໙. ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໐໑. ‘‘ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໓໐) ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ (ສໍ. ນິ. ຏີ. ໑.໑.໑໗໕). ສຫ ກາເຍນາຕິ ສຫ ເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕຠາເວນ. ພ຺ຣຫ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ພ຺ຣຫ຺ມວຕ຺ຖຸໍ. ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອປຎ຺ຎາຍມານຕ຺ຕາ. ຖິຣນ຺ຕິ ທຬ຺ຫໍ, ວິນາສາຠາວໂຕ ສາຣຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປ຺ປາທວິປຣິຓາມາຠາວໂຕ ສທາ ວິຊ຺ຊມານໍ. ເກວລນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຂຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ. ເກວລນ຺ຕິ ວາ ຊາຕິອາທີຫິ ອມິສ຺ສໍ, ວິຣຫິຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸປ຺ປາທາທີນໍ ອຠາວໂຕ ເອວ ອຈວນຘມ຺ມໍ. ໂກຈິ ຊາຍນໂກ ວາ…ເປ… ອຸປປຊ຺ຊນໂກ ວາ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ຈຠາວໂຕ. ຐາເນນ ສທ຺ຘິໍ ຕນ຺ນິວາສີນໍ ນິຈ຺ຈຠາວຎ຺ຫິ ໂສ ປຏິຊານາຕິ. ຕິສ຺ໂສ ຌານຠູມິໂຍຕິ ທຸຕິຍຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຠູມິໂຍ. ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຠູມິວິເສສາ ຫິ ອສຎ຺ຎສຸທ຺ຘາວາສາຣຸປ຺ປຠວາ. ປຏິພາຫຕີຕິ ສນ຺ຕໍເຍວ ສມານໍ ອຊານນ຺ໂຕວ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຄໂຕຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ສຫ ຄໂຕ ປວຕ຺ໂຕ. ສຫໂຍເຄ ຫິ ອິທໍ ກຣຓວຈນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ. ອຎ຺ຎາຓີຕິ ອວິທ຺ວາ. ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸວິຣຫໂຕ ອນ຺ໂຘ ຠູໂຕ, ອນ຺ຘຠາວໍ ວາ ປຕ຺ໂຕຕິ ອນ຺ຘີຠູໂຕ.

໕໐໒. ຕທາ ຠຄວໂຕ ສຸຠຄວເນ ວິຫຣຓສ຺ສ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸຠຄວເນ ວິຫຣຕີຕິ ຎຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປນ ຕທາສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອທສ຺ສນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ກຕ຺ຖ ນຸ ໂຂ ຄໂຕຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ’’ຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາຕິ ອິມິນາ ກຕິປຍຈິຕ຺ຕວາຣວເສນ ຕທາ ຠຄວໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄມນໍ ຊາຕໍ, ນ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓນາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ເຈຕ຺ຖ ກາຍຄຕິຍາ ຈິຕ຺ຕປຣິຓາມນໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ມ. ນິ. ໑.໕໐໑). ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ວິຉນ຺ທນ຺ຕິ ຉນ຺ທວິຄມໍ. ອປສາທິໂຕຕິ ທິຏ຺ຐິຍາ ຄາຫສ຺ສ ວິປຣິວຕ຺ຕເນນ ສນ຺ຕຊ຺ຊິໂຕ. ‘‘ເມຕມາສໂທ’’ຕິ ວຈເນນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ໂຠ ຫຸຕ຺ວາ.

ອນ຺ວາວິສິຕ຺ວາຕິ ອາວິສນວເສນ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອຘິຠວິຕ຺ວາ. ຕຖາ ອຠິຠວໂຕ ຫິ ຕສ຺ສ ສຣີຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຣີຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ’’ຕິ. ຍຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕໍ ເທວຍກ຺ຂນາຄາທໂຍ ອາວິສນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ປາກຕິກກິຣິຍມຍໍ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ນິວາເຣຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອິທ຺ຘານຸຠາເວນ ຍໍ ອິຈ຺ຉິຕໍ ຫສິຕລປິຕາທິ, ຕໍ ເຕນ ກາຣາເປນ຺ຕິ, ກາເຣນ຺ຕາ ຈ ອາວິຏ຺ຐປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາເຣນ຺ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນວາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມຕໍ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍຕ຺ຕາ ກມ຺ມຊສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວສ຺ສາຕິ ເກຈິ. ອປເຣ ປນ ຍຖາ ຕທາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິປວຕ຺ຕິ ອາວິຏ຺ຐປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ, ເອວໍ ກິຣິຍມຍຈິຕ຺ຕປວຕ຺ຕິປິ ຕສ຺ເສວ, ອາເວສການຸຠາເວນ ປນ ສາມຎ຺ຎຕາ ປຣິວຕ຺ຕຕິ. ຕຖາ ຫິ ມຫານຸຠາວໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເຕ ອາວິສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕິກິຈ຺ຉາວຸຏ຺ຐາປເນ ປນ ຉວສຣີຣໍ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ສຕນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ ວິຊ຺ຊານຸຠາເວນ. ໂກຣຂຕ຺ຕິຍາທີນໍ ປນ ຉວສຣີຣສ຺ສ ອຸຏ຺ຐານໍ ວຈີນິຈ຺ຉາຣຓຎ຺ຈ ເກວລໍ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ. ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍາ ຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ພຸທ຺ຘານຸຠາວາຕິ. ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ສກລໂລກໍ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ເຊຏ຺ຐໂກຕິ ປຘາໂນ, ຕາທິສໍ ວາ ອານຸຠາວສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕໂມ. ປສ຺ສຕີຕິ ທໂສ. ວິເສສວຈນິຈ຺ຉາຍ ອຠາວໂຕ ອນວເສສວິສໂຍ ທໂສ-ສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສພ຺ພຊນນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ສພ຺ພສຕ຺ຕກາຍໍ. ວເສ ວຕ຺ເຕຕິ, ເສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນິມ຺ມາປກຕ຺ຕາ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕຕິ. ໂລກສ຺ສ ອີສນສີລຕາຍ ອິສ຺ສໂຣ. ສຕ຺ຕານໍ ກມ຺ມສ຺ສ ກາຣກຠາເວນ ກຕ຺ຕາ. ຖາວຣຊງ຺ຄມວິຠາຄໍ ສກລໍ ໂລກໍ ນິມ຺ມາເນຕີຕິ ນິມ຺ມາຕາ.

ຄຸຓວິເສເສນ ໂລເກ ປາສໍສຕ຺ຕາ ເສຏ຺ໂຐ. ຕາທິໂສ ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຕໂມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕໂມ’’ຕິ. ສຕ຺ຕານໍ ນິມ຺ມານໍ ຕຖາ ຕຖາ ສຊນໍ ວິສຊນໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕ຺ວໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິອາທິ. ຌານາທີສຸ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕ ຈ ຈິຓ຺ຓວສິຕ຺ຕາ ວສີ. ຠູຕານນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ. ຠວໍ ອຠິຊາຕໍ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ຠພ຺ຍາ, ສມ຺ຠເວສິໂນ, ເຕສໍ ຠພ຺ຍານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຓ຺ຑຊຊລາພຸຊາ ສຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ.

ປຖວີອາທໂຍ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ. ເຍ ເຕສໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ຄຣຫກາ ຊິຄຸຈ຺ຉາ ສຕ຺ຕາ, ເຕ ອຍຖາຠູຕວາທິຕາຍ ມຕກາເລ ອປາຍນິຏ຺ຐາ ອເຫສຸໍ. ເຍ ປນ ປຖວີອາທີນໍ ‘‘ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ’’ຕິອາທິນາ ປສໍສກາ, ເຕ ຍຖາຠູຕວາທິຕາຍ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍູປຄາ ອເຫສຸນ຺ຕິ ມາໂຣ ປາປິມາ ອນ຺ວຍໂຕ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ປຖວີອາທິມຸເຂນ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຣິຎ຺ຎາປຎ຺ຎາປເນ ອາທີນວໍ ວິຠາເວຕິ ຕໂຕ ວິເວເຈຕຸກາໂມ. ເຕນາຫ ‘‘ປຖວີຄຣຫກາ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ມາໂຣ ປຖວີອາທິຘາຕຸມຫາຠູຕຄ຺ຄຫເຓນ ມນຸສ຺ສໂລກໍ, ຠູຕຄ຺ຄຫເຓນ ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກ, ເທວຄ຺ຄຫເຓນ ອວເສສກາມເທວໂລກໍ, ປຊາປຕິຄ຺ຄຫເຓນ ອຕ຺ຕໂນ ຐານໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຄ຺ຄຫເຓນ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິເກ ຄຓ຺ຫິ. ອາຠສ຺ສຣາທໂຍ ປນ ອວິສຍຕາຍ ເອວ ອເນນ ອຄ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນາຕິ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນາຍ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຍ ຈ ວເສນ. ‘‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຠິນນ຺ທິໂນ ອຠິນນ຺ທກາ, ອຠິນນ຺ທນສີລາ ວາ. ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ໂອວາເທ ຐິຕານໍ ອິທ຺ຘານຸຠາວໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕພ຺ຣຫ຺ມານໍ ອິທ຺ຘານຸຠາວໍ ຕສ຺ສ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ໂອວາເທ ຐິຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ຍເສນາຕິ ອານຸຠາເວນ. ສິຣິຍາຕິ ໂສຠາຍ. ມໍ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສໍ ອຸປເນສີຕິ ຍາທິສາ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສາ ອິສ຺ສຣິຍາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ຕຕ຺ຖ ມໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ມຫາຊນສ຺ສ ມາຣຓໂຕຕິ ມຫາຊນສ຺ສ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍຄຸຓວິນາສເນນ ອານຸຠາເວນ ມາຣຓໂຕ. ອຍສນ຺ຕິ ຍສປຏິປກ຺ຂໍ ອກິຕ຺ຕິກມ຺ມານຸຠາວຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໐໓. ກສິຓໍ ອາຍຸນ຺ຕິ ວສ຺ສສຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອຸປນິສ຺ສາຍ ເສຕີຕິ ອຸປສໂຍ, ອຸປສໂຍວ ໂອປສາຍິໂກ ຍຖາ ‘‘ເວນຍິໂກ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໔໖; ອ. ນິ. ໘.໑໑; ປາຣາ. ໘) ອາຫ ‘‘ສມີປສໂຍ’’ຕິ. ສຍຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຘາຕູນໍ ວຕ຺ຕນຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ມມ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສຍນໂກຕິ ມຍ຺ຫໍ ຐາເນ ວິສເຍ ວຕ຺ຕນໂກ. ພາຫິຕ຺ວາຕິ ນີຈໍ ກຕ຺ວາ, ອຠິຠວິຕ຺ວາ ວາ. ຊຊ຺ຌຣິກາຄຸມ຺ພໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຊຊ຺ຌຣິກາ ນາມ ປຖວິໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຊາຕາ ເອກາ ຄຈ຺ຉຊາຕິ.

ອິມິນາຕິ ‘‘ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິວຈເນນ. ເອສ ພ຺ຣຫ຺ມາ. ອຸປລາເປຕີຕິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອປສາເທຕີຕິ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເສສປເທຫີຕິ ວຕ຺ຖຸສາຍິໂກ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ພາຫິເຕຍ຺ໂຍຕິ ອິເມຫິ ປເທຫິ. ມຍ຺ຫໍ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສສີຕິ ມມ ອາຣກ຺ຂໂກ ຠວິສ຺ສສິ. ລກຸຓ຺ຑກຕຣນ຺ຕິ ນີຈຕຣໍ ນິຫີນວຸຕ຺ຕິສຣີຣໍ.

ຜຸສິຕຸມ຺ປິ ສມຕ຺ຖໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ປສ຺ສຕິ, ປເຄວ ຎາຓວິຠວນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນິປ຺ຜຕ຺ຕິນ຺ຕິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນໍ, ຜລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຎ຺ຫິ ກາຣຓວເສນ ຄນ຺ຕພ຺ພໂຕ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໂຕ ຄຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອານຸຠາວນ຺ຕິ ປຠາວໍ. ໂສ ຫິ ໂຊຕນຏ຺ເຐນ ວິໂຣຈນຏ຺ເຐນ ຊຸຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຫຕາ ອານຸຠາເວນ ປເຣສໍ ອຠິຠວນໂຕ ມເຫໂສຕິ ອກ຺ຂາຍຕີຕິ ມເຫສກ຺ໂຂ. ຕຍິທໍ ອຠິຠວນໍ ກິຕ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາຍໂສ ມຫາປຣິວາໂຣ’’ຕິ.

ປຣິຫຣນ຺ຕີຕິ ສິເນຣຸໍ ທກ຺ຂິຓໂຕ ກຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ທິສາຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ເອຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທິສາສຸ ວິໂຣຈມານາ’’ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ຊຸຕິຍາ ທິພ຺ພມານາຍ ວາ. ເຕຫີຕິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍຫິ. ຕຕ຺ຕເກນ ປມາເຓນາຕິ ຍຕ຺ຕເກ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍຫິ ໂອຠາສິຍມາໂນ ໂລກຘາຕຸສງ຺ຂາໂຕ ເອໂກ ໂລໂກ, ຕຕ຺ຕເກນ ປມາເຓນ. ອິທໍ ຈກ຺ກວາຬໍ ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູຕໍ ເສຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປຘານໍ, ຕສ຺ມາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເອຕ຺ຖຸປປນ຺ນາ ເທວຕາ ອຎ຺ເຎສຸ ຈກ຺ກວາເຬສຸ ເທວຕາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ທສສຫສ຺ສພ຺ຣຫ຺ມປຣິວາໂຣ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄຎ຺ຉິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສ ຕຸຍ຺ຫໍ ວໂສ ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ອິທານິ ‘‘ເອຕ຺ຖ ເຕ ວຕ຺ຕເຕ ວໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ວເສ ວຕ຺ຕນໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປໂຣປຣຎ຺ຈ ຊານາສີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຄາຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ເອຕ຺ຖ-ສທ຺ທໍ ອາເນຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສ’’ຕິ ອາຫ. ອຸຈ຺ຈນີເຈຕິ ຊາຕິກຸລຣູປໂຠຄປຣິວາຣາທິວເສນ ອຸຬາເຣ ຈ ອນຸຬາເຣ ຈ. ອຍໍ ອິທ຺ໂຘອຍໍ ປກຕິມນຸສ຺ໂສຕິ ອິມິນາ ‘‘ສຣູປໂຕ ເອວສ຺ສ ສຕ຺ຕານໍ ປໂຣປຣຊານນໍ, ນ ສມຸທາຄມໂຕ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍໍ ປນ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ສຕ຺ຕານໍ ອາຄຕິໍ ຄຕິນ຺ຕິ, ຕໍ ກາມໂລເກ ສຕ຺ຕານໍ ອາທານນິກ຺ເຂປຊານນມຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ກມ຺ມວິປາກຊານນໍ. ຍທິ ຫິ ສມຸທາຄມໂຕ ຊາເນຍ຺ຍ, ອຕ຺ຕໂນປິ ຊາເນຍ຺ຍ, ນ ຈສ຺ສ ຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ, ຕຖາ ອາຫ ‘‘ອິຕ຺ຖມ຺ຠາໂວຕິ ອິທໍ ຈກ຺ກວາຬ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຣາຄໂຍຄໂຕ ຣາໂຄ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ວາ ຣາໂຄ, ວິຣຊ຺ຊນສີໂລ ວິຣາຄີ, ຕໍ ຣາຄວິຣາຄິນໍ. ສຫສ຺ສິພ຺ຣຫ຺ມາ ນາມ ຕ຺ວໍ ຈູຬນິຍາ ເອວ ໂລກຘາຕຸຍາ ຊານນໂຕ. ຕຍາຕິ ນິສ຺ສກ຺ເກ ກຣຓວຈນໍ. ຈຕຸຫຕ຺ຖາຍາຕິ ອເນກຫຕ຺ເຖນ ສາຓິປາກາເຣນ ກາຕພ຺ພປຏປ຺ປມາຓໍ ທີຆໂຕ ຈຕຸຫຕ຺ຖາຍ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທ຺ວິຫຕ຺ຖາຍ ປິໂລຕິກາຍ ກາຕຸໍ ວາຍມນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຄປ຺ຜເກ ອຸທເກ ນິມຸຊ຺ຊິຕຸກາໂມ ວິຍ ຈ ປມາຓໍ ອຊານນ຺ໂຕ ວິຫຎ຺ຎຕີຕິ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໕໐໔. ຕໍ ກາຍນ຺ຕິ ຕເທວ ນິກາຍໍ. ຊານິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ວາປີຕິ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓາ ມຍ຺ຫໍ ສີລາທໂຍ ຄຸຓວິເສສາ ຕາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕຸ, ອີທິສໍ ໂລກິຍໍ ປຣິຕ຺ຕກໍ ຊານິຕພ຺ພຏ຺ຐານມ຺ປິ ປຕ຺ວາ. ອຍໍ ອິເມສໍ ອຕິສເຍນ ນີໂຈຕິ ນີເຈຍ຺ໂຍ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ນີເຈຍ຺ຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຍາ ນີຈຕຣຠາໂວ ປນ ມຍ຺ຫໍ ກຸໂຕ’’ຕິ.

ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິໂກຕິ ອຸປຣູປຣິໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ລທ຺ຘູປປຕ຺ຕິໂກ. ເອວໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ’’ຕິ ອາຫ. ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິກໍ ກຕ຺ວາຕິ ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິກໍ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ. ຍຖາ ເກນຈິ ພຫູສຸ ອານນ຺ຕຣິເຍສຸ ກເຕສຸ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ຄຣຸຕຣໍ ພລວໍ, ຕເທວ ປຏິສນ຺ຘິໍ ເທຕິ, ອິຕຣານິ ປນ ຕສ຺ສ ອນຸພລປ຺ປທາຍການິ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ປຏິສນ຺ຘິທາຍການິ, ເອວໍ ຈຕູສຸ ຣູປຊ຺ຌາເນສຸ ຠາວິເຕສຸ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ຄຣຸຕຣໍ ຉນ຺ທປຓິຘິອຘິໂມກ຺ຂາທິວເສນ ສາຠິສງ຺ຂາຣຎ຺ຈ, ຕເທວ ຈ ປຏິສນ຺ຘິໍ ເທຕິ, ອິຕຣານິ ປນ ອລທ຺ໂຘກາສຕາຍ ຕສ຺ສ ອນຸພລປ຺ປທາຍການິ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ປຏິສນ຺ຘິທາຍການິ, ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕຊ຺ຌາເນເນວ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕິຍຊ຺ຌານໍ ປຓີຕໍ ຠາເວຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສຸຠກິຓ຺ຫພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ. ປຸນ ຕຕ຺ຖາຕິ ອາຠສ຺ສຣພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ. ປຐມກາເລຕິ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ປຐມສ຺ມິໍ ກາເລ. ອຸຠຍນ຺ຕິ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ, ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ເຫຕຸຠູຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຕກມ຺ມນ຺ຕິ ອຸຠຍໍ. ປມຸສ຺ສິຕ຺ວາ ກາລສ຺ສ ຈິຣຕຣຠາວໂຕ. ວີຕິນາເມຕິ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ຈ ຕທາ ຕສ຺ສາ ກິຣິຍາຍ ປວຕ຺ຕິກ຺ຂຓໍ ອຸປາທາຍ ປວຕ຺ຕມານປໂຍໂຄ.

ອປາເຍສີຕິ ປາເຍສິ. ປິປາສິເຕຕິ ຕສິເຕ. ຆມ຺ມນີຕິ ຆມ຺ມກາເລ. ສມ຺ປເຣເຕຕິ ຆມ຺ມປຣິຬາເຫນ ປິປາສາຍ ອຠິຠູເຕ. ນ຺ຕິ ປານີຍທານໍ. ວຕສີລວຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມາທານວເສນ ວຕຠູຕໍ ຈາຣິຕ຺ຕສີລຠາເວນ ສມາຈິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ສີລວຕ຺ຕໍ. ສຸຕ຺ຕປ຺ປພຸທ຺ໂຘວ ອນຸສ຺ສຣາມີຕິ ສຸປິຕ຺ວາ ປພຸທ຺ຘມຕ຺ໂຕ ວິຍ ສຸປິນໍ ຕວ ປຸພ຺ພນິວຸຕ຺ຖໍ ມມ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ອນຸສ຺ສຣາມິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ວິຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ປສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກຣມເຣຕິ ວິລຸມ຺ປິຕ຺ວາ ອານີເຕ. ກມ຺ມສຊ຺ຊນ຺ຕິ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊໍ, ອາວຸຘາທາຍິນິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຓີກູລສ຺ມິນ຺ຕິ ເອຓີມິຄພາຫຸລ຺ເລນ ‘‘ເອຓີກູລ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄເຕ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣປ຺ປເທເສ. ຄຍ຺ຫກ ນີຍມານນ຺ຕິ ຄຍ຺ຫວເສນ ກຣມຣຠາເວນ ໂຈເຣຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຐານໍ ນີຍມານໍ.

ອາວາຫວິວາຫວເສນ ມິຕ຺ຕສນ຺ຖວໍ ກຕ຺ວາ. ‘‘ເອວໍ ອມ຺ເຫສຸ ກີຬນ຺ເຕສຸ ຄງ຺ເຄຍ຺ຍໂກ ນາໂຄ ກຸປິໂຕ’’ຕິ ມຍິ ສຎ຺ຎມ຺ປິ ນ ກໂຣນ຺ຕີຕິ. ສຸສຸກາຣນ຺ຕິ ສຸສູຕິ ປວຕ຺ຕໍ ເຠຣວນາຄນິສ຺ສາສໍ.

ຄຫີຕນາວນ຺ຕິ ວິເຫເຐຕຸກາມຕາຍ ຄຕິນິວາຣຓວເສນ ຄຫິຕໍ ນິຄ຺ຄຫິຕໍ ນາວໍ. ລຸທ຺ເທນາຕິ ກຸຣູເຣນ. ມນຸສ຺ສກປ຺ປາຕິ ນາວາຄຕານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວິເຫເຐຕຸກາມຕາຍ.

ພທ຺ຘຈໂຣຕິ ປຏິພທ຺ຘຈຣິໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອນ຺ເຕວາສິໂກ’’ຕິ. ຕໍ ນິສ຺ສາເຍວາຕິ ຣຎ຺ຎາ ອຸປຏ຺ຐິຍມາໂນປິ ຣາຊານໍ ປຫາຍ ຕໍ ກປ຺ປໍ ອນ຺ເຕວາສິໍ ນິສ຺ສາເຍວ.

ສມ຺ພຸທ຺ຘິມນ຺ຕໍ ວຕິນໍ ອມຎ຺ຎີຕິ ອຍໍ ສມ຺ມເທວ ພຸທ຺ຘິມາ ວຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ອມຎ຺ຎິ ສມ຺ຠາເວສິ ຈ.

ນານຕ຺ຕຠາເວສູຕິ ນານາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອຕ຺ຕຠາເວສຸ.

ອທ຺ຘາຕິ ເອກໍເສນ. ມເມຕມາຍຸນ຺ຕິ ມຍ຺ຫໍ ເອຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປວຕ຺ຕໍ ອາຍຸໍ. ນ ເກວລໍ ມມ ອາຍຸເມວ, ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ສພ຺ພຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຊານາສິ, ນ ຕຸຍ຺ຫໍ ອວິທິຕໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ຕຖາ ຫິ ພຸທ຺ໂຘ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຕຸວໍ. ໂນ ເຈ ກຖມຍມຕ຺ໂຖ ຎາໂຕ? ຕຖາ ຫິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ເອວ ເຕ ອຍໍ ຊລິໂຕ ໂຊຕມາໂນ ອານຸຠາໂວ ໂອຠາສຍໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ໂອຠາເສນ຺ໂຕ ທິພ຺ພມາໂນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ສຕ຺ຖຸ ອສມສມຕໍ ປເວເທສິ.

ປຖວຕ຺ເຕນາຕິ ປຖວີອຕ຺ເຕນ. ເຕນາຫ ‘‘ປຖວີສຠາເວນາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ – ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖຕິ’’ອາທິນາ (ມຫາວ. ໗; ທີ. ນິ. ໒.໖໔, ໖໗; ມ. ນິ. ໑.໒໘໑; ສໍ. ນິ. ໑.໑໗໒) ສາຘາຣຓໂຕ, ‘‘ຍຕ຺ຖ ເນວ ປຖວີ’’ຕິ ອສາຘາຣຓໂຕ ຈ ປຖວິຍາ ອສຠາເວນ ນິພ຺ພານສ຺ສ ຄເຫຕພ຺ພຕາ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຖວິຍາ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ສຠາວໍ ຄເຫຕຸໍ ‘‘ປຖວິຍາ ປຖວຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນາປໂຫສິນ຺ຕິ ນ ປາປຸຓິໍ. ອິຘ ປຖວິຍາ ປາປຸຓນໍ ນາມ ‘‘ເອຕໍ ມມາ’’ຕິອາທິນາ ຄຫຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມານຄ຺ຄາເຫຫິ ນ ຄຓ຺ຫິ’’ນ຺ຕິ.

ວາທິຕາຍາຕິ ວາທສີລຕາຍ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ອກ຺ຂຣໍ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາຕິ ‘‘ສພ຺ພໍ ໂຂ ອຫໍ ພ຺ຣຫ຺ເມ’’ຕິອາທິນາ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພ-ສທ຺ທໍ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ເຕ ມາຣິສ ສພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຈນຸຠາສນວເສນ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ. ອກ຺ຂເຣ ໂທສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕຕິ ຠຄວຕາ ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ ສນ຺ຘາຍ ສພ຺ພ-ສທ຺ເທ ຄຫິເຕ ສພ຺ພສພ຺ພວເສນ ຕທຕ຺ຖປຣິວຕ຺ຕເນນ ສພ຺ພ-ສທ຺ທວຈນີຍຕາສາມຎ຺ເຎນ ຈ ໂທສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕ຺ຖາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍທິ ສພ຺ພໍ ອນນຸຠູຕໍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂລເກ ອນວເສສໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ສພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນ ອນວເສສສຠາເວນ ອນນຸຠູຕໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຄຄນກຸສຸມໍ ວິຍ ກິຎ຺ຈິ ນ ສິຍາ. ອຖສ຺ສ ອນນຸຠູຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ ຍທິ ອຕ຺ຖິ, ‘‘ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ມິຈ຺ຉາ, ສພ຺ພໍ ນາມ ຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ມາ ເຫວ ເຕ ຣິຕ຺ຕກເມວາ’’ຕິອາທິ.

ອຫໍ ສພ຺ພຎ຺ຈ ວກ຺ຂາມິ, ອນນຸຠູຕຎ຺ຈ ວກ຺ຂາມີຕິ ອຫໍ ‘‘ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຈ ວກ຺ຂາມິ, ‘‘ອນນຸຠູຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ວກ຺ຂາມິ, ເອຕ຺ຖ ໂກ ໂທໂສຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກາຣຓໍ ອາຫຣນ຺ໂຕຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາເວ ກາຣຓໍ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ. ວິຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓຫິ ວິເສສໂຕ ສພ຺ພສງ຺ຂຕວິສິຏ຺ຐຕາຍ ຊານິຕພ຺ພໍ. ອນິທສ຺ສນນ຺ຕິ ອິທໍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສນິທສ຺ສນທຸເກ ທຸຕິຍປທສຫິຕຕາທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາປາຖໍ ອນຸປຄມນໂຕ ອນິທສ຺ສນໍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພສງ຺ຂຕວິຘຸຣຕາຍ ວາ ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ນິທສ຺ສນນ຺ຕິ ອນິທສ຺ສນໍ. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕຕິ ອນນ຺ຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຍິທ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ຠູຕານີຕິ ປຈ຺ຈຍສມ຺ຠູຕານິ. ອສມ຺ຠູຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອສມ຺ຠູຕໍ, ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຠສ຺ສຣຠາວເຫຕູນໍ ສພ຺ພໂສ ອຠາວາ ສພ຺ພໂຕ ປຠາຕິ ສພ຺ພໂຕປຠໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນິພ຺ພານໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕໂມ ຕຕ຺ຖ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. (ເນຕ຺ຕິ. ໑໐໔) ປຠູຕເມວາຕິ ປກຏ຺ຐຠາເວນ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຠາເວນ ວິຊ຺ຊມານເມວ. ອຣູປີຠາເວນ ອເທສິກຕ຺ຕາ ສພ຺ພໂຕ ປຠວຕິ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ສພ຺ພໂຕປຠໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາທີສູ’’ຕິອາທິ. ປວິສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປວິສໍ, ຕເທວ ສ-ກາຣສ຺ສ ຠ-ກາຣໍ, ວິ-ກາຣສ຺ສ ຈ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຠ’’ນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕິຕ຺ຖສ຺ສ ນາມ’’ນ຺ຕິ. ວາທໍ ປຕິຏ຺ຐເປສີຕິ ເອວໍ ມຍາ ສພ຺ພຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ອນນຸຠູຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຕຍາ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອຊານນ຺ເຕນ ສຫສາ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາຍ ໂທສຄ຺ຄຫຓໍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ວາທໍ ປຕິຏ຺ຐເປສິ.

ຄຫິຕຄຫິຕນ຺ຕິ ‘‘ອິທໍ ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຄຫິຕຄຫິຕໍ ຄາຫໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ໂທສທສ຺ສນມຸເຂນ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ ສຕ຺ຖາຣາ ວິສ຺ສຊ຺ຊາປິໂຕ ກິຎ຺ຈິ ຄເຫຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິສຣຓໍ ອທິສ຺ວາ ປຣາຊຍໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕຸໍ ລຬິຕກໍກາຕຸກາໂມ ວາທໍ ປຫາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ປາຏິຫາຣິຍລີຬໍ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ. ຍທິ ສກ຺ໂກສິ ມຍ຺ຫໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕຸໍ, ນ ປນ ສກ຺ຂິສ຺ສສີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມູລປຏິສນ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປາກຕິເກນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ຐາຕຸກາໂມ. ໂສ ຫິ ປຏິສນ຺ຘິກາເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕສທິສຕາຍ ມູລປຏິສນ຺ຘີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອຎ຺ຎກາຍິການໍ ພ຺ຣຫ຺ມູນໍ. ນ ອທາສິ ອຠິສງ຺ຂຕກາເຍເນວາຍໍ ຕິຏ຺ຐຕຸ, ນ ປາກຕິກຣູເປນາຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ເຕນ ໂສ ອຠິສງ຺ຂຕກາຍໍ ອປເນຕຸໍ ອວິສຫນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕຠາວປຏິຈ຺ຉາທກໍ ອນ຺ຘກາຣໍ ນິມ຺ມິນິຕຸໍ ອາຣຠິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ຕມໍ ວິທ຺ຘໍເສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມູລປຏິສນ຺ຘິໍ ວາ’’ຕິອາທິ.

ຠເວວາຫນ຺ຕິ ຠເວ ເອວ ອຫໍ. ອຍຎ຺ຈ ເອວ-ສທ຺ໂທ ອຏ຺ຐານປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຫໍ ຠເວ ຠຍໍ ທິສ຺ວາເຍວາ’’ຕິ, ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຠເວ ຊາຕິອາທິຠຍໍ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ຍາຖາວໂຕ ທິສ຺ວາ. ສຕ຺ຕຠວນ຺ຕິ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາຕໍ ຠວໍ. ກມ຺ມຠວປຈ຺ຈເຍ ຫິ ອຸປປຕ຺ຕິຠເວ ສຕ຺ຕສມຎ຺ຎາ. ວິຠວນ຺ຕິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ. ປຣິເຍສມານມ຺ປິ ອຸປາຍສ຺ສ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ ຠເວເຍວ ທິສ຺ວາ. ຠວຎ຺ຈ ວິຠເວສິນໍ ວິຠວໍ ນິພ຺ພຸຕິໍ ເອສມານານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຠວໍ, ຠເວສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທິສ຺ວາຕິ ເອວໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນ ອຠິວທິນ຺ຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຠິວທາປນາກາຣາຠາວໂຕ ນ ອຠິນິວິສິໍ, ລກ຺ຂຓວຈນເມຕໍ. ຄາຫຕ຺ໂຖ ເອວ ວາ ອຠິວາທ-ສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ນາຠິວທິ’’ນ຺ຕິ, ‘‘ນ ຄເວສິ’’ນ຺ຕິ. ຠວຄ຺ຄຫເຓເນຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ນນ຺ທີຄຫເຓນ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ວິຠວຄ຺ຄຫເຓນ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ, ນນ຺ທິຎ຺ຈ ນ ອຸປາທິຍິນ຺ຕິ ອິມິນາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ປກາສິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສນ຺ໂຕ’’ຕິ. ຕທິທໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ຄາຖາຍ ວິຠາວນທສ຺ສນໍ. ສຕ຺ຖາ ປນ ເຕສໍ ພ຺ຣຫ຺ມູນໍ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ສຈ຺ຈານິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປກາເສນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ປາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ເຕນ ເທສນາຍ ກູຏໍ ຄຓ຺ຫິ. ເຕ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ເກຈິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ, ເກຈິ ສກທາຄາມິຜເລ, ເກຈິ ອນາຄາມິຜເລ, ເກຈິ ອຣຫຕ຺ເຕ ຈ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຈ຺ຈານິ ປກາເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສີ’’ຕິອາທິ. ອຈ຺ຉຣິຍຊາຕາຕິ ສຎ຺ຊາຕຈ຺ຉຣິຍາ. ສມູລໍ ຠວນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາວິຊ຺ຊາຫິ ສມູລໍ ຠວໍ.

໕໐໕. ມມ ວສໍ ອຕິວຕ຺ຕິຕານີຕິ ສພ຺ພໂສ ກາມຘາຕຸສມຕິກ຺ກມນປຏິປທາຍ ມຍ຺ຫໍ ວິສຍໍ ອຕິກ຺ກມິຕານິ. ກຖໍ ປນາຍໍ ເຕສໍ ອຣິຍຠູມິສໂມກ຺ກມນໍ ຊານາຕີຕິ? ນຍຄ຺ຄາຫໂຕ – ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ສໍສາເຣ ອາທີນວໍ, ນິພ຺ພາເນ ຈ ອານິສໍສໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ເວເນຍ຺ຍຊນໍ ນິພ຺ພານໍ ທິຏ຺ຐເມວ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ເທສນາ ອວຎ຺ຌາ ອໂມຆາ ອິນ຺ເທນ ວິສ຺ສຏ຺ຐວຊິຣສທິສາ, ຕສ຺ສ ຈ ອາຓາຍ ຐິຕາ ສໍສາເຣ ນ ທິສ຺ສນ຺ເຕວາ’’ຕິ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ອນຸມາເນນ ຊານາຕິ. ສເຈ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ອນຸພຸທ຺ໂຘຕິ ຍຖາ ຕ຺ວໍ ປເຣສໍ ສຈ຺ຈາຠິສມ຺ໂພຘໍ ວທຕິ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປໂຕ ສຍມ຺ຠຸຎາເຓນ ພຸທ຺ໂຘ ຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ຕໍ ຘມ຺ມໍ ມາ ອຸປນຍສີຕິ ຕຍາ ປຏິວິທ຺ຘຘມ຺ມໍ ມາ ສາວກປຏິເວຘໍ ປາເປສິ. ອິທນ຺ຕິ ອິທໍ ອນນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປຕິຏ຺ຐານໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ມາໂຣ ວທຕິ, ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ອປາຍປຕິຏ຺ຐານໍ ປນ ອາຊີວກນິຄຓ຺ຐາທິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄເຕ ຕິຕ຺ຖກເຣ, ເຍ ເກຈິ ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ເນ ຊເນ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນຕິ ອສຎ຺ຊາເຕ, ອປ຺ປຕ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸລ຺ລປນຕາຍາຕິ ຍຖາ ມາໂຣ ອຸປຣິ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣໍ ລປິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວໍ ຕຖາ ອຸຕ຺ຕຣຠາສເນນ. ນິມນ຺ຕນວຈເນນາຕິ ວິຎ຺ຎາປນວຈເນນ. ພ຺ຣຫ຺ມໍ ເສຏ຺ຐໍ ນິມນ຺ຕນໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວາ ນິມນ຺ຕນໍ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກໍ, ສຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ອວິຠຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.