໑໐. ເທວທູຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໑. ທ຺ເວ ອຄາຣາຕິອາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ສທ຺ວາຣາ…ເປ… ອນຸວິຈຣນ຺ເຕປີ’’ຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອຕ຺ຕກເມວ ຫິ ອສ຺ສປຸຣສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໑.໔໓໒; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໔໓໒) ວິຕ຺ຖາຣິຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ’’ຕິອາທິ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໓໙໗) ຕຖາ ວິຕ຺ຖາຣິຕມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕສໍວຓ຺ຓນາ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ, ‘‘ອສ຺ສປຸຣສຸຕ຺ເຕ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໖໒. ນິຣຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທສນໍ ເທວໂລເກນ ໂອສາເປຕີຕິ ສໍກິເລສຘມ຺ເມຫິ ສໍເວເຊຕ຺ວາ ໂວທານຘມ຺ເມຫິ ນິຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ. ທຸຕິຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຕທິທໍ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍວິສິຏ຺ຐນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອິທານິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ, ‘‘ສເຈ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສຕິ ຠຄວາ.

ເອກຈ຺ເຈ ເຖຣາຕິ (ກຖາ. ອນຸຏີ. ໘໖໖-໘໖໘; ອ. ນິ. ຏີ. ໒.໓.໓໖) ອນ຺ຘກາທິເກ, ວິຎ຺ຎາຓວາທິໂນ ຈ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ເນຣຍິເກ ນິຣເຍ ປາເລນ຺ຕິ ຕໂຕ ນິຄ຺ຄນ຺ຕຸມປ຺ປທານວເສນ ຣກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ນິຣຍປາລາ. ເນຣຍິການໍ ນຣກທຸກ຺ເຂນ ປຣິໂຍນທ຺ຘາຍ ອລໍ ສມຕ຺ຖາຕິ ວາ ນິຣຍປາລາ. ຕນ຺ຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ນິຣຍປາລາ’’ຕິວຈນໍ. ປຏິເສຘິຕເມວາຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນິຣເຍ ນິຣຍປາລາ, ອຕ຺ຖິ ຈ ກາຣຓິກາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຠິຘມ຺ເມ (ກຖາ. ໘໖໖) ປຏິເສຘິຕເມວ. ຍທິ ນິຣຍປາລາ ນາມ ນ ສິຍຸໍ, ກມ຺ມກາຣຓາປິ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ສຕິ ຫິ ກາຣຓິເກ ກມ຺ມກາຣຓາຍ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖາຫ – ‘‘ກິໍ ປເນເຕ ນິຣຍປາລາ ເນຣຍິກາ, ອຸທາຫຸ ອເນຣຍິກາ’’ຕິ. ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ – ຍທິ ຕາວ ເນຣຍິກາ, ອິເມ ນິຣຍສໍວຕ຺ຕນິເຍນ ກມ຺ມຸນາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ສຍມ຺ປິ ນິຣຍທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠເວຍ຺ຍຸໍ, ຕຖາ ສຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ເນຣຍິການໍ ຍາຕນາຍ ອສມຕ຺ຖາ ສິຍຸໍ, ‘‘ອິເມ ເນຣຍິກາ, ອິເມ ນິຣຍປາລາ’’ຕິ ວວຕ຺ຖານຎ຺ຈ ນ ສິຍາ, ເຍ ຈ ເຍ ຍາເຕນ຺ຕິ, ເຕຫິ ສມານຣູປພລປ຺ປມາເຓຫິ ອິຕເຣສໍ ຠຍສນ຺ຕາສາ ນ ສິຍຸໍ. ອຖ ອເນຣຍິກາ, ເນສໍ ຕຕ຺ຖ ກຖໍ ສມ຺ຠໂວຕິ ວຸຈ຺ຈເຕ – ອເນຣຍິກາ ນິຣຍປາລາ ອນິຣຍຄຕິສໍວຕ຺ຕນິຍກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ. ນິຣຍູປປຕ຺ຕິສໍວຕ຺ຕນິຍກມ຺ມໂຕ ຫິ ອຎ຺ເຎເນວ ກມ຺ມຸນາ ເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ຣກ຺ຂສຊາຕິກຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ວທນ຺ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທິໂນ –

‘‘ໂກຘນາ ກຸຣູຣກມ຺ມນ຺ຕາ, ປາປາຠິຣຸຈິໂນ ສທາ;

ທຸກ຺ຂິເຕສຸ ຈ ນນ຺ທນ຺ຕິ, ຊາຍນ຺ຕິ ຍມຣກ຺ຂສາ’’ຕິ. (ກຖາ. ອນຸຏີ. ໘໖໖-໘໖໘; ອ. ນິ. ຏີ. ໒.໓.໓໖);

ຕຕ຺ຖ ຍເທເກ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຍາຕນາທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍຸໍ, ອຖ ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຍາເຕຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິອາທິ, ຕຍິທໍ ອສາຣໍ ນິຣຍປາລານໍ ເນຣຍິກຠາວສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ. ຍທິປິ ອເນຣຍິກາ ນິຣຍປາລາ, ອໂຍມຍາຍ ປນ ອາທິຕ຺ຕາຍ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕາຍ ສໂຊຕິຠູຕາຍ ນິຣຍຠູມິຍາ ປຣິກ຺ກມມານາ ກຖໍ ທາຫທຸກ຺ຂໍ ນານຸຠວນ຺ຕີຕິ? ກມ຺ມານຸຠາວໂຕ. ຍຖາ ຫິ ອິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ຕາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານາທໂຍ ເນຣຍິເກ ອນຸກມ຺ປນ຺ຕາ ອິທ຺ຘິພເລນ ນິຣຍຠູມິໍ ອຸປຄຕາ ທາຫທຸກ຺ເຂນ ນ ພາຘີຍນ຺ຕິ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອິທ຺ຘິວິສຍສ຺ສ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍຠາວໂຕຕິ ເຈ? ອິທມ຺ປິ ຕໍສມານໍ ກມ຺ມວິປາກສ຺ສ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍຠາວໂຕ. ຕຖາຣູເປນ ຫິ ກມ຺ມຸນາ ເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ຍຖາ ນິຣຍທຸກ຺ເຂນ ອພາຘິຕາ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ ເນຣຍິເກ ຍາເຕນ຺ຕິ, ນ ເຈຕ຺ຕເກນ ພາຫິຣວິສຍາຠາໂວ ຍຸຊ຺ຊຕິ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຕາຍ ປຈ຺ເຈກໍ ທ຺ວາຣປຸຣິເສສຸ ວິຠຕ຺ຕສຠາວຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ທ຺ວາຣສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຈ ອິຏ຺ຐໍ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອນິຏ຺ຐໍ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຈ ອນິຏ຺ຐໍ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ຍເທເກ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ກມ຺ມວເສນ ເຕຊສາ ປຣູປຕາປນ’’ນ຺ຕິອາທິ, ຕທປາຫຕໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ປນ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອເນຣຍິການໍ ເນສໍ ກຖໍ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ຠໂວ’’ຕິ ນິຣເຍ ເນຣຍິການໍ ຍາຕນາສພ຺ຠາວໂຕ. ເນຣຍິກສຕ຺ຕຍາຕນາໂຍຄ຺ຍຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕຠາວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕໍ ກມ຺ມໍ ຕາທິສນິກນ຺ຕິວິນາມິຕໍ ນິຣຍຏ຺ຐາເນເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ເຕ ຈ ເນຣຍິເກຫິ ອຘິກຕຣພລາໂຣຫປຣິຓາຫາ ອຕິວິຍ ຠຍານກທສ຺ສນາ ກຸຣູຣຕຣປໂຍຄາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ເອເຕເນວ ຕຕ຺ຖ ເນຣຍິການໍ ວິພາຘກກາກສຸນຂາທີນມ຺ປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ສໍວຓ຺ຓິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ກຖໍ ອຎ຺ຎຄຕິເກຫິ ອຎ຺ຎຄຕິກພາຘນນ຺ຕິ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ຕຖາ ທສ຺ສນໂຕ. ຍໍ ປເນເກ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອສຕ຺ຕສຠາວາ ເອວ ນິຣຍປາລາ ນິຣຍສຸນຂາທໂຍ ຈາ’’ຕິ ຕມ຺ປິ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຕຖາ ອທສ຺ສນໂຕ. ນ ຫິ ກາຈິ ອຕ຺ຖິ ຕາທິສີ ຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິ, ຍາ ອສຕ຺ຕສຠາວາ, ສມ຺ປຕິສຕ຺ເຕຫິ ອປ຺ປໂຍຊິຕາ ຈ ສຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ຕີ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ. ເປຕານໍ ປານີຍນິວາຣການໍ ທຓ຺ຑາທິຫຕ຺ຖປຸຣິສານມ຺ປິ ສພ຺ຠາເວ, ອສຕ຺ຕຠາເວ ຈ ວິເສສກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ. ສຸປິໂນປຆາໂຕປິ ອຕ຺ຖິ, ກິຈ຺ຈສມຕ຺ຖຕາ ປນ ອປ຺ປມາຓໍ ທສ຺ສນາທິມຕ຺ເຕນປິ ຕທຕ຺ຖສິທ຺ຘິໂຕ. ຕຖາ ຫິ ສຸປິເນ ອາຫາຣູປໂຠຄາທິນາ ນ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິ, ອິທ຺ຘິນິມ຺ມານຣູປໍ ປເນຕ຺ຖ ລທ຺ຘປຣິຫາຣໍ ອິທ຺ຘິວິສຍສ຺ສ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍຠາວໂຕ. ອິຘາປິ ກມ຺ມວິປາກສ຺ສ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍຠາວໂຕຕິ ເຈ? ຕໍ ນ, ອສິທ຺ຘຕ຺ຕາ. ເນຣຍິການໍ ກມ຺ມວິປາກໂຕ ນິຣຍປາລາຕິ ອສິທ຺ຘເມຕໍ, ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປນ ປາຬິໂຕ ຈ ເຕສໍ ສຕ຺ຕຠາໂວ ເອວ ສິທ຺ໂຘຕິ. ສກ຺ກາ ຫິ ວຕ຺ຕຸໍ, ‘‘ສຕ຺ຕສງ຺ຂາຕາ ນິຣຍປາລສຎ຺ຎິຕາ ຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິ ສາຠິສນ຺ຘິກປຣູປຆາຕີ ອຕ຺ຖິ ກິຈ຺ຈສພ຺ຠາວໂຕ ໂອຊາຫາຣາທິຣກ຺ຂສສນ຺ຕຕິ ວິຍາ’’ຕິ. ອຠິສນ຺ຘິປຸພ຺ພກຕາ ເຈຕ຺ຖ ນ ສກ຺ກາ ປຏິກ຺ຂິປິຕຸໍ ຕຖາ ຕຖາ ອຠິສນ຺ຘິຍາ ຍາຕນໂຕ, ຕໂຕ ເອວ ນ ສງ຺ຆາຕປພ຺ພຕາທີຫິ ອເນກນ຺ຕິກຕາ. ເຍ ປນ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຠູຕວິເສສາ ເອວ ເອເຕ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທິວິເສສວນ຺ໂຕ ເຠຣວາກາຣາ ‘ນຣກປາລາ’ຕິ ສມຎ຺ຎໍ ລຠນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕທສິທ຺ຘໍ ອຸຊຸກເມວ ປາຬິຍໍ, – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນິຣເຍສຸ ນິຣຍປາລາ’’ຕິ (ກຖາ. ໘໖໖) ວາທສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ.

ອປິຈ ຍຖາ ອຣິຍວິນເຍ ນຣກປາລານໍ ຠູຕມຕ຺ຕຕາ ອສິທ຺ຘາ, ຕຖາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕວາທິໂນປິ ເຕສໍ ຠູຕມຕ຺ຕຕາ ອສິທ຺ຘາວ ສພ຺ພໂສ ຣູປຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖິ ຠາວສ຺ເສວ ອປ຺ປຏິຊານນໂຕ. ນ ຫິ ຕສ຺ສ ຠູຕານິ ນາມ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ສນ຺ຕິ. ຍທິ ປຣມຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂວຫຣຕິ, ອຖ ກສ຺ມາ ຈກ຺ຂຸຣູປາທີນິ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ? ຕິຏ຺ຐເຕສາ ອນວຏ຺ຐິຕຕກ຺ການໍ ອປ຺ປຫີນສມ຺ໂມຫວິປລ຺ລາສານໍ ວາທວີມໍສາ, ເອວໍ, ‘‘ອຕ຺ເຖວ ນິຣເຍ ນິຣຍປາລາ’’ຕິ ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສຕິ ຈ ເນສໍ ສພ຺ຠາເວ, ອສຕິປິ ພາຫິເຣ ວິສເຍ ນຣເກ ວິຍ ເທສາທິນິຍໂມ ໂຫຕີຕິ ວາໂທ ນ ສິຊ຺ຌຕິ, ສຕິ ເອວ ປນ ພາຫິເຣ ວິສເຍ ເທສາທິນິຍໂມຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເທວທູຕສຣາປນວເສນ ສຕ຺ເຕ ຍຖູປຈິເຕ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມ ຍເມຕິ ນິຍເມຕີຕິ ຍໂມ, ຕສ຺ສ ຍມສ຺ສ ເວມານິກເປຕານໍ ຣາຊຠາວໂຕ ຣຎ຺ໂຎ. ເຕນາຫ – ‘‘ຍມຣາຊາ ນາມ ເວມານິກເປຕຣາຊາ’’ຕິ. ກມ຺ມວິປາກນ຺ຕິ ອກຸສລກມ຺ມວິປາກໍ. ເວມານິກເປຕາຕິ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກວເສນ ມິສ຺ສກກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ວິນິປາຕິກເທວຕາ ວິຍ ສຸກ຺ເກນ ກມ຺ມຸນາ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ມຄ຺ຄຜລຠາຄິໂນປິ ໂຫນ຺ຕິ, ປວຕ຺ຕິຍໍ ປນ ກມ຺ມານຸຣູປໍ ກທາຈິ ປຸຎ຺ຎຜລໍ, ກທາຈິ ອປຸຎ຺ຎຜລໍ ປຈ຺ຈນຸຠວນ຺ຕິ. ເຍສໍ ປນ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕສໍ ມຄ຺ຄາຘິຄມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸຎ຺ຎຜລເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອປຸຎ຺ຎຜລໍ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ກຏຸກໍ ນ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາເວ ຐິຕານໍ ມຸທຸກເມວ ໂຫຕີຕິ ອປເຣ. ຘມ຺ມິໂກ ຣາຊາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມິກຠາໂວ ຘມ຺ມເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິນິຍມິຕຘມ຺ມວເສເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທ຺ວາເຣສູຕິ ອວີຈິມຫານຣກສ຺ສ ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ.

ຊາຕິຘມ຺ໂມຕິ ກມ຺ມກິເລສວເສນ ຊາຕິປກຕິໂກ. ເຕນາຫ ‘‘ຊາຕິສຠາໂວ’’ຕິ. ສຠາໂວ ຈ ນາມ ເຕໂຊຘາຕຸຍາ ອຸຓ຺ຫຕາ ວິຍ ນ ກທາຈິປິ ວິຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອປຣິມຸຕ຺ໂຕ ຊາຕິຍາ’’ຕິອາທິ.

໒໖໓. ອິທານິ ຊາຕິຍາ ເທວທູຕຠາວໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ທຫຣກຸມາໂຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ເອວໍ ວທຕິ ນາມາຕິ ວາຈາຍ ອວທນ຺ໂຕປິ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິໂຕ ເອວໍ ວທນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎູນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ ຊາຕິ ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ສໍກິລິຏ຺ຐເຊຄຸຈ຺ຉອສມຕ຺ຖທຫຣາວຕ຺ຖາ ຊາຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ. ກາມຎ຺ຈາຍໍ ອາຄຕາ ເອວ, ສາ ປນ ອຕີຕານາຄຕາຍ ອຸປຣິປິ ອາຄມນາຍ ປໂຍໂຄ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ອນາຄຕາຍ ນ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕິ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ອິຕິ ຕສ຺ສາ…ເປ… ກໂຣຖາ’’ຕິ. ເຕນາຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ວິຎ຺ຎູນໍ ເວທວຕ຺ຖຸຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອູຣຸພລນ຺ຕິ ອູຣຸພລີ. ເຕນ ທູເຣປິ ຄມນາຄມນລງ຺ຆນາທິສມຕ຺ຖຕໍ ທສ຺ເສຕິ, ພາຫຸພລນ຺ຕິ ປນ ອິມິນາ ຫຕ຺ເຖຫິ ກາຕພ຺ພກິຈ຺ຈສມຕ຺ຖຕໍ, ຊວຄ຺ຄຫເຓນ ເວຄສ຺ສ ປວຕ຺ຕິສມຕ຺ຖຕໍ. ອນ຺ຕຣຫິຕາ ນຏ຺ຐາ. ເສສໍ ປຐມເທວທູເຕ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ວິວິຘໍ ທຸກ຺ຂໍ ອາທຫຕີຕິ ພ຺ຍາຘິ, ວິເສເສນ ວາ ອາຘີຍຕິ ເອເຕນາຕິ ພ຺ຍາຘິ, ເຕນ ພ຺ຍາຘິນາ. ອຠິຫໂຕຕິ ພາຘິໂຕ, ອຸປທ຺ທຸໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໖໕. ກາຣຓາ ນາມ ‘‘ຫຕ຺ຖຈ຺ເຉທາທິເຠທາ ອຘິກປີຬາ ກຣີຍຕິ ເອຕາຍາ’’ຕິ ກຕ຺ວາ ຍາຕນາ, ສາ ເອວ ກາຣຓິເກຫິ ກາຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ກມ຺ມນ຺ຕິ ກມ຺ມກາຣຓາ ຍາຕນາກມ຺ມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໖໖. ພຫຸໍ ປາປໍ ກຕນ຺ຕິ ພຫຸໂສ ປາປໍ ກຕໍ. ເຕນ ປາປສ຺ສ ພຫຸລີກຣຓມາຫ. ພຫູຕິ ວາ ມຫນ຺ຕໍ. ມຫຕ຺ໂຖປິ ຫິ ພຫຸສທ຺ໂທ ທິສ຺ສຕິ, ‘‘ພຫຸ ວຕ ກຕໍ ອສ຺ສາ’’ຕິອາທີສຸ, ຄຣຸກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂສຕິ ຄຣຸກໍ ພຫຸລໍ ວາ ປາປໍ ກຕ຺ວາ ຐິໂຕ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິເຍວ, ນ ຍມປຸຣິເສຫິ ຍມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ນີຍຕິ. ປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປມາຓປຣິຕ຺ຕຕາຍ ກາລປຣິຕ຺ຕຕາຍ ຈ ປຣິຕ຺ຕໍ, ປຸຣິມສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ອຄຣຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ທຸຕິຍສ຺ມິໍ ອພຫຸລນ຺ຕິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ອຸປມາຍ ວິຠາເວຕຸໍ, ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຕ຺ຕພ຺ພເມວາຕິ ທຓ຺ຑເມວ. ອນຸວິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວີມໍສິຕ຺ວາ. ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຏ຺ຏກຣຓຏ຺ຐານໍ. ປຣິຕ຺ຕປາປກມ຺ມາຕິ ທຸພ຺ພລປາປກມ຺ມາ. ເຕ ຫິ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ທຸພ຺ພລຠາວໂຕ ກຕູປຈິຕສ຺ສ ຈ ໂອກາສາຣຫກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ພລວຠາວໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍປິ ສຣນ຺ຕິ.

ອາກາສເຈຕິຍນ຺ຕິ ຄິຣິສິຂເຣ ວິວຏງ຺ຄເຓ ກຕເຈຕິຍໍ. ອຄ຺ຄິຊາລສທ຺ທນ຺ຕິ ‘‘ປຏປຏາ’’ຕິ ປວຕ຺ຕມານໍ ອຄ຺ຄິຊາລາຍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ມຍາ ຕທາ ອາກາສເຈຕິເຍ ປູຊິຕຣຕ຺ຕປຏາ ວິຍາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປູຊິຕປຏໍ ອນຸສ຺ສຣິ. ປຎ຺ຈຫິປິ ນ ສຣຕີຕິ ພລວຕາ ປາປກມ຺ເມນ ພ຺ຍາໂມຫິໂຕ ປຎ຺ຈ ສຎ຺ຎາຓານິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕຸຓ຺ຫີ ໂຫຕິ ກມ຺ມາຣໂຫ ອຍນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ປຕີກາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ.

໒໖໗. ອວີຈິມຫານິຣໂຍ ອຸພ຺ເພເຘນປິ ໂຍຊນສຕເມວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ນວນວໂຍຊນິກາ ໂຫຕິ ປຸຖຸລໂຕ. ມຫານິຣຍສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕາ ຕຖາປິ ຠິຕ຺ຕິສຕໍ ໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ໂຫຕີຕິ ອຸສ຺ສທສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປໂຕ ‘‘ທສໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໖໘. ຌາຍຕີຕິ ປຏິປາກຕິກໍ ໂຫຕິ. ຕາທິສເມວາຕິ ປຸຣິມສທິສຕ຺ຕາ ‘‘ອຸພ຺ຠຕໍ ສທິສເມວ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ພຫຸສມ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ວາ ພຫຸຏ຺ຐານໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖິມທ຺ວາຣໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

ຉນ຺ນໍ ຊາລານນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ທິສາຫິ ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຣິ ຈ ອຸພ຺ຠຕານໍ ຉນ຺ນໍ ຊາລານໍ. ສຕ຺ຕານໍ ນິຣນ຺ຕຣຕາ ນິຣຍສໍວຕ຺ຕນິຍກມ຺ມກຕານຎ຺ຈ ພຫຸຠາວໂຕ ຊາລານໍ ຕາວ ສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ນິຣນ຺ຕຣຕ຺ຕາ ອວີຈິ ໂຫຕຸ; ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປນ ກຖໍ ນິຣນ຺ຕຣຕາຕິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ‘‘ກາຍທ຺ວາເຣ…ເປ… ເອກໍ ທຸກ຺ຂສຫຄຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອາວຊ຺ຊນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ ສນ຺ຕີຣຓໍ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນໍ ທ຺ເວ ຕທາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ຕານີຕິ ຉ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕານິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປີຕິ ຍທິປິ ຕຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຈິຕ຺ຕານິປິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸເປກ຺ຂາເວທນາປິ ລທ຺ຘາວສຣາ; ທຸກ຺ຂເວທນາ ປນ ພລວຕຣາ ນິສິຕນິສິເຕນ ຕິຂິເຓນ ສຕ຺ເຖນ ນິຣນ຺ຕຣໍ ສຣີຣໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕີ ວິຍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປເນນ຺ຕີ ວິຍ ຕາ ເວທນາ ອຠິຠວນ຺ຕີ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕີ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ ນິຣນ຺ຕຣາ ວິຍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸທຫນພລວຕາຍາ’’ຕິອາທິ. ອຸເປກ຺ຂາເວທນາຕິ ວາ ຕຕ຺ຖ ອຕິວິຍ ອນິຏ຺ຐຜລຕາຍ ອນິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓາ ອຸເປກ຺ຂາເວທນາ ທຸກ຺ຂາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍຖາ ອິຏ຺ຐຜລພຫຸຕາຍ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓາ ຌານາທິປຣິຍາປນ຺ເນ ຈ ສຸຄຕິຠເວ ຈ ອຸເປກ຺ຂາເວທນາ ສຸຂາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິຣນ຺ຕຣຕາຍ ອວີຈີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໖໙. ເອໂກ ປາໂທ ມຫານິຣເຍ ໂຫຕິ, ເອໂກ ຄູຖນິຣເຍ ນິປຕຕິ, ກມ຺ມເວຄຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາ ປທມາວຫຕິ ເສສາຣມ຺ຠຕາຍ. ຫຕ຺ຖິຄີວປ຺ປມາຓາ ປຣິຓາເຫນ. ເອກໂທຓິກນາວາປ຺ປມາຓາ ອາຍາເມນ.

ໂປກ຺ຂຣປຕ຺ຕານີຕິ ຂຸຣຘາຣາສທິສານິ ຕິຂິຓຄ຺ຄານິ ອໂຍສູລມຍາເນວ ປທຸມປຕ຺ຕານິ. ເຫຏ຺ຐາ ຂຸຣຘາຣາຕິ ເຫຏ຺ຐາຠູມິຍໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ເວຕ຺ຕລຕາໂຍ ຈ ຕິຂິຓຘາຣກຓ຺ຏກາ ອໂຍມຍາ ເອວ. ເຕນາຫ – ‘‘ໂສ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິອາທິ. ກຸສຕິຓານີຕິ ກຸສຕິຓຊາຕິຕາຍ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕານິ. ຂຣວາລິກາຕິ ຂຣາ ຕິຂິຓໂກຏິກາ ສິງ຺ຆາຏກສຓ຺ຐານາ ວາລິກາ.

໒໗໐. ທນ຺ເຕ ສມ຺ຜຸເສຕີຕິ ເຫຏ຺ຐິມທນ຺ເຕ ຍຖາ ກິຎ຺ຈິ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ເອວໍ ສຸຜຸສິເຕ ກໂຣຕິ. ຕມ຺ພໂລຫປານໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕກາຣຓໂຕ ປຏິໂລມໂຕປິ ເອວໍ ກມ຺ມກາຣຓານໍ ກາຣຓມາຫ. ທຸຕິເຍນາຕິ ກຸຐາຣີຫິ ຕຈ຺ຉເນນ. ຕຕິເຍນາຕິ ວາສີຫິ ຕຈ຺ຉເນນ. ອວິຊຫິຕເມວ ສໍເວຄເຫຕຸຕາຍ ໂລກສ຺ສ ມຫໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສໍວຕ຺ຕນໂຕ.

໒໗໑. ຫີນກາຍໍ ຫີນໍ ວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອຸປຄຕາ. ອຸປາທາເນຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘປິ ອຸປາທາເນ. ຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາໂຫຕິ ອາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິຄຫເຓ’’ຕິ. ສມ຺ຠວຕິ ຊຣາມຣຓໍ ເອເຕນາຕິ ສມ຺ຠໂວ, ອຸປາທານນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ຊາຕິຍາ ມຣຓສ຺ສ ຈ ກາຣຓຠູເຕ’’ຕິ. ອນຸປາທາຕິ ອນຸປາທາຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸປາທິຍິຕ຺ວາ’’ຕິ.

ສພ຺ພທຸກ຺ຂາຕິກ຺ກນ຺ຕາ ນາມາຕິ ສກລມ຺ປິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ ຈຣິມຈິຕ຺ຕນິໂຣເຘນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂເລສສ຺ສປິ ອສມ຺ຠວໂຕ.

ເທວທູຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ສຸຎ຺ຎຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ.