໖. ອຸປາລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໖. ປາວາຣໍ ປາຣຸປຕີຕິ ປາວາຣິໂກ, ອິທໍ ຕສ຺ສ ກຸລສມຸທາຄຕໍ ນາມໍ, ໂສ ປນ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ ນຄເຣ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນ ຐິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ທຸສ຺ສປາວາຣິກເສຏ຺ຐິໂນ’’ຕິ. ທີຆຕ຺ຕາ ທີຆຕມຕ຺ຕາ. ໂສ ກິຣ ປມາຓໂຕ ອຸປວຈ຺ຉຍໂຕ ທິຍຑ຺ຒຣຕນໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຐິໂຕ. ເອວໍລທ຺ຘນາໂມຕິ ‘‘ທີຆຕປສ຺ສີ’’ຕິ ລທ຺ຘສມຎ຺ໂຎ. ພາຫິຣາຍຕເນຕິ ຕິຕ຺ຖິຍສມເຍ ປິຓ຺ຑປາໂຕຕິ ໂວຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ສາສນໂວຫາເຣນ ‘‘ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ທສ຺ເສຕີຕິ ເທເສຕິ. ຐເປຕີຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສງ຺ກຣໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ. ກິຣິຍາຍາຕິ ກຣເຓນ. ປວຕ຺ຕິຍາຕິ ປວຕ຺ຕເນນ. ທຓ຺ຑານິ ປຎ຺ຎເປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກສ຺ມາ ຠຄວຕາ ອາທິໂຕວ ຕຖາ ນ ປຸຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ? ຍສ຺ມາ ສາ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ, ສາສເນ ໂລເກ ສມຍນ຺ຕເຣສຸ ຈ ຕາທິໂສ ສມຸທາຈາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ເກວລໍ ປນ ຕສ຺ເສວ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສາຍໍ ໂກຏ຺ຐາລກສທິໂສ ສມຸທາຈາໂຣຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກມ຺ມານິ ປຎ຺ຎເປຕິ’’ ອິຈ຺ເຈວາຫ. ອຈິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕຣຫິຕໍ, ຈິຕ຺ເຕນ ອສມຸຏ຺ຐາປິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖໍ ປນ ຕທຸຠຍສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕນ ວິນາ ສມ຺ຠໂວຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍ ຕຕ຺ຖ ນິທສ຺ສນມາຫ ‘‘ຍຖາ ກິຣາ’’ຕິອາທິ. ປຏິວິຠຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ຠິນ຺ນານໍ. ປຏິວິສິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວິເສສນປທວເສນ ສທ຺ທໂຕປິ ຠິນ຺ນານໍ. ວຈນໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕຸກາໂມຕິ ທີຆຕປສ຺ສິໂນ ຍຖາວຸຕ຺ຕວຈນໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕຸກາໂມ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ປຕິຏ຺ຐາປິເຕ ເຕນປ຺ປສງ຺ເຄນ ອາຄໂຕ, ອຸປາລິ ຄຫປຕິ ຕສ຺ມິໍ ປເທເສ ຘມ຺ມໍ ທິສ຺ວາ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສີທິສ຺ສຕິ.

ກຖາ ເອວ ອຸປຣິ ວາທາໂຣປນສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ກຖາວຕ຺ຖຸ. ກຖາຍໍ ປຕິຏ຺ຐເປສີຕິ ກຖາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ, ຕທຕ຺ເຖ ວາ ປຕິຏ຺ຐເປສິ. ຍຖາ ຕໍ ວາທາໂຣປນຠເຍນ ນ ອວຊານາຕິ, ເອວໍ ຕສ຺ສໍ ກຖາຍໍ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ເຖ ທີຆຕປສ຺ສິໍ ຍາວຕຕິຍໍ ວາເທ ປຕິຏ຺ຐເປສິ. ວາທນ຺ຕິ ໂທສໍ.

໕໗. ອິທານິ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ກາຍກມ຺ມາທິວເສນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕິວິຘໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມາຕິອາທິ ‘‘ກມ຺ມສ຺ສ ກິຣິຍາຍາ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ອກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸພ຺ເພ ປນ ອຏ຺ຐກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາຕິອາທິ ສາວຊ຺ຊໍ ອນວຊ຺ຊຎ຺ຈ ສາມຎ຺ຎໂຕ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ເຈຕນາ ນ ຄຫິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ກມ຺ມໍ ຘຸຣ’’ນ຺ຕິ. ກາຍກມ຺ມາທິເຠທໍ ກມ຺ມເມວ ຘຸຣໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ, ນ ເຈຕນາມຕ຺ຕເມວ. ເອວມາຄເຕປີຕິ ກມ຺ມານີຕິ ເອວໍ ນາເມນ ອາຄເຕປິ ເຈຕນາ ຘຸຣໍ, ຕຕ຺ຖ ເຈຕນໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກຖໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມນ຺ຕິ ວາ ກມ຺ມານີຕິ ວາ ອາຄເຕ ເຕສໍ ເຈຕນາຍ ຘຸຣຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ…ເປ… ລຠຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈີຕິ ຍສ຺ມິໍ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ທ຺ວາເຣ. ສາ ວຸຕ຺ຕາວາຕິ ສາ ເຈຕນາ ວຸຕ຺ຕາວ, ຍາ ກາຍສງ຺ຂາຣາທິປຣິຍາເຍນ (ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ກມ຺ມສ຺ສ ກາຍທ຺ວາຣາທີສຸ ປວຕ຺ຕາປນເຈຕນາ) ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາປິ ຕທຄ຺ເຄນ ໂລກິຍາປິ ໂລກຸຕ຺ຕຣາປິ ກມ຺ມເມວ, ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ປນ ເຈຕນາປກ຺ຂິກາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ມຫນ຺ຕນ຺ຕິ ກຏຸກຜລໍ. ນ ກິລມຕິ ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍຕ຺ຕາ ປຏິຎ຺ຎາຍ. ອິທານິ ເຕສໍ ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ອກຸສລໍ ປຕ຺ວາ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ມຫນ຺ຕນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ນ ກິລມຕິ, ອຖ ກສ຺ມາ ຠຄວາ ອິຘ ອກຸສລໍ ມໂນກມ຺ມໍ ມຫາສາວຊ຺ຊໍ ກເຖສີຕິ ອາຫ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ’’ຕິອາທິ. ຍາວຕຕິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາປນມຕ຺ເຕນ ຄຕມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕປີ’’ຕິ.

໕໘. ນິວາສຏ຺ຐານຠູໂຕ ພາລໂກ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ພາລກິນີ. ສຕ຺ຖຸປຏິຎ຺ຎາຕຕາຍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ມຫາຕິ ສມ຺ຠາວິຕຕ຺ຕາ ມຫານິຄຓ຺ໂຐ.

໖໐. ອາວຏ຺ເຏຕິ ປຸຣິມາກາຣໂຕ ນິວຕ຺ເຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕຕິ ເອຕາຍາຕິ ອາວຏ຺ຏນີ, ມາຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຄຫຓມາຍ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖຸປຏິຎ຺ຎານໍ ພຸທ຺ຘທສ຺ສເນ ຈິຕ຺ຕເມວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ. ສເຈ ປນ ໂສ ຕໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ອປ຺ປຫາຍ ພຸທ຺ຘານໍ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສຕ຺ຕຘາ ມຸທ຺ຘາ ຜເລຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ‘‘ມາ ອຍໍ ພາໂລ ວິນສ຺ສີ’’ຕິອາທິໂຕວ ຍຖາ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ນ ລຠຕິ, ຕຖາ ກໂຣຕິ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ປາຖິກປຸຕ຺ຕສມາຄເມນ ທີເປຕພ຺ໂພ. ທສ຺ສນສມ຺ປຕ຺ຕິນິຍາມມາຫ ‘‘ຕຖາຄຕໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອາຄມາ ນຸ ໂຂ ອິຘ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກໍ.

໖໑. ວຈີສຈ຺ເຈ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ຍຖາປຏິຎ຺ຎາຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ຐຕ຺ວາ.

໖໒. ສີໂຕທເກ ອມຕາ ປາຓາ ປານກາເລ ປນ ມຣນ຺ຕິ, ເຕປິ ເຕນ ສີໂຕທກປຣິໂຠເຄນ ມາຣິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕປສ຺ສິນາ ນາມ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສີໂຕທກໍ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ. ປາກຕິກໍ ວາ ອຸທກໍ ສຕ຺ໂຕຕິ ປຸຣາຕນານໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ລທ຺ຘິ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ສີໂຕທກໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຕສໍ ຕໍ ອຘຸນາຕນນິຄຓ຺ຐານໍ ວາເທນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເຕ ຫິ ປຖວີອາທິນວປທຕ຺ຖໂຕ ອຎ຺ຎເມວ ຊີວິຕໍ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ຈິຕ຺ເຕນ ສີໂຕທກໍ ປາຕຸກາໂມ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ ໂຣເຄ ຐຕ຺ວາປິ ສຕ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕຖາ ນ ວິຕຕຕາ. ເຕນາຫ – ‘‘ເຕນສ຺ສ ມໂນທຓ຺ໂຑ ຕຕ຺ເຖວ ຠິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ເຕນາຕິ ສີໂຕທກໍ ປາຕຸໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸຎ຺ຈ ອິຈ຺ຉເນນ. ອສ຺ສາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຕຖາຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທເນ ເອວ. ຠິຊ຺ຊຕິ ສໍວຣສ຺ສ ວິໂກປິຕຕ຺ຕາ. ຕຖາຠູໂຕ ໂສ ນິຄຓ຺ໂຐ ສີໂຕທກໍ ເຈ ລເຠຍ຺ຍ, ກຕິປຍໍ ກາລໍ ຊີເວຍ຺ຍ, ອລາເຠນ ປນ ປຣິສຸສ຺ສມານກຓ຺ໂຐຏ຺ຐຕາລຸຊິວ຺ຫາອາທິໂກ ສພ຺ພໂສ ປຣິທາຫາຠິຠູໂຕ ມເຣຍ຺ຍ. ເຕນາຫ – ‘‘ສີໂຕທກໍ ອລຠມາໂນ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ສີໂຕທກໍ ປິວາຍ ສນ຺ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ມຣຓໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມໂນທຓ຺ໂຑ ປນ ຠິນ຺ໂນປິ ຈຸຕິມ຺ປິ ອາກຑ຺ຒຕີ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕຖາຠູຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ມໂນສຕ຺ເຕສຸ ນາມ ເທເວສຸ ອຸປປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມໂນທຓ຺ໂຑ ປນ ຠິນ຺ໂນປິ ປຏິສນ຺ຘິມ຺ປິ ອາກຑ຺ຒຕີ’’ຕິ. ອິຕີຕິ ເອວໍ ‘‘ອິຘາສ຺ສ ນິຄຓ຺ໂຐ’’ຕິອາທິອາກາເຣນ. ນນ຺ຕິ ອຸປາລິໍ ຄຫປຕິໍ. ມຫນ຺ໂຕຕິ ວທາເປສິ ‘‘ມໂນປຏິພທ຺ໂຘ ກາລງ຺ກໂຣຕີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຸປາສກສ຺ສາຕິ ອຸປາລິສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ. ມຸຈ຺ຉາວເສນາຕິອາທິນາ ອນ຺ວຍໂຕ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ມໂນທຓ຺ຑສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕໍ ວິຠາເວຕິ. ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິປ຺ປວຕ຺ຕິມຕ຺ເຕເນວາຕິ ວິນາ ກາຍທຓ຺ເຑນ ວຈີທຓ຺ເຑນ ຈ ເກວລໍ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິປ຺ປວຕ຺ຕິມຕ຺ເຕນ. ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປິ-ສທ຺ເທນ ອຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາປິ. ອນິຍ຺ຍານິກາຕິ ອປ຺ປາຏິຫີຣາ, ອຍຸຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສລ຺ລກ຺ເຂສິ ອຸປາສໂກຕິ ວິຠຕ຺ຕິໍ ວິປຣິຓາເມຕ຺ວາ ໂຍຊນາ. ປຎ຺ຫປຏິຠານານີຕິ ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉິເຕ ອຕ຺ເຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກປຏິຠານານິ.

‘‘ມໂນປຏິພທ຺ໂຘ ກາລໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວທນ຺ເຕນ ອຕ຺ຖໂຕ ມໂນທຓ຺ຑສ຺ສ ຕທຸຕ຺ຕຣຠາໂວ ປຏິຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອິທານິ ມໂນທຓ຺ໂຑ ມຫນ຺ໂຕຕິ ອິທໍ ວຈນ’’ນ຺ຕິ. ຕຖາ ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ມໂນທຓ຺ໂຑວ ພລວາ ມຫນ຺ໂຕຕິ ວທາເປສີ’’ຕິ.

໖໓. ປາຓາຕິປາຕາທິໂຕ ຍມນໍ ຍາໂມ, ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ຍາໂມ ຈຕຸຍາໂມ, ຈຕຸຍາມສງ຺ຂາເຕນ ສໍວເຣນ ສໍວຸໂຕ ຈາຕຸຍາມສໍວຣສໍວຸໂຕ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຍາມ-ສທ຺ໂທ ໂກຏ຺ຐາສປຣິຍາໂຍຕິ ‘‘ອິມິນາ ຈຕຸໂກຏ຺ຐາເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປິຍຊາຕິກໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ຣາຄວເສນ ພາເລຫິ ຠາວນີຍຕ຺ຕາ ‘‘ຠາວິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຠາວິຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ’’ຕິ.

ໂຍ ສພ຺ພໍ ປາປໍ ອາສວຎ຺ຈ ວາເຣຕີຕິ ສພ຺ພວາຣີ, ຕສ຺ສ ນວສຸ ປທຕ຺ເຖສຸ ສຕ຺ຕໂມ ປທຕ຺ໂຖ, ເຕນ ສພ຺ພວາຣິນາ ປາປໍ ວາຣິຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ສພ຺ພວາຣິວາຣິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ເພນ ປາປວາຣເຓນ ວາຣິຕປາໂປ’’ຕິ. ຕໂຕ ເອວ ສພ຺ພສ຺ສ ວາຣິຕພ຺ພສ຺ສ ອາສວສ຺ສ ຘຸນນໂຕ ສພ຺ພວາຣິຘຸໂຕ. ວາຣິຕພ຺ພສ຺ສ ນິວາຣຓວເສນ ສພ຺ພວາຣິໂນ ຜຸໂຏ ຜຸສິໂຕຕິ ສພ຺ພວາຣິຜຸໂຏ. ສງ຺ຆາຕນ຺ຕິ ສຫສາ ຫນນໍ, ອສຎ຺ເຈຕນິກວຘນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕຣສ຺ມິໍ ໂກຏ຺ຐາເສຕິ ຕີສຸ ທຓ຺ຑໂກຏ຺ຐາເສສຸ ກຕຣໂກຏ຺ຐາເສ.

໖໔. ຂລິຍຕິ ສມາທິຍຕີຕິ ຂລໍ, ຣາສີຕິ ອາຫ – ‘‘ເອກໍ ມໍສຂລນ຺ຕິ ເອກໍ ມໍສຣາສິ’’ນ຺ຕິ. ວິຊ຺ຊາຘຣອິທ຺ຘິຍາ ອິທ຺ຘິມາ. ສາ ປນ ອິທ຺ຘິ ຍສ຺ມາ ອານຸຠາວສມ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ ອິຊ຺ຌຕິ, ນ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ. ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ອານຸຠາວສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ວິຊ຺ຊານຸຠາວວເສເນວ ອານຸຠາວສມ຺ປນ຺ໂນ. ຈິຕ຺ເຕ ວສີຠາວປ຺ປຕ຺ໂຕ ອານຸຠາວາຍ ເອວ ວິຊ຺ຊາຍ ປຄຸຓຠາວາປາທເນນ. ເອເຕນ ວສີຠາວໍ ໂລກິຍສມຎ຺ຎາວເສນ ຠຄວາ ອຸປາລິໍ ຄຫປຕິໍ ປຎ຺ຎເປຕຸກາໂມ ເອວມາຫ. ໂລກິກາ ຫິ ‘‘ຠາວນາມຍອິທ຺ຘິຍາ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສີຠາວປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຣູປຆາຕໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ອິສໂຍ ປເຣສໍ ສໍວຓ຺ເຓນ຺ຕິ, ອິສີນໍ ອານຸຠາວໍ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຣໂຕ ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ.

໖໕. ອຣຎ຺ຎເມວ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພໂສ ອຣຎ຺ຎເມວ ຫຸຕ຺ວາ. ອຣຎ຺ຎຠາເວນ ອຣຎ຺ຎໍ ຊາຕໍ, ນ ນາມມຕ຺ເຕນ. ອິສີນໍ ອຕ຺ຖາຍາຕິ ອິສີນໍ ອາສາທນຕ຺ຖາຍ.

ໂຄຘາວຣີຕີຣໂຕ ນາຕິທູເຣ. ອຸສູຍມາໂນຕິ ‘‘ນ ມໍ ເອສ ຊໂນ ປຣິວາເຣຕີ’’ຕິ ອຸສູຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ກິລິຏ຺ໂຐ ວຕາຕິ ປງ຺ກທນ຺ຕຣຊສິຣຕາທີຫິ ກິລິຏ຺ຐສຣີໂຣ. ອນຎ຺ຊິຕມຓ຺ຑິໂຕຕິ ອນຎ຺ຊິຕກ຺ຂິໂກ ສພ຺ເພນ, ສພ຺ພໍ ອມຓ຺ຑິໂຕ ຈ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ‘‘ກາລສ຺ເສວ ອກ຺ຂີນໍ ອຎ຺ຊນໍ ມງ຺ຄລ’’ນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ອນຎ຺ຊນໍ ວິສຸໍ ຄຫິຕໍ.

ຣາຊາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ‘‘ເວເທສຸ ອີທິສໍ ອາຄຕໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຣາຊາ ຕສ຺ສ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ອຸສຸມຊາຕຫທໂຍຕິ ອຸຕ຺ຕຕ຺ຕຫທໂຍ. ນາສິການໍ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ມຸເຂນ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ.

ວິຊິຕຊເຍຫິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕຍຸຕ຺ຕໍ ອາຄເມນ຺ເຕຫິ ນິສີທິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ຊຍຂນ຺ຘາວາຣຏ຺ຐານໍ. ອຸທກວຸຏ຺ຐິປາຕນາທິ ຕສ຺ມິໍ ປາປກມ຺ເມ ອສມງ຺ຄິຠູຕານມ຺ປິ ສມນຸຎ຺ຎຕາຍ ອນ຺ໂຕກຣຓຕ຺ຖໍ ກຕໍ. ກຕຠຓ຺ຑວຸຏ຺ຐີຕິ ອາຠຣຓວສ຺ສໍ. ມຫາຊໂນ ສມນຸຎ຺ໂຎ ຊາໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ມາຕຸໂປສກຣາໂມຕິ ມາຕຣິ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ ຣາໂມ ນາມ ເອໂກ ປຸຣິໂສ. ອສມງ຺ຄິຠູຕານນ຺ຕິ ອສມນຸຎ຺ຎານໍ.

ອວກິຣິຍາຕິ ອສຸສ຺ສູສຕໍ ປຏິຈ຺ຈ. ຜຸລິງ຺ຄານີຕິ ອຄ຺ຄິກຓານິ. ປຕນ຺ຕິ ກາເຍຕິ ກາເຍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ນິປຕນ຺ຕິ. ເອເຕ ກິຣ ນິຣຍໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ທສ຺ເສນ຺ຕິ.

ຍຖາຜາສຸກຏ຺ຐານນ຺ຕິ ມຍໍ ກຎ຺ຈິປິ ເທສໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ນ ຄຈ຺ຉາມ, ຍຕ຺ຖ ປນ ວສນ຺ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ຕໍ ຍຖາຜາສຸກຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉາມາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສງ຺ຆາຕິ ສໍຫຕາ. ຄຓາຕິ ຕໍຕໍເສຓິຠາເວນ ຄຓິຕພ຺ພຕາຍ ຄຓາ. ຄຓີຠູຕາຕິ ເອກຊ຺ຌາສຍາ ຫຸຕ຺ວາ ຣາສິຠູຕາ. ອທິນ຺ນາທານນ຺ຕິອາທີສຸປິ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄຕສ຺ສ ວິປາກາວເສເສນາຕິ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ປຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີຕິ ສມ຺ຠາວນໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມິ. ເນສໍ ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕສີຕິ ໂຍຊນາ. ກິໍ ຈິນ຺ເຕສິ? ອາຆາຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖກຣຓູປາຍໍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສ ຘມ຺ມກຖາປຣິໂຍສາເນ’’ຕິອາທິ. ນາຄພລປິຈ຺ຉິລ຺ລາທີນນ຺ຕິ ນາຄພລສາສປອງ຺ໂກລເຕລກຓິກາຣນິຍ຺ຍາສາທີນໍ ຈິກ຺ຂລ຺ລານໍ. ວິເຫຐຍິໍສຸ ນິຣຍາທິກຖາຫິ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕາ. ຉທ຺ວາຣາຣມ຺ມເຓຕິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ທ຺ວາຣານໍ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕ ຣູປາທິວິສເຍ.

ນວ ວຸຏ຺ຐິໂຍຕິ ອຸທກວຸຏ຺ຐິ ສຸມນປຸປ຺ຜວຸຏ຺ຐິ ມາສກວຸຏ຺ຐິ ກຫາປຓວຸຏ຺ຐິ ອາຠຣຓວຸຏ຺ຐິ ອາວຸຘວຸຏ຺ຐິ ອງ຺ຄາຣວຸຏ຺ຐິ ປາສາຓວຸຏ຺ຐິ ວາລິກາວຸຏ຺ຐີຕິ ອິມາ ນວ ວຸຏ຺ຐິໂຍ. ອວຎ຺ຈຍີຕິ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອນຕ຺ຖຈຣເຓນ ວຎ຺ຈຍິ. ອທູສເກຕິ ອນປຣາເຘ.

‘‘ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຎ຺ຎາ’’ຕິ ຊາຕກຏ຺ຐກຖາທີສຸ (ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໔.໑໕.ມາຕງ຺ຄຊາຕກວຓ຺ຓນາ) ອາຄຕໍ, ອິຘ ປນ ‘‘ເສຏ຺ຐິຘີຕາ’’ຕິ. ວາເຣຍ຺ຍຕ຺ຖາຍາຕິ ອາວາຫຕ຺ຖາຍ, ອສ຺ສາຕິ ເປສິຕປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ຕາທິເສນ ນີຈກຸລສໍວຕ຺ຕນິເຍນ ກມ຺ມຸນາ ລທ຺ໂຘກາເສນ ຈຓ຺ຑາລໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ.

ຈມ຺ມເຄເຫຕິ ຈມ຺ເມນ ຉາທິເຕ ເຄເຫ. ມາຕງ຺ໂຄຕ຺ເວວສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ ຊາຕິສມຸທາຄຕໍ. ຕນ຺ຕິ ຆຓ຺ຏໍ. ວາເທນ຺ໂຕ ຕາລເນນ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ມຫາປຖໍ ປຏິປຊ຺ຊິ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ເຄຫທ຺ວາຣສມີເປນ.

ຕສ຺ສາ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣາ ເຈວ ອຸປຏ຺ຐາກມນຸສ຺ສາ ປຏິພທ຺ຘາ ຈ ສຸຣາໂສຓ຺ຑາທໂຍ ຊາຓຸກປ຺ປຣາທີຫິ ສຸໂກຏ຺ຏິຕໍ ໂກຏ຺ຏິຕຠາເວນ ມຸຈ຺ຉໍ ອາປນ຺ນຕ຺ຕາ ມໂຕຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຉຑ຺ເຑສຸໍ.

ອຖ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອາຍຸອວເສສສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ມນ຺ທມນ຺ເທ ວາເຕ ວາຍນ຺ເຕ ຈິເຣນ ສຎ຺ຎໍ ປຏິລຠຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ມຫາປຸຣິໂສ’’ຕິອາທິ. ເຄຫງ຺ຄເຓຕິ ເຄຫສ຺ສ ມຫາທ຺ວາຣໂຕ ພຫິ ວິວຏງ຺ຄເຓ. ປຕິໂຕຕິ ປາຕໍ ກຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຖນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ອນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ ອນຸປ຺ປເວເສນ ນິປນ຺ໂນ. ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍາຕິ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາກາຣເຓນ.

ຍສນ຺ຕິ ວິຠວໍ ກິຕ຺ຕິສທ຺ທຎ຺ຈ. ຈນ຺ທນ຺ຕິ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ, ຈນ຺ທວິມານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐເຄເຫຕິ ປເຣຫິ ປຣິຠຸຕ຺ຕເຄເຫ. ມຓ຺ຑເປຕິ ນຄຣມຊ຺ເຌ ມຫາມຓ຺ຑເປ.

ຂີຣມຓິມູລນ຺ຕິ ຂີຣມູລໍ, ປາເທສຸ ພທ຺ຘມຓິມູລຎ຺ຈ. ຍາວຕາ ວາຈຸຄ຺ຄຕາ ປຣິຍຕ຺ຕີຕິ ຍຕ຺ຕໂກ ມນຸສ຺ສວຈີທ຺ວາຣໂຕ ອຸຄ຺ຄໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ປວຕ຺ໂຕ, ຍໍກິຎ຺ຈິ ວຈີມຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາກາສງ຺ຄເຓຕິ ວິວຏງ຺ຄເຓ.

ທຸມ຺ມວາສີຕິ ຘູໂມ ຘູສໂຣ, ອນຎ຺ຊິຕາມຓ຺ຑິໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂອຕລ຺ລໂກຕິ ນິຫີນຊ຺ຌາສໂຍ, ອປ຺ປານຸຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິມຸຎ຺ຈ ກຓ຺ເຐຕິ ຍາວ ຄລວາຏກາ ປາຣຸປິຕ຺ວາ. ໂກ ເຣ ຕຸວນ຺ຕິ ອເຣ ໂກ ນາມ ຕ຺ວໍ.

ປກຕນ຺ຕິ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ອຠິສງ຺ຂຕໍ. ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປິຓ຺ຑນ຺ຕິ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ອຸປຄມ຺ມ ຐຕ຺ວາ ລທ຺ຘພ຺ພປິຓ຺ຑໍ, ຠິກ຺ຂາຫາຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລຠຕນ຺ຕິ ລຈ຺ຉຕຸ. ສປາໂກຕິ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຊາຕິວເສນ ຍຖາຠູຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ອາວິກໂຣຕິ.

ອຕ຺ຖຕ຺ຖິຕໍ ສທ຺ທຫໂຕຕິ ສມ຺ປຣາຍິກສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສທ຺ທຫນ຺ຕສ຺ສ. ອເປຫີຕິ ອປຄຈ຺ຉ. ເອຕ຺ໂຕຕິ ອິມສ຺ມາ ຐານາ. ຊມ຺ມາຕິ ລາມກ.

ອນູປເຂຕ຺ເຕຕິ ອຊງ຺ຄເລ ອຸທກສມ຺ປນ຺ເນ ເຂຕ຺ເຕ ຜລວິເສສໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕາ. ເອຕາຍ ສທ຺ຘາຍ ທທາຫິ ທານນ຺ຕິ ນິນ຺ນໍ ຖລຎ຺ຈ ປູເຣນ຺ໂຕ ເມໂຆ ວິຍ ຄຸຓວນ຺ເຕ ນິຄ຺ຄຸເຓ ຈ ທານໍ ເທຫິ, ເອວໍ ເທນ຺ໂຕ ຈ ອປ຺ເປວ ອາຣາຘເຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍຕິ. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍຕິ ສີລາທິຄຸຓສມນ຺ນາຄເຕ.

ຕານີຕິ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ. ເວຓຸປທເຣນາຕິ ເວຬຸວິລີເວນ.

ຄິຣິໍ ນເຂນ ຂຓສີຕິ ປພ຺ພຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ນເຂນ ຂຓນ຺ໂຕ ວິຍ ອໂຫສິ. ອໂຍຕິ ກາລໂລຫໍ. ປທຫສີຕິ ອຠິຠວສິ, ອຕ຺ຕໂນ ສຣີເຣນ ອຠິຠວນ຺ໂຕ ວິຍ ອໂຫສິ.

ອາເວຘິຕນ຺ຕິ ຈລິຕໍ ວິປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ປິຏ຺ຐິໂຕຕິ ປິຏ຺ຐິປສ຺ເສນ. ພາຫຸໍ ປສາເຣຕິ ອກມ຺ມເນຍ຺ຍນ຺ຕິ ອກມ຺ມກ຺ຂມໍ ພາຫຸທ຺ວຍໍ ຖທ຺ຘໍ ສຸກ຺ຂທຓ຺ຑກໍ ວິຍ ເກວລໍ ປສາເຣຕິ, ນ ສມິຎ຺ເຊຕິ, ເສຕານິ ອກ຺ຂີນິ ປຣິວຕ຺ຕເນນ ກຓ຺ຫມຓ຺ຑລສ຺ສ ອທິສ຺ສນໂຕ.

ຊີວິຕນ຺ຕິ ຊີວນໍ.

ເວຫາຍສນ຺ຕິ ອາກາເສ. ປຖທ຺ຘຸໂນຕິ ປຖຠູຕທ຺ຘຸໂນ ວິຍ.

ສຎ຺ຎມ຺ປິ ນ ກໂຣຕີຕິ ‘‘ອິເມ ກຸລປ຺ປສຸຕາ’’ຕິ ສຎ຺ຎາມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກໂຣຕິ. ທນ຺ຕກຏ຺ຐກຸຈ຺ຉິຏ຺ຐກນ຺ຕິ ຂາທິຕທນ຺ຕກຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕສ຺ເສວ ອຸປຣິ ປຕິສ຺ສຕິ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐປໂທສຠາວໂຕ, ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ຕທາ ອຸກ຺ກໍສຄຕເຂຕ຺ຕຠາວໂຕ. ອິທ຺ຘິວິສໂຍ ນາມ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ໂຍ, ຕສ຺ມາ ກຖໍ ສູຣິຍສ຺ສ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕຸໍ ນາທາສີຕິ ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ອຣຸຓຸຄ຺ຄໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ປເທເສ ອຣຸຓປຠາ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອນ຺ຘກາໂຣ ເອວ ໂຫຕິ.

ຍກ຺ຂາວຏ຺ໂຏ ນຸ ໂຂ ອຍໍ ກາລວິປຣິຍາໂຍ. ມຫາປຎ຺ຎນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎານໍ ອຘິຏ຺ຐານຠູຕໍ. ຊນປທສ຺ສ ມຸຂໍ ປສ຺ສຖາຕິ ອິມສ຺ສ ຊນປທວາສິໂນ ຊນສ຺ສ ອຸປທ຺ທເວນ ມງ຺ກຸຠູຕໍ ມຸຂໍ ປສ຺ສຖ.

ເອຕສ຺ສ ກຖາ ເອຕສ຺ເສວ ອຸປຣິ ປຕິສ຺ສຕີຕິ ຍາຫິ ເຕນ ປາຣມິຕາປຣິຠາວນສມິທ຺ຘາຫິ ນານາສມາປຕ຺ຕິວິຫາຣປຣິປູຣິຕາຫິ ສີລທິຏ຺ຐິສມ຺ປທາຫິ ສຸສງ຺ຂຕສນ຺ຕາເນ ມຫາກຣຸຓາຘິວາເສ ມຫາສຕ຺ເຕ ອຣິຍູປວາທກມ຺ມອຠິສປສງ຺ຂາຕາ ຜຣຸສວາຈາ ປວຕ຺ຕິຕາ, ສາ ອຠິສປິ ຕສ຺ສ ເຂຕ຺ຕວິເສສຠາວໂຕ ຕສ຺ສ ຈ ອຊ຺ຌາສຍຜຣຸສຕາຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນິຍກມ຺ມໍ ຫຸຕ຺ວາ ສເຈ ໂສ ມຫາສຕ຺ຕໍ ນ ຂມາເປຕິ, ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ວິປຈ຺ຈນສຠາວໍ ຊາຕໍ, ຂມາປິເຕ ປນ ມຫາສຕ຺ເຕ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິ ປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ອວິປາກຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ອໂຫສິກມ຺ມຠາວໂຕ. ອຍຎ຺ຫິ ອຣິຍູປວາທປາປສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນິຍສ຺ສ ຘມ຺ມຕາ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘ເອຕສ຺ສ ກຖາ ເອຕສ຺ເສວ ອຸປຣິ ປຕິສ຺ສຕີ’ຕິອາທິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ຕໍ ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ປຕິຕຸໍ ນ ອທາສິ, ອຸປາເຍນ ໂມເຈສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຣິຍາປິຏເກ (ຈຣິຍາ. ໒.໖໔) –

‘‘ຍໍ ໂສ ຕທາ ມໍ ອຠິສປິ, ກຸປິໂຕ ທຸຏ຺ຐມານໂສ;

ຕສ຺ເສວ ມຕ຺ຖເກ ນິປຕິ, ໂຍເຄນ ຕໍ ປໂມຈຍິ’’ນ຺ຕິ.

ຍຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນນິວາຣຓໍ ກຕໍ, ອຍເມຕ຺ຖ ໂຍໂຄຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ໂຍເຄນ ຫິ ອຸພ຺ພຬ຺ຫາ ສຣາຊິກາ ປຣິສາ ນຄຣວາສິໂນ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຕາປສໍ ອາເນຕ຺ວາ ຂມາເປສຸໍ. ໂສ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸເຓ ຊານິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທສິ. ຍໍ ປນສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑສ຺ສ ຐປນໍ, ຕສ຺ສ ຈ ສຕ຺ຕຘາ ຜາລນໍ ກຕໍ, ຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ຈິຕ຺ຕານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ. ອຎ຺ຎຖາ ຫິ – ‘‘ອິເມ ປພ຺ພຊິຕາ ສມານາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ຕາເປນ຺ຕີ’’ຕິ ມຫາສຕ຺ຕມ຺ປິ ເຕນ ສທິສໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ, ຕທສ຺ສ ເຕສໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຖສ຺ສາ’’ຕິອາທິ.

ໂລຫກູຏວສ຺ສນ຺ຕິ ອຍຄຸຬວສ຺ສໍ. ຕທາ ຫິ ຣຕນມຕ຺ຕານິ ທິຍຑ຺ຒຣຕນມຕ຺ຕານິປິ ຕິຂິຓໍສານິ ອຍຄຸຬມຓ຺ຑລານິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ນິປຕນ຺ຕາ ມນຸສ຺ສານໍ ສຣີຣານິ ຂຓ຺ຑຂຓ຺ຑການິ ອກໍສຸ. ກລລວສ຺ສນ຺ຕິ ຕນຸກກທ຺ທມປຏລກທ຺ທມໍ. ອຸປຫຈ຺ຈາຕິ ອາຆາເຏຕ຺ວາ. ຕເທວ ມຊ຺ຌາຣຎ຺ຎໍ.

໖໗. ອນຸວິຈ຺ຈກາຣນ຺ຕິ ອນຸວິຈ຺ຈກຣຓໍ. ກາຣເຓຫິ ທ຺ວີຫິ ອນິຍ຺ຍານິກສາສເນ ຐິຕານໍ ອຕ຺ຕໂນ ສາວກຕ຺ຕໍ ອຸປຄເຕ ປຄ຺ຄຫນິຄ຺ຄຫານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໙. ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໒.໗໕-໗໖; ອ. ນິ. ຏີ. ໓.໘.໑໒) ອນຸປຸພ຺ພິຍາ ອນຸປຸພ຺ພໍ ກເຖຕພ຺ພກຖໍ, ກາ ປນ ສາ? ທານາທິກຖາ. ທານກຖາ ຕາວ ປຈຸຣຊເນສຸປິ ປວຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ສຸກຣຕ຺ຕາ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐານສ຺ສ ອຸປາຍຠາວໂຕ ຈ ອາທິໂຕວ ກຖິຕາ. ປຣິຈ຺ຈາຄສີໂລ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຣິຄ຺ຄຫວຕ຺ຖູສຸ ນິສ຺ສງ຺ຄຠາວໂຕ ສຸເຂເນວ ສີລານິ ສມາທິຍຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ສີເລນ ທາຍກປຏິຄ຺ຄຫຓວິສຸທ຺ຘິໂຕ ປຣານຸຄ຺ຄຫໍ ວຕ຺ວາ ປຣປີຬານິວຕ຺ຕິວຈນໂຕ, ກິຣິຍຘມ຺ມໍ ວຕ຺ວາ ອກິຣິຍຘມ຺ມວຈນໂຕ, ໂຠຄຍສສມ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸໍ ວຕ຺ວາ ຠວສມ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸວຈນໂຕ ຈ ທານກຖານນ຺ຕຣໍ ສີລກຖາ ກຖິຕາ. ຕຎ຺ຈ ສີລໍ ວຏ຺ຏນິສ຺ສິຕໍ, ອຍໍ ຠວສມ຺ປຕ຺ຕິ ຕສ຺ສ ຜລນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ອິເມຫິ ຈ ທານສີລມເຍຫິ ປຓີຕຈຣິຍເຠທຠິນ຺ເນຫິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູຫິ ເອຕາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາທີສຸ ປຓີຕຕຣາທິເຠທຠິນ຺ນາ ອປຣິເມຍ຺ຍາ ໂຠຄຠວສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕທນນ຺ຕຣໍ ສຄ຺ຄກຖາ. ສ຺ວາຍໍ ສຄ຺ໂຄ ຣາຄາທີຫິ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ໂຐ ສພ຺ພທາ ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ໂຐ ອຣິຍມຄ຺ໂຄຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສຄ຺ຄານນ຺ຕຣໍ ມຄ຺ໂຄ, ມຄ຺ຄຎ຺ຈ ກເຖນ຺ເຕນ ຕທຘິຄມູປາຍສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນາປິ ປເຄວ ອິຕເຣ ສພ຺ເພປິ ກາມາ ນາມ ພຫ຺ວາທີນວາ ອນິຈ຺ຈາ ອທ຺ຘຸວາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາຕິ ກາມານໍ ອາທີນໂວ. ຫີນາ ຄມ຺ມາ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກາ ອນຣິຍາ ອນຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕາຕິ ເຕສໍ ໂອກາໂຣ ລາມກຠາໂວ, ສພ຺ເພປິ ຠວາ ກິເລສານໍ ວຕ຺ຖຸຠູຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ສໍກິເລໂສ. ສພ຺ພໂສ ກິເລສວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍໂສ ຈ ກເຖຕພ຺ໂພຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ມຄ຺ຄນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ເທນ ທສ຺ສິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສຸຂານໍ ນິທານນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິການໍ ສມ຺ປຣາຍິການໍ ນິພ຺ພານສຎ຺ຫິຕານຎ຺ຈາຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສຸຂານໍ ກາຣຓໍ. ຍຎ຺ຫິ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ ໂຠຄສຸຂໍ ນາມ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ທານນິທານນ຺ຕິ ປາກໂຏ ອຍມຕ຺ໂຖ. ຍໍ ປນ ຌານວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ, ຕສ຺ສປິ ທານໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິເຍວ. ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ມູລນ຺ຕິ ຍາ ອິມາ ໂລເກ ປເທສຣຊ຺ຊສິຣິສ຺ສຣິຍສຕ຺ຕຣຕນສມຸຊ຺ຊລຈກ຺ກວຕ຺ຕິສມ຺ປທາຕິ ເອວໍປເຠທາ ມານຸສິກາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ, ຍາ ຈ ຈາຕຸມຫາຣາຊາທິຄຕາ ທິພ຺ພາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ, ຕາສໍ ສພ຺ພາສໍ ອິທໍ ມູລກາຣຓໍ. ໂຠຄານນ຺ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ‘‘ໂຠໂຄ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມານໍ ມນາປິຍຣູປາທີນໍ, ຕນ຺ນິສ຺ສຍານໍ ວາ ອຸປໂຠຄສຸຂານໍ, ປຕິຏ຺ຐາ ນິຈ຺ຈລາຘິຏ຺ຐານຕາຍ. ວິສມຄຕສ຺ສາຕິ ພ຺ຍສນປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ. ຕາຓນ຺ຕິ ຣກ຺ຂາ ຕໂຕ ປຣິປາລນໂຕ. ເລຓນ຺ຕິ ພ຺ຍສເນຫິ ປຣິປາຕິຍມານສ຺ສ ໂອລີຍນປເທໂສ. ຄຕີຕິ ຄນ຺ຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ. ປຣາຍຓນ຺ຕິ ປຏິສຣຓໍ. ອວສ຺ສໂຍຕິ ວິນິປຕິຕຸໍ ອເທນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຍ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ໂອລຸພ຺ຠາຣມ຺ມຓໍ.

ຣຕນມຍສີຫາສນສທິສນ຺ຕິ ສພ຺ພຣຕນມຍສຕ຺ຕງ຺ຄມຫາສີຫາສນສທິສໍ, ມຫຄ຺ຆໍ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພໂສ ວິນິປຕິຕຸໍ ອປ຺ປທານໂຕ. ມຫາປຖວິສທິສໍ ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ປຕິຏ຺ຐາສມ຺ຠວໂຕ. ຍຖາ ທຸພ຺ພລສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອາລມ຺ພນຣຊ຺ຊຸ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐໂຕ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຈ ອຸປຕ຺ຖມ຺ໂຠ, ເອວໍ ທານໍ ສຕ຺ຕານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຠເວ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ຐິຕິຍາ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອາລມ຺ພນຏ຺ເຐນ ອາລມ຺ພນຣຊ຺ຊຸສທິສ’’ນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂນິຕ຺ຖຣຓຏ຺ເຐນາຕິ ທຸຄ຺ຄຕິທຸກ຺ຂນິຕ຺ຖຣຓຏ຺ເຐນ. ສມສ຺ສາສນຏ຺ເຐນາຕິ ໂລຠມຈ຺ຉຣິຍາທິປຏິສຕ຺ຕຸປທ຺ທວໂຕ ສມ຺ມເທວ ອສ຺ສາສນຏ຺ເຐນ. ຠຍປຣິຕ຺ຕາຓຏ຺ເຐນາຕິ ທາລິທ຺ທິຍຠຍໂຕ ປຣິປາລນຏ຺ເຐນ. ມຈ຺ເຉຣມລາທີຫີຕິ ມຈ຺ເຉຣໂລຠໂທສອິສ຺ສາມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາທິ ຈິຕ຺ຕມເລຫິ. ອນຸປລິຕ຺ຕຏ຺ເຐນາຕິ ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐຕາຍ. ເຕສນ຺ຕິ ມຈ຺ເຉຣມລາທີນໍ. ເອເຕສໍ ເອວ ທຸຣາສທຏ຺ເຐນ. ອສນ຺ຕາສນຏ຺ເຐນາຕິ ອສນ຺ຕາສເຫຕຸຠາເວນ. ໂຍ ຫິ ທາຍໂກ ທານປຕິ, ໂສ ສມ຺ປຕິປິ ນ ກຸໂຕຈິ ສນ຺ຕສຕິ, ປເຄວ ອາຍຕິໍ. ພລວນ຺ຕຏ຺ເຐນາຕິ ມຫາພລວຕາຍ. ທາຍໂກ ຫິ ທານປຕິ ສມ຺ປຕິ ປກ຺ຂພເລນ ພລວາ ໂຫຕິ, ອາຍຕິໍ ປນ ກາຍພລາທີຫິ. ອຠິມງ຺ຄລສມ຺ມຕຏ຺ເຐນາຕິ ‘‘ວຸຑ຺ຒິກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ອຠິສມ຺ມຕຠາເວນ. ວິປຕ຺ຕິໂຕ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນຍນໍ ເຂມນ຺ຕຠູມິສມ຺ປາປນໍ.

ອິທານິ ມຫາໂພຘິຈຣິຍຠາເວນປິ ທານຄຸຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ທານໍ ນາເມຕນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕານໍ ນິຍ຺ຍາເທນ຺ເຕນາຕິ ເອເຕນ ທານຜລໍ ສມ຺ມເທວ ປສ຺ສນ຺ຕາ ມຫາປຸຣິສາ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕມ຺ປິ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂກ ນາມ ວິຎ຺ຎຸຊາຕິໂກ ພາຫິເຣ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ສງ຺ຄໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ໂອວາທໍ ເທຕິ. ອິທານິ ຍາ ໂລກິຍາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ຈ ອຸກ຺ກໍສຄຕາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ, ຕາ ສພ຺ພາ ທານໂຕເຍວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທານຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສກ຺ກມາຣພ຺ຣຫ຺ມສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ເອວ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິ ປນ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ຈ ປຣຫິຕາຍ ຈາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ສາ ຕາສໍ ປຣໂຕ ວຸຕ຺ຕາ. ເອຕາ ໂລກິຍາ, ອິມາ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສາວກປາຣມີຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕາສຸປິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຸກ຺ກຏ຺ຐຕຣຸກ຺ກຏ຺ຐຕມເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ກເມນ ຎາຓຕ຺ຕຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສໍ ປນ ທານສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ເອເຕເນວ ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມສມ຺ປຕ຺ຕິຍາປິ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ທີປິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທານຎ຺ຈ ນາມ ຫິຕຊ຺ຌາສເຍນ, ປູຊາວເສນ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກສ຺ສ ປເຣສໍ ປຣິຈ຺ຈຊນໍ, ຕສ຺ມາ ທາຍໂກ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປເຣສໍ ສນ຺ຕກໍ ຫຣິສ຺ສຕີຕິ ອຏ຺ຐານເມຕນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ທານໍ ທທນ຺ໂຕ ສີລໍ ສມາທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ. ສີລາລງ຺ກາຣສທິໂສ ອລງ຺ກາໂຣ ນຕ຺ຖິ ໂສຠາວິເສສາວຫຕ຺ຕາ ສີລສ຺ສ. ສີລປຸປ຺ຜສທິສໍ ປຸປ຺ຜໍ ນຕ຺ຖີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສີລຄນ຺ຘສທິໂສ ຄນ຺ໂຘ ນຕ຺ຖີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຈນ຺ທນໍ ຕຄຣໍ ວາປີ’’ຕິອາທິກາ (ຘ. ປ. ໕໕; ມິ. ປ. ໔.໑.໑) ຄາຖາ – ‘‘ຄນ຺ໂຘ ອິສີນໍ ຈິຣທິກ຺ຂິຕານໍ, ກາຍາ ຈຸໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ ມາລຸເຕນາ’’ຕິອາທິກາ (ຊາ. ໒.໑໗.໕໕) ຊາຕກຄາຖາໂຍ ຈ ອາຫຣິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ສີລຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ອາຠຣຓຎ຺ເຈວ ອລງ຺ກາໂຣ ຈ ຄນ຺ຘວິເລປນຎ຺ຈ ທສ຺ສນີຍຠາວາວຫຎ຺ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ສີລາລງ຺ກາເຣນ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ອຍໍ ສຄ຺ໂຄ ລພ຺ຠຕີຕິ ອິທໍ ມຊ຺ຌິເມຫິ ຉນ຺ທາທີຫິ ສມາທານສີລໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເຕນາຫ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ –

‘‘ຫີເນນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ, ຂຕ຺ຕິເຍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ;

ມຊ຺ຌິເມນ ຈ ເທວຕ຺ຕໍ, ອຸຕ຺ຕເມນ ວິສຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໘.໗໕; ໒.໒໒.໔໒໙; ທີ. ນິ. ຏີ. ໒.໗໕-໗໖);

ອິຏ຺ໂຐຕິ ສຸໂຂ. ກນ຺ໂຕຕິ ກມນີໂຍ. ມນາໂປຕິ ມນວຑ຺ຒນໂກ. ຕໍ ປນ ຕສ຺ສ ອິຏ຺ຐາທິຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນິຈ຺ຈເມຕ຺ຖ ກີຬາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂທໂສຕິ ອນິຈ຺ຈຕາທິນາ ອປ຺ປສ຺ສາທາທິນາ ຈ ທູສິຕຠາໂວ, ຍໂຕ ເຕ ວິຎ຺ຎູນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນາຣາເຘນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ອາທີນໍ ວາຕິ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ອາທີນໂວ, ປຣມກປຓຕາ. ຕຖາ ຈ ກາມາ ຍຖາຠູຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈຸປຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ລາມກຠາໂວຕິ ອເສຏ຺ເຐຫິ ເສວິຕພ຺ໂພ, ເສຏ຺ເຐຫິ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ ນິຫີນຠາໂວ. ສໍກິລິສ຺ສນນ຺ຕິ ວິພາຘກຕາ ອຸປຕາປຕາ ຈ.

ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຕ຺ຕກາ ກາເມສຸ ອາທີນວາ, ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ຕຕ຺ຕກາ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສາ. ອປິຈ – ‘‘ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ນາເມຕໍ ອສມ຺ພາຘໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ກາເມຫິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ກາມສຎ຺ຎາຍ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ກາມວິຕກ຺ເກຫິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ກາມປຣິຬາເຫຫິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ພ຺ຍາປາທສຎ຺ຎາຍາ’’ຕິອາທິນາ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໓.໒໖; ທີ. ນິ. ຏີ. ໒.໗໕-໗໖) ນເຍນ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍເສ ປກາເສສິ, ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຌານາທີສຸ ຈ ຄຸເຓ ວິຠາເວສິ ວຓ຺ເຓສິ. ກລ຺ລຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ປວຕ຺ຕິຕເທສນາຍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍາທີນໍ ຈິຕ຺ຕໂທສານໍ ວິຄຕຕ຺ຕາ ອຸປຣິເທສນາຍ ຠາຊນຠາວູປຄມເນນ ກມ຺ມກ຺ຂມຈິຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຍສ຺ມາ ອສ຺ສທ຺ຘິຍາທໂຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂຣຄຠູຕາ, ຕທາ ເຕ ວິຄຕາ, ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ອໂຣຄຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐິມານາທິກິເລສວິຄເມນ ມຸທຸຈິຕ຺ຕໍ. ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິວິຄເມນ ວິນີວຣຓຈິຕ຺ຕໍ. ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ອຸຬາຣປີຕິປາໂມຊ຺ຊໂຍເຄນ ອຸທຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕໍ. ຍທາ ຠຄວາ ອຎ຺ຎາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ວາ ກລ຺ລຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທວິຄເມນ ອໂຣຄຈິຕ຺ຕໍ. ມຸທຸຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ພ຺ຍາປາທວິຄເມນ ເມຕ຺ຕາວເສນ ອກຖິນຈິຕ຺ຕໍ. ວິນີວຣຓຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິຄເມນ ວິກ຺ເຂປສ຺ສ ວິຄຕຕ຺ຕາ ເຕນ ອປິຫິຕຈິຕ຺ຕໍ. ອຸທຄ຺ຄຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຖິນມິທ຺ຘວິຄເມນ ສມ຺ປຄ຺ຄຫິຕວເສນ ອລີນຈິຕ຺ຕໍ. ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາວິຄເມນ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ອຘິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ເສສປທານໍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເສຍ຺ຍຖາປີຕິອາທິນາ ອຸປມາວເສນ ອຸປາລິສ຺ສ ສໍກິເລສປ຺ປຫານໍ ອຣິຍມຄ຺ຄນິປ຺ຜາທນຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ອປຄຕກາຬກນ຺ຕິ ວິຄຕກາຬກໍ. ສມ຺ມເທວາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ເອວ. ຣຊນນ຺ຕິ ນີລປີຕາທິຣງ຺ຄຊາຕໍ. ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ປຠສ຺ສຣໍ ຠເວຍ຺ຍ. ຕສ຺ມິໍເຍວ ອາສເນຕິ ຕິສ຺ສໍ ເອວ ນິສຊ຺ຊາຍໍ. ເອເຕນສ຺ສ ລຫຸວິປສ຺ສກຕາ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎຕາ ສຸຂປຏິປທາຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎຕາ ຈ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ. ວິຣຊນ຺ຕິ ອປາຍຄມນີຍຣາຄຣຊາທີນໍ ວິຄເມນ ວິຣຊໍ. ອນວເສສທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາມລາປຄເມນ ວີຕມລໍ. ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐິມານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ. ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອາກາຣທສ຺ສນນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ? ນນຸ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ອສງ຺ຂຕຘມ຺ມາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຕໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕນ຺ຕິ ອສມ຺ໂມຫປຏິເວຘວເສນ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກິຈ຺ຈວເສນາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ – ວຕ຺ຖໍ ວິຍ ຈິຕ຺ຕໍ, ວຕ຺ຖສ຺ສ ອາຄນ຺ຕຸກມເລຫິ ກິລິຏ຺ຐຠາໂວ ວິຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຣາຄາທິມເລຫິ ສໍກິລິຏ຺ຐຠາໂວ, ໂຘວນສິລາ ວິຍ ອນຸປຸພ຺ພີກຖາ, ອຸທກໍ ວິຍ ສທ຺ຘາ, ອຸທເກ ເຕເມຕ຺ວາ ອູສໂຄມຍຉາຣິກາຠເຣຫິ ກາຬກປເທເສ ສມ຺ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວຕ຺ຖສ຺ສ ໂຘວນປໂຍໂຄ ວິຍ ສທ຺ຘາສິເນເຫນ ເຕເມຕ຺ວາ ສຕິສມາຘິປຎ຺ຎາຫິ ໂທເສ ສິຖິເລ ກຕ຺ວາ ສຸຕາທິວິຘິນາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂສຘເນ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ. ເຕນ ປໂຍເຄນ ວຕ຺ເຖ ກາຬກາປຄໂມ ວິຍ ວີຣິຍາຣມ຺ເຠນ ກິເລສວິກ຺ຂມ຺ຠນໍ, ຣງ຺ຄຊາຕໍ ວິຍ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ, ເຕນ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ປຠສ຺ສຣຠາໂວ ວິຍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕກິເລສສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ມຄ຺ເຄນ ປຣິໂຍທປນນ຺ຕິ.

ທິຏ຺ຐຘມ຺ໂມຕິ ວຕ຺ວາ ທສ຺ສນໍ ນາມ ຎາຓທສ຺ສນໂຕ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ອຕ຺ຖີຕິ ຕນ຺ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ປຕ຺ຕຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຕ຺ຕິ ຈ ຎາຓສມ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອຎ຺ຎາປິ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ຕໂຕ ວິເສສນຕ຺ຖໍ ‘‘ວິທິຕຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາ ປເນສາ ວິທິຕຘມ຺ມຕາ ຘມ຺ເມສຸ ເອກເທສນາປິ ໂຫຕີຕິ ນິປ຺ປເທສໂຕ ວິທິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຣິໂຍຄາຬ຺ຫຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນສ຺ສ ສຈ຺ຈາຠິສມ຺ໂພຘໍເຍວ ທີເປຕິ. ມຄ຺ຄຎາຓຎ຺ຫິ ເອກາຠິສມຍວເສນ ປຣິຎ຺ຎາທິກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ຕໍ ນິປ຺ປເທເສນ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ສມນ຺ຕໂຕ ໂອຄາຫນ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ທິຏ຺ໂຐ ອຣິຍສຈ຺ຈຘມ຺ໂມ ເອເຕນາຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ຕິຓ຺ຓາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຕິ ສປ຺ປຏິຠຍກນ຺ຕາຣສທິສາ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກາ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາ ຈ ຕິຓ຺ຓາ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ຉາ. ວິຄຕກຖໍກໂຖຕິ ປວຕ຺ຕິອາທີສຸ ‘‘ເອວໍ ນຸ ໂຂ, ກິໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕິກາ ວິຄຕາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ກຖໍກຖາ. ສາຣຊ຺ຊກຣານໍ ປາປຘມ຺ມານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂສຸ ສີລາທິຄຸເຓສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ເວສາຣຊ຺ຊໍ ວິສາຣທຠາວໍ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ປຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຕນາ ເອວ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນ ຕສ຺ສ ປໂຣ ປຈ຺ເຈຕພ຺ໂພ ອຕ຺ຖີຕິ ອປຣປ຺ປຈ຺ຈໂຍ.

໗໑. ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ປຎ຺ຎວາ.

໗໒. ເຕນ ຫິ ສມ຺ມາຕິ ໂທວາຣິເກນ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປຕິເຍວ, ‘‘ເອຕ຺ເຖວາ’’ຕິ ເຕນ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ສຸຕ຺ວາປິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ. ກສ຺ມາ? ປຣິເທວຕາຍ. ເຕນາຫ ‘‘ພລວໂສເກນ ອຠິຠູໂຕ’’ຕິ.

໗໓. ເຕເນວາຕິ ເຍນ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ອາສນໍ ສມ຺ມຊ຺ຊຕິ, ເຕເນວ ອຸທເຣ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ‘‘ມາຫໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ມມ ສຣີເຣນ ຜຸສິ’’ນ຺ຕິ ອນ຺ຕຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ຕໍ ອຸທເຣ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ‘‘ທຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໑໗໑) ວິຍ ທຕ຺ຕ-ສທ຺ໂທ ເອຕ຺ຖ ພາລປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຊໂຬສິ ຊາໂຕ’’ຕິ. ອຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາຠາເວນາຕິ ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ ອິທານິ ອນຸປຏ຺ຐາກຠາເວນ.

໗໕. ອວິຎ຺ຎາຓກໍ ທາຣຸສາຂາທິມຍໍ. ພຫລພຫລໍ ປີຕາວເລປນໍ ຣງ຺ຄຊາຕນ຺ຕິ ອຕິວິຍ ພຫລໍ ປີຕວຓ຺ຓມຎ຺ຊິຏ຺ຐອາທິອວເລປນຣຊນໍ. ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕຈ຺ຉວິໍ, ຍາ ຣງ຺ຄໍ ປິວຕິ. ນິລ຺ໂລມຕນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອນຸລິມ຺ປເນນ. ຂຓ຺ຑຂຓ຺ຑິຕນ຺ຕິ ຂຓ຺ຑຂຓ຺ຑິຕຠາວໍ. ຣງ຺ຄກ຺ຂໂມ ຣຊນິໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຣາຄມຕ຺ຕໍ ຊເນຕີ’’ຕິ. ອນຸໂຍຄນ຺ຕິ ໂຈທນໍ. ວີມໍສນ຺ຕິ ວິຈາຣຓໍ. ຖຸເສ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕຓ຺ຑຸລປຣິເຍສນໍ ວິຍ ກທລິຍໍ ສາຣປຣິເຍສນໍ ວິຍ ຈ ນິຄຓ຺ຐວາເທ ສາຣວີມໍສນໍ. ຕໂຕ ເອວ ຈ ຕໍ ວີມໍສນ຺ໂຕ ຣິຕ຺ຕໂກ ຕຸຈ຺ຉໂກວ ໂຫຕີຕິ. ສພ຺ພມ຺ປິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ຈຕຸສຈ຺ຈວິນິມຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ຕຎ຺ຈ ວີມໍສິຍມານໍ ວິຎ຺ຎູນໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສເມວ ຊເນຕິ, ອຕປ຺ປກຎ຺ຈ ອເສຈນາຠາເວນາຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕຸສຈ຺ຈກຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຍຖາ ຍຖາຕິ ຍທິ ຂນ຺ຘມຸເຂນ ຍທິ ຘາຕາຍຕນາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣມຸເຂນ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ໂອຄາຫິສ຺ສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ຄມ຺ຠີຣຎາຓານໍເຍວ ໂຄຈຣຠາວໂຕ ຄມ຺ຠີຣເມວ ໂຫຕິ. ໂຍ ເຈຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິໂຕ ນິປຸໂຓ ກຕປຣປ຺ປວາໂທ ປຓິຘາຍ ສພ຺ພຖາເມນ ໂຈທນໍ ອາຣມ຺ຠຕິ ຕສ຺ສ ໂຈທນາ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ຈາເລຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ປຸນ ສຸຈິຣມ຺ປິ ກາລໍ ວິຈາເຣນ຺ເຕສຸປິ ວິມທ຺ທກ຺ຂມໂຕ, ເອວໍ ຕຖາຄຕວາໂທ ສ຺ວາຂ຺ຍາຕຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸໂຍຄກ຺ຂໂມ ວິມຊ຺ຊນກ຺ຂໂມ ຈາ’’ຕິ.

໗໖. ວິສຍປຣິຎ຺ຎາເຓນ ທຫຕິ ປຏິປກ຺ເຂ ໂສເຘຕີຕິ ຘີໂຣ, ສ຺ວາຍມສ຺ສ ຘີຣຠາໂວ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ໂມຫວິທ຺ຘໍສນຕາຍາຕິ ອາຫ – ‘‘ຍາ ປຎ຺ຎາ…ເປ… ເຕນ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ. ປຠິນ຺ນຂີລສ຺ສາຕິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນສພ຺ພເຈໂຕຂີລສ຺ສ, ກິເລສມຈ຺ຈຸມາຣວິຊເຍເນວ ອຠິສງ຺ຂາຣຂນ຺ຘມາຣາ ຊິຕາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອິຘ ອຄ຺ຄຫຓໍ. ອີຆ-ສທ຺ໂທ ທຸກ຺ຂປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ນິທ຺ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສອຸປາທິເສສນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກິເລເສນ ນິທ຺ທຸກ຺ຂຕາ, ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິປາກທຸກ຺ເຂນ ນິທ຺ທຸກ຺ຂຕາ. ຣຊ຺ຊນທຸສ຺ສນມຸຍ຺ຫນາທິວເສນ ວິວິຘໍ ອີສນໂຕ ວີສໍ, ວີສເມວ ເວສໍ, ຣາຄາທີຕິ ອາຫ – ‘‘ເວສນ຺ຕຣສ຺ສາຕິ ຣາຄາທິວີສໍ ຕຣິຕ຺ວາ ວິຕຣິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສາ’’ຕິ.

ຕຸສິຕສ຺ສາຕິ ກຣຸຓາຍນວເສນ ຕຸສິຍາ ອິຕສ຺ສ ສໍວຕ຺ຕສ຺ສ. ເອວໍ ສຕິ ‘‘ມຸທິຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິທໍ ປຸນຣຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ມນຸຊສ຺ສາຕິ ປຐມາຍ ຊາຕິຍາ ຠຄວາ ມນຸສ຺ສຊາຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານໍ ວກ຺ຂມານານຎ຺ຈ ວເສນ ສເທວກໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ຠຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສເທວກໍ ໂລກໍ ສໍສາຣໂຕ ນິພ຺ພານສຸຂໍ ນຣຕິ ເນຕິ ປາເປຕີຕິ ນໂຣ, ນາຍໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ນຣສ຺ສ, ເຕນາຫ ‘‘ປຸນຣຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ມນຸຊສ຺ສາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນຣສ຺ສາ’’ຕິ ປຸນຣຸຕ຺ຕໍ ປທໍ. ອຕ຺ຖວເສນ ອຎ຺ຎຖາ ວຸຈ຺ຈມາເນ ເອເກກຄາຖາຍ ທສຄຸຓາ ນປ຺ປໂຫນ຺ຕິ, ນ ປູເຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວິເນຕີຕິ ວິນໂຍ, ວິນໂຍ ເອວ ເວເນຍິໂກຕິ ອາຫ ‘‘ສຕ຺ຕານໍ ວິນາຍກສ຺ສາ’’ຕິ. ວິຎ຺ຎູນໍ ຣຸຈິໍ ຣາຕິ, ອີເຣຕີຕິ ວາ ຣຸຈິໂຣ, ສ຺ວາຍມສ຺ສ ຣຸຈິຣຠາໂວ ກຸສລຕາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຈິຘມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິ. ປຠາສກສ຺ສາຕິ ຎາຓາໂລເກນ ປຠສ຺ສຣຠາວກຣສ຺ສ. ນິສ຺ສງ຺ຄສ຺ສາຕິ ອຏ຺ຐສຸປິ ປຣິສາສຸ, ສເທເວ ວາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ໂລເກ ອຄ຺ຄຓ຺ຫາປນປຣິຈ຺ຈາເຄນ ນິສ຺ສຏສ຺ສ. ຄມ຺ຠີຣຄຸຓສ຺ສາຕິ ປເຣສໍ ຎາເຓນ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐຠາວາ ຄມ຺ຠີຣຄຸຓສ຺ສ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ເຎວ ຘມ຺ມາ ຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິອາທິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໘). ອຣິຍາຍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ ໂມນປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ. ຘມ຺ເມ ຐິຕສ຺ສາຕິ ຘມ຺ມກາເຍ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ. ສໍວຸຕຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຣກ຺ຂິຍກາຍສມາຈາຣາທິຕາຍ ສໍວຸຕສຠາວສ຺ສ.

ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕີຕິອາທີຫິ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ, ປນ຺ຕເສນາສນສ຺ສາຕິ ວິວິຕ຺ຕເສນາສນສ຺ສ. ປຏິມນ຺ຕນປຎ຺ຎາຍາຕິ ສພ຺ພປຣປ຺ປວາທານໍ ວິປຣາວຕ຺ຕມນ຺ຕນປຎ຺ຎາຍ. ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ ສພ຺ພໂຕ ກິເລສານໍ ນິຘຸນນໂຕ.

ອິສິສຕ຺ຕມສ຺ສາຕິ ສພ຺ພອິສີສຸ ເຊຏ຺ຐສ຺ສ ສາຘຸຕມສ຺ສ. ເສຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເສຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ. ອກ຺ຂຣາທີນີຕິ ອກ຺ຂຣປທພ຺ຍຎ຺ຊນາກາຣ-ນິຣຸຕ຺ຕິນິທ຺ເທສ-ສໍກາສນປກາສນ-ວິວຣຓ-ວິຠຊນຸຕ຺ຕານີກຣຓານີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນຕ຺ຖປທານິ. ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ວິເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ປກາສນໂຕ ກຖນໂຕ ປທກສ຺ສ. ປຸຣິ-ສທ຺ໂທ ‘‘ປຸພ຺ເພ’’ຕິ ອິມິນາ ສມານຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ – ‘‘ປຸຣິນ຺ທທສ຺ສາຕິ ສພ຺ພປຐມໍ ຘມ຺ມທານທາຍກສ຺ສາ’’ຕິ. ຠຄວາ ອສຍ຺ຫໍ ສຫິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ສມຕ຺ຖສ຺ສາ’’ຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ຕຖາຄຕໍ ພຸທ຺ຘມສຍ຺ຫສາຫິນ’’ນ຺ຕິ (ອິຕິວຸ. ໓໘). ເຕ ປຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເຕ ຄຸເຓ ອນວເສສໂຕ ປຕ຺ຕສ຺ສ. ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ສໍກິເລສໂວທານຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີຕິ ພ຺ຍາກຣໂຓ, ພ຺ຍາກຣໂຓ ເອວ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ. ຕນ຺ຕິປທນ຺ຕິ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ປທໍ.

ຕຓ຺ຫາພນ຺ຘເນນ ສພ຺ເພນ ວາ ກິເລສພນ຺ຘເນນ ອພທ຺ຘສ຺ສ. ມຫາປຎ຺ຎາຍາຕິ ມຫານຸຠາວາຍ ປຎ຺ຎາຍ, ມຫາວິສຍາຍ ວາ ປຎ຺ຎາຍ. ສພ຺ພາ ຫິ ຠຄວໂຕ ປຎ຺ຎາ ມຫານຸຠາວາ, ຍຖາສກໍ ວິສເຍ ມຫາວິສຍາ ຈ ເອກາທິວເສນ ອນວເສສໂຕ ມຫາວິສຍາ ນາມ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາວ. ອານຸຠາວທສ຺ສນຏ຺ເຐນາຕິ ອຈ຺ຉຣິຍາຈິນ຺ເຕຍ຺ຍາປຣິເມຍ຺ຍສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາວສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ. ຍກ຺ຂສ຺ສາຕິ ວາ ໂລເກນ ປູຊນີຍສ຺ສ. ອຍໍ ອຸປາສໂກ ຂຸຊ຺ຊຸຕ຺ຕຣາ ວິຍ ອຸປາສິກາ ເສຂປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄເນວ ປຏິສມ຺ຠິທາ ອາຄຕາ’’ຕິ. ກິເລສປ຺ປຫານວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ໂຕຕິ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ວິສຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ໂຕ.

໗໗. ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕາຕິ ສນ຺ນິຈິຕາ, ຄນ຺ຖິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິເມ ສຕ຺ຕາຕິ ຍໍ ຍເທວ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕາ ສຕ຺ຕາ. ອຕ຺ຕໂນວ ຈິນ຺ຕຍນ຺ຕີຕິ ອວີຕຕຓ຺ຫຕາຍ ສກໍເຍວ ປໂຍຊນໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ມເຕ ຎາຕເກ ອນຸໂສຈນ຺ຕາປິ ເຕຫິ ສາເຘຕພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປໂຍຊນສ຺ເສວ ວເສນ ອນຸໂສຈນ຺ຕິ. ອຸຓ຺ຫໍ ອໂຫສີຕິ ພລວຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕາເປນ ສນ຺ຕຕ຺ຕໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ຫທຍຏ຺ຐານໍ ຂທິຣງ຺ຄາຣສນ຺ຕາປິຕໍ ວິຍ ອຸຓ຺ຫໍ ອໂຫສິ. ເຕນາຫ ‘‘ໂລຫິຕໍ ວິລີຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ປຕ຺ຕມຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອກປຕ຺ຕປູຣມຕ຺ຕໍ. ອຠິສມຍສາຘິກາຍ ຈຕຸສຈ຺ຈເທສນາຍ ສງ຺ເຂເປເນວ ເທສິຕຕ຺ຕາ ອາຫ – ‘ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວເສນ ຘມ຺ມເທສນາ ປຣິນິຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ.

ອຸປາລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.