍ ອປິ ອາວຸໂສ’’ຕິ ປທວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ຫຸຘາຕຸ ສຕ຺ຕຕ຺ຖວາຈໂກ, ອປິສທ຺ໂທ ເອວໍນາມວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ອາວຸໂສ ‘‘ເອວໍ ນາມ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ວກາຣສ຺ສ ປກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຫຸເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ປາໂຐປິ ຍຸຊ຺ຊຕິເຍວ.

໑໒. ‘‘ອຕ຺ຖາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ພາຫຸລ຺ລສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ພາຫຸລ຺ລິໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຘານໂຕຕິ ທຸກ຺ກຣຈຣິຍາຍ ປທຫນໂຕ. ‘‘ຠຏ຺ໂຐ’’ຕິ ອິມິນາ ວິພ຺ຠນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປຸພ຺ພຠມຸຘາຕຸຍາ ອນວຏ຺ຐານຕ຺ໂຖ ນາມ ອຕ຺ຖໂຕ ຠຏ຺ໂຐຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂສຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສຕສທ຺ທສ຺ສ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທິວາຈກຕ຺ຕາ ‘‘ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຣິຍາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຣິຍນໍ ຈຣຓໍ ອິຣິຍາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທຸກ຺ກຣຈຣິຍາຍາ’’ຕິ. ອຠິຊານາຖ ໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ໂນສທ຺ໂທ ນຸສທ຺ທຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອຠິຊານາຖ ນູ’’ຕິ. ວາກ຺ຍນ຺ຕິ ວາຈກໍ. ສຎ຺ຎາເປຕຸນ຺ຕິປທສ຺ສ ສຎ຺ຎາປນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຫໍ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ.

໑໓. ອິໂຕຕິ ‘‘ຈກ຺ຂຸກຣຓີ’’ຕິອາທິໂຕ. ປທຕ຺ຖໂຕຕິ ປທໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ, ປທານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ວາ. ອິໂຕຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂຕ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕກຖນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕວເສນ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ.

໑໘. ເທວຕາໂກຏີຫີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມສງ຺ຂາຕາຫິ ເທວຕາໂກຏີຫິ. ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສາວ ເອຫິຠິກ຺ຂຸອຸປສມ຺ປທາຕິ ໂຍຊນາ.

໑໙. ທຸຕິຍທິວເສ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ທຸຕິຍທິວເສ’’ຕິອາທິ ປາຏິປທທິວສໍ ອຸປນິຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປກ຺ຂສ຺ສາຕິ ອາສຬ຺ຫີມາສກາຬປກ຺ຂສ຺ສ. ສພ຺ເພວ ເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍຊນາ. ອນຕ຺ຕສຸຕ຺ເຕນາຕິ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓສຸຕ຺ຕນ຺ເຕນ (ມຫາວ. ໒໐; ສໍ. ນິ. ໓.໕໙).

ປຎ຺ຈມິຍາ ປກ຺ຂສ຺ສາຕິ ປກ຺ຂສ຺ສ ປຎ຺ຈມິຍາ. ໂລກສ຺ມິນ຺ຕິ ສຕ຺ຕໂລເກ. ‘‘ມນຸສ຺ສອຣຫນ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ເທວອຣຫນ຺ໂຕ ພຫູຕິ ທສ຺ເສຕິ.