໘. ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ໂຄ

໑. ສຫຘມ຺ມິກສິກ຺ຂາປທ-ອຕ຺ຖໂຍຊນາ

໔໓໔. ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ຍນ຺ຕິ ຍໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ‘‘ສິກ຺ຂມາເນນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ມານປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອນາຄຕຕ຺ຖຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສິກ຺ຂິຕຸກາເມນາ’’ຕິ. ‘‘ສິກ຺ຂມາເນນາ’’ຕິປທໍ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນາ’’ຕິປເທ ເອວ ນ ເກວລໍ ກາຣກວິເສສນໍ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ‘‘ອຎ຺ຎາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິປເທສຸປິ ກິຣິຍາວິເສສນໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ. ປທຕ຺ຖໂຕຕິ ປທໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ, ປທານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ວາຕິ. ປຐມໍ.

໒. ວິເລຂນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໓໘. ທຸຕິເຍ ວິນເຍ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ກຖາ ວິນຍກຖາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິນຍກຖາ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ວິນຍກຖໍ. ປທຠາຊເນນ ວຓ຺ຓນາ ວິນຍສ຺ສ ວຓ຺ໂຓ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຕນ຺ຕິ ວິນຍສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ. ປຣິຍາປຸຓນໍ ປຣິຍຕ຺ຕິ, ວິນຍສ຺ສ ປຣິຍຕ຺ຕິ ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິ, ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕໍ ມູລມສ຺ສ ວຓ຺ຓສ຺ສາຕິ ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິມູລໂກ, ຕໍ. ວິນຍຘໂຣ ລຠຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ເຕ ສພ຺ເພ ຠຄວາ ຠາສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ.

ອສ຺ສາຕິ ວິນຍຘຣສ຺ສ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ອລຊ຺ຊິຕາຕິອາທີສຸ ກຣຓຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ອລຊ຺ຊິຕາຍາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຖໍ ອລຊ຺ຊິຕາຍາ’’ຕິອາທິ. ຈາຕິ ສຈ຺ຈໍ. ‘‘ສຎ຺ຈິຈ຺ຈາ’’ຕິ ປທໍ ຕີສຸ ວາກ຺ເຍສຸ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິຄູຫຕິ, ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອຄຕິຄມນຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມນ຺ໂທຕິ ພາໂລ. ໂມມູໂຫຕິ ອຕິສມ຺ມູຬ຺ໂຫ. ວິຣາເຘຕີຕິ ວິຣຊ຺ຌາເປຕິ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນຕິ ‘‘ກປ຺ປຕິ ນຸ ໂຂ, ໂນ’’ຕິ ວິນຍກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ. ອຍໍ ປນາຕິ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປນ ວີຕິກ຺ກມຕິເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຈ຺ຉມໍເສນ ສູກຣມໍສສ຺ສ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐາເນນ ສທິສຕ຺ຕາ, ທີປິມໍເສນ ຈ ມິຄມໍສສ຺ສ ສທິສຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຈ຺ຉມໍສໍ ສູກຣມໍສ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ອາປຕ຺ຕິໍຈ ສຕິສມ຺ໂມສາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈສທ຺ໂທ ອວຸຕ຺ຕວາກ຺ຍສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ, ກຕ຺ຕພ຺ພຎ຺ຈ ນ ຫິ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ເອວໍ ອວິນຍຘຣສ຺ສ ໂທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວິນຍຘຣສ຺ສ ຄຸຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິນຍຘໂຣ ປນາ’’ຕິອາທິ. ໂສຕິ ວິນຍຘໂຣ. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ປຣູປວາທນ຺ຕິ ປເຣສໍ ອຸປວາທໍ. ສຸທ຺ຘນ຺ເຕຕິ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາເສ. ຕໂຕຕິ ປຕິຏ຺ຐານໂຕ ປຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອສ຺ສາຕິ ວິນຍຘຣສ຺ສ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ອສ຺ສາຕິ ວິນຍຘຣສ຺ສ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕານນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈນ ອຠິຠູຕານໍ. ໂສຕິ ວິນຍຘໂຣ. ເຕຫີຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກເຕຫິ. ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ອວິນຍຘຣສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ຕນ຺ຕິ ຠຍໍ ສາຣຊ຺ຊໍ.

ປຏິປກ຺ຂໍ, ປຏິວິຣຸທ຺ຘໍ ວາ ອຕ຺ຖຍນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖີກາ, ຓ຺ຍສທ຺ໂທ ພຫຸລໍ ກຕ຺ຕາຠິຘາຍໂກ, ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ທຸວິເຘສຸ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກສຸ. ອິເມຕິ ເມຕ຺ຕິຍຠຸມ຺ມຊກວຑ຺ຒລິຈ຺ຉວິໂນ. ອຎ຺ເຎປິ ເຍ ວາ ປນ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຣິຏ຺ຐຠິກ຺ຂຸ ຈ ກຓ຺ຏກສາມເຓໂຣ ຈ ເວສາລິກວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ ຈ ອຣິຏ຺ຐ…ເປ… ວຊ຺ຊີປຸຕ຺ຕກາ. ເຕ ຈ ສາສນປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣູປຫາໂຣ ຈ ອຎ຺ຎາໂຓ ຈ ກງ຺ຂາປຣວິຕຣໂຓ ຈ ປຣູ…ເປ… ວິຕຣຓາ. ເຕ ອາທໂຍ ເຍສໍ ວາທານນ຺ຕິ ປຣູ…ເປ… ວິຕຣຓາທໂຍ. ເຕ ເອວ ວາທາ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຣູ…ເປ… ວິຕຣຓາທິວາທາ. ເຕ ຈ ສາສນປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອພຸທ຺ຘສາສນໍ ພຸທ຺ຘສາສນນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ກຕປຄ຺ຄຫາ ມຫາສງ຺ຆິກາທໂຍ ຈ ສາສນປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ກງ຺ຂາປຣວິຕຣຓາທີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ກຖາວຕ຺ຖຸປກຣເຓ ອາຄຕາ ວາທາ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ມຫາສງ຺ຆິກາທໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ທີປວໍເສ ອາຄຕາ ຄຓາ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ອາທິມ຺ຫິ ‘‘ວິປຣີຕທສ຺ສນາ’’ຕິ ປທໍ ສພ຺ພປເທຫິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ສຫຘມ຺ເມນາ’’ຕິ ປທສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫ ກາຣເຓນາ’’ຕິ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ ນິຄ຺ຄຍ຺ຫມາເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ຕິວິເຘສຸ ສທ຺ຘມ຺ເມສຸ. ມຫາວຕ຺ຕານິ ສນ຺ຕິ, ອຍໍ ສພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານິ ຈາຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈກາເຣນ ອຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາ ສງ຺ຄຫິຕາ ຕາສມ຺ປິ ອຘິຄມສາສນຠາວໂຕ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ຕິວິເຘສຸ ສທ຺ຘມ຺ເມສຸ. ເກຈິ ເຖຣາຕິ ຘມ຺ມກຖິກາ ເກຈິ ເຖຣາ. ‘‘ໂຍ ໂຂ’’ຕິ ກຓ຺ຐຊທຸຕິຍກ຺ຂເຣນ ປຐິຕພ຺ໂພ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ‘‘ໂຍ ໂວ’’ຕິ ວກາເຣນ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອຍຸຕ຺ໂຕ. ກສ຺ມາ? ‘‘ໂສ ໂວ’’ຕິ ປຣໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ເອກສ຺ມິໍ ວາກ຺ເຍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສມານສຸຕິສທ຺ທານໍ ອຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ. ເກຈິ ເຖຣາຕິ ປໍສຸກູລິກາ ເກຈິ ເຖຣາ ອາຫໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຕເຣ ປນ ເຖຣາຕິ ຘມ຺ມກຖິກເຖເຣຫິ ຈ ປໍສຸກູລິກເຖເຣຫິ ຈ ອຎ຺ເຎ ເຖຣາ. ເຕຕິ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕິໂມ, ຕສ຺ມິໍ. ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ເວມຊ຺ເຌ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ມຊ຺ຌິໂມ. ອຖ ວາ ມຊ຺ຌານໍ ສຸທ຺ຘານໍ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ນິວາໂສ ມຊ຺ຌິໂມ, ຕສ຺ມິໍ. ວີສຕິ ວຄ຺ຄາ ອິມສ຺ສາຕິ ວີສຕິວຄ຺ໂຄ, ໂສເຍວ ຄໂຓ ວີສຕິວຄ຺ຄຄໂຓ, ຕໍ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ຕສ຺ສາເຘຍ຺ໂຍຕິ ຕສ຺ສາຍຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕໂກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປວາຣຓາ ອາເຘຍ຺ຍາ, ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ອາເຘຍ຺ຍໍ, ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອາເຘຍ຺ຍາ, ອຸປສມ຺ປທາ ອາເຘຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ.

ເຍປິ ອິເມ ນວ ອຸໂປສຖາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍາປິ ຈ ອິມາ ນວ ປວາຣຓາໂຍຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ວິນຍຘຣສ຺ສ. ຕາສນ຺ຕິ ນວປວາຣຓານໍ.

ຍານິປິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສງ຺ຆກມ຺ມານີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕານິ ວິນຍຘຣາຍຕ຺ຕາເນວາຕິ ປາຐເສໂສ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ໂພ.

ຍາປິ ຈ ອຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຈ ອຸປສມ຺ປທາ ຈ ກາຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ອຎ຺ໂຎຕິ ວິນຍຘຣໂຕ ປໂຣ. ໂສ ເອວາຕິ ວິນຍຘໂຣ ເອວ. ‘‘ອຸປຊ຺ຌ’’ນ຺ຕິ ຘາຕຸກມ຺ມໍ, ‘‘ສາມເຓເຣນາ’’ຕິ ກາຣິຕກມ຺ມໍ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈາຕິ ອຸໂປສຖາທີສຸ ຈ. ນິສ຺ສຍທານຎ຺ຈ ສາມເຓຣູປຏ຺ຐານຎ຺ຈ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາທສານິສໍເສ ລຠຕີຕິປິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ.

ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ປຎ຺ຈາຕິ ຈ…ເປ… ເອກາທສາ’’ຕິ ຈ ໂກຏ຺ຐາສໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ກຕ຺ວາ, ສຕ຺ຕ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ຠາສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຖເມຕີຕິ ສມ຺ມຸຂາ ໂຖເມຕິ. ປສໍສຕີຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ ປສໍສຕິ. ‘‘ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິປທສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອທ຺ຘນິ ທີເຆ ສາຘູຕິ ອທ຺ຘນິຍໍ ອທ຺ຘກ຺ຂມໍ ອທ຺ຘໂຍຄ຺ຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ ສາຘຸອຕ຺ເຖ ນິຍປຈ຺ຈໂຍ (ໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ໔.໓໓.໗໓).

ເຖຣາ ຈ ນວາ ຈ ມຊ຺ຌິມາ ຈ ພຫູ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໔໓໙. ‘‘ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ’’ຕິ ປທສ຺ສ ກມ຺ມຣູປຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸທ຺ທິສິຍມາເນ’’ຕິ. ໂສ ປນາຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ ປນ. ຍສ຺ມາ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາໂນ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາຕິ ໂຍຊນາ. ອຸທ຺ທິສນ຺ເຕ ວາຕິ ອຸທ຺ທິສິຍມາເນ ວາ. ອຸທ຺ທິສາເປນ຺ເຕ ວາຕິ ອຸທ຺ທິສາປິຍມາເນ ວາ. ອນ຺ຕສທ຺ໂທ ຫິ ມານສທ຺ທກາຣິໂຍ. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ນນ຺ຕິ ຕໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ. ຈສທ຺ໂທ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທກປທສ຺ສ ທ຺ວນ຺ນວາກ຺ຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ປຸພ຺ພປເທ ກກາຣໂລໂປ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕສນ຺ຕິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທາການໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເອຕານີຕິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ. ເຍຕິ ຠິກ຺ຂູ. ‘‘ຍາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ, ຕາວ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ ອິມສ຺ສ ນຍສ຺ສ ປາຐເສເສຫິ ໂຍເຊຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ຄຣຸກຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ລຫຸກຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ. ອຕິວິຍາຕິ ອຕິ ອິ ເອວ. ອິກາໂຣ ຫິ ສນ຺ຘິວເສນ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ. ວິຍສທ຺ໂທ ເອວກາຣຕ຺ຖວາຈໂກ ‘‘ວຣມ຺ຫາກໍ ຠຸສາມິວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ (ຊາ. ໑.໓.໑໐໘) ອິວສທ຺ໂທ ວິຍ, ອຕິ ຫຸຕ຺ວາ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມີເປ ສາມິວຈນນ຺ຕິ (ຣຸປສິທ຺ຘິຍໍ ໓໑໖ ສຸຕ຺ເຕ) ອາຫ ‘‘ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ວິນເຍ. ວິວຓ຺ເຓຕີຕິ ນ ເກວລໍ ຕສ຺ເສວ ວິວຓ຺ຓມຕ຺ຕເມວ, ອຖ ໂຂ ນິນ຺ທຕິເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ນິນ຺ທຕີ’’ຕິ. ຄຣຫຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອຖ ວາ ນິນ຺ທຕີຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ນິນ຺ທຕິ. ຄຣຫຕີຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ ຄຣຫຕີຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ໂມຫນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໔໔. ຕຕິເຍ ອນຸສທ຺ໂທ ປຏິປາຏິອຕ຺ຖໍ ອນ຺ໂຕກຕ຺ວາ ວິຈ຺ຉຕ຺ຖວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸປຏິປາຏິຍາ ອທ຺ຘມາເສ ອທ຺ຘມາເສ’’ຕິ. ໂສຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ອຸໂປສເຖ ອຸໂປສເຖ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອນຸໂປສຖິກໍ. ເອຕ຺ຖາປິ ຫິ ອນຸສທ຺ໂທ ວິຈ຺ຉຕ຺ຖວາຈໂກ. ໂສຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ອຸທ຺ທິສິຍມາໂນ ນາມ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຕສ຺ມິໍ ອນາຈາເຣ’’ຕິ ປເທນ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ປທສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຍໍ ອາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ປເທນ ຍໍສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາຘມ຺ໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມສທ຺ເທນ ຘມ຺ໂມ ຈ ວິນໂຍ ຈ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຘມ຺ໂມ ຈ ວິນໂຍ ຈາ’’ຕິ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ. ສາຘຸສທ຺ໂທ ສຸນ຺ທຣຕ຺ໂຖ, ກສທ຺ໂທ ປທປູຣໂຓຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຏ຺ຐູ’’ຕິ. ອຏ຺ຐິນ຺ຕິ ຈ ‘‘ກຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ທ຺ເວ ປທານິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ‘‘ອຏ຺ຐິກຕ຺ວາ’’ຕິ ວາ ເອກໍ ປທໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ພນເຍ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ອຏ຺ຐິ ຕ຺ຖກາຣສ຺ສ ຏ຺ຐກາຣໍ ກຕ຺ວາ, ຕໍ ອຏ຺ຐິໍ. ກຕ຺ວາຕິ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍນ຺ຕອຸຕ຺ຕຣປເທນ ສມາໂສ ນ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐິກຠາວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິກສທ຺ເທນ ‘‘ອຏ຺ຐີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອີປຈ຺ຈຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຠາວ’’ນ຺ຕິປເທນ ຠາວປຈ຺ຈເຍນ ວິນາ ຠາວຕ຺ຖສ຺ສ ຎາເປຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ໂຖ ປເນວໍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ – ອຏ຺ຐິຠາວໍ ກຕ຺ວາຕິ. ປຈ຺ຉິມນເຍ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ອຏ຺ຐິໂກ ປຸຣິມນເຍເນວ ຕ຺ຖກາຣສ຺ສ ຏ຺ຐກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ອຕ຺ຖຍິຕພ຺ໂພ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ວາ ອຏ຺ຐິໂກ, ອຏ຺ຐິກອິຕິ ນາມສທ຺ທໂຕ ຕ຺ວາປຈ຺ຈໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ‘‘ອຏ຺ຐິກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທໍ ປທໍ ກິຣິຍາວິເສສນໍ. ກິຣິຍາວິເສສເນ ວຕ຺ຕມາເນ ກຣຘາຕຸ ວາ ຠູຘາຕຸ ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຠຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຕ຺ວາ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐິກຕ຺ວາຕິ ອຏ຺ຐິກຠາວໍ ກຕ຺ວາ, ອຏ຺ຐິໂກ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຫາຣສິກ຺ຂາປທໍ

໔໔໙. ຈຕຸຕ຺ເຖ ກສ຺ມາ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍານໍ ປຫາຣໍ ເທນ຺ຕິ, ນນຸ ອກາຣເຓນ ປຫາຣໍ ເທນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິອາທິ. ອິມິນາ ຍຖາ ວທນ຺ຕິ, ຕຖາ ອກຕຕ຺ຕາ ປຫາຣໍ ເທນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໔໕໑. ສເຈປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປິສທ຺ເທນ ສເຈ ອມຣຕິ, ກາ ນາມ ກຖາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຫາເຣນາຕິ ປຫາຣເຫຕຸນາ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ. ອຍນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ນ ວິໂຣຈຕີຕິ ນ ໂສຠຕິ.

໔໕໒. ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອກາຣສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ວາ’’ຕິອາທິ. ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາຕິ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ວາ ສາມເຓຣສ຺ສ ວາ.

໔໕໓. ‘‘ເກນຈີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມນຸສ຺ເສນ ວາ’’ຕິອາທິ. ຕໂຕຕິ ວິເຫຐນໂຕ, ອິມິນາ ໂມກ຺ຂສ຺ສ ອປາທານໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ອຕ຺ຕໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຕ຺ຖຍມາໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ ປທສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ມຸຄ຺ຄເຣນ ວາຕິ ຈຕຸຫຕ຺ຖທຓ຺ຑສ຺ສ ອທ຺ເຘນ ທຓ຺ເຑນ ວາ. ໂສຕິ ໂຈຣາທິໂກຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຕລສຕ຺ຕິກສິກ຺ຂາປທໍ

໔໕໔. ປຎ຺ຈເມ ຕລນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖຕລໍ. ຕຎ຺ຫິ ຕລຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຄຫິຕວຕ຺ຖຸ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຕລ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຕ຺ຕີຕິ ກຸນ຺ໂຕ. ໂສ ຫິ ສກຕິ ວິຊ຺ຌິຕຸໍ ສມຕ຺ເຖຕີຕິ ‘‘ສຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕລເມວ ສຕ຺ຕິສທິສຕ຺ຕາ ຕລສຕ຺ຕິກໍ, ສທິສຕ຺ເຖ ໂກ, ຕໍ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸປຈາເຣນ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ກາຍມ຺ປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຍໂຕ ອຎ຺ຎໍ ວຕ຺ຖຸມ຺ປິ ຕລສຕ຺ຕິກສງ຺ຂາເຕນ ກາເຍນ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄິຣຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາຍປຏິພທ຺ຘມ຺ປີ’’ຕິ. ‘‘ປຫາຣສມຸຈ຺ຈິຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍປຸພ຺ໂພ ຈ ອຸປຸພ຺ໂພ ຈ ຈິສທ຺ໂທ ປຄຸຓນສງ຺ຂາເຕ ປຣິຈິເຕ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຫາຣປຣິຈິຕາ’’ຕິ. ປຫາເຣນ ສໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸຈ຺ຈິຕາ ປຣິຈິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມເມວຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸພ຺ເພປິ…ເປ… ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ອຎ຺ຎມ຺ປິ ສຊ຺ຌາຍນນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຫາຣສ຺ສ ອຸພ຺ພິຄາ’’ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ປາຐສ຺ສ. ປຫາຣສ຺ສາຕິ ປຫາຣໂຕ. ນິສ຺ສກ຺ກຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ. ‘‘ຠີຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອຸພ຺ພິຄາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຸພ຺ພ ວິຊຘາຕຸສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔໕໗-໘. ວິຣທ຺ໂຘຕິ ປຓ຺ຓໂກ ຫຸຕ຺ວາ. ປຸພ຺ເພຕິ ປຸຣິມສິກ຺ຂາປເທ. ວຸຕ຺ເຕສຸ ວຕ຺ຖູສູຕິ ‘‘ໂຈຣໍ ວາ ປຈ຺ຈຕ຺ຖີກໍ ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕສຸ ວຕ຺ຖູສູຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອມູລກສິກ຺ຂາປທໍ

໔໕໙. ຉຏ຺ເຐ ເຕຕິ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ. ໂຈເທນ຺ຕິ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາກິຓ຺ຓໂທສຕ຺ຕາຕິ ເຕສໍ ອາກຸລອາທີນວຕ຺ຕາ. ເອວນ຺ຕິ ໂຈທິຍມາເນ. ອຕ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຓນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສມນ຺ຕໂຕ ຕາຓໍ ຣກ຺ຂນໍ ກໂຣນ຺ຕາ ໂຈເທນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທໍ

໔໖໔. ສຕ຺ຕເມ ອຸປປຸພ຺ພທຫຘາຕຸສ຺ສ ສກມ຺ມິກຕ຺ຕາ ກາຣິຕນ຺ໂຕຄຘຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອກາຣສ຺ສ ສທິສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາມເຓຣສ຺ສາ’’ຕິ. ສາມເຓໂຣປິ ຫິ ອຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສທິໂສ ໂຫຕິ ສຓ຺ຐາເນນ ຈ ປຸຣິສຠາເວນ ຈ. ສາມເຓຣສ຺ສ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນິສິນ຺ນໍ ມຎ຺ເຎ, ນິປນ຺ນໍ ມຎ຺ເຎ, ຠຸຕ຺ຕໍ ມຎ຺ເຎ, ປີຕໍ ມຎ຺ເຎ, ກຕໍ ມຎ຺ເຎຕິ ໂຍຊນາ. ນິສິນ຺ນນ຺ຕິ ນິສີທິຕໍ. ນິປນ຺ນນ຺ຕິ ນິປຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຸປສ຺ສຸຕິສິກ຺ຂາປທໍ

໔໗໑. ອຏ຺ຐເມ ‘‘ອຘິກຣຓຊາຕານ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຘິກຣຓສ຺ສ ປກຣຓໂຕ ວິວາທາຘິກຣຓຠາວຎ຺ຈ ວິເສສນປຣປທຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນວິວາທາຘິກຣຓານ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ເທນ ຊາຕສທ຺ທສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິວາທສທ຺ເທນ ອຘິກຣຓສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ສຸຍ຺ຍຕີຕິ ສຸຕິ ວຈນໍ, ສຸຕິຍາ ສມີປໍ ອຸປສ຺ສຸຕິ ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸຕິສມີປ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສມີປ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸປສທ຺ທສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິນາ ‘‘ອຸປສ຺ສຸຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປສທ຺ທສ຺ສ ປຘານຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ. ມນ຺ເຕນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປໂຍຄວຈນສ຺ສ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມນ຺ຕຍມາເນ’’ຕິ.

໔໗໓. ‘‘ວູປສມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຘາຕຸຍາ ຄຕ຺ຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວູປສມໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອກາຣກຠາວນ຺ຕິ ນິທ຺ໂທສຠາວໍ. ໂສຕຸກາມຕາຍ ຄມນວເສນ ສິຍາ ກິຣິຍນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ປຣໂຕປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ກມ຺ມປຏິພາຫນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໗໔. ນວເມ ມຍນ຺ຕິ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍນາມກາ ອມ຺ເຫ. ກຕຕ຺ຕາຕິ ກມ຺ມານໍ ກຕຕ຺ຕາ. ຘມ຺ໂມຕິ ຠູໂຕ ສຠາໂວ. ເອເຕສູຕິ ຈຕູສຸ ສງ຺ຆກມ຺ເມສູຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາຄມນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໘໑. ທສເມ ໂຈເທຕິ ປຣສ຺ສ ໂທສໍ ອາໂຣເປຕີຕິ ໂຈທໂກ. ເຕນ ຈ ໂຈທເກນ ໂຈເທຕພ຺ໂພ ໂທສໍ ອາໂຣເປຕພ຺ໂພຕິ ຈຸທິໂຕ, ໂສເຍວ ຈຸທິຕໂກ, ເຕນ ຈ. ‘‘ອນຸວິຊ຺ຊໂກຕິ ຈ ວິນຍຘໂຣ. ໂສ ຫິ ໂຈທກຈຸທິຕການໍ ມຕໍ ອນຸມິເນຕ຺ວາ ວິທຕິ ຊານາຕີຕິ ອນຸວິຊ຺ຊໂກ. ເອຕ຺ຕາວຕາປີຕິ ເອຕ຺ຕເກນປິ ປມາເຓນາຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ທຸພ຺ພລສິກ຺ຂາປທໍ

໔໘໔. ເອກາທສເມ ‘‘ອລຊ຺ຊີຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ປຣິ. ໒໙໕) ວິຍ ຍກາຣໂລເປນ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາມິຕ຺ຕຕາຍາ’’ຕິ. ‘‘ໂຍ ໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ຍຖາສທ຺ທສ຺ສ ວິຈ຺ຉຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາວຸຑ຺ຒນ຺ຕິອາທີສຸ (ຈູຬວ. ໓໑໑ ອາທໂຍ) ວິຍ ໂຍ ໂຍ ມິຕ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ສພ຺ພປເທສູຕິ ‘‘ຍຖາສນ຺ທິຏ຺ຐຕາ’’ຕິອາທີສຸ ສພ຺ເພສຸ ປເທສູຕິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ປຣິຓາມນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໘໙. ທ຺ວາທສເມ ຍນ຺ຕິ ປທຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉຍຕ຺ຖສງ຺ຂາຕໍ ຍໍ ວຈນໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕິໍສກກຓ຺ເຑ. ອິຘາຕິ ທ຺ເວນວຸຕິກຓ຺ເຑ, ສິກ຺ຂາປເທ ວາ. ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາຕິ ປຣປຸຄ຺ຄລສ຺ສາຕິ. ທ຺ວາທສມໍ.

ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ໂຄ ອຏ຺ຐໂມ.