໙. ພາລປຓ຺ຑິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໖. ເອເຕຫີຕິ ທຸຈິນ຺ຕິຕາທີຫິ. ເອເຕນ ລກ຺ຂຓສທ຺ທສ຺ສ ກຣຓຕ຺ຖຕມາຫ. ຕາເນວາຕິ ລກ຺ຂຓານິ ເອວ. ຕສ຺ສາຕິ ພາລສ຺ສ. ‘‘ອຍໍ ພາໂລ’’ຕິ ນິມີຍຕິ ສຎ຺ຈານີຍຕິ ເອເຕຫີຕິ ພາລນິມິຕ຺ຕານິ. ອປທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິຂ຺ຍາຕໍ ກມ຺ມໍ. ທຸຈິນ຺ຕິຕາທີນິ ຈ ພາເລ ວິຂ຺ຍາຕານິ, ອວຘາຣຓຠາເວ ວາ, ຕສ຺ມາ ພາລສ຺ສ ອປທານານີຕິ ພາລາປທານານິ. ອຠິຊ຺ຌາທີຫິ ທຸຏ຺ຐໍ ທູສິຕໍ ຈິນ຺ເຕຕີຕິ ທຸຈິນ຺ຕິຕຈິນ຺ຕີ. ໂລຠາທີຫິ ທຸຏ຺ຐໍ ຠາສິຕໍ ມຸສາວາທາທິໍ ຠາສຕີຕິ ທຸພ຺ຠາສິຕຠາສີ. ເຕສໍ ເຕສໍເຍວ ວເສນ ກຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ທຸກ຺ກຏກມ຺ມໍ ປາຓາຕິປາຕາທິໍ ກໂຣຕີຕິ ທຸກ຺ກຏກມ຺ມກາຣີ. ເຕນາຫ ‘‘ຈິນ຺ຕຍນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ. ຕານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຊາຕນ຺ຕິ ຕຊ຺ຊໍ. ຕໂຕ ເອວ ເຕສໍ ສາຣຸປ຺ປໍ ອນຸຣູປນ຺ຕິ ຕສ຺ສາຣຸປ຺ປໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຊ຺ຊາຕິກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ກຈ຺ຉມານາຍາຕິ ກຖິຍມານາຍ.

໒໔໘. ຍສ຺ມາ ສຕ຺ຕານໍ ຍຖູປຈິຕານິ ກມ຺ມານິ ກໂຕກາສານິ ຕທຸປຏ຺ຐາປິຕານິ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕານິ ມຣຓສ຺ສ ອາສນ຺ນກາເລ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕານິ, ຕທາ ໂອລມ຺ພນ຺ຕານິ ວິຍ ອຠິຠວນ຺ຕານິ ວິຍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕານິ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂອລມ຺ພນາທິອາກາເຣນ ຫິ ຕານິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຸປຏ຺ຐານາກາໂຣ ເອວ ຕທາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂຄຈຣຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ຕສ຺ມິໍ ອຸປຏ຺ຐານາກາເຣ ອາປາຖຄເຕ’’ຕິ.

໒໔໙. ນ ສກ຺ກາຕິ ນ ວທຕີຕິ ເອເຕນ ທ຺ເວປິ ປຏິເສຘາ ປກຕິອຕ຺ຖາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ນ ສຸກຣາຕິ ປນ ອິມິນາ ທຸກ຺ກຣຠາໂວ ທີປິໂຕ, ທຸກ຺ກຣຎ຺ຈ ຕາວ ອຸປາເຍນ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ນ ສຸກຣໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ເຕນາຕິ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄມເນນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສໍວິຊ຺ຌເນນ. ອສ຺ສາຕິ ໂຈຣສ຺ສ. ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິປີຕິ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມຍໍ ສາຍນ຺ຫສມຍຎ຺ຈ ສຕ຺ຕິສເຕນ.

໒໕໐. ສງ຺ຂມ຺ປິ ນ ອຸເປຕີຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຂາຕພ຺ພມຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ຄຓນາມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ອຸປນິກ຺ເຂປນມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກລຠາຄນ຺ຕິ ກລານໍ ສງ຺ຄຓນໂກຏ຺ຐາສໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕິມໍ ກລ’’ນ຺ຕິອາທິ. ໂອໂລກິຕມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ອຸປນິກ຺ເຂປນວເສນ ໂອໂລກນມຕ຺ຕກມ຺ປິ. ຕໍ ກມ຺ມກາຣຓນ຺ຕິ ຕໍ ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນກມ຺ມກາຣຓໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ປສ຺ສານໍ ວເສນ ສມ຺ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ, ປາຬິຍໍ ປນ ເອກປສ຺ສວເສນ ອາຄຕາ. ເຄຫສ຺ສາຕິ ມຫໂຕ ເຄຫສ຺ສ. ສພ຺ພໂຕຕິ ສພ຺ພາວຍວໂຕ. ສມ຺ປຊ຺ຊລິເຕ ເອກຊາລີຠູເຕ. ສຸປກ຺ກຸຖິຕາຍາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ນິປກ຺ກາຍ.

ວິຠຕ຺ໂຕຕິ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕກສຕ຺ຕານໍ ສາຘາຣຓກມ຺ມຸນາ ວິຠຕ຺ໂຕ ວິຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ອໂຍປາກາເຣນ ປຣິໂຕ ອຕ຺ໂຕ ຄຫິໂຕຕິ ອໂຍປາກາຣປຣິຍຕ຺ໂຕ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ.

ຍມກໂຄຬກາຕິ ທາຣການໍ ກີຬນຍຸຄຬາ. ເອວມ຺ປິ ທຸກ຺ໂຂຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕອຸສ຺ສທນິຣຍວເສນປິ ໂສຕ-ຆານ-ຊິວ຺ຫາ-ກາຍ-ມໂນ-ໂຄຈຣຕາວເສນປິ ອິມິນາ ອາກາເຣນ ທຸກ຺ໂຂຕິ.

໒໕໑. ທນ຺ເຕຫິ ອຸລ຺ເລຫິຕ຺ວາຕິ ອຸຕ຺ຕຣທນ຺ເຕຫິ ອຎ຺ຉິຕ຺ວາ. ຣສວເສນ ອຕິຕ຺ໂຕ ອສ຺ສາໂທ ຣສາໂທ. ເຕນາຫ ‘‘ຣສເຄເຘນ ປຣິຠຸຕ຺ຕຣໂສ’’ຕິ.

໒໕໒. ທຸຣູໂປຕິ ວິຣູໂປ. ທຸທ຺ທໂສຕິ ເຕເນວ ວິຣູປຠາເວນ ອນິຏ຺ຐທສ຺ສໂນ. ລກຸຓ຺ຐໂກຕິ ຣສ຺ໂສ. ປວິຏ຺ຐຄີໂວຕິ ຂນ຺ຘນ຺ຕຣໍ ອນຸປວິຏ຺ຐຄີໂວ. ມໂຫທໂຣຕິ ວິປຸລກຸຈ຺ຉິ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຫິ ລກຸຓ຺ຏກາ ສຕ຺ຕາ ຣສ຺ສຄີວາ ປຸຖຸລກຸຈ຺ຉິກາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາໂຓ ນາມ ຈກ຺ຂຸວິກໂລຕິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອກກ຺ຂິກາໂຓ ວາ ອຸຠຍກ຺ຂິກາໂຓ ວາ’’ຕິ. ກຸຓີຕິ ຫຕ຺ຖວິກໂລ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ເອກຫຕ຺ຖກຸຓີ ວາ ອຸຠຍຫຕ຺ຖກຸຓີ ວາ’’ຕິ. ວາຕາທິນາ ອຸປຫຕກາຍປກ຺ໂຂ ອິຘ ປກ຺ຂຫໂຕຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ນ ປກ຺ຂິຫໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ປກ຺ຂຫໂຕຕິ ປີຐສປ຺ປີ’’ຕິ. ທຸກ຺ຂານຸປພນ຺ຘທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອປຣາປຣຊາຕີສຸ ວິປາກທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນຸປພນ຺ຘວເສນ ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ.

ກລີຍຕິ ຂລີຍຕິ ອປ຺ປຫີຍຕິ ສາສນໍ ເອເຕນາຕິ ກລິ, ຊຸຕປຣາຊໂຍ. ໂສ ເອວ ຄຫສທິສຕາຍ ‘‘ກລິຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຘິພນ຺ຘນ຺ຕິ ກຸຏຸມ຺ພສ຺ສ ອຘິວຸຕ຺ຖສ຺ສ ມູລຠູຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ພນ຺ຘິຕພ຺ພຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຕນາປິ ພນ຺ຘໍ ນິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ. ພາລຠູມິຍາ ພາລຠາວສ຺ສ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິ ນິຣຍຄາມິກມ຺ມກາຣິຕາຕິ ‘‘ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ’’ຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຄ຺ຄຫເຓເນວ ປນ ຕໂຕ ມຸທຸມຸທຸຕຣາທິກມ຺ມວເສນ ເສສາປາເຍສຸ ອປຣາປຣນິພ຺ພຕ຺ຕາທິພາລຠູມິ ວິຠາວິຕາ ໂຫຕີຕິ.

໒໕໓. ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣນາຕິ ‘‘ພາໂລ ອຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖວຈນສ຺ສ ‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ ອຍ’’ນ຺ຕິ ເອເຕຫິ ລກ຺ຂີຍຕີຕິອາທິນາ ອນຸສາເຣນ. ມໂນສຸຈຣິຕາທີນໍ ວເສນາຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອນຠິຊ຺ຌາ-ອພ຺ຍາປາທ-ສມ຺ມາທສ຺ສນໍ ສຸຈິນ຺ຕິຕເມວ ຈິນ຺ເຕຕີຕິອາທິນາ ມໂນສຸຈຣິຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສຸຈຣິຕານໍ ວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ.

ຈກ຺ກຣຕນວຓ຺ຓນາ

໒໕໖. ອຸໂປສຖໍ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໒.໒໔໓) ວຸຈ຺ຈຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ສພ຺ພທິວເສສຸ ຄຫຏ຺ເຐຫິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພສີລໍ, ສມາທານວເສນ ຕໍ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອຸໂປສຖິໂກ, ຕສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ສມາທິນ຺ນອຸໂປສຖງ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ. ຕທາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ, ຍສ຺ມິໍ ປນ ກາເລ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຠາວສໍວຕ຺ຕນິຍ-ທານ-ສີລາທິ-ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣສມຸທາຄມສມ຺ປນ຺ໂນ ປູຣິຕຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ໂຕ ກາທີປເທສວິເສສປຈ຺ຈາຊາຕິຍາ ເຈວ ກຸລຣູປໂຠຄາຘິປເຕຍ຺ຍາທິຄຸຓວິເສສສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຕທນຸຣູເປ ອຕ຺ຕຠາເວ ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ກາເລ. ຕາທິເສ ຫິ ກາເລ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຠາວີ ປຸຣິສຸຕ຺ຕໂມ ຍຖາວຸຕ຺ຕຄຸຓສມນ຺ນາຄໂຕ ຣາຊາ ຂຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ໂຕ ວິສຸທ຺ຘສີໂລ ອນຸໂປສຖໍ ສຕສຫສ຺ສວິສ຺ສຊ຺ຊນາທິນາ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ນ ຍທາ ຈກ຺ກຣຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕທາ ເອວ. ເຕນາຫ – ‘‘ປາໂຕ…ເປ… ຘມ຺ມຕາ’’ຕິ. (ຕຕ຺ຖ ທໂມ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ, ສໍຍໂມ ສີລສໍວໂຣ.)

ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣປຸຎ຺ຎກມ຺ມປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຠາວາວຫທານທມສໍຍມາທິປຸຎ຺ຎກມ຺ມເຫຕຸກໍ. ນີລມຓິສງ຺ຆາຏສທິສນ຺ຕິ ອິນ຺ທນີລມຓິສຎ຺ຈຍສມານໍ. ທິພ຺ພານຸຠາວຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ສນີຍຕາ ມນຸຎ຺ຎໂຆສຕາ ອາກາສຄາມິຕາ ໂອຠາສວິສ຺ສຊ຺ຊນາ ອປ຺ປຏິຆາຕຕາ ຣຎ຺ໂຎ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຖນິປ຺ຜຕ຺ຕິກາຣຓຕາຕິ ເອວມາທີຫິ ທິພ຺ພສທິເສຫິ ອານຸຠາເວຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ. ສພ຺ເພຫິ ອາກາເຣຫີຕິ ສພ຺ເພຫິ ສຸນ຺ທເຣຫິ ອາກາເຣຫິ. ປຣິປູຣນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ. ສາ ຈສ຺ສ ປາຣິປູຣິ ອິທາເນວ ວິຕ຺ຖາຣີຍຕິ.

ປນາຬີຕິ ຉິທ຺ທໍ. ສຸທ຺ຘສິນິທ຺ຘທນ຺ຕປນ຺ຕິຍາ ນິພ຺ພິວຣາຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນາຠິປນາຬິ ປຣິກ຺ເຂປປຏ຺ເຏສູຕິ ນາຠິປຣິກ຺ເຂປປຏ຺ເຏ ເຈວ ນາຠິຍາ ປນາຬິປຣິກ຺ເຂປປຏ຺ເຏ ຈ. ສຸວິຠຕ຺ຕາວາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສໍກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຠຕ຺ຕາ. ປຣິຈ຺ເຉທເລຂນ຺ຕເຣສຸ ມຓິກາ ສຸວິຠຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ປຣິຈ຺ເຉທເລຂາທີນີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມາລາກມ຺ມາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຸຣຕ຺ຕາຕິອາທີສຸ ສຸຣຕ຺ຕຄ຺ຄຫເຓນ ມຫານາມວຓ຺ຓຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ສຸທ຺ຘຄ຺ຄຫເຓນ ສໍກິລິຏ຺ຐຕໍ, ສິນິທ຺ຘຄ຺ຄຫເຓນ ລູຂຕໍ. ກາມໍ ຕສ຺ສ ຈກ຺ກຣຕນສ຺ສ ເນມິມຓ຺ຑລໍ ອສນ຺ຘິກໍວ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ສພ຺ພຕ຺ຖກເມວ ປນ ເກວລໍ ປວາຬວຓ຺ໂຓວ ນ ໂສຠຕີຕິ ປກຕິຈກ຺ກສ຺ສ ສນ຺ຘິຍຸຕ຺ເຕສຸ ຐາເນສຸ ຣຕ຺ຕຊມ຺ພຸນທປຣິກ຺ຂຕໍ ອໂຫສິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສນ຺ຘີສຸ ປນສ຺ສາ’’ຕິອາທິ.

ເນມິມຓ຺ຑລປິຏ຺ຐິຍນ຺ຕິ ເນມິມຓ຺ຑລສ຺ສ ປິຏ຺ຐິປເທເສ. ທສນ຺ນໍ ທສນ຺ນໍ ອຣານມນ຺ຕເຣຕິ ທສນ຺ນໍ ທສນ຺ນໍ ອຣານໍ ອນ຺ຕຣສມີເປ ປເທເສ. ຉິທ຺ທມຓ຺ຑລຈິຕ຺ໂຕຕິ ມຓ຺ຑລສຓ຺ຐານຉິທ຺ທວິຈິຕ຺ໂຕ. ສຸກຸສລສມນ຺ນາຫຕສ຺ສາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກຸສເລນ ສິປ຺ປິນາ ປຫຕສ຺ສ, ວາທິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຄ຺ຄູຕິ ມໂນຣໂມ ຣຊນີໂຍຕິ ສຸຓນ຺ຕານໍ ຣາຄຸປ຺ປາທໂກ. ກມນີໂຍຕິ ກນ຺ໂຕ. ສໂມສຣິຕກຸສຸມທາມາຕິ ໂອລມ຺ພິຕສຸຄນ຺ຘກຸສຸມທາມາ. ເນມິປຣິກ຺ເຂປສ຺ສາຕິ ເນມິປຣິຍນ຺ຕປຣິກ຺ເຂປສ຺ສ. ນາຠິປນາຬິຍາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປສ຺ສານໍ ວເສນ ‘‘ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ນາຠິປນາຬີນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກາ ເອວ ຫິ ສາ ປນາຬິ. ເຍຫີຕິ ເຍຫິ ທ຺ວີຫິ ສີຫມຸເຂຫິ. ປຸນ ເຍຫີຕິ ມຸຕ຺ຕາກລາເປຫິ.

ໂອຘາປຍມານນ຺ຕິ ໂສຕຸໍ ອວຫິຕານິ ກຸຣຸມານໍ. ຈນ຺ໂທ ປຸຣໂຕ, ຈກ຺ກຣຕນໍ ປຈ຺ຉາຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ພາປຣິເຍນ ປຸພ຺ພາປຣຠາເຄນ.

ອນ຺ເຕ ປຸຣສ຺ສາຕິ ອນຸຣາຘປຸເຣ ຣຎ຺ໂຎ ອນ຺ເຕປຸຣສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣສີຫປຎ຺ຊຣອາສນ຺ເນ ຕທາ ຣຎ຺ໂຎ ປາສາເທ ຕາທິສສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣທິສາຍ ສີຫປຎ຺ຊຣສ຺ສ ລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸເຂນ ສກ຺ກາຕິ ກິຎ຺ຈິ ອນາຣຸຫິຕ຺ວາ ສຣີຣຎ຺ຈ ອນຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ຍຖາຐິເຕເນວ ຫຕ຺ເຖນ ປຸປ຺ຜມຸຏ຺ຐິໂຍ ຂິປິຕ຺ວາ ສຸເຂນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ປູເຊຕຸໍ.

ນານາວິຣາຄຣຕນປ຺ປຠາສມຸຊ຺ຊລນ຺ຕິ ນານາວິຘຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓຣຕໂນຠາສປຠສ຺ສຣໍ. ອາກາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຕິ. ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ອຸປຣິ ອາກາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕ.

ສນ຺ນິເວສກ຺ຂໂມຕິ ຂນ຺ຘວາຣສນ຺ນິເວສໂຍຄ຺ໂຍ. ສຸລຠາຫາຣູປກຣໂຓຕິ ສຸເຂເນວ ລທ຺ຘພ຺ພຘຎ຺ຎໂຄຣສທາຣຸຕິຓາທິໂຠຊນສາຘໂນ. ປຣຈກ຺ກນ຺ຕິ ປຣສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ເສນາ, ອາຓາ ວາ.

ອາຄຕນນ຺ທໂນຕິ ອາຄໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນນ຺ທິຊນໂນ. ອາຄຕໍ ວາ ອາຄມນໍ, ເຕນ ນນ຺ທຕີຕິ ອາຄຕນນ຺ທໂນ. ຄມເນນ ໂສເຈຕີຕິ ຄມນໂສຈໂນ. ອຸປກປ຺ເປຖາຕິ ອຸປຣູປຣິ ກປ຺ເປຖ ສໍວິທຫຖ, ອຸປເນຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາຕິ ເຫຕຸໂຕປິ ສຠາວໂຕປິ ຜລໂຕປິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກອາທີນວໂຕປິ ວີມໍສິຕ຺ວາ.

ວິຠາເວນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖໍ ວິຠູຕໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ວິຠາວິໂນ, ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ. ອນຸຍນ຺ຕາຕິ ອນຸວຕ຺ຕກາ. ໂອຄຈ຺ຉມານນ຺ຕິ ໂອສີທນ຺ຕໍ. ໂຍຊນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ປເທສໍ. ຄມ຺ຠີຣຠາເວນ ປນ ຍຖາ ຠູມິ ທິສ຺ສຕິ, ເອວໍ ໂອຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ມຫາສມຸທ຺ທຕລ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອນ຺ເຕ ຈກ຺ກຣຕນໍ ອຸທເກນ ເສນາຍ ອນຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖໍ.

໒໕໗. ປຸຣຕ຺ຖິໂມ ສມຸທ຺ໂທ ປຣິຍນ຺ໂຕ ອສ຺ສາຕິ ປຸຣຕ຺ຖິມສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ໂຕ, ປຸຣຕ຺ຖິມສມຸທ຺ທໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ. ຈາຕຸຣນ຺ຕາຍາຕິ ຈາຕຸສມຸທ຺ທນ຺ຕາຍ ປຸພ຺ພວິເທຫາທິຈຕຸໂກຏ຺ຐາສນ຺ຕາຍ.

ຫຕ຺ຖິຣຕນວຓ຺ຓນາ

໒໕໘. ຫຣິຈນ຺ທນາທີຫີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ຘາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອາຄມນໍ ຈິນ຺ເຕຖາຕິ ວທນ຺ຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕສ຺ສ ປູຣິຕຕາຍ ປຣິຈິຕຕ຺ຕາ. ຠູມິຜຸສນເກຫິ ວາລຘິ, ວຣງ຺ຄໍ ຫຕ຺ໂຖຕິ ອິເມຫິ ຈ ຕີຫິ, ຈຕູຫິ ປາເທຫິ ຈາຕິ ສຕ຺ຕຫິ ອວຍເວຫິ ຐິຕຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕປຕິຏ຺ໂຐ. ອິຕເຣສໍ ອມຈ຺ຈາທີນໍ ຈິນ຺ຕຍນ຺ຕານໍ ນ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອປເນຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ອປເນຕ຺ວາ. ຄນ຺ຘເມວ ຫິ ຕສ຺ສ ອິຕເຣ ຫຕ຺ຖິໂນ ນ ສຫນ຺ຕິ.

ອສ຺ສຣຕນວຓ຺ຓນາ

ສິນ຺ຘວກຸລໂຕຕິ ສິນ຺ຘວສ຺ສາຊານີຍກຸລໂຕ.

ມຓິຣຕນວຓ຺ຓນາ

ສກຏນາຠິສມປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ປຣິຓາຫໂຕ ມຫາສກຏສ຺ສ ນາຠິຍາ ສມປ຺ປມາຓໍ. ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສູຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຣິ ຈາຕິ ທ຺ວີສຸ ອນ຺ເຕສຸ. ກຓ຺ຓິກປຣິຍນ຺ຕໂຕຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຎ຺ຈນປທຸມານໍ ກຓ຺ຓິກາຍ ປຣິຍນ຺ຕໂຕ. ມຸຕ຺ຕາຊາລເກ ຐເປຕ຺ວາຕິ ສຸວິສຸທ຺ເຘ ມຸຕ຺ຕາມເຍ ຊາລເກ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ.

ອິຕ຺ຖິຣຕນວຓ຺ຓນາ

‘‘ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ປາຕຸຠວຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອສ຺ສ ປາຕຸຠວນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ມທ຺ທຣາຊກຸລໂຕ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມທ຺ທຣຏ຺ຐໍ ກິຣ ອຠິຣູປານໍ ອິຕ຺ຖີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ. ສຓ຺ຐານປາຣິປູຣິຍາຕິ ຫຕ຺ຖປາທາທິສຣີຣາວຍວານໍ ສຸສຓ຺ຐິຕຕາຍ. ອວຍວປາຣິປູຣິຍາ ຫິ ສມຸທາຍປາຣິປູຣິສິທ຺ຘິ. ຣູປນ຺ຕິ ສຣີຣໍ. ທສ຺ສນີຍາຕິ ສຸຣູປຠາເວນ ປສ຺ສິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕາ. ໂສມນສ຺ສວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕິ ໂຍນິໂສ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕານໍ ກມ຺ມຜລສທ຺ຘາຍ ວເສນ. ປສາທາວຫຕ຺ຕາຕິ ກາຣຓວຈເນນ ຍຖາ ປາສາທິກຕາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາສິທ຺ຘິ ວຸຕ຺ຕາ, ເອວໍ ທສ຺ສນີຍຕາຍ ປາສາທິກຕາສິທ຺ຘິ, ອຠິຣູປຕາຍ ຈ ທສ຺ສນີຍຕາສິທ຺ຘິ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ນຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິໂລມໂຕ ວາ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ປາສາທິກຕາສິທ຺ຘິ, ປາສາທິກຕາຍ ທສ຺ສນີຍຕາສິທ຺ຘິ, ທສ຺ສນີຍຕາຍ ອຠິຣູປຕາສິທ຺ຘິ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ເອວໍ ສຣີຣສມ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ອຠິຣູປຕາທິເກ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສຣີເຣ ໂທສາຠາວວເສນປິ ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ອຠິຣູປາ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ປມາຓຍຸຕ຺ຕາ, ເອວໍ ອາໂຣຫປຣິຓາຫໂຍຄໂຕ ຈ ປາສາທິກາ ນາຕິທີຆຕາທໂຍ. ເອວໍ ມນຸສ຺ສານໍ ທິພ຺ພຣູປຕາສມ຺ປຕ຺ຕິປີຕິ ‘‘ອປ຺ປຕ຺ຕາ ທິພ຺ພວຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຍວິປຕ຺ຕິຍາຕິ ສຣີຣໂທສສ຺ສ. ອຠາໂວຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ທູຣີຠາໂວ.

ສຕວິຫຕສ຺ສາຕິ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິຫຕສ຺ສ. ສຕວິຫຕສ຺ສາຕິ ຈ ອິທໍ ກປ຺ປາສປິຈຸວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕູລປິຈຸໂນ ປນ ວິຫນນເມວ ນຕ຺ຖິ. ກຸງ຺ກຸມຕຄຣຕຸຣຸກ຺ຂຍວນປຸປ຺ຜານິ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິ. ຕມາລຕຄຣຕຸຣຸກ຺ຂຍວນປຸປ຺ຜານີຕິ ອປເຣ.

ອຄ຺ຄິທຑ຺ຒາ ວິຍາຕິ ອາສນຄເຕນ ອຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ ວິຍ. ປຐມເມວາຕິ ອຎ຺ຎກິຈ຺ຈໂຕ ປຐມເມວ, ທສ຺ສນສມກາລເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ຕໍ ອຕ຺ຕນາ ຣຎ຺ໂຎ ກາຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກິໍ ກໂຣມີຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕາຍ ກິໍ ກຣຓນ຺ຕິ ປຏິສ຺ສາເວຕີຕິ ກິງ຺ກາຣປຏິສ຺ສາວິນີ.

ມາຕຸຄາໂມ ນາມ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຐຊາຕິໂກ, ອິຕ຺ຖິຣຕນສ຺ສ ປນ ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ສ຺ວາສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄຸຓາຕິ ຣູປຄຸຓາ ເຈວ ອາຈາຣຄຸຓາ ຈ. ປຸຣິມກມ຺ມານຸຠາເວນາຕິ ຕສ຺ສາ ປຸຣິມກມ຺ມານຸຠາເວນ. ອິຕ຺ຖິຣຕນສ຺ສ ຕພ຺ຠາວສໍວຕ຺ຕນິຍປຸຣິມກມ຺ມສ຺ສ ອານຸຠາເວນ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນປິ ປຣິວາຣສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ຕາທິສສ຺ສ ຜລວິເສສສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິເຍວ. ເຕນາຫ ‘‘ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາ’’ຕິ. ເອເຕນ ເສສຣຕເນສຸປິ ເຕສໍ ວິເສສານໍ ຕທຸປນິສ຺ສຍຕາ ວິຠາວິຕາ ເອວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຸພ຺ເພ ເອກເທສວເສນ ລພ຺ຠມານປາຣິປູຣີ ຣຎ຺ໂຎ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຠາວູປຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພາກາຣປາຣິປູຣາ ຊາຕາ.

ຄຫປຕິຣຕນວຓ຺ຓນາ

ປກຕິຍາວາຕິ ສຠາເວເນວ, ຈກ຺ກຣຕນປາຕຸຠາວໂຕ ປຸພ຺ເພປິ.

ປຣິຓາຍກຣຕນວຓ຺ຓນາ

ນິສ຺ສາຍາຕິ ອຸປນິສ຺ສາຍ.

໒໖໐. ກຏຄ຺ຄໂຫ ວຸຈ຺ຈຕິ ຊຍຄ຺ຄໂຫ ສການໍ ປຓານໍ ກຏຠາເວນ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິວເສນ ສງ຺ຄຓ຺ຫນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ຊຍຄ຺ຄາເຫນາ’’ຕິ. ເອກປ຺ປຫາເຣເນວາຕິ ເອກປ຺ປໂຍເຄເນວ ສຕສຫສ຺ສານິ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ພາລປຓ຺ຑິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.