໑. ໂພຘິກຖາ

ເອວູຠໂຕວິຠງ຺ຄສ຺ສ, ກຕ຺ວານ ໂຍຊນານຍໍ;

ມຫາວຄ຺ຄຂນ຺ຘກສ຺ສ, ກຣິສ຺ສໍ ໂຍຊນານຍໍ.

ອຸຠິນ຺ນນ຺ຕິ ອຸຠເຍສໍ. ປາຕິໂມກ຺ຂານນ຺ຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂວິຠງ຺ຄານໍ. ປາຕິໂມກ຺ຂຄຫເຓນ ເຫຕ຺ຖ ເຕສໍ ວິຠງ຺ໂຄປິ ຄຫິໂຕ ອເຠເທນ ວາ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລປວເສນ ວາ. ຂນ຺ຘກນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິສມູຫໍ. ຂນ຺ຘສທ຺ໂທ ເຫຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາຈໂກ. ວິນຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ‘‘ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ. ເຕສໍ ສມູໂຫ ຂນ຺ຘໂກ. ອຖວາ ຂນ຺ໂຘຕິ ຣາສິ. ຂນ຺ຘສທ຺ໂທ ຫິ ຣາສຕ຺ຖວາຈໂກ. ວິນຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິຣາສິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ. ກກາໂຣ ປກາສກວາຈໂກ. ຂນ຺ຘານໍ ວິນຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິຣາສີນໍ ໂກ ປກາສໂກຕິ ຂນ຺ຘໂກ, ຕໍ ຂນ຺ຘກໍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ອຸຠິນ຺ນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂານໍ ສງ຺ຄີຕິສມນນ຺ຕຣໍ ຂນ຺ຘໂກວິທາ ຂນ຺ຘເກສຸ ກຸສລາ ມຫາເຖຣາ ຍໍ ຂນ຺ຘກໍ ສງ຺ຄາຍິໍສຸ, ຕສ຺ສ ຂນ຺ຘກສ຺ສ ທານິ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ຍສ຺ມາ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຂນ຺ຘກສ຺ສ ອຍໍ ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ໂຫຕີຕິ.

ເຍ ອຕ຺ຖາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫິສທ຺ໂທ ປທາລງ຺ກາໂຣ. ເຍສນ຺ຕິ ປທານໍ. ເຕຕິ ເຕ ອຕ຺ເຖ. ຠເວຕິ ຠເວຍ຺ຍ, ຠວິຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສນ຺ຕິ ອຕ຺ຖານໍ. ກິນ຺ຕິ ກິໍ ປໂຍຊນໍ. ເຕຕິ ອຕ຺ເຖ, ຎາຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖວາ ເຕຕິ ອຕ຺ຖາ, ອວຓ຺ຓິຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສໍເຍວາຕິ ອຕ຺ຖານເມວ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ປທຠາຊນີເຍ ເຍສໍ ປທານໍ ເຍ ອຕ຺ຖາ ຠຄວຕາ ປກາສິຕາ, ເຕສໍ ປທານນ຺ຕິ ປາຐເສໂສ, ເຕ ອຕ຺ເຖ ປຸນ ວເທຍ຺ຍາມ ເຈ, ກທາ ປຣິໂຍສານໍ ສໍວຓ຺ຓນາຍ ປຣິນິຏ຺ຐານໍ ຠເວ, ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຍ ເຈວ ອຕ຺ຖາ ອຸຕ຺ຕານາ, ເຕສໍ ສໍວຓ຺ຓນາຍ ກິໍ ປໂຍຊນໍ, ນ ປໂຍຊນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຘິປ຺ປາຍານຸສນ຺ຘີຫິ ຈ ອຘິປ຺ປາເຍນ ຈ ອນຸສນ຺ຘິນາ ຈ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ຈ ເຍ ປນ ອຕ຺ຖາ ອນຸຕ຺ຕານາ, ເຕ ອຕ຺ເຖ, ອຕ຺ຖາ ວາ ອວຓ຺ຓິຕາ ຍສ຺ມາ ຎາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍເຍວ ອຕ຺ຖານໍ ອຍໍ ສໍວຓ຺ຓນານໂຍ ໂຫຕີຕິ. ອິຕິສທ຺ໂທ ປຣິສມາປນຕ຺ໂຖ.

໑. ‘‘ເຕນ…ເປ… ເວຣຎ຺ຊາຍ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໑) ກຣຓວຈເນ ວິເສສກາຣຓມຕ຺ຖິ ວິຍ, ‘‘ເຕນ…ເປ… ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ນຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ອສທິໂສປມາຍໍ. ກິຎ຺ຈາປິສທ຺ໂທ ຄຣຫຕ຺ຖໂຊຕໂກ, ປນ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວນຕ຺ຖໂຊຕໂກ. ‘‘ກຣຓວຈເນເນວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວກາເຣນ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ວາ ຠຸມ຺ມວຈນໍ ວາ ນິວາເຣຕິ. ອຠິລາໂປຕິ ອຠິມຸຂໍ ອຕ຺ຖໍ ລປຕີຕິ ອຠິລາໂປ, ສທ຺ໂທ. ອາທິໂຕຕິ ເວຣຎ຺ຊກຓ຺ຑໂຕ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ອຸຣຸເວລາຍ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໍ. ‘‘ອຎ຺ເຎສຸປີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິໂຕ ປເຣສູ’’ຕິ.

ຍທິ ວິເສສກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ກິໍ ປເນຕສ຺ສ ວຈເນ ປໂຍຊນນ຺ຕິ ໂຈເທນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກິໍ ປເນຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ເອຕສ຺ສາຕິ ‘‘ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ອຸຣຸເວລາຍ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນສ຺ສ. ນິທານທສ຺ສນໍ ປໂຍຊນໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸມາຫ ‘‘ຍາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຍາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ເຈວ ຍາ ອຸປສມ຺ປທາ ຈ ຠຄວໂຕ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ໂຍຊນາ. ຍານິ ຈ ອນຸຎ຺ຎາຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕານີຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາທີນິ. ອຠິສມ຺ໂພຘິນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓປທຏ຺ຐານໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓປທຏ຺ຐານໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓຎ຺ຈ. ໂພຘິມຫາມຓ຺ເຑຕິ ມຫນ຺ຕານໍ ມຄ຺ຄຎາຓສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓານໍ ປສນ຺ນຏ຺ຐາເນ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ຍໍ ‘‘ເຕນ ສມເຍນ ອຸຣຸເວລາຍ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ. ອຸຣຸເວລາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຣຸສທ຺ໂທ ມຫນ຺ຕປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາເວລາຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ວາລິກຣາສິມ຺ຫີ’’ຕິ ອິມິນາ ເວລາສທ຺ທສ຺ສ ຣາສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ກາລສີມາທໂຍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຍທິ ປນ ‘‘ອຸຣູ’’ຕິ ວາລິກາຍ ນາມໍ, ‘‘ເວລາ’’ຕິ ມຣິຍາທາຍ, ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ນນຸ ອຸຣຸຍາ ເວລາຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ເວລາຕິກ຺ກມນເຫຕຸ ອາຫຏາ ອຸຣຸ ອຸຣຸເວລາ’’ຕິ. ອິມິນາ ເວລາຍ ອຕິກ຺ກໂມ ເວລາ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລປວເສນ, ເວລາຍ ອາຫຏາ ອຸຣຸ ອຸຣຸເວລາ ປທວິປຣິຍາຍວເສນາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຸຣຸເວລາຍ’’ນ຺ຕິປເທ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕີເຕ ກິຣາ’’ຕິອາທິ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ຕິ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ນ ສມຓປພ຺ພຊ຺ຊໍ. ກຕິກວຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຣຓໍ ກຕໍ, ກເຕນ ປວຕ຺ຕໍ ກຕິກໍ, ຕເມວ ວຕ຺ຕໍ ກຕິກວຕ຺ຕໍ. ອກໍສຸ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂຍຕິ ໂຍ ໂກຈິ. ອຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ຕນາ ອປໂຣ. ໂສ ອາກິຣຕູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຕ຺ຕປຸເຏນາຕິ ປຓ຺ເຓນ ກເຕນ ປຸເຏນ. ຕໂຕຕິ ກຕິກວຕ຺ຕກຣຓໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ປເທເສ. ຕໂຕຕິ ມຫາວາລິກຣາສິຊນນໂຕ, ປຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນນ຺ຕິ ຕໍ ປເທສໍ. ຕນ຺ຕິ ມຫາວາລິກຣາສິໍ.

‘‘ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສຕ຺ຖຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອຸປຈາຣວເສນ ໂພຘີຕິ ນາມລຠນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂພຘິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອິມິນາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ໂພຘີຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຎາຓໍ ໂພຘິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ໂພຘິມ຺ຫິ, ໂພຘິຍໍ ວາ. ສມີປຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ຣຸກ຺ໂຂປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ນ ມຄ຺ຄຎາຓເມວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມູເລຕິ ອາສນ຺ເນ. ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ອນຸນາສິກໂລປວເສນ ສນ຺ຘີຕິ ອາຫ ‘‘ປຐມໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ. ‘‘ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ປຐມ’’ນ຺ຕິປທສ຺ສ ຠາວນປຸໍສກໍ ທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ພປຐມໍເຍວາຕິ ສພ຺ເພສໍ ຊນານໍ ປຐມເມວ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອໂກ ເອວ ປລ຺ລງ຺ໂກ ເອກປລ຺ລງ຺ໂກຕິ ອວຘາຣຓສມາສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອເກເນວ ປລ຺ລງ຺ເກນາ’’ຕິ. ‘‘ສກິໍ…ເປ… ອາຠຸຊິເຕນາ’’ຕິ ອິມິນາ ອວຘາຣຓຜລໍ ທສ຺ເສຕິ. ປລ຺ລງ຺ໂກຕິ ຈ ອູຣຸພທ຺ຘາສນໍ. ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ ປຏິສໍເວທີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕທງ຺ຄາທີສຸ (ປຏິ. ມ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໑໐໔) ປຎ຺ຈສຸ ວິມຸຕ຺ຕີສຸ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິສງ຺ຂາຕາ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ເອວາຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຜລສມາປຕ຺ຕິສຸຂ’’ນ຺ຕິ. ຜລສມາປຕ຺ຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິ. ສາ ຫິ ວິຣຸທ຺ເຘຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ມຸຈ຺ຈິຕຏ຺ເຐນ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ, ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິສຸຂໍ. ອຖວາ ຕາຍ ຊາຕໍ ສຸຂໍ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ, ສກລກິເລສທຸກ຺ຂູປສມສຸຂໍ. ‘‘ປຏິສໍເວທຍມາໂນ’’ຕິອິມິນາ ‘‘ປຏິສໍເວທີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຓີປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກຕ຺ຕຸຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ສຸຏ຺ຐຸ ວທຕິ ອນຸຠວຕີຕິ ປຏິສໍເວທີ. ປຏິສໍເວທີ ຫຸຕ຺ວາ ນິສີທີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ປຈ຺ຈຍາກາຣນ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊາທິປຈ຺ຈຍານໍ ອຸປ຺ປາທາກາຣໍ. ກສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິອິມິນາ ‘‘ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິປທສ຺ສ ກມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ສຫິເຕ’’ຕິອິມິນາ ສໍສທ຺ທສ຺ສຕ຺ຖໍ. ‘‘ຘມ຺ເມ’’ຕິອິມິນາ ຕສ຺ສ ສຣູປໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມິສ຺ສໍ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອນຸໂລມປຏິໂລມ’’ນ຺ຕິປເທ, ອນຸໂລມປຏິໂລເມສຸ ວາ. ສ຺ເວວ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຕ຺ຕນາ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈກຣຓໂຕ’’ຕິອິມິນາ ອນຸໂລມສທ຺ທສ຺ສ ສຠາວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສ຺ເວວາຕິ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ ເອວ. ຕໍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ. ຕສ຺ສ ອກຣຓໂຕຕິ ອຕ຺ຕນາ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈສ຺ສ ອກຣຓໂຕ. ອິມິນາ ປຏິໂລມສທ຺ທສ຺ສ ສຠາວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທິນາ ປຸຣິມນເຍເນວ. ວາຕິ ອຖວາ. ປວຕ຺ຕິຍາຕິ ສໍສາຣປວຕ຺ຕິຍາ. ອນຸໂລໂມຕິ ອນຸກູໂລ, ອນຸຣູໂປ ວາ. ອິຕໂຣຕິ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍຕ຺ເວວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ. ຕສ຺ສາຕິ ປວຕ຺ຕິຍາ. ປຏິໂລໂມຕິ ປຏິວິຣຸທ຺ໂຘ, ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອນຸໂລມປຏິໂລມ’’ນ຺ຕິປເທ. ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເອວາຕິ ສມ຺ຠວໂຕ ຕສ຺ສ ຜລໍ ວາ ‘‘ສທ຺ທນ຺ຕຣຕ຺ຖາໂປຫເນນ ສທ຺ໂທ ອຕ຺ຖໍ ວທຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ (ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ໑; ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໑; ມ. ນິ. ຏີ. ໑.ມຸລປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ; ສໍ. ນິ. ຏີ. ໑.໑.ໂອຆຕຣຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ; ອ. ນິ. ຏີ. ໑.໑.ຣຸປາທິວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ) ສທ຺ທນ຺ຕຣຕ຺ຖາໂປຫນໍ ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາທິໂຕ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຍາວສທ຺ໂທ ອວຘິວຈໂນ. ຍາວ ອນ຺ຕໍ ປາເປຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິໂຕຕິ ອິເມຫິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ທ຺ວີຫິ ອຕ຺ເຖຫິ. ‘‘ມນສາກາສີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິກາຣໂລປວເສນ ສນ຺ຘີຕິ ອາຫ ‘‘ມນສິ ອກາສີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ມນສາກາສີ’’ຕິປເທ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ. ອິທນ຺ຕິ ອິມໍ ອາກາຣໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທິປາເຐ ອວຍວຕ຺ໂຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ສມາສມຊ຺ເຌ ຕສທ຺ເທນ ປຸພ຺ພປທສ຺ເສວ ລິງ຺ຄວຈນານິ ຄເຫຕພ຺ພານີຕິ ອາຫ ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ຈ ສາ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາ’’ຕິ. ວາກ຺ເຍ ປນ ຕສທ຺ເທນ ປຣປທສ຺ເສວ ລິງ຺ຄວຈນານິ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ’’ຕິປທໍ ‘‘ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’’ຕິປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ. ສພ຺ພປເທສູຕິ ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ສພ຺ເພສຸ ປເທສຸ.

ຍຖາ ປນາຕິ ເຍນາກາເຣນ ປນ. ອິທນ຺ຕິ ອິມໍ ອາກາຣໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ…ເປ… ນິໂຣໂຘ’’ຕິອາທິວາກ຺ເຍ. ອວິຊ຺ຊາຍຕ຺ເວວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຠທ຺ທິໂຍຕ຺ເວວາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ‘‘ຠທ຺ທິໂຍ ອິຕິ ເອວາ’’ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ເອວໍ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ອິຕິ ເອວາ’’ຕິ, ອຖ ໂຂ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕຸ ເອວາ’’ຕິ ກາຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕຸ ເອວາ’’ຕິ. ‘‘ປ ອຕິໂມກ຺ຂໍ ອຕິປໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ນິທານວຓ຺ຓນາ) ວິຍ ອຸປສຄ຺ຄພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວມິຘ ນິປາຕພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ເອວສທ຺ເທນ ສຕ຺ຕຊີວາທໂຍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຕຸສທ຺ໂທ ປກ຺ຂນ຺ຕຣຕ຺ຖໂຊຕໂກ. ອນຸໂລມປກ຺ຂໂຕ ປຏິໂລມສງ຺ຂາຕໍ ປກ຺ຂນ຺ຕຣໍ ມນສາກາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘສທ຺ໂທ ອຍຸຕ຺ຕສມາໂສ, ອຸຕ຺ຕຣປເທນ ຈ ຕຕິຍາສມາໂສຕິ ອາຫ ‘‘ວິຣາຄສງ຺ຂາເຕນ ມຄ຺ເຄນ ອເສສນິໂຣຘາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອເສສສທ຺ທໍ ວິຣາຄສທ຺ເທນ ສມ຺ພນ຺ຘມກຕ຺ວາ ນິໂຣຘສທ຺ເທນ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຄຫຓໍ ອຍຸຕ຺ຕສມາໂສ ນາມ. ‘‘ມຄ຺ເຄນາ’’ຕິອິມິນາ ວິຣາຄສທ຺ທສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ມຄ຺ໂຄ ຫິ ວິຣຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ວິຣາໂຄຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘຕິ ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ເຄນ ນິໂຣຘຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຂາຣານໍ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘຕິ ຈ ອນຸປ຺ປາເທນ ນິໂຣໂຘ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ອວິຊ຺ຊາຍຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ, ເອວໍ ຕຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ເອວເມຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິວຈເນ. ເກວລສທ຺ໂທ ສກລປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ສກລສ຺ສາ’’ຕິ, ອນວເສສສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖວາ ສຕ຺ຕຊີວາທີຫິ ອມິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ອມິສ຺ສຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ສຸທ຺ຘສ຺ສ ວາ’’ຕິ. ‘‘ສຕ຺ຕວິຣຫິຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ສຸທ຺ຘຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຂນ຺ຘສທ຺ໂທ ຣາສຕ຺ຖວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ທຸກ຺ຂຣາສິສ຺ສາ’’ຕິ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍ຺ວາຍ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອວິຊ຺ຊາທິວເສນ…ເປ… ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ ຍ຺ວາຍໍ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ສມຸທໂຍ ຈ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິທິຕເວລາຍນ຺ຕິ ປາກຏເວລາຍໍ ປສິທ຺ຘກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມໍ ອຸທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິມສທ຺ໂທ ວຸຈ຺ຈມານາເປກ຺ໂຂ. ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ວິທິເຕ ສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປຊານນຕາຍາຕິ ປກາເຣນ ຊານນຠາວສ຺ສ. ໂສມນສ຺ສຍຸຕ຺ຕຎາຓສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ໂສມນສ຺ເສນ ເອກຸປ຺ປາທາທິວເສນ ຍຸຕ຺ເຕນ ຎາເຓນ ສມຸຏ຺ຐານໍ, ຍຸຕ຺ຕໍ ວາ ຎາຓສງ຺ຂາຕໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ອຸທານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອຸທານນ຺ຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ອຸທານໍ? ອຸທານຏ຺ເຐນ, ໂມທນຏ຺ເຐນ, ກີຬນຏ຺ເຐນ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິມິທໍ ອຸທານໍ ນາມ? ປີຕິເວຄສມຸຏ຺ຐາປິໂຕ ອຸທາຫາໂຣ. ຍຖາ (ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ) ຫິ ຍໍ ເຕລາທິມິນິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸ ມານໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ວິສນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ‘‘ອວເສໂກ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຎ຺ຈ ຊລໍ ຕຬາກໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ‘‘ໂອໂຆ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວເມວໍ ຍໍ ປີຕິເວຄສມຸຏ຺ຐາປິຕໍ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣໍ ຫທຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ໂສ ອຘິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ອສຓ຺ຐຫິຕ຺ວາ ວຈີທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ປຏິຄ຺ຄາຫກນິຣເປກ຺ໂຂ ອຸທາຫາຣວິເສໂສ ‘‘ອຸທານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕມນວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣສີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸທຘາຕຸສ຺ສ ອຸທາຫາຣຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ຕສ຺ສາຕິ ອຸທານສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຍທາຕິ ເອຕ຺ຖ ທາປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຕ຺ຖວາກ຺ຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ກາເລ’’ຕິ. ຫເວຕິ ‘‘ພ຺ຍຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ປາກຏນ຺ຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຕຸຠວນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປາຕຸນິປາຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ‘‘ຫເວ’’ຕິ ນິປາເຕນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຠູຘາຕຸສ຺ເສວ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ. ອນຸໂລມ ປຏິໂລມ ປຈ຺ຈຍາກາຣ ປຏິເວຘສາຘກາຕິ ອນຸໂລມໂຕ ຈ ປຏິໂລມໂຕ ຈ ປຈ຺ຈຍາກາຣສ຺ສ ປຏິວິຊ຺ຌນສ຺ສ ສາຘກາ. ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາຕິ ໂພຘິຍາ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ປກ຺ເຂ ຠວາ ສຕ຺ຕຕິໍສ ຘມ຺ມາ. ອຖວາ ປາຕຸນິປາເຕນ ສຫ ‘‘ຠວນ຺ຕີ’’ຕິປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປກາສນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ນເຍ ຫເວສທ຺ໂທ ເອກໍສຕ຺ຖວາຈໂກ. ຫເວ ເອກໍເສນາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິສມຍວເສນາຕິ ມຄ຺ຄຎາຓວເສນ. ມຄ຺ຄຎາຓຎ຺ຫິ ຍສ຺ມາ ອຠິມຸຂໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ສເມຈ຺ຈ ອຍຕິ ຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ອຠິສມໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ກິເລສສນ຺ຕາປນຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ອິມິນາ ອາຠຸໂສ ກິເລເສ ຕາເປຕີຕິ ອາຕາໂປຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ນ ວີຣິຍສາມຎ຺ຎໍ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ສມ຺ມປ຺ປຘານວີຣິຍເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ມປ຺ປຘານວີຣິຍວໂຕ’’ຕິ. ອິມິນາ ອາຕາປີຕິ ເອຕ຺ຖ ອີປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວນ຺ຕຸອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌານລກ຺ຂເຓນ ຈາຕິ ກສິຓາທິອາຣມ຺ມຓໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິຊ຺ຌານສຠາເວນ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕນ ຌາເນນ ຈ. ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານລກ຺ຂເຓນ ຈາຕິ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິຊ຺ຌານສຠາເວນ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລສງ຺ຂາເຕນ ຌາເນນ ຈ. ‘‘ພາຫິຕປາປສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ພາຫິໂຕ ອໂຓ ປາໂປ ອເນນາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຓສທ຺ໂທ ຫິ ປາປປຣິຍາໂຍ. ‘‘ຂີຓາສວສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ຕສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຖສ຺ສາຕິ ອຖ ອສ຺ສ, ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາ ເອຕາ ກງ຺ຂາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ…ເປ… ອໂວຈາ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໒) ນເຍນ ຈ ຕຖາ ‘‘ກຕມໍ ນຸ ໂຂ…ເປ… ອໂວຈາ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໒.໓໕) ນເຍນ ຈ ປຈ຺ຈຍາກາເຣ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫຕິ ອຍຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ໂຫ, ທຸປ຺ປຎ຺ໂຫ ເອໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາຕິ ເອວໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ວາ. ຍາ ຈ ໂສຬສ ກງ຺ຂາ (ມ. ນິ. ໑.໑໘; ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) ອາຄຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ກງ຺ຂາຕິ ໂຍຊນາ. ໂສຬສ ກງ຺ຂາຕິ ອຕີຕວິສຍາ ປຎ຺ຈ, ອນາຄຕວິສຍາ ປຎ຺ຈ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວິສຍາ ຉາຕິ ໂສຬສວິຘາ ກງ຺ຂາ. ວປຍນ຺ຕີຕິ ວິ ອປຍນ຺ຕິ, ອິກາຣໂລເປນາຍໍ ສນ຺ຘິ. ວິຕ຺ຍູປສຄ຺ໂຄ ຘາຕ຺ວຕ຺ຖານຸວຕ຺ຕໂກ, ອປຍນ຺ຕິ – ສທ຺ໂທ ອປຄມນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິອິມິນາ ອປຄມນຕ຺ຖເມວ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣນ ທີເປຕິ. ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ຍໂຕ ປຊານາຕິ ສເຫຕຸຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວາກ຺ຍສ຺ສ ປຸພ຺ພວາກ຺ຍກາຣຓຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ສເຫຕຸຘມ຺ມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຫ ອວິຊ຺ຊາທິເຫຕຸນາຕິ ສເຫຕຸ, ສງ຺ຂາຣາທິໂກ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ໂມ. ສເຫຕຸ ຈ ໂສ ຘມ຺ໂມ ຈາຕິ ສເຫຕຸຘມ຺ໂມຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອວິຊ຺ຊາທິເກນາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປຊານາ ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຎາຘາຕຸຍາ ອວໂພຘນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ມາຣຓໂຕສນາທິເກ ອຕ຺ເຖ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ອິຕີຕິ ຕສ຺ມາ, ວປຍນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒. ປຈ຺ຈຍກ຺ຂຍສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈຍານໍ ຂຍຏ຺ຐານສ຺ສ ອສງ຺ຂຕສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຣາຕິ ທຸຕິຍອຸທາເນ. ຂີຍນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍາ ເອຕ຺ຖາຕິ ຂຍໍ, ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຍານໍ ຂຍສງ຺ຂາຕໍ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎາສີ’’ຕິ ອິມິນາ ອເວທີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິທຘາຕຸຍາ ຎາຓຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ອນຸຠວນລາຠາທິເກ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຕສ຺ມາ ວປຍນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຕິ ປຐມອຸທາເນ ວຸຕ຺ຕສທິສາ. ຘມ຺ມາຕິ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາ, ຈຕຸອຣິຍສຈ຺ຈຘມ຺ມາ ວາ.

໓. ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ວິທິໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຣາຕິ ຕຕິຍອຸທາເນ. ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນຫິ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ເມຫິ ວາ ຍສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມາ ປາຕຸຠູຕາ, ເຕນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ວາ ວິຘູປຍນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕນິປາເຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ. ມາຣເສນນ຺ຕິ ກາມາທິກໍ ທສວິຘໍ ມາຣເສນໍ. ‘‘ວິຘເມນ຺ໂຕ’’ຕິອິມິນາ ວິຘູປຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຘູປຘາຕຸຍາ ວິຘມນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ລິມ຺ປນຕ຺ຖາທໂຍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ‘‘ວິທ຺ຘໍ ເສນ຺ໂຕ’’ຕິອິມິນາ ວິຘເມນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມຸຘາຕຸຍາ ຘໍສນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ສທ຺ທຕ຺ຖາທໂຍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ‘‘ສູຣິໂຍວ ໂອຠາສຍ’’ນ຺ຕິປທສ຺ສ ‘‘ສູຣິໂຍ ອິວາ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິ. ສູຣິໂຍຕິ ອາທິຈ຺ໂຈ. ໂສ ຫິ ຍສ຺ມາ ປຐມກປ຺ປິການໍ ສູຣໍ ຊເນຕິ, ຕສ຺ມາ ສູຣິໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕຕິ ອຠິມຸຂໍ ອຸທ຺ຘໍ ອາກາສໍ ຄໂຕ, ອພ຺ຠໍ ວາ ອາກາສໍ ອຸຄ຺ຄໂຕ. ອພ຺ຠສທ຺ໂທ ຫິ ອາກາສປຣິຍາໂຍ. ອາກາໂສ ຫິ ຍສ຺ມາ ອາຠຸໂສ ຠາຕິ ທິປ຺ປຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອພ຺ຠ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ຍຖາ ສູຣິໂຍ ໂອຠາສຍນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ. ຍຖາ ສູຣິໂຍ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘເມນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມາຣເສນມ຺ປິ ວິຘູປຍນ຺ໂຕຕິ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ຕີສຸ ອຸທາເນສຸ. ປຐມໍ ອຸທານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິສ຺ສາ ຂນ຺ຘກປາຬິຍາ ອຸທານປາຬິໍ ສໍສນ຺ທນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸທາເນ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອຸທາເນ ປນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕນ຺ຕິ ອຸທາເນ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຈ຺ຈເຍນາຕິ ອຕິກ຺ກເມນ, ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕທາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕທາຕິ ‘‘ສ຺ເວ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຕ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາທິຕມນສິກາຣກາເລ. ຠຄວາ ມນສາກາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸຣິມາ ທ຺ເວ ອຸທານຄາຖາ ອານຸຠາວທີປິກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈຍາກາຣປຊານນປຈ຺ຈຍກ຺ຂຍາຘິຄມສ຺ສ. ເອເກກເມວາຕິ ອນຸໂລມປຏິໂລເມສຸ ເອເກກເມວ. ປຐມຍາມຎ຺ຈາຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ນິຣນ຺ຕຣໍ ປຐມຍາມກາລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘ ປນາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຂນ຺ຘເກ ປນ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠຄວາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ອຸທາເນສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິສາຂປຸຓ຺ຓມາຍາຕິ ວິສາຂາຍ ຍຸຕ຺ຕາຍ ປຸຓ຺ຓມາຍ. ‘‘ອຣຸໂຓ ອຸຄ຺ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພສມເຍຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕນ຺ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຠາວໍ, ອນາວຣຓຎາຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕຕິ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໂຕ. ຕໍ ທິວສນ຺ຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ຕສ຺ມິໍ ທິວເສຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ວາ, ຕໍ ທິວສໍ ກາລນ຺ຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ມນສິ ກຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ຕໍ ທິວສໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມໍ ມນສາກາສິ, ເອວໍ ມນສິ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ‘‘ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ…ເປ… ນິສີທີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຕໍ ສຕ຺ຕາຫນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລເຍວ.