໘. ອຣິຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ

໔໑໗. ອຏ຺ຐເມ ຄນ຺ເຘຕິ ຄິຊ຺ເຌ. ເຕ ຫິ ຄິຘນ຺ຕິ ກຸຓປໍ ອຠິກງ຺ຂນ຺ຕີຕິ ‘‘ຄນ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຄທ຺ເຘຕິປິ ປາໂຐ, ໂສປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ຍຖາ ‘‘ຍຸຄນນ຺ໂຘ, ຍຸຄນທ຺ໂຘ’’ຕິ ຈ ‘‘ປຏິພນ຺ໂຘ ປຏິພທ຺ໂຘ’’ຕິ ຈ. ພາຘຍິໍສູຕິ ຫນິໍສຸ. ອສ຺ສາຕິ ອຣິຏ຺ຐສ຺ສ.

ຕທ຺ຘິເຕນ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ເຕ’’ຕິອາທິ. ເຕຕິ ອນ຺ຕຣາຍິກາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ຈວິເຘສຸ ອນ຺ຕຣາຍິເກສຸ. ‘‘ຕຖາ’’ຕິປເທນ ‘‘ກມ຺ມນ຺ຕຣາຍິກໍ ນາມາ’’ຕິ ປທໍ ອຕິທິສຕິ. ຕໍ ປນາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິທູສກກມ຺ມໍ ປນ. ໂມກ຺ຂສ຺ເສວາຕິ ມຄ຺ຄນິພ຺ພານສ຺ເສວ. ມຄ຺ໂຄ ຫິ ກິເລເສຫິ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຕ຺ເຖນ ໂມກ຺ໂຂ ນາມ. ຌານມ຺ເປຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫິຕໍ ນີວຣເຓຫິ ວິມຸຈ຺ຈນຕ຺ຕາ. ນິພ຺ພານໍ ວິມຸຈ຺ຈີຕິ ອຕ຺ເຖນ ໂມກ຺ໂຂ ນາມ. ຜລມ຺ເປຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫິຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຕ຺ຕາ. ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຘມ຺ມາຕິ ນິຍຕຠາວໍ ປຕ຺ຕາ, ນິຍຕວເສນ ວາ ປວຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສງ຺ຂາຕາ ຘມ຺ມາ. ເຕ ປນ ນຕ຺ຖິກອເຫຕຸກ ອກິຣິຍວເສນ ຕິວິຘາ. ປຓ຺ຑກາທິຄຫຓສ຺ສ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘ປຏິສນ຺ຘິຘມ຺ມາ’’ຕິປເທນ ອເຫຕຸກທ຺ວິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຘມ຺ມາ ຄເຫຕພ຺ພາ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ວິປາກນ຺ຕຣາຍິກຠາວໂຕ. ເຕປິ ໂມກ຺ຂສ຺ເສວ ອນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ນ ສຄ຺ຄສ຺ສ. ເຕ ປນາຕິ ອຣິຍູປວາທາ ປນ. ຕາວເທວ ອຸປວາທນ຺ຕຣາຍິກາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຕາປີຕິ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປນ຺ນາ ອາປຕ຺ຕິໂຍປິ. ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ວາ ປຏິຊານາຕີ’’ຕິ. ສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ ວາ’’ຕິ. ລຫຸກາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ເທເສຕິ ວາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ປຎ຺ຈວິເຘສຸ ອນ຺ຕຣາຍິເກສຸ. ອຍໍ ຠິກ຺ຂູຕິ ອຣິຏ຺ໂຐ ຄນ຺ຘພາຘິປຸພ຺ໂພ ຠິກ຺ຂຸ. ເສສນ຺ຕຣາຍິເກຕິ ອາຓາວີຕິກ຺ກມນ຺ຕຣາຍິກໂຕ ເສເສ ຈຕຸພ຺ພິເຘ ອນ຺ຕຣາຍິເກ. ອິເມ ອາຄາຣິກາຕິ ອຄາເຣ ວສນສີລາ ອິເມ ມນຸສ຺ສາ. ຠິກ຺ຂູປິ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຜຸສນ຺ຕິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກສ຺ມາ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏນ຺ຕິເຍວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຣເສນ ຣສໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ອຸປາທິຓ຺ຓກຣເສນ ອນຸປາທິຓ຺ຓກຣສໍ, ອນຸປາທິຓ຺ຓກຣເສນ ວາ ອຸປາທິຓ຺ຓກຣສໍ ສມາເນຕ຺ວາ. ໂຍນິໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສ຺ສ ອຠາວໂຕ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ຉນ຺ທຣາໂຄ ເອຕ຺ຖາຕິ ສຈ຺ຉນ຺ທຣາໂຄ, ໂສເຍວ ປຣິໂຠໂຄ ສຈ຺ຉນ຺ທຣາຄປຣິໂຠໂຄ, ຕໍ. ເອກໍ ກຕ຺ວາຕິ ສມານໍ ກຕ຺ວາ. ຆເຏນ຺ໂຕ ວິຍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ກິໍສທ຺ໂທ ຄຣຫຕ຺ໂຖ, ກສ຺ມາ ຠຄວຕາ ປຐມປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ນ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາສມຸທ຺ທໍ ພນ຺ຘນ຺ໂຕ ຍຖາ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣຕິ, ຕຖາ ປຐມປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ຠຄວາ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຐມປາຣາຊິເກ. ອາສນ຺ຕິ ຠພ຺ພາສໍ. ອາຓາຈກ຺ເກຕິ ອາຓາສງ຺ຂາເຕ ຈກ຺ເກ.

ອຏ຺ຐິເຍວ ອຏ຺ຐິກໍ ກຸຈ຺ຉິຕຕ຺ເຖນ, ກຸຈ຺ຉິຕຕ຺ເຖ ຫິ ໂກ. ອຏ຺ຐິກເມວ ຂໂລ ນີຈຏ຺ເຐນ ລາມກຏ຺ເຐນາຕິ ອຏ຺ຐິກງ຺ຂໂລ ນິຄ຺ຄຫີຕາຄມໍ ກຕ຺ວາ. ເຕນ ອຸປມາ ສທິສາຕິ ອຏ຺ຐິກງ຺ຂລູປມາ. ‘‘ອຏ຺ຐີ’’ຕິ ຈ ‘‘ກງ຺ຂລ’’ນ຺ຕິ ຈ ປທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ ອາຈຣິຍາ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓.໔໑໗; ວິ. ວິ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໒.໔໑໗; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໒; ມ. ນິ. ຏີ. ໓.໔໒). ອງ຺ຄາຣກາສູປມາຕິ ອງ຺ຄາຣຣາສິສທິສາ, ອງ຺ຄາເຣຫິ ວາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ອາວາຏສທິສາ. ອສິສູນູປມາຕິ ເອຕ຺ຖ ອສີຕິ ຂຄ຺ໂຄ. ໂສ ຫິ ອສເຕ ຂິປເຕ ອເນນາຕິ ‘‘ອສີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສູນາຕິ ອຘິໂກຏ຺ຏນໍ. ຕຎ຺ຫິ ສຸນຕິ ສຎ຺ຈຸຓ຺ຓຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ສູນາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອສິນາ ສູນາຕິ ອສິສູນາ, ຕາຍ ອຸປມາ ສທິສາຕິ ອສິສູນູປມາ. ສຕ຺ຕິສູລູປມາຕິ ສຕ຺ຕິຍາ ຈ ສູເລນ ຈ ສທິສາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມິສ຺ສໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ. ມຊ຺ຌິມຏ຺ຐກຖາຍໍ ອລຄທ຺ທູປມສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໓໔ ອາທໂຍ) ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອວໍສທ຺ທໂຂສທ຺ທານມນ຺ຕເຣ ວິຍສທ຺ທສ຺ສ ພ຺ຍາເທສຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ວິຍ ໂຂ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.