໑. ຈູຬສຸຎ຺ຎຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗໖. ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາຕິ ສມາປຊ຺ຊນ຺ເຕຫິ ນາມ ກາລປຣິຈ຺ເຉໂທ ກາຕພ຺ໂພ. ເຖໂຣ ປນ ຠຄວໂຕ ວຕ຺ຕກຣຓຕ຺ຖໍ ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ກໂຣຕິ, ‘‘ເອຕ຺ຕເກ ກາເລ ວີຕິວຕ຺ເຕ ອິທໍ ນາມ ຠຄວໂຕ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖກໍເຍວ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ສຸຎ຺ຎຕາຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາຕິ ເອເຕນ ອິຕເຣ, ‘‘ນ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ວາທໍ ປຏິເສເຘຕິ. ສຸຎ຺ຎໂຕຕິ ອຕ຺ຕສຸຎ຺ຎໂຕ ຈ ນິຈ຺ຈສຸຎ຺ຎໂຕ ຈ ສງ຺ຂາຣາ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ເສກ຺ຂານຎ຺ຫິ ສຸຎ຺ຎຕາປຏິເວໂຘ ປາເທສິໂກ ສຸຠສຸຂສຎ຺ຎານໍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ໂສ ເຖໂຣ ສຸຎ຺ຎຕາກຖໍ ໂສຕຸກາໂມ ຊາໂຕ. ຘຸເຣນ ຘຸຣໍ ປຫຣນ຺ເຕນ ວິຍາຕິ ຣຖຘຸເຣນ ຣຖຘຸຣໍ ປຫຣນ຺ເຕນ ວິຍ ກຕ຺ວາ ອຸຊຸກເມວ ສຸຎ຺ຎຕາ…ເປ… ວຕ຺ຖຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ໂຍຊນາ. ເອກໍ ປທນ຺ຕິ ເອກໍ ສຸຎ຺ຎຕາປທໍ.

ປຸພ຺ເພປາຫນ຺ຕິອາທິນາ ຠຄວາ ປຐມໂພຘິຍມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຎ຺ຎຕາວິຫາຣພາຫຸລ຺ລໍ ປກາເສຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຐມໂພຘິຍມ຺ປີ’’ຕິ ອາຫ. ເອໂກຕິອາທິ ເຖຣສ຺ສ ສຸຎ຺ຎຕາກຖາຍ ຠາຊນຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ໂສຕຸນ຺ຕິ ອຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ມນສິ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພເຈຕສາ ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ໂສຕຸມ຺ປິ. ອຸຄ຺ຄເຫຕຸມ຺ປິຕິ ຍຖາຠູຕໍ ຘມ຺ມໍ ຘາຣຓປຣິປຸຈ຺ຉາປຣິຈຍວເສນ ຫທເຍນ ອຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸວຓ຺ຓຠາຊເນ ປກ຺ຂິຕ຺ຕສີຫວສາ ວິຍ ອວິນຏ຺ເຐ ກາຕຸມ຺ປິ. ກເຖຕຸມ຺ປີຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ທສ຺ເສຕຸມ຺ປິ ສກ຺ກາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ. ກຏ຺ຐຣູປໂປຕ຺ຖກຣູປຈິຕ຺ຕຣູປວເສນ ກຕາຕິ ຖມ຺ຠາທີສຸ ອຸຕ຺ຕິຣິຕ຺ວາ ກຕານໍ ກຏ຺ຐຣູປານໍ, ນິຍ຺ຍູຫາທີສຸ ປຏິມາວເສນ ຣຈິຕານໍ ໂປຕ຺ຖກຣູປານໍ, ສິຕ຺ຕິປສ຺ເສ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມວເສນ ວິຣຈິຕານໍ ຈິຕ຺ຕຣູປານຎ຺ຈ ກຕາ ນິຏ຺ຐປິຕາ. ເວສ຺ສວຓມນ຺ຘາຕາທີນນ຺ຕິ ປຏິມາຣູເປນ ກຕານໍ ເວສ຺ສວຓມນ຺ຘາຕຸສກ຺ກາທີນໍ. ຈິຕ຺ຕກມ຺ມວເສນາຕິ ອາຣາມາທິຈິຕ຺ຕກມ຺ມວເສນ. ສຓ຺ຐິຕມ຺ປີຕິ ອວຍວຠາເວນ ສຓ຺ຐິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕມ຺ປິ. ຊິຓ຺ຓປຏິສງ຺ຂຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ຊິຓ຺ຓານໍ ນິຍ຺ຍູຫກູຏາຄາຣປາສາທາວຍວານໍ ອຠິສງ຺ຂຣຓຕ຺ຖາຍ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ຣຫສ຺ສສຎ຺ຎາເຓນ ຐປິຕໍ. ‘‘ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກິຈ຺ເຈ ວິນິຍຸຎ຺ຊນວເສນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພສ຺ສ. ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ, ‘‘ອຍໍ ມິຄາຣມາຕຸປາສາໂທ ສຸຎ຺ໂຎ’’ຕິອາທິກໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ສພ຺ພກາລໍ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທິວາ ຈ. ເອກຠາວໍ ເອກໍ ອສຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ເຕ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ເອກຕ຺ຕໍ ເອໂກ ອສຸຎ຺ຎໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄາໂມຕິ ປວຕ຺ຕນວເສນາຕິ ເຄຫສນ຺ນິເວສວີຖິຈຈ຺ຈຣສິງ຺ຆາຏກາທິເກ ອຸປາທາຍ ຄາໂມຕິ ໂລກຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ. ກິເລສວເສນາຕິ ຕຕ຺ຖ ອນຸນຍປຏິຆວເສນ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ອິມິນາ ‘‘ປວຕ຺ຕວເສນ ວາ ກິເລສວເສນ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ມນຸສ຺ສສຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍຖາ ຄາມຄ຺ຄຫເຓນ ຆຣາທິສຎ຺ຎາ ສງ຺ຄຫິຕາ, ເອວໍ ມນຸສ຺ສຄ຺ຄຫເຓນ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິສຎ຺ຎາ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຍສ຺ມາ ຣຸກ຺ຂາທິເກ ປຏິຈ຺ຈ ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎາ ຕຕ຺ຖ ປພ຺ພຕວນສຓ຺ຑາທໂຍ ອນ຺ໂຕຄຘາ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊມານມ຺ປິ ຕໍ ວິຠາຄໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອກໍ ອຣຎ຺ຎໍເຍວ ປຏິຈ຺ຈ ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ໂອຕຣຕີຕິ ອນຸປ຺ປວິສຕິ. ອຘິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ນິຈ຺ຉິໂນຕິ. ປວຕ຺ຕທຣຖາຕິ ຕຖາຣູປາຍ ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອຠາວໂຕ ໂອຬາຣິກຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິສິທ຺ຘາ ທຣຖາ. ກິເລສທຣຖາຕິ ອນຸນຍປຏິຆສມ຺ຠວາ ກິເລສທຣຖາ. ທຸຕິຍປເທຕິ ‘‘ເຍ ອສ຺ສຸ ທຣຖາ ມນຸສ຺ສສຎ຺ຎໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປເທ. ມນສິກາຣສນ຺ຕຕາຍ, – ‘‘ນາຍໍ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ໂອຬາຣິກາ, ຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ ສງ຺ຂາຣທສ຺ສນທຣຖານໍ ສຸຂຸມຕາ ສລ຺ລຫຸກຕາ ຈ ຈຣິຕຕ຺ຖາຕິ ອາຫ ‘‘ປວຕ຺ຕທຣຖມຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ.

ຍໍ ກິເລສທຣຖຊາຕໍ, ຕໍ ອິມິສ຺ສາ ທຣຖສຎ຺ຎາຍ ນ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປວຕ຺ຕທຣຖມຕ຺ຕໍ ອວສິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ວິຊ຺ຊມານເມວ ອຕ຺ຖິ ອິທນ຺ຕິ ປຊານາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ສຸຎ຺ຎຕາ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິ ສຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕິ. ສຸຎ຺ຎຕາ ສຫຈຣິຕຎ຺ຫິ ສຸຎ຺ຎໍ, ອິຘ ສຸຎ຺ຎຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໑໗໗. ອສ຺ສາຕິ ຠຄວໂຕ ເອວໍ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈມານາກາເຣນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ອໂຫສິ. ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ‘‘ປຣມານຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ເທເສສ຺ສາມີຕິ. ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎາຍ ວິເສສານຘິຄມນໂຕຕິ, ‘‘ອຣຎ຺ຎໍ ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາເຣນ ຌານາທິວິເສສສ຺ສ ອຘິຄມາຠາວໂຕ, ‘‘ປຖວີ’’ຕິ ມນສິກາເຣນ ວິເສສາຘິຄມນໂຕ. ອິທານິ ຕເມວຕ຺ຖໍ ອຸປມາຍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕຕິ ເອວໍ ວປິເຕ ສາລິອາທໂຍ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຘຸວເສວນນ຺ຕິ ນິຍຕເສວນໍ ປາຣິຫາຣິຍກມ຺ມຏ຺ຐານໍ. ປຏິຈ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສມ຺ຠູຕ’’ນ຺ຕິ ວຈນເສໂສ ອິຈ຺ຉິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຈ຺ຈ ສມ຺ຠູຕ’’ນ຺ຕິ. ປຖວິໍ ປຏິຈ຺ຈ ສມ຺ຠູຕາ ຫິ ສຎ຺ຎາຕິ.

ປຖວີກສິເຓ ໂສ ປຖວີສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ, ນ ປກຕິປຖວິຍໍ. ຕສ຺ສາຕິ ປຖວີກສິຓສ຺ສ. ເຕຫີຕິ ຄຓ຺ຑາທີຫິ. ສຸຏ຺ຐຸ ວິຫຕນ຺ຕິ ຍຖາ ວລີນໍ ເລໂສປິ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມເທວ ອາໂກຏິຕໍ. ນທີຕຬາກາທີນໍ ຕີຣປ຺ປເທໂສ ອຸທກສ຺ສ ອາກຣຏ຺ເຐນ ກູລໍ, ອຸນ຺ນຕຠາວໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໍ ກູລໍ ວິຍາຕິ ອຸກ຺ກູລໍ, ຠູມິຍາ ອຸຈ຺ຈຏ຺ຐານໍ. ວິຄຕໍ ກູລນ຺ຕິ ວິກ຺ກູລໍ, ນີຈຏ຺ຐານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຈ຺ຈນີຈ’’ນ຺ຕິ. ເອກໍ ສຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອກໍ ປຖວີຕິສຎ຺ຎໍເຍວ.

໑໘໒. ສຕິປິ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕວິຣເຫ ຍາທິສານໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອຠາເວນ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕານິ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທິວິຣຫິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸມຫາຠູຕິກໍ ຈຕຸມຫາຠູຕນິສ຺ສິຕໍ. ສຬາຍຕນປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຈກ຺ຂາຍຕນາທິສຬາຍຕນສຫິຕໍ.

໑໘໓. ວິປສ຺ສນາຍ ປຏິວິປສ຺ສນນ຺ຕິ ຘມ຺ມານຎ຺ຈ ປຸນ ວິປສ຺ສນໍ. ອິຘາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕຍຖາຘິຄຕມຄ຺ຄຜລໍ ວທຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ອຣິຍມຄ຺ເຄ ເຈວ ອຣິຍຜເລ ຈາ’’ຕິ. ອຸປາທິເສສທຣຖທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ກິເລສຸປຘິຍາ ປຫີນາຍ ຂນ຺ໂຘປຘິ ອວິສິຏ຺ຐາ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ທຣຖາ ອຸປາທິເສສທຣຖາ, ຕໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍສ຺ມາ ວິສຍໂຕ ຄາມສຎ຺ຎາ ໂອຬາຣິກາ, ມນຸສ຺ສສຎ຺ຎາ ສຸຂຸມາ, ຕສ຺ມາ ມນຸສ຺ສສຎ຺ຎາຍ ຄາມສຎ຺ຎໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ. ຍສ຺ມາ ປນ ມນຸສ຺ສສຎ຺ຎາປິ ສຠາຄວຕ຺ຖຸປຣິຄ຺ຄຫໂຕ ໂອຬາຣິກາ, ສຠາຄວຕ຺ຖຸໂຕ ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎາ ສຸຂຸມາ, ຕສ຺ມາ ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎາຍ ມນຸສ຺ສສຎ຺ຎໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ. ປຖວີສຎ຺ຎາທິນິວຕ຺ຕເນ ກາຣຓໍ ເຫຏ຺ຐາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣສຸ ຈ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອນຸປຸພ຺ເພນາຕິ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປາຏິຍາ. ນິຈ຺ຈສາຣາທີນໍ ສພ຺ພໂສ ອວຕ຺ຖຸຕາຍ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາ.

໑໘໔. ສຸຎ຺ຎຕຜລສມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ຂສ຺ສ ຜລຠູຕຕ຺ຕາ, ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາຍ ວເສນ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຈ ສຸຎ຺ຎຕຜລສມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິໍ. ຍສ຺ມາ ອຕີເຕ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘາ ອເຫສຸໍ, ອນາຄເຕ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິທານິ ປນ ພຸທ຺ຘສາສນສ຺ສ ຘຣມານຕ຺ຕາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘຄ຺ຄຫຓໍ ອກຕ຺ວາ, ‘‘ເອຕຣຫິປິ ພຸທ຺ຘພຸທ຺ຘສາວກສງ຺ຂາຕາ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ພຸທ຺ຘສາສເນ ຘຣນ຺ເຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຠວນ຺ຕິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຈູຬສຸຎ຺ຎຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.