໖. ຉຉກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໒໐. ອາທິມ຺ຫິ ກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ອາທິໂກຏ຺ຐາເສ ກລ຺ຍາຓໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ວາ ອາທິກລ຺ຍາໂຓ, ຕໍ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ, ອາທິກລ຺ຍາຓຠາໂວ ຈ ໂທສວິຄເມນ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ຍຎ຺ຫິ ສພ຺ພໂສ ວິຄຕໂທສໍ, ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓຄຸຓເມວ ໂຫຕີຕິ ‘‘ນິທ຺ໂທສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຕ຺ວາຕິ ຈ ປທໍ, ‘‘ກລ຺ຍາຓໍ ກຕ຺ວາ ຠທ຺ທກໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ປຸຣິມປທທ຺ວເຍນປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເທສນາກາໂຣ ຫິ ອິຘ ກລ຺ຍາຓສທ຺ເທນ ຄຫິໂຕ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ເທເສຕພ຺ພຘມ຺ມສ຺ສ ກລ຺ຍາຓຕາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕີ’’ຕິ, ທຸຕິເຍ ປນ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ເທເສຕພ຺ພຘມ຺ມສ຺ສ ກລ຺ຍາຓຕາ ມຸຂ຺ເຍເນວ ກຖິຕາ ອິຕຣສ຺ສ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິໂຕ. ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍຎ຺ຈ ເທສນາຍ ໂຖມນາ ພຸທ຺ຘານໍ ອາຈິຓ຺ຓສມາຈິຓ຺ຓາວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ອິຕິ ຠຄວາ ອຣິຍວໍສ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມຄ຺ຄຫຓມ຺ປິ ເທສນາຍ ໂຖມນາ ເອວາຕິ ‘‘ນວຫິ ປເທຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເວທນາ ຍາຖາວໂຕ ຊານນໍ, ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄກິຈ຺ຈໍ, ຕສ຺ສ ອຸປາໂຍ ວິປສ຺ສນາຕິອາຫ – ‘‘ສຫວິປສ຺ສເນນ ມຄ຺ເຄນ ຊານິຕພ຺ພານີ’’ຕິ. ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍາທິກິຈ຺ເຈນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ຈ ປຏິວິຊ຺ຌິຕພ຺ໂພ. ເຕຠູມກຈິຕ຺ຕເມວ ກຖິຕໍ ສມ຺ມສນຏ຺ຐານສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເອສ ນໂຍ ຘມ຺ມາຍຕນາທີສຸປິ. ຘມ຺ມາຍຕນສ຺ສ ວາ ອາຍຕນຠາວໂຕ ພຫິທ຺ຘາຄຫຓໍ, ນ ສພ຺ພໂສ ອນຊ຺ຌຕ຺ຕຠາວໂຕ. ວິປາກເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຊວນກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນຕຓ຺ຫາຕິ ຉຕ຺ຕິໍສວິປາກເວທນໍ ນິສ຺ສາຍ ເອວໍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີ ອນຸຠເວຍ຺ຍນ຺ຕິ ອກຸສລຊວນກ຺ຂຓໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕຓ຺ຫາ.

໔໒໒. ປາຏິເຍກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘີຕິ ຍຖານຸສນ຺ຘິອາທີນໍ ອສມ຺ຠວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຫຏ຺ຐາຕິ ວິຎ຺ຎາຓຜສ຺ສເວທນາຕຓ຺ຫານໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາທສ຺ສເນນ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ຣູປາຍຕນາທີນຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາ ທີປິຕາ ອປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາຠາວໂຕ, ຍຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິກໍ, ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປາທສມ຺ຠວໂຕ, ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕທນຕ຺ຕາຕິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈເກ ຈ ຉນ຺ນໍ ຉກ຺ການໍ ວເສນ ຆນວິນິພ຺ໂຠຄກຣເຓນ ອຕ຺ຖໂຕ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ວິຠາວິຕໍ. ນ ສຣູປໂຕຕິ ສຣູປໂຕປິ ຕໍ ວິຠາເວຕຸກາໂມ ເຕເນວ ຉຉກ຺ການໍ ວເສນ ຆນວິນິພ຺ໂຠຄນເຍນ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ອນ຺ວຍໂຕ ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ – ‘‘ຈກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕາຕິ ໂຍ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິມາຫາຕິ ຍຖານຸສນ຺ຘິກາວ ເທສນາ ວິຠາວິຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ກຖິຕານໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເຫຏ຺ຐາ ປນ ຉນ຺ນໍ ຉກ຺ການໍ ວເສນ ວິນິພ຺ໂຠຄທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ, ນ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ວິຠາວິຕໍ, ອິຘ ປນ ສຣູປໂຕ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ວິຠາວິຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ອນຸສນ຺ຘນ຺ຕຣຠາວໂຊຕນາ. ຍທິປິ ອນຕ຺ຕຠາໂວ ນາມ ຈຕູສຸປິ ສຈ຺ເຈສຸ ລພ຺ຠເຕວ, ສພ຺ເພປິ ຫິ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ, ອິເມ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ເວປິ ນຍາ ສມ຺ມສນວເສນ ປວຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ອນຕ຺ຕຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ອຸປປຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕຍຸຕ຺ຕິຍາ ນ ສເມຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ອຕ຺ຕວາທິນາ – ‘‘ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ’’ຕິ ອຠິມໂຕ, ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາທວນ຺ຕຕາຍ ອນິຈ຺ຈໍ, ຍໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຈກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕາຕິ ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ຕໍ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິ. ສກ຺ກາຍວຕ຺ຖຸ ຈກ຺ຂຸ ອນຕ຺ຕາ ອນິຈ຺ຈຠາວໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປິ ຆໂຏ, ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຠາວໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປິ ຆໂຏ, ຈກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິ ອຸປ຺ປາທາທິສມ຺ຠວໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປິ ຆໂຏ. ວິຄຈ຺ຉຕີຕິ ຠງ຺ຄຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຠາວາວິຄເມນ ວິຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

໔໒໔. ຍສ຺ມາ ກິເລສວຏ຺ຏມູລກໍ ກມ຺ມວຏ຺ຏໍ, ກມ຺ມວຏ຺ຏມູລກຎ຺ຈ ວິປາກວຏ຺ຏໍ. ກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ຕຓ຺ຫາທິຄ຺ຄາຫປຸພ຺ພິກາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ຄາຫານໍ ວເສນ ວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕຓ຺ຫາປກ຺ຂິກາ ຘມ຺ມາ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ຈກ຺ຂາທໂຍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ວເສນ ວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາຫາວ ເວທິຕພ຺ພາ ສກ຺ກາຍຄາມິນິປຏິປທາຍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ‘‘ເອຕໍ ມມາ’’ຕິອາທິນາ ຄຫຓເມເວຕ຺ຖ ອນຸປສ຺ສນາຕິ ອາຫ – ‘‘ຄາຫຕ຺ຕຍວເສນ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ຕິຓ຺ຓໍ ຄາຫານໍ ປຏິປກ຺ຂວເສນາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຄ຺ຄາຫປຏິປກ຺ຂຠູຕານໍ ທຸກ຺ຂານິຈ຺ຈານຕ຺ຕານຸປສ຺ສນານໍ ວເສນ, ຕາຫິ ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ຄາຫານໍ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ວິນິເວຐນວເສນ ອນຸປ຺ປາທນວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິປກ຺ຂວເສນ ວິວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ສກ຺ກາຍນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິໂຣຘຘມ຺ໂມ ສຣູເປເນວ ທສ຺ສິໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ນິໂຣໂຘ…ເປ… ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ. ປຏິເສຘວຈນານີຕິ ປຏິກ຺ເຂປວຈນານິ.

໔໒໕. ຕຓ຺ຫາທີນໍ ອນຸປາທິຍນວຈນານິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສເນວ ວຸຕ຺ຕານິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີນໍເຍວ ອຠິນນ຺ທນາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ. ອປ຺ປຫີນຕ຺ໂຖ ອນຸສຍຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ – ‘‘ອນຸເສຕີຕິ ອປ຺ປຫີໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ຫິ ອປ຺ປຫີໂນ ຖາມຄໂຕ ຣາຄາທິກິເລໂສ ອນຸສໂຍ ກາຣຓລາເຠ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫຠາວໂຕ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂກິເລສທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ເຈວ ກິເລສທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ. ສອຸປາທິເສສນິພ຺ພານຎ຺ຫິ ກິເລສທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກຣຓໍ, ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ.

໔໒໖. ເຕສນ຺ຕິ ອນຸສຍານໍ. ປຏິກ຺ເຂປວເສນາຕິ ປຊຫນວເສນ, ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣຓວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວິຊ຺ຊໍ ປຊຫິຕ຺ວາຕິ ອນວເສສໂຕ ອວິຊ຺ຊໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປາເທຕ຺ວາ. ກາມໍ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄຎາຓມ຺ປິ ອວິຊ຺ຊາປຫາຍິນີ ວິຊ຺ຊາ ເອວ, ຕໍ ປນ ຎາຓໍ ອວິຊ຺ຊາຍ ອນວເສສປ຺ປຫາຍກໍ ນ ໂຫຕິ, ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຎາເຓ ປນ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອວິຊ຺ຊາຍ ເລໂສປິ ນາວສິສ຺ສຕີຕິ ຕເທວ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຫາຍກນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ’’ຕິ.

໔໒໗. ສຍເມວ ຕຖາຄເຕ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ເທເສນ຺ເຕ ສຏ຺ຐິ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາຕິ ອນຈ຺ຉຣິຍເມຕໍ, ອຖ ກິໍ ອຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິມ’’ນ຺ຕິອາທິ. ກເຖນ຺ເຕປີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ໂທ ປກາຣຕ຺ໂຖ, ອິມິນາວ ປກາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕ຺ຕາ ເອວາຕິ ສຏ຺ຐິ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ ເອວາຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕມ຺ປິ ອນຈ຺ຉຣິຍໍ, ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸຂາ ສາວກາ ສມຸທາຄມາ ມຫາຠິຎ຺ຎາ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິທາ ຕຖາ ຕຖາ ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕີຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ມຫາຠິຎ຺ຎປ຺ປຕ຺ຕາ ຫິ ເຕ ສາວກາ’’ຕິ.

ມຫາມຓ຺ຑເປຕິ ໂລຫປາສາທສ຺ສ ປຸຣໂຕ ເອວ ມຫາຠິກ຺ຂຸສນ຺ນິປາໂຕ ຊາໂຕຕິ ເຕສໍ ປໂຫນກວເສນ ກເຕ ມຫຕິ ສາຓິມຓ຺ຑເປຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕສຸປິ ຐາເນສູຕິ ເຕສຸ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຫາມຓ຺ຑປາທີສຸ ຐາເນສຸ. ມຫາເຖໂຣ ອຕ຺ຖີຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ເທວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄຸເຓ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ມຫາເຖໂຣ, ຕຖາປິ ວຕ຺ຖສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປສີທິຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ປນ ນ຺ຫາເປຫີ’’ຕິ ອາຫ.

ເຫຏ຺ຐາປາສາເທຕິ ຈ ກລ຺ຍາຓິຍມຫາວິຫາເຣ ອຸໂປສຖາຄາເຣ ເຫຏ຺ຐາປາສາເທ ເອກທາ ອຸປຣິປາສາເທ ເອກທາ, ກເຖສີຕິ. ຈູຬນາຄສ຺ສ ຕຖາ ມຫຕີ ປຣິສາ ເທວຕານຸຠາເວນ ອຠິຎ຺ຎາປາທນໍ ອໂຫສີຕິ ເກຈິ. ເຖໂຣ ປນ ມຫິທ຺ຘິໂກ ອໂຫສິ, ຕສ຺ມາ ຕາວ ມຫຕິໍ ປຣິສໍ ອຠິຎ຺ຎາເປສີຕິ ອປເຣ.

ຕໂຕ ຕໂຕຕິ ຕສ຺ສໍ ຕສ຺ສໍ ທິສາຍໍ. ເອໂກວາຕິ ເອກຈ຺ໂຈ ເອວ, ນ ພຫຸໂສ, ກຕິປຍາວ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ອເຫສຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຉຉກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.