໑. ປຣິມຓ຺ຑລວຄ຺ຄ-ອຕ຺ຖໂຍຊນາ

ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ເຂນ ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ເຂນ ຕາທິນາ ອຏ຺ຐຫິ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ຕາທິນາ, ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ວາ ອວິກາຣຏ຺ເຐນ ຕາທິນາ ຠຄວຕາ ຍານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ‘‘ເສຂິຍານີ’’ຕິ ຠາສິຕານິ, ທານິ ເຕສມ຺ປິ ສິກ຺ຂາປທານໍ ອຍມ຺ປິ ວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ຠວຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໗໖. ຕຕ຺ຖາຕິ ເສຂິຍສິກ຺ຂາປເທສຸ, ອຕ຺ໂຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສມນ຺ຕໂຕ’’ຕິອິມິນາ ປຣິຕ຺ຍູປສຄ຺ຄສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ນາຠິມຓ຺ຑລໍ ຊາຓຸມຓ຺ຑລ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘໍສທ຺ໂທ ຈ ອໂຘສທ຺ໂທ ຈ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສກໍ, ນິວາເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໂຕ. ຍຖາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນິວາເສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຣິທໍ ປມາຓນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ນິວາສນສ຺ສ ອິທໍ ປມາຓໍ. ຕາທິສສ຺ສາຕິ ທີຆໂຕ ມຸຏ຺ຐິປຎ຺ຈກສ຺ສ ຕິຣິຍໍ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍຫຕ຺ຖສ຺ສ ນິວາສນສ຺ສ. ຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາທນຕ຺ຖໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈີວເຣສຸ. ນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ວິຣຬຕ຺ຕາ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຆນຕ຺ຕາ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ນິວາເສນ຺ຕສ຺ສ ຈາຕິເອຕ຺ຖ ຈສທ຺ໂທ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖ, ນິວາເສນ຺ຕສ຺ເສວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກວລໍ ເອວໍ ນິວາເສນ຺ຕສ຺ເສວ ທຸກ຺ກຏໍ ນ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ຕຖາ ນິວາເສນ຺ຕສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ໂຍຊນາ. ເຍ ປນ ນິວາສນໂທສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ເຎຕິ ປຸຣໂຕ ຈ ປຈ຺ຉໂຕ ຈ ໂອລມ຺ເພຕ຺ວາ ນິວສນໂຕ ອຎ຺ເຎ. ເຕ ສພ຺ເພຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ນິວາສນໂທສາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວິຠງ຺ເຄ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຂນ຺ຘເກເຍວ.

ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນິວາເສນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເສວ ນໂຍ ‘‘ອສຕິຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ອຊານນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຊານນໍ ທຸວິຘໍ ນິວາສນວຕ຺ຕສ຺ສ ອຊານນໍ, ອາຣູຬ຺ໂຫຣູຬ຺ຫຠາວສ຺ສ ອຊານນນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຣູຬ຺ໂຫຣູຬ຺ຫຠາວສ຺ສ ອຊານນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຊານນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຊານນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ຕສ຺ສາຕິ ນິວາສນວຕ຺ຕສ຺ສ. ອສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ຕໍ ປນາຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຕ ອໂມກ຺ຂນໍ ປນ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຸກ຺ຂາ ຊງ຺ຆາ ອິມສ຺ສາຕິ ສຸກ຺ຂຊງ຺ໂຆ. ມຫນ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑິກມໍສໍ ອິມສ຺ສາຕິ ມຫາປິຓ຺ຑິກມໍໂສ. ຕສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ.

ວໂຓຕິ ອຣຸ. ຕຎ຺ຫິ ວຓຕິ ຄຕ຺ຕວິຈຸຓ຺ຓນໍ ກໂຣຕີຕິ ວໂຓຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວາຬມິຄາ ວາ ໂຈຣາ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາສທ຺ໂທ ອວຸຕ຺ຕສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ, ເຕນ ອຎ຺ຎາປິ ອຸທກຈິກ຺ຂລ຺ລາທໂຍ ອາປທາ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ.

໕໗໗. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວິຠງ຺ເຄ, ສິກ຺ຂາປເທ ວາ. ອຸໂຠ ກຓ຺ເຓຕິ ປຸຣໂຕ ຈ ປຈ຺ຉໂຕ ຈ ນິຄ຺ຄເຕ ທ຺ເວ ກຓ຺ເຓ. ອວິເສເສນາຕິ ‘‘ອນ຺ຕຣຆເຣ’’ຕິ ຈ ‘‘ອາຣາເມ’’ຕິ ຈ ວິເສສໍ ອກຕ຺ວາ ສາມຎ຺ເຎນ. ວິຫາເຣປີຕິ ສງ຺ຆສນ຺ນິປາຕພຸທ຺ຘຸປຏ຺ຐານເຖຣຸປຏ຺ຐານາທິກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໗໘. ກາເຍກເທເສ ກາຍສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຓຸມ຺ປິ ອຸຣມ຺ປີ’’ຕິ. ‘‘ນ ສີສໍ ປາຣຸເຕນາ’’ຕິອິມິນາ ‘‘ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນນາ’’ຕິປທສ຺ສ ອຕິພ຺ຍາປິຕໂທສໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຄຓ຺ຐິກນ຺ຕິ ປາໂສ. ໂສ ຫິ ຄນ຺ເຖຕິ ພນ຺ຘຕີຕິ ວາ, ຄນ຺ເຖຕິ ພນ຺ຘຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ວາ ກຕ຺ວາ ຄນ຺ຖິໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນ຺ຖກາຣສ຺ສ ວາຓ຺ຐກາເຣ ກເຕ ຄຓ຺ຐິໂກ, ຕໍ ຄຓ຺ຐິກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ. ອຸໂຠ ກຓ຺ເຓຕິ ຈີວຣສ຺ສ ທ຺ເວ ໂກເຓ. ຄລວາຏກໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຄໂລຕິ ກຓ຺ໂຐ. ໂສ ຫິ ຂຊ຺ຊໂຠຊ຺ຊເລຍ຺ຍເປຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອສນໍ ຄລຕິ ປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຕຕິ ອິໂຕຕິ ຄໂລຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາວາໂຏເຍວ ຂຸທ຺ທກຏ຺ເຐນ ອາວາຏໂກ, ຂຸທ຺ທກຕ຺ເຖ ໂກ. ຄເລ ຐິໂຕ ອາວາຏໂກ ຄລວາຏໂກ. ອກາຣໂຕ ຫິ ອາກາຣສ຺ສ ໂລໂປ ‘‘ປປ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໑.໑.໒) ວິຍ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ປອາປນ຺ຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ, ອກາຣໂຕ ອາກາຣສ຺ສ ຈ ໂລໂປ. ປວທ຺ຘໍ ອາປໍ ປປໍ, ມຫນ຺ຕໍ ອຸທກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີສໍ ວິວຣິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໕໗໙. ວາສໍ ອຸປຄໂຕຕິ ວາ ວາເສນ ອຸປຄໂຕຕິ ວາ ອຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວາສຕ຺ຖາຍ ອຸປຄຕສ຺ສາ’’ຕິ.

໕໘໐. ຫຕ຺ຖປາເທ ອກີຬນ຺ໂຕ ສຸສໍວຸໂຕ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ອກີຬາເປນ຺ໂຕ’’ຕິ.

໕໘໒. ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂູຕິ ເອຕ຺ຖ ໂອສທ຺ໂທ ເຫຏ຺ຐາປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂູ’’ຕິ. ‘‘ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິອິມິນາ ກິຣິຍາວິເສສນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍຸຄຍຸຕ຺ຕໂກຕິ ຍຸເຄ ຍຸຕ຺ຕໂກ. ທມິຍິຕ຺ຖາຕິ ທນ຺ໂຕ. ອາຠຸໂສ ຊານາຕິ ກາຣຓາກາຣຓນ຺ຕິ ອາຊາເນຍ຺ໂຍ. ເອຕ຺ຕກນ຺ຕິ ຈຕຸຫຕ຺ຖປມາຓໍ. ໂຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທຸກ຺ກຏາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ປຣິສ຺ສຍຠາວ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ປຣິສ຺ສຍາຠາວ’’ນ຺ຕິ ຈ ທ຺ເວ ປາຐາ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິເຍວ.

໕໘໔. ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂເຓຕິ ອິມໍ ປກາຣໍ ອິຕ຺ຖໍ ຈີວຣຸກ຺ຂິປນໍ, ຠວຕິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຠູໂຕ, ຠິກ຺ຂຸ. ລກ຺ຂີຍຕິ ອເນນາຕິ ລກ຺ຂຓໍ, ຈີວຣໍ. ອິຕ຺ຖໍ ຠູໂຕ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູໂຕ, ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂຓໍ, ຕສ຺ມິໍ. ກຣຓວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂຓໍ ນາມ ກິຣິຍາວິເສສນສ຺ສ ສຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ເອກໂຕ ວາ…ເປ… ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ອນ຺ໂຕອິນ຺ທຂີລໂຕຕິ ຄາມສ຺ສ ອນ຺ໂຕອິນ຺ທຂີລໂຕຕິ. ປຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.