໒. ຉນ຺ໂນວາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘໙. ຉນ຺ໂນຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສ ນາມນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍນາມໂກ ເຖໂຣ’’ຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ສຕ຺ຖາຣາ ປຣິນິພ຺ພານກາເລ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ໂຑ ອາຓຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ນ ອຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ’’ຕິ, ໂລກນາຖສ຺ສ ອຠິນິກ຺ຂມນກາເລ ກປິລປຸຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄິລານປຸຈ຺ຉກາຕິ ຄິລານສ຺ສ ປຸຈ຺ຉນກາ, ຄິລານຠາວສ຺ສ ອວຕ຺ຖໍ ໂສຕຸກາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສສນໂຕ ຫິໍສນໂຕ ສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຊີວິຕຫາຣກສຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ.

໓໙໐. ອຸປວຊ຺ຊໍ ເອຕສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ອນຸປວຊ຺ຊໍ, ກຣຊກາຍໍ ກຕ຺ວາ ອາຍຕິໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ.

໓໙໑. ຂຍວຍໍ ຎຕ຺ວາຕິ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ຂຓຠງ຺ຄໍ ເນຕ຺ວາ ຎາເຓນ ຍາຖາວໂຕ ຎຕ຺ວາ. ເນຕໍ ມມາຕິ ທຸກ຺ຂໂຕ ສມນຸປສ຺ສນາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ທິຏ຺ເຐສຸ ມມໍກາຣາຠາວໂຕ. ເນໂສຫມສ຺ມີຕິ ອນິຈ຺ຈໂຕ ສມນຸປສ຺ສນາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ເຕສຸ ທິຏ຺ເຐສຸ ອຫໍກາຣາຠາວໂຕ. ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາຕິ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສນາ ອນຕ຺ຕໂຕ ເຕສຸ ທິຏ຺ເຐສຸ ອຕ຺ຕຄ຺ຄາຫາຠາວໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ເນຕໍ ມມ…ເປ… ອຕ຺ຕາຕິ ສມນຸປສ຺ສາມີ’’ຕິ.

໓໙໓. ຕສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນຕິ ຍສ຺ມາ ອຣິໂຍ ສພ຺ພໂສ ປຣິຎ຺ຎາຕວຕ຺ຖຸໂກ ທຸກ຺ຂເວທນໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ເກວລໍ ປນ ອຘິມາເນເນວ – ‘‘ນາຠິກງ຺ຂາມິ ຊີວິຕໍ, ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ເມ ສຕ຺ຖາ, ນິໂຣຘໍ ທິສ຺ວາ’’ຕິ ວທຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທມ຺ປີຕິ ອິທມ຺ປິ, ‘‘ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຈລິຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຓ຺ຫານິສ຺ສິຕຠາເວນ ຫິ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ມາຣຓນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈິໂຕ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ຈລຕິ ວິປ຺ຜນ຺ທຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຈລິຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ມນສິກາຕພ຺ພໍ, ເຕນ ອິທໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກປ຺ປສທ຺ໂທ ກາລປຣິຍາໂຍປິ ໂຫຕິ, ນ ກາລວິເສສວາຈໂກ ເອວາຕິ ອາຫ – ‘‘ນິຈ຺ຈກປ຺ປນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈກາລ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາ ອປ຺ປຫີນຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໍນິສ຺ສິໂຕ ອລ຺ລິໂນ, ເອວໍ ຕາຫິປິ ນິສ຺ສິໂຕ ອມຸຕ຺ຕຠາວໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ນິສ຺ສິຕສ຺ສາ’’ຕິ. ຈລິຕນ຺ຕິ ຍຖາ ຍຖາ ອສມາຣທ຺ຘາຍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອາທີນວວເສນ ຈລນ຺ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ວິຣູປໍ ຈລິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຫ – ‘‘ວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕາທິເສ ປນ ປປຎ຺ຈວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈລິເຕ ອສຕິ ຠາວນາຍ ວີຖິປຏິປນ຺ນຕາຍ ກິເລສປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ ເອວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈລິເຕ ອສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘີ’’ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ກິເລສປສ຺ສທ຺ຘິ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ຠວນ຺ຕຣໍ ທິສ຺ວາ ນມນຏ຺ເຐນ ນຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ນຕິຍາ ອສຕີຕິ ຠວຕ຺ຖາຍ ອາລຍນິກນ຺ຕິປຣິຍຸຏ຺ຐາເນສຸ ອສຕີ’’ຕິ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອາຄຕິ ນາມາຕິ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ຠວນ຺ຕຣໂຕ ອິເຘວ ອາຄມນໍ ນາມ, ຈຸຕິວເສນ ຈວນວເສນ ອິໂຕ ຠວນ຺ຕຣສ຺ສ ຄມນໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ ອາຄຕິຄຕິຍາ ອສຕິ ກຕູປຈິຕສ຺ສປິ ກມ຺ມສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຣິກປ຺ປວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ. ຈວນວເສນາຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠວໂຕ ຈວນວເສນ ຈຸຕິ, ອາຍຕິໍ ອຸປປຊ຺ຊນວເສນ ອຸປປາໂຕ ນ ໂຫຕິ. ຍໂຕ ຄຕິ ອາຄຕິ ຈວນໍ ອຸປປາໂຕ ນ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ເອວ ເນວິຘ, ນ ຫຸຣໍ, ນ ອຸຠຍມນ຺ຕເຣນ, ກາຍສ຺ສ ຄຕິຍາ ອາຄຕິຍາ ຈ ອຠາວໂຕ ສພ຺ພໂສ ຈຸຕູປປາໂຕ ນຕ຺ຖິ; ເຕນ ນ ອິຘໂລເກ ຐິໂຕຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ນ ປຣໂລເກ ຐິໂຕຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ອຸຠຍມນ຺ຕເຣນ ຐິໂຕຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ເຕນາຫ ‘‘ນຍິຘ ໂລເກ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອິຘໂລກປຣໂລກວິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ສໍສຣຓປເທສສ຺ສ ອຠາວໂຕ, ‘‘ນ ອຸຠຍມນ຺ຕເຣນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸຠຍປຣິຍາປນ຺ໂນ ນ ໂຫຕີຕິ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ, ‘‘ນ ອຸຠຍຕ຺ຖ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຍເມວ ອນ຺ໂຕຕິ ໂຍ ອິຘໂລເກ ປຣໂລເກ ຈ ອຠາໂວ ອວິຊ຺ຊມານຕາ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ, ອຍເມວ ສກລສ຺ສ ທຸກ຺ຂມູລສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປຣິໂຍສານໍ.

໓໙໔. ກຓ຺ຐນາຬິໍ ຉິນ຺ທີຕິ ນາຬິໍ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ອາຣຠິ. ຕສ຺ມິໍ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ອາຣທ຺ຘກ຺ຂເຓ ເຉໂທ ຈ ວຕ຺ຕຕິ; ມຣຓຠຍຎ຺ຈ ໂອກ຺ກມິ ອວີຕຣາຄຠາວໂຕ, ຕໂຕ ເອວ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ‘‘ໂສປິ ນາມ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອນຸປວຊ຺ຊຕໍ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ສຣາຄມຣຓໍ ມຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສໍວິຄ຺ຄມານໂສ ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາຕິ ປຸພ຺ເພ ພຫຸໂສ ວິປສ຺ສນາຍ ອຸທຍພ຺ພຍຎາຓໍ ປາວິຕຕ຺ຕາ ຕາວເທວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານນ຺ຕຣໍ ກຓ຺ຐນາຬິຈ຺ເຉທປຈ຺ຈຍາ ຊີວິຕນິໂຣເຘນ ສມສີສີ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ນ ຫິ ອນ຺ຕິມຠວິກສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຊີວິຕນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕິ. ເຖຣສ຺ສາຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ພ຺ຍາກຣເຓນາຕິ ເຫຕຸມ຺ຫິ ກຣຓວຈນໍ ‘‘ພ຺ຍາກຣເຓນ ເຫຕຸນາ’’ຕິ. ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ເຖໂຣ ວີຣິຍໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕິ. ອິມິນາຕິ, ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິວຈເນນ. ເຖໂຣຕິ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ. ປຸຈ຺ຉຕີຕິ, ຠນ຺ເຕ, ຕຖາ ກຸລສໍສຄ຺ຄປສຸໂຕ ກຖໍ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ‘‘ປຸພ຺ເພ ກຸເລສຸ ສໍສຏ຺ຐວິຫາຣີ’’ຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປຎ຺ຎາຕສ຺ສປິ ອິມສ຺ມິໍ ‘‘ໂຫນ຺ຕິ ເຫເຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ຠຄວໂຕ ວຸຕ຺ຕ-ຏ຺ຐາເນ ອສໍສຏ຺ຐຠາໂວ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ປກ຺ກມ຺ປິ ນິປກ຺ກໍ ວິຍ ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊມານາປິ ເກຈິ ອສຎ຺ຎຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຉນ຺ໂນວາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.