໙. ມຫາປຸຓ຺ຓມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໕. ຕສ຺ມິໍ ອຫູຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຫນີຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ທິວເສ’’ຕິ. ອນສເນນາຕິ ສພ຺ພໂສ ອາຫາຣສ຺ສ ອຠຸຎ຺ຊເນນ ສາສນິກສີເລນ ພາຫິຣກອນສເນນ ອຸເປຕາ ຫຸຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ວາ-ສທ຺ເທນ ຂີຣປານມຘຸສາຍນາທິວິຘິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຸເປຈ຺ຈ ວສິຕພ຺ພໂຕ ອຸໂປສໂຖ, ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ. ອຸເປເຕນ ສມນ຺ນາຄເຕນ ຫຸຕ຺ວາ ວສິຕພ຺ພໂຕ ສນ຺ຕາເນ ວາເສຕພ຺ພໂຕ ອຸໂປສໂຖ, ສີລໍ. ອນສນາທິຘມ຺ມາທິໍ ວາ ອຸເປຈ຺ຈ ວສນໍ ອຸປວາໂສ ອຸໂປສໂຖ. ຕຖາຣູເປ ຫຕ຺ຖິຊາຕິວິເສເສ ອຸໂປສໂຖຕິ ສມຎ຺ຎາມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ອຸໂປສໂຖ ນາມ ນາຄຣາຊາຕິອາທີສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸປວສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸໂປສໂຖ, ທິວໂສ. ໂສ ປເນສ ອຸໂປສໂຖ. ມາສປຸຓ຺ຓຕາຍາຕິ ມາສສ຺ສ ປູຣິຕຠາເວນ. ສມ຺ປຸຓ຺ຓາຕິ ສພ຺ພໂສ ປຸຓ຺ຓາ. ຕາຍ ຫິ ຣຕ຺ຕິຍາ ວເສນ ມາໂສ ອນວເສສໂຕ ປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ. ມາສທ຺ຘມາສາທິເຠທໍ ກາລໍ ມາຕິ ມິນນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ຈ ‘‘ມາ’’ອິຕິ ຈນ຺ໂທ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕິສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ. ປຸຓ຺ໂຓ ປຣິປຸຓ຺ຓກໂລ ຊາໂຕຕິ ປຸຓ຺ຓມາ. ຕຎ຺ຫິ ຈນ຺ທປາຣິປູຣິຍາ ມາສປາຣິປູຣິຍາ ເອວມາຫ. ເອເຕນ ຕສ຺ສ ອຸໂປສຖຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

ທິສ຺ສຕິ ຜລໍ ສນ຺ທິສ຺ສຕີຕິ ເທໂສ, ເຫຕູຕິ ອາຫ ‘‘ເທສນ຺ຕິ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ. ສພ຺ພໍ ກເຖນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຄ຺ຄຫິຕປ຺ປກາຣໍ ກເຖນ຺ຕິ. ກເຖຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອວິສຍຕ຺ຕາ. ປາສາທປຣິເວເຓຕິ ປາສາທສ຺ສ ປຸຣໂຕ ວິວຏງ຺ຄເຓ. ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ເສຂສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໒) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

໘໖. ອິເມ ນຸ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ນູຕິ ສໍສຍໂຊຕໂນຕິ ອາຫ – ‘‘ວິມຕິປຸຈ຺ຉາ ວິຍ ກຖິຕາ’’ຕິ. ຊານນ຺ເຕນາຕິອາທິ ປຸຈ຺ຉາວຕ຺ຕທສ຺ສນປຣໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນ ປຸຈ຺ຉກສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ອຕ຺ຕໂນ ອຊານນຠາວທີປນປຣໍ. ຊານາຕິ ຫິ ຠຄວາ. ອຊານນ຺ເຕນ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິເຕ. ຍຖາຠູຕສຠາວໍ ຊານນ຺ໂຕ ວິຍ ປຸຈ຺ຉຕິ ໂກຫຎ຺ເຎ ຐຕ຺ວາ. ເຕນາຫ – ‘‘ເຖໂຣ ເອວຣູປໍ ວຈນໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ກາຣຓສ຺ສ ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຉນ຺ທມູລກາຕິ ຕຓ຺ຫາຉນ຺ທມູລກາ. ຕຓ຺ຫາ ຫິ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ. ກຸສລສຎ຺ໂຎ ວາ ຖິຣວິສທນິປຸຓສຎ຺ໂຎ ວາ, ກຸສລສງ຺ຂາໂຣ ວາ ຕິຂິຓຖິຣວິສທສງ຺ຂາໂຣ ວາ; ສຸວິສຸທ຺ຘວິປຸໂລທາຣວິຎ຺ຎາໂຓ ວາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ‘‘ສຎ຺ຎາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕິທິສຕິ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອນາຄຕກາລວເສເນວ ເທສນາ ອາຄຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ຂນ຺ຘານໍ ຂນ຺ຘປຓ຺ຓຕ຺ຕີຕິ ຂນ຺ຘສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ຍານໍ ຣຸປ຺ປນານຸຠວນສຎ຺ຊານນາຠິສງ຺ຂຣວິຊານນສຠາວານໍ ອຕ຺ຖານໍ ‘‘ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ອຍໍ ສມຎ຺ຎາ. ກິຕ຺ຕເກນາຕິ ກິໍປຣິມາເຓນ ອຕ຺ເຖນ, ຣາສຕ຺ຖຠາຄຕ຺ຖາທີສຸ ກີທິເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເຫຕຸເຫຕູຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠູໂຕ ເຫຕຸ. ໂຍ ຫິ ໂລຠາທີນໍ ສຫຊາຕຘມ຺ເມສຸ ມູລຏ຺ເຐນຸປກາຣກຠາໂວ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ເຫຕຸຕ຺ໂຖ; ໂສ ປຖວີອາທີສຸປິ ປຈ຺ຈຍຠາວມຕ຺ເຕນ ເຫຕຸປຣິຍາຍທສ຺ສນໂຕ ທຸຕິເຍນ ເຫຕຸ-ສທ຺ເທນ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ເຫຕຸເຫຕູ’’ຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທີນໍ ສາຘາຣຓປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ສາຘາຣຓເຫຕຸ, ‘‘ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກມ຺ມສມາທານານໍ ຐານໂສ ເຫຕຸໂສ ວິປາກ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊມາເນສຸປິ ອຎ຺ເຎສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐວິປາກນິຍາມກຕ຺ຕາ ກມ຺ມໍ ຕສ຺ສ ປຘານກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ກຸສລາກຸສລໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກທາເນ ອຸຕ຺ຕມເຫຕູ’’ຕິ. ‘‘ມຫາຠູຕາ ເຫຕູ’’ຕິ ອຍເມວຕ຺ໂຖ ‘‘ມຫາຠູຕາ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອິມິນາປິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເຫຕຸສທ຺ທປຈ຺ຈຍສທ຺ທານໍ ສມານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈໂຍ ເອວ ເຫຕຸ ປຈ຺ຈຍເຫຕຸ, ໂຍ ຈ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ເຫຕຸ, ໂສ ເອວ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນາຍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ອິຘ ປຈ຺ຈຍເຫຕຸ ອຘິປ຺ເປໂຕ’’ຕິ. ຍທຄ຺ເຄນ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ ຐິຕິຍາ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕທຄ຺ເຄນ ຕສ຺ສ ຠາວໂຕ ສມຎ຺ຎາໂຕ ປຎ຺ຎາປນາຍປິ ໂສ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕີຕິ. ປາຬິຍໍ ອວິຠາເຄນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ຕຕ຺ຖ ປຖວີຘາຕູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາປນາຍາຕິ ສເຫຕຸອເຫຕຸກນ຺ຕິອາທິອາກາເຣຫິ ໂພຘນາຍ. ຕໍ ປນ ສພ຺ໂພຘນໍ ຎາເຓນ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ.

ຜສ຺ໂສຕິ ຜສ຺ສສມງ຺ຄີຠາໂວ. ໂສ ເຈຕ຺ຖ ສກິຈ຺ຈນິປ຺ຜາທນສມຕ຺ຖສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ຫິ ຜສ຺ໂສ ຕຖາຣູປາຍ ເວທນາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ. ເອຕທຕ຺ຖເມເວຕ຺ຖ ຠຄວຕາ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາ ເທສນາ ກຕາ, ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕກາລວເສນ ທ຺ວິກາລິໂກ ຜສ຺ສສທ຺ໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຜສ຺ເສ ສຕິ ເວເທຕິ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍເຖວ ຫິ ເວທນາຍ ເອວໍ ສຎ຺ຎາຍ ສງ຺ຂາຣານມ຺ປິ ຜສ຺ໂສ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ອຠາວໂຕ. ເຈຕນາຄ຺ຄຫເຓນ ອາຍູຫນານຸຣູປຕາຍ ຕປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມາ ຄຫິຕາ. ຕຖາ ຫິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີເຍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຠາຊນີເຍ (ວິຠ. ໒໑, ໒໒) ຈ ‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເຈຕນາ’’ຕິອາທິນາ ເຈຕນາວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກສ຺ມິໍ ຠເວ ອາທິຠູຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາເຓນ ຕາວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກສ຺ສ ສຠາວກສ຺ສ ຣູປປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຸປຣິມປຣິຈ຺ເຉເທນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ສມຕິໍສໂຕ ອຸປຣິ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ຕສ຺ສ ຣູປານໍ ອສມ຺ຠວໂຕ. ອິທານິ ປວຕ຺ຕິວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍໍ ທ຺ວາຣວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ, ‘‘ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ຈ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສປິ ຜສ຺ໂສ ປຈ຺ຈໂຍ, ກສ຺ມາ ຕໂຍ ເອວ ຂນ຺ຘາ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ຍຖາ ປນ ວິຎ຺ຎາຓສຫິໂຕ ຜສ຺ໂສ ເວທນາທີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ນ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຄຕິ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໔; ມ. ນິ. ໓.໔໒໑, ໔໒໕, ໔໒໖; ສໍ. ນິ. ໒.໔໔, ໔໕; ໒.໔.໖໐) ຜສ຺ໂສ ວິຍ ນາມຣູປໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ ຍຖາ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາປິ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອິມໍ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນາມຣູປສ຺ເສວ ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ຜສ຺ສສ຺ສ.

໘໗. ຍາວ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕາວ ວຏ຺ຏສ຺ສ ປຣິຍນ຺ໂຕ ນຕ຺ເຖວາຕິ ອປ຺ປຫີນສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໂກ ວຏ຺ເຏ ປຣິພ຺ຠມຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕຕິ ວຏ຺ຏໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ’’ຕິ. ຍຖາ ຈ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໂຊຕນາ ວຏ຺ຏປຸຈ຺ຉາ, ເອວໍ ຕພ຺ເຠທນໂຊຕນາ ວິວຏ຺ຏປຸຈ຺ຉາຕິ ອາຫ – ‘‘ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ນ ໂຫຕີຕິ ວິວຏ຺ຏໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ’’ຕິ.

໘໘. ອຍໍ ຣູເປ ອສ຺ສາໂທຕິ ຍາຖາວໂຕ ທສ຺ສນໍ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມໂຍ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈປຣິຍາປນ຺ນຎ຺ຈ ຣູປນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ອິມິນາ ປຣິຎ຺ຎາປຏິເວໂຘ ເຈວ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຎ຺ຈ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ ອນິຈ຺ຈາທິຠາໂວ ຕຕ຺ຖ ອາທີນໂວ, ໂສ ຈສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາຘີນວຸຕ຺ຕິຕາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ສມຸທຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ສມຸທຍປ຺ປຫາເນນ ອາທີນວສມຕິກ຺ກໂມຕິ ອາທີນວຄ຺ຄຫເຓນ ສິທ຺ຘມຕ຺ຖມາຫ – ‘‘ປຫານປຏິເວໂຘ ເຈວ ສມຸທຍສຈ຺ຈຎ຺ຈາ’’ຕິ. ສພ຺ພສງ຺ຂຕນິສ຺ສຣຓໍ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມຍວເສນ ປຏິວິຊ຺ຌິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ອິມິນາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຏິເວໂຘ ເຈວ ນິໂຣຘສຈ຺ຈຎ຺ຈາ’’ຕິ. ອິເມສຸ ຕີສຸ ຐາເນສູຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ຕີສຸ ອຠິສມຍຏ຺ຐາເນສຸ. ເຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທໂຍ ຘມ຺ມາຕິ ເຍ ອຣິຍມຄ຺ຄສຎ຺ຎິຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທໂຍ ອຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕ ວາ ຘມ຺ມາ. ຠາວນາປຏິເວໂຘ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຠາວນາຠິສມຍວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ. ເສສປເທສຸປີຕິ, ‘‘ອຍໍ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ’’ຕິອາທິປເທສຸປິ.

໘໙. ອິມສ຺ມິນ຺ຕິ ອາສນ຺ນປຈ຺ຈກ຺ຂຕາຍ ສກອຕ຺ຕຠາໂວ ຄຫິໂຕ, ຕເທວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘາຕິ ຕປ຺ປຏິໂຍຄິຕາຍ, ‘‘ພຫິທ຺ຘາຕິ ປຣສ຺ສ ສວິຎ຺ຎາຓເກ ກາເຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ຣູປນິມິຕ຺ຕາທີສຸປິ. ຕານິ ປນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘານິປິ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘານິປິ ຕໍສຠາວານີຕິ ອາຫ ‘‘ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ວິຎ຺ຎາຓຄ຺ຄຫເຓເນເວຕ຺ຖ ເວທນາທໂຍປິ ຄຫິຕາ ອວິນາຠາວໂຕຕິ, ‘‘ສວິຎ຺ຎາຓເກ ກາເຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກາໂຍ’’ຕິ ວາ ຂນ຺ຘສມູໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໙໐. ອນຕ຺ຕນິ ຐຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕຣຫິເຕ ອນຕ຺ຕສຠາເວ ຂນ຺ຘໂກຏ຺ຐາເສ ຐຕ຺ວາ ຕໍ ອາຘາຣໍ ກຕ຺ວາ ກຕານິ ກມ຺ມານິ. ກຕຣສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕນິ ຐຕ຺ວາຕິ ກີທິເສ ອຕ຺ຕນິ ນິສ຺ສຍວິປາກໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ ວິປຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອເຕນ ກາຣກເວທກຣຫິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕປກ຺ຂກມ຺ມການິ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຂນ຺ຘານໍ ຂຓິກຕ຺ຕາ ຈ ກຕນາສອກຕພ຺ຠາຄມໂທໂສ ຈ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ (ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໗໔; ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໑.໕) ໂຈທນາໂສຘນາວິຘິ – ປາຓາຕິປາຕວເສນ ຕາວ ກມ຺ມປຖສມ຺ພນ຺ຘວິຠາວນາ, ຂເຓ ຂເຓ ຫິ ນິຣຸຊ຺ຌນສຠາເວສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ໂກ ຫນ຺ຕິ, ໂກ ວາ ຫຎ຺ຎຕິ, ຍທິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກສນ຺ຕາໂນ, ໂສ ອຣູປຕ຺ຕາ ນ ເຉທນເຠທນາທິວເສນ ວິໂກປນສມຕ຺ໂຖ, ນປິ ວິໂກປນີໂຍ. ອຖ ຣູປສນ຺ຕາໂນ, ໂສ ອເຈຕນຕ຺ຕາ ກຏ຺ຐກລິງ຺ຄຣູປໂມຕິ ນ ຕຕ຺ຖ ເຉທນາທິນາ ປາຓາຕິປາຕາປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ ຍຖາ ມຕສຣີເຣ. ປໂຍໂຄປິ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ປຫຣຓປ຺ປຫາຣາທິໂກ ອຕີເຕສຸ ວາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຠເວຍ຺ຍ, ອນາຄເຕສຸ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວາ, ຕຕ຺ຖ ນ ຕາວ ອຕີຕານາຄເຕສຸ ສມ຺ຠວຕິ ເຕສໍ ອຠາວໂຕ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຈ ສງ຺ຂາຣານໍ ຂຓິກຕ຺ຕາ ສຣເສເນວ ນິຣຸຊ຺ຌນສຠາວຕາຍ ວິນາສາຠິມຸເຂສຸ ນິປ຺ປໂຍຊໂນ ປໂຍໂຄ ສິຍາ, ວິນາສສ຺ສ ຈ ກາຣຓຣຫິຕຕ຺ຕາ ນ ປຫຣຓປ຺ປຫາຣາທິປ຺ປໂຍຄເຫຕຸກໍ ມຣຓໍ, ນິຣີຫກຕາຍ ຈ ສງ຺ຂາຣານໍ ກສ຺ສ ໂສ ປໂຍໂຄ? ຂຓິກຕ຺ຕາ ວຘາຘິປ຺ປາຍສມກາລຠິຊ຺ຊນກສ຺ສ ກິຣິຍາປຣິໂຍສານກາລານວຏ຺ຐານໂຕ ກສ຺ສ ປາຓາຕິປາຕກມ຺ມພທ຺ໂຘຕິ?

ວຸຈ຺ຈເຕຍຖາວຸຕ຺ຕວຘກເຈຕນາສຫິໂຕ ສງ຺ຂາຣປຸຎ຺ໂຊ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຕ ຫນ຺ຕິ. ເຕນ ປວຕ຺ຕິຕວຘປ຺ປໂຍຄນິມິຕ຺ຕໍ ອປຄຕອຸສ຺ມາວິຎ຺ຎາຓຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ມຕໂວຫາຣປວຕ຺ຕິນິພນ຺ຘໂນ ຍຖາວຸຕ຺ຕວປ຺ປໂຍຄກຣເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣໂຫ ຣູປາຣູປຘມ຺ມສມູໂຫ ຫຎ຺ຎຕິ, ເກວໂລ ວາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກສນ຺ຕາໂນ. ວຘປ຺ປໂຍຄາວິສຍຠາເວປິ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ຣູປສນ຺ຕານາຘີນວຸຕ຺ຕິຕາຍ ຣູປສນ຺ຕາເນ ປເຣນ ປໂຍຊິຕຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທກປໂຍຄວເສນ ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕວິພນ຺ຘກວິສທິຣູປຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິຄເຕ ວິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕີຕິ ນ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ອສມ຺ຠໂວ; ນາປິ ອເຫຕຸໂກ ປາຓາຕິປາໂຕ, ນ ຈ ປໂຍໂຄ ນິປ຺ປໂຍຊໂນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ກຕປ຺ປໂຍຄວເສນ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫສ຺ສ ສງ຺ຂາຣກລາປສ຺ສ ຕຖາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ຂຓິການໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ຂຓິກມຣຓສ຺ສ ອິຘ ມຣຓຠາເວນ ອນຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ສນ຺ຕຕິມຣຓສ຺ສ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ສເຫຕຸກຠາວໂຕ ນ ອເຫຕຸກໍ ມຣຓໍ; ນ ຈ ກຕ຺ຕຸຣຫິໂຕ ປາຓາຕິປາຕປ຺ປໂຍໂຄ ນິຣີຫເກສຸປິ ສງ຺ຂາເຣສຸ ສນ຺ນິຫິຕຕາມຕ຺ເຕນ ອຸປກາຣເກສຸ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປຜລຸປ຺ປາທເນ ນິຍເຕສຸ ກາຣເຓສຸ ກຕ຺ຕຸໂວຫາຣສິທ຺ຘິໂຕ ຍຖາ – ‘‘ປທີໂປ ປກາເສຕິ, ນິສາກໂຣ ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ. ນ ຈ ເກວລສ຺ສ ວຈາຘິປ຺ປາຍສຫຠຸໂນ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກກລາປສ຺ສ ປາຓາຕິປາໂຕ ອິຈ຺ຉິໂຕ ສນ຺ຕານວເສນ ອວຏ຺ຐິຕສ຺ເສວ ປຏິຊານນໂຕ; ສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕມານານຎ຺ຈ ປທີປາທີນໍ ອຕ຺ຖກິຣິຍສິທ຺ຘິ ທິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ເຖວ ປາຓາຕິປາເຕນ ກມ຺ມຸນາ ພທ຺ໂຘ; ຕໂຕ ເອວ ຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ປາຓາຕິປາຕເຈຕນາ ປວຕ຺ຕາ; ຕຕ຺ເຖວ ສນ຺ຕາເນ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣສມວາເຍນ ຠວນ຺ຕເຣ ນິຣຍາທີສຸ ຕສ຺ສາ ຜລປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ນຕ຺ເຖວ ກຕວິນາໂສ ອກຕພ຺ຠາຄໂມ ຈ. ອິມິນາ ນເຍນ ອທິນ຺ນາທານາທີນຎ຺ຈ ວເສນ ຍຖາຣຫໍ ກມ຺ມປຖສມ຺ພນ຺ຘວິຠາວນາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ສພ຺ໂພ ທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາໂຫ ຕຓ຺ຫາວສຄຕສ຺ເສວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາຘິປເຕຍ຺ເຍນາ’’ຕິ. ເຕສຸ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ມຍາ ເທສິຍມານທສ຺ສນຘມ຺ເມສຸ. ປກຕິກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຫຣິຍມານກມ຺ມຏ຺ຐານໍ. ອຎ຺ຎໍ ນວກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຠຄວໂຕ ເທສນານຸສາເຣນ ຄຫິຕໍ ອຎ຺ຎໍ ນວໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ມຫາປຸຓ຺ຓມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.