໑໐. ສງ຺ຂາຣຸປປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໖໐. ສງ຺ຂາຣຸປປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘສຎ຺ຎິຕານໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ, ນິພ຺ພຕ຺ຕິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ອວຘາຣຓໍ ເອຕສ຺ມິໍ ປເທ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ, ‘‘ສງ຺ຂາຣານໍເຍວ ອຸປປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ນິວຕ຺ຕິຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ‘‘ນ ສຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ສຕ຺ໂຕ ຊີໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ມິຈ຺ຉາວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເອວໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຘມ຺ມວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຊນກຘມ຺ມວເສນປິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາເຣນ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກາເມສຸ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາເຣນປິ ອຸປປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ສາ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຄຫິຕາຕິ. ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາເຣນ ວາຕິ ວາ-ສທ຺ໂທ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເປກ຺ຂຓວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ, ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເປກ຺ຂາຍ ປນ ນ ອາຄໂຕ ‘‘ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາເຣນາ’’ຕິ. ອຖ ວາ ອຸປປຕ຺ຕິ ອາຄຕາ, ເອວໍ ກິຈ຺ຈໍ ອາຄຕໍ, ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣ ປເນຕ຺ຖ ສຣູເປນ ອນາຄໂຕປິ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ປຸຎ຺ຎາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາເຣນາ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ. ຠວູປຄກ຺ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ ສຸຄຕິຠວູປຄານໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ.

໑໖໑. ໂລກິກາ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ ກມ຺ມວຏ຺ຏສ຺ສ ຄຫຓໂຕ. ຠວູປປຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕາ ໂອກປ຺ປນີຍສທ຺ຘາ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ຕາທິສໍ ພຸທ຺ຘວຈນພາຫຸສຈ຺ຈໍ ອາມິສປຣິຈ຺ຈາໂຄ ກມ຺ມສ຺ສກຕາຎາຓໍ ກມ຺ມຜລທິຏ຺ຐິ ຈ ອິເມ ສທ຺ຘາທໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ຐເປຕີຕິ ປຓິທຫນວເສນ ຐເປຕິ. ປຓິທຫຕີຕິ ຫິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິຏ຺ຐາເປຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕິ. ສຫປຕ຺ຖນາຍາຕິ, ‘‘ອໂຫ ວຕາຫໍ…ເປ… ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕປຕ຺ຖນາຍ ສຫ. ສທ຺ຘາທໂຍວາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ສທ຺ຘາທໂຍ ເອວ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ຂຣຓຏ຺ເຐນ ສງ຺ຂາຣາ, ຕສ຺ມາ ເອວ ອຎ຺ເຎຫິ ວິສິຏ຺ຐຠວູປຫຣຓຏ຺ເຐນ ວິຫາຣາ ນາມາຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຐາເນຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຸປປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ.

ປຎ຺ຈຘມ຺ມາວ ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ມຄ຺ຄຕິ ຄເວສຕິ ເອເຕນາຕິ ມຄ຺ໂຄ. ປຏິປຊ຺ຊຕິ ເອຕາຍາຕິ ປຏິປທາ. ເຈຕນາ ປເນຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາຣຕາຍ ສທ຺ຘາທິຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕາ, ຕສ຺ມາ ອວຘາຣຓໍ ກຕໍ. ອຸປປຕ຺ຕິປກປ຺ປນວເສເນວ ປວຕ຺ຕິຍາ ປຕ຺ຖນາຄຫເຓເນວ ຕສ຺ສາ ຄຫຓນ຺ຕິ ເກຈິ. ຈິຕ຺ຕກຣຍຸຕ຺ຕຄຕິນິພ຺ພຕ຺ຕນຘມ຺ມວເສນ ອວຘາຣຓສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ. ເຈຕນາ ຫິ ນາມ ກມ຺ມໍ, ຕສ຺ສາ ອຸປປຕ຺ຕິນິພ຺ພຕ຺ຕເນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສາ ປນ ກິຈ຺ຈກຣຓາ ສທ຺ຘາທໂຍ ປຕ຺ຖນາ ຈາຕິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສຫກາຣິໂນ ຠວູປປຕ຺ຕິຍາ ນິຍາມກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິຍາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ມຄ຺ຄາທິຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເຕນ ສທ຺ຘາ ປຕ຺ຖນາ ຈາຕິ ອຸຠເຍ ຘມ຺ມາ ສຫິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ວິເສເສນ຺ຕາ ຄຕິໍ ນິຍເມນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໍ ອນິຍຕໍ ເກວລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກາມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ‘‘ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກມ຺ມາຍູຫນໂຕ ປນ ປເຄວ ປຕ຺ຖນໍ ຐເປຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ຕາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຠຸຕ຺ວາ ສຍຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ນ ກາລນິຍໂມ, ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຍທາ ກທາຈິ ປຕ຺ຖນໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຈ ອິທໍ ຈາຣິຕ຺ຕທສ຺ສນໍ ວິຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ຠວປຕ຺ຖນາ ຍາວ ມຄ຺ເຄນ ນ ສມຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕາວ ອນຸປ຺ປນ຺ນາຠິນວກຕູປຈິຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິເຍວ. ປຸນ ຕຖາ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ, ຍຖາ ນິຍເມຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍສ຺ສ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ອຕ຺ຖິ, ນ ປຕ຺ຖນາ ຕສ຺ສ ຄຕິ ອນິພທ຺ຘາ’’ຕິ.

໑໖໕. ສພ຺ພໂສວາຕິ ‘‘ອິທໍ ກາຬກໍ ສາມໍ ເສຕໍ ຫຣິຕໍ ມຓ຺ຑລໍ ອປຣິມຓ຺ຑລໍ ຈຕຸຣໍສໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ຂຸທ຺ທກໍ ມຫນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ສພ຺ພໂສວ ປາກຏໍ ໂຫຕິ.

໑໖໗. ສຸນ຺ທໂຣຕິ ກາຬກາທິໂທສຣຫິຕຕາຍ ໂສຠໂນ. ອາກຣສມ຺ປນ຺ໂນ ສມ຺ປນ຺ນອາກຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ໂຘວນາທີຫີຕິ ໂຘວນຕາປນມຊ຺ຊນາທີຫິ.

໑໖໘. ໂລກຘາຕູນໍ ສຕສຫສ຺ສໍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ຕນໂຕ ສຕສຫສ຺ໂສ. ຕສ຺ສ ປນ ຕຕ຺ຖ ໂອຠາສກຣຓໍ ປາກຏນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາໂລກຜຣຓພ຺ຣຫ຺ມາ’’ຕິ. ອຍເມວ ນໂຍ ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ສຫສ຺ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມາ’’ຕິອາທີສຸປິ. ນິກ຺ເຂນ ກຕນ຺ຕິ ນິກ຺ຂປຣິມາເຓນ ຊມ຺ໂພນເທນ ກຕໍ. ນິກ຺ຂໍ ປນ ວີສຕິສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ເກຈິ. ປຎ຺ຈວີສຕິສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ອປເຣ. ສຸວຓ຺ຓໍ ນາມ ຈຕຸຘຣຓນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຆຏ຺ຏນມຊ຺ຊນກ຺ຂມໍ ນ ໂຫຕິ ປຣິຕ຺ຕຠາວໂຕ. ອຕິເຣເກນາຕິ ປຎ຺ຈສຸວຓ຺ຓອຕິເຣເກນ ນິກ຺ຂປ຺ປມາຓໍ ອສມ຺ປຕ຺ເຕນ. ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ປນ ນ ໂຫຕິ ອວິປຸລຕາຍ ອຸຬາຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸປຏ຺ຐານໂຕ. ອວຓ຺ຓວນ຺ຕຕາຍ ເອວ ຜຣຸສຘາຕຸກໍ ຂາຍຕິ. ຕາສູຕິ ຕາສຸ ຠູມີສຸ, ຍຕ຺ຖ ສາຂາ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຐິຕາ. ເຕຕິ ສຸວຓ຺ຓງ຺ກຸຣາ. ປຈິຕ຺ວາຕິ ຕາເປຕ຺ວາ. ສມ຺ປຫຏ຺ຐນ຺ຕິ ສມຸຊ຺ຊລີກຕນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ໂຘຕຆຏ຺ຏິຕປມຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ, ຕມ຺ພມຕ຺ຕິກເລປໍ ກຕ຺ວາ ໂຘຕຎ຺ເຈວ ປາສາຓາທິນາ ຆຏ຺ຏິຕຎ຺ຈ ເອຬກໂລມາທິນາ ປມຊ຺ຊິຕຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕເທວາຕິ ອາໂລກໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ເອຕ຺ຖ ອາໂລກຜຣຓເມວ. ອຖ ວາ ຍໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຜຣຓໍ, ອາໂລກຜຣຓມ຺ປິ ເອຕເທວ. ຍຕ຺ຕກຎ຺ຫິ ຐານໍ ໂຍຄີ ກສິຓາໂລເກນ ຜຣຕິ; ຕຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ ຜຸສຕີຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຜຣເຓ ທສ຺ສິເຕ ອາໂລກຜຣຓໍ ທສ຺ສິຕເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ‘‘ຜຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ. ອວິນາເສນ຺ເຕນາຕິ ອສມ຺ຠິນ຺ເນນ.

ກສິຓຜຣຓໍ ວິຍາຕິ ກສິໂຓຠາເສນ ຜຣຓໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ມຓິປຠາຜຣຓສ຺ສ ວິຍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຘາຕຸຜຣຓສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສຣີຣປຠາ ປນ ນິກ຺ຂປຠາສທິສາຕິ, ‘‘ນິກ຺ໂຂປມ຺ເມ ສຣີຣຜຣຓໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ປາຬິປທສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາຍ ນາມ ນິຈ຺ຉິຕາຍ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອວິນິຈ຺ຉິຕາຍ ປນ ນຕ຺ຖິ ວິຍາຕິ ອກຖນໍ ນາມ ອຏ຺ຐກຖາຍ ອນາຈິຓ຺ຓນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ຍຖາ ຫິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ອວຕ຺ວາ ‘‘ວິຍາ’’ຕິ ວຈນໍ ກິມຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ພຸທ຺ຘານໍ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ ພ຺ຍາມປ຺ປເທເສ ສພ຺ພກາລໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ ວິຍ ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ສຣີຣຜຣຓໍ ສຣີຣາຠາຍ ປຕ຺ຖຣຓໍ ສພ຺ພກາລິກໍ. ຈຕ຺ຕາຣິມານິ ອິຕຣານິ ຜຣຓານິ ອວິນາເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ. ຜຣຓປທສ຺ເສວ ເວວຈນໍ ‘‘ອຘິມຸຈ຺ຈເນເນວ ຜຣຓ’’ນ຺ຕິ. ປຕ຺ຖຣຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຜຣຓວເສນ ປຕ຺ຖຣຕິ. ຊານາຕີຕິ ອຘິມຸຈ຺ຈນວເສນ ຊານາຕິ.

໑໖໙. ອາທໂຍຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສຸເຠ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອາຠາຕິ ທຸຕິຍຊ຺ຌານຠູມິເກ ເທເວ ເອກຊ຺ຌໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສາຘາຣຓໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ສຸຠາຕິ ຕຕິຍຊ຺ຌານຠູມິເກ. ເຕນາຫ – ‘‘ປາຏິເຍກ຺ກາ ເທວາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິ. ສາຘາຣຓໂຕ ກຕາຍປິ ປຕ຺ຖນາຍ ຌານງ຺ຄໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕຎ຺ເຈ, ປຣິຕ຺ຕາເຠສຸ ອຸປປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ມຊ຺ຌິມຎ຺ເຈ, ອປ຺ປມາຓາເຠສຸ, ປຓີຕຎ຺ເຈ, ອາຠສ຺ສເຣສຸ ອຸປປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຸຠາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ ອາຫ – ‘‘ເວຫປ຺ຜລາທິວາຣາ ປາກຏາເຍວາ’’ຕິ.

ກາມາວຈເຣສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕູຕິອາທິນາ ສທ຺ຘາທີນໍ ອຊ຺ຌານວິປສ຺ສນານໍ ກຖໍ ຕທຘິຏ຺ຐານໍ ໂຫຕີຕິ ອາສງ຺ກຕິ. ອິຕໂຣ ສທ຺ຘາທີນໍ ອຊ຺ຌານສຠາວຕ຺ເຕປິ ຌານວິປສ຺ສນານໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປປຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ອາວຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ‘‘ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສີລນ຺ຕິ ສມ຺ຠາຣສີລໍ. ອນາຄາມີ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນໂອຣມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊໂນ ສມາໂນ ສເຈ ສພ຺ພໂສ ອຸປປຕ຺ຕິໂຍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຣິຍຠູມີສຸ ເອວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ ຍຖູປຈິຕຌານກມ຺ມຸນາຕິ ອາຫ – ‘‘ອນາຄາມິ…ເປ… ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ອຸປຣິມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ. ອາສວກ຺ຂຍນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປຫານໍ ປາປຸຓາຕິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ສງ຺ຂາຣຸປປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ອນຸປທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ.