໑໐. ມາຣຕຊ຺ຊນີຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໐໖. ໂກຏ຺ຐມນຸປວິຏ຺ໂຐຕິ ອາສໂຍ ວຈ຺ຈຄຸຕ຺ຕຏ຺ຐານຕາຍ ໂກຏ຺ຐໍ, ຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຎ຺ເຫຕ຺ຖ ໂກຏ຺ຐໍ. ອນຸຣູໂປ ຫຸຕ຺ວາ ປວິຏ຺ໂຐ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ. ສຸຂຸມຎ຺ຫິ ຕທນຸຈ຺ຉວິກໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ມາເປຕ຺ວາ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ປວິຏ຺ໂຐ. ຄຣຸຄໂຣ ວິຍາຕິ ຄຣຸກຄຣຸໂກ ວິຍ. ອຸ-ກາຣສ຺ສ ຫິ ໂອ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ອຍໍ ນິທ຺ເທໂສ, ອຕິວິຍ ຄຣຸໂກ ມຎ຺ເຎຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄຣຸຄຣຸ ວິຍ ອິຈ຺ເຈວ ວາ ປາໂຐ. ມາສຠຕ຺ຕໍ ມາໂສ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ, ມາສຠຕ຺ເຕນ ອາຈິຕໍ ປູຣິຕໍ ມາສາຈິຕໍ ມຎ຺ເຎ. ເຕນາຫ ‘‘ມາສຠຕ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕສ຺ສ ກຸຈ຺ຉິ ວິຍາ’’ຕິ. ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ວິນາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມາສປູຣິຕປສິພ຺ພໂກ ວິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕິນ຺ຕມາໂສ ວິຍາຕິ ຕິນ຺ຕມາໂສ ປສິພ຺ພໂກ ວິຍ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ ມມ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຸພ຺ພໍ ຠາຣິກຕ຺ຕໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ກຖໍ ນຸ ໂຂ ຊາຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ? ອຸປາເຍນາຕິ ປເຖນ ຎາເຍນ. ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ປນສ຺ສ ອນຸປາຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕານເມວ ວາ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ມາ ຕຖາຄຕໍ ວິເຫເສສີ’’ຕິ ອາຫ. ຍຖາ ຫິ ອຣິຍສງ຺ໂຆ ‘‘ຕຖາຄຕໍ ເທວມນຸສ຺ສປູຊິຕໍ, ສງ຺ຆໍ ນມສ຺ສາມ ສຸວຕ຺ຖິ ໂຫຕູ’’ຕິອາທີສຸ (ຂຸ. ປາ. ໖.໑໘; ສຸ. ນິ. ໒໔໑) ຕຖາຄໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນາ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ, ຍຖາ ຈ ປຸຣິມກາ ທຸຕິຍອຄ຺ຄສາວກາ ກປ຺ປານໍ ສຕສຫສ຺ສາຘິກໍ ເອກໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ອາຄຕາ, ອຍມ຺ປິ ມຫາເຖໂຣ ຕຖາ ອາຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕຕິ. ປຕິອຄ຺ຄເຬວ ອຏ຺ຐາສີຕິ ອຄ຺ຄຬສ຺ສ ພຫິຠາເຄ ອຏ຺ຐາສິ.

໕໐໗. ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ນາມ ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກສຸ ນິຫີໂນ ກາໂຍ, ຕສ຺ມາ ເນສໍ ມນຸສ຺ສຄນ຺ໂຘ ປຣິຈິຕຕ຺ຕາ ນາຕິເຊຄຸຈ຺ໂຉຕິ ອາຫ ‘‘ອາກາສຏ຺ຐເທວຕານ’’ນ຺ຕິ. ອາພາຘໍ ກໂຣຕີຕິ ທຸກ຺ຂໍ ຊເນຕິ. ນາຄຣິໂກຕິ ສຸກຸມາໂຣ. ປຣິໂຈກ຺ໂຂຕິ ສພ຺ພໂສ ສຸຈິຣູໂປ. ຎາຕິໂກຏິນ຺ຕິ ຎາຕິຠາຄໍ. ອນາທິມຕິ ຫິ ສໍສາເຣ ຎາຕິຠາຄຣຫິໂຕ ນາມ ສຕ຺ໂຕ ກສ຺ສຈິປິ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທນ຺ຕິ ‘‘ໂສ ເມ ຕ຺ວໍ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ໂຫສີ’’ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ. ປເວຓິວເສນາຕິ ຕທາ ມຍ຺ຫໍ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອິທານິ ມາຣຏ຺ຐາເນ ຐິໂຕຕິ ອິມິສ຺ສາ ປເວຓິຍາ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ເວສມໍ ຘຸໂຣ ວິຘຸໂຣ. ເຕນາຫ ‘‘ອຎ຺ເຎຫິ ສທ຺ຘິໍ ອສທິໂສ’’ຕິ. ອປ຺ປທຸກ຺ເຂນາຕິ ສຸເຂເນວ. ປນ຺ຖານໍ ອວນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ປຖາວິໂນ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈິຕກສນ຺ນິສເຍນ. ອຸທກເລຓນ຺ຕິ ອຸທກນິສ຺ສນ຺ທນເລຓໍ. ສມາປຕ຺ຕິໂຕຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ. ສມາປຕ຺ຕິຜລນ຺ຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຜລໍ.

໕໐໘. ທສຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫີຕິ ທສຫິປິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ, ຕໂຕ ກິຎ຺ຈິ ອຫາເປນ຺ຕາ. ປຣິຠາສຖາຕິ ຄຣຫຖ. ຆຏ຺ເຏຖາຕິ ອນູນາຫິ ກຖາຫິ ອິເມສຸ ໂອວິຊ຺ຌຖ. ທຸກ຺ຂາເປຖາຕິ ຈິຕ຺ເຕ ທຸກ຺ຂໍ ຊເນຖ. ເອເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອກ຺ໂກສນາທີຫິ ຠິກ຺ຂູນໍ ກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ເຕເນຕ຺ຖ ທູສີ ມາໂຣ ໂອຕາຣໍ ລຠຕິ ນາມາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ອິຠໍ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ອິພ຺ຠາ, ຫຕ຺ຖິຠຓ຺ຑກາ, ຫີນຊີວິກຕາຍ ເຫເຕ ອິພ຺ຠາ ວິຍາຕິ ອິພ຺ຠາ, ເຕ ປນ ສທຸຕິຍກວເສນ ‘‘ຄຫປຕິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ກຓ຺ຫາຕິ ກຓ຺ຫາຠິຊາຕິກາ. ປາທໂຕ ຊາຕຕ຺ຕາ ປາທານໍ ອປຈ຺ຈາ. ອາລສິຍຊາຕາຕິ ກສິວຓິຊ຺ຊາທິກມ຺ມສ຺ສ ອກຣເຓນ ສຎ຺ຊາຕາລສິຍາ. ຄູຖນິທ຺ຘມນປນາຬີຕິ ວຈ຺ຈກູປໂຕ ຄູຖສ຺ສ ນິກ຺ຂມປເທໂສ.

ມນຸສ຺ສານໍ ອກຸສລໍ ນ ຠເວຍ຺ຍ ເຕສໍ ຕາທິສາຍ ອຠິສນ຺ຘິຍາ ອຠາວໂຕ. ອາເວສກສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ອາວິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິ ວິປຣິວຕ຺ຕຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ວິສຠາຄວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິເກ ປຸຣິສຣູປນ຺ຕິ ອີທິສໍ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອສາຣຸປ຺ປໍ ວິສຠາຄວຕ຺ຖຸໍ. ວິປ຺ປຏິສາຣາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ວິປ຺ປຏິສາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໍ. ເລປຍຏ຺ຐິນ຺ຕິ ເລປລິຕ຺ຕໍ ວາກຸຣຍຏ຺ຐິໍ.

໕໑໐. ໂສມນສ຺ສວເສນາຕິ ເຄຫສ຺ສິຕໂສມນສ຺ສວເສນ. ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸປ຺ປິລາວິຕຕ຺ຕໍ. ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ‘‘ສເຈ ມາໂຣ ມນຸສ຺ສານໍ ສຣີເຣ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ຍທິ ມາໂຣວ ຕຖາ ກເຣຍ຺ຍ, ມນຸສ຺ສານໍ ກຸສລໍ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ມາຣສ຺ເສວ ຠເວຍ຺ຍ, ສຣີເຣ ປນ ອນຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕາທິສໍ ປສາທນີຍໍ ປສາທວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສສິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ.

໕໑໑. ອສຸຠສຎ຺ຎາປຣິຈິເຕນາຕິ ສກລໍ ກາຍໍ ອສຸຠນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ສຫຄຕຊ຺ຌານໍ ອສຸຠສຎ຺ຎາ, ເຕນ ປຣິຈິເຕນ ປຣິຠາວິເຕນ. ເຈຕສາ ຈິຕ຺ເຕນ. ພຫຸລນ຺ຕິ ອຠິຓ຺ຫໍ. ວິຫຣໂຕຕິ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ, ອສຸຠສມາປຕ຺ຕິພຫຸລສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິລີຍຕີຕິ ສງ຺ກຸຈຕິ ຕຕ຺ຖ ປຏິກູລຕາຍ ສຓ຺ຐິຕຕ຺ຕາ. ປຕິກຸຏຕີຕິ ອປສກ຺ກຕິ. ປຕິວຕ຺ຕຕີຕິ ນິວຕ຺ຕຕິ. ຕໂຕ ເອວ ນ ສມ຺ປສາຣິຍຕິ. ຣສຕຓ຺ຫາຍາຕິ ມຘຸຣາທິຣສວິສຍາຍ ຕຓ຺ຫາຍ.

ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎາຕິ ຕີສຸປິ ຠເວສຸ ອຣຸຈ຺ຈນວເສນ ປວຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນາຠາວນາ. ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາ ເຫສາ. ໂລກຈິຕ຺ເຣສູຕິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຖປາສາທກູຏາຄາຣາທິເຠເທສຸ ເຈວ ອາຣາມຣາມເຓຍ຺ຍກາທິເຠເທສຸ ຈ ໂລເກ ຈິຕ຺ຕວິຈິຕ຺ເຕສຸ. ຣາຄສນ຺ຕານິ ວູປສນ຺ຕຣາຄານິ. ໂທສໂມຫສນ຺ຕານີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິເມສໍ ເອວໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານຄ຺ຄຫຓໍ ສພ຺ເພສໍ ສປ຺ປາຍຠາວໂຕ.

໕໑໒. ສກ຺ຂຣໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ສກ຺ຂຣາສີເສນ ຕຕ຺ຕກໍ ຠິນ຺ນປາສາຓມຸຏ຺ຐິນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອນ຺ໂຕມຸຏ຺ຐິຍໍ ຕິຏ຺ຐນປມາຓໍ ປາສາຓ’’ນ຺ຕິ. ມຸຏ຺ຐິປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍຎ຺ຫິ ປາສາຓສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມໂກຏິ. ຫຕ຺ຖິນາໂຄຕິ ມຫາຫຕ຺ຖີ. ມຫນ຺ຕປຣິຍາໂຍ ນາຄ-ສທ຺ໂທຕິ ເກຈິ. ອຫິນາຄາທິໂຕ ວາ ວິເສສນຕ຺ຖໍ ຫຕ຺ຖິນາໂຄຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສກລສຣີເຣເນວ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປໂລເກສີຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ວາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ-ສທ຺ໂທ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ເນວ ປມາຓໍ ອຎ຺ຎາສີ’’ຕິ. ສຫາປໂລກນາຍາຕິ ຈ ວຈນໂຕຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ ອິມໍ ວຈນມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸຬາເຣຕິ ອຸຬາຣຄຸເຓ. ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ນຕ຺ຖິ ຕທາ ສເທວເກ ໂລເກ ຕາທິໂສ ຄຸຓວິເສສຍຸຕ຺ໂຕຕິ.

ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເວທນິໂຍ ອຍສູເລນ ສທ຺ຘິໍ ຠູຕານິ ຉ ຜສ຺ສາຍຕນານິ ເອຕສ຺ສາຕິ ຉ ຜສ຺ສາຍຕນໍ, ທຸກ຺ຂໍ. ຕໍ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ຉ ຜສ຺ສາຍຕນິໂກ, ນິຣໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຉສຸ ຜສ຺ສາ…ເປ… ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ສມາຫນຕີຕິ ສມາຫໂຕ, ອເນກສຕເຠໂທ ສງ຺ກຸສມາຫໂຕ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ສງ຺ກຸສມາຫໂຕ, ນິຣໂຍ. ວິເສສປຈ຺ຈຍຕາຍ ເວທນາຍ ຐິໂຕຕິ ເວທນິໂຍ, ກາຣຓາກາຣເກນ ວິນາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ສຍເມວ ເວທນິໂຍຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເວທນິໂຍ. ອຍສູເລນ ສທ຺ຘິໍ ອຍສູລນ຺ຕິ ປາທປເທສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ອຠິຫນນວເສນ ອາຄເຕນ ປຓ຺ຓາສາຍ ຊເນຫິ ຄຫິເຕນ ອຍສູເລນ ສຫ ສີສປເທສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາຄຕໍ. ອຍສູລຠາວສາມຎ຺ເຎນ ເຈຕໍ ເອກວຈນໍ, ສຕມຕ຺ຕານິ ປຕິຕານິ ສູລານິ. ອິມິນາ ເຕ ຐາເນນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ນິສ຺ສິຕໂວຫາເຣນ ນິສ຺ສຍໍ ວທຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ຕທາ ຊາເນຍ຺ຍາສິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ເມ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈມານສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຏ຺ຐານິມນ຺ຕິ ວຸຏ຺ຐາເນ ຠວໍ, ອນ຺ຕິມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປາກວຸຏ຺ຐານເວທນ’’ນ຺ຕິ, ວິປາກສ຺ສ ປຣິໂຍສານໍ ເວທນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ຂຕຣາ ໂຫຕິ ປທີປສ຺ສ ວິຊ຺ຌາຍນກ຺ຂເຓ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ວິຍ.

໕໑໓. ຆຏ຺ຏຍິຕ຺ວາ ໂປເຖຕ຺ວາ. ປາຏິເຍກ຺ກເວທນາຊນກາຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ມຫາທຸກ຺ຂສມຸປ຺ປາທກາ. ອຍໂຕ ອປຄໂຕ ນິຣໂຍ, ໂສ ເທວທູຕສຸຕ຺ເຕນ (ມ. ນິ. ໓.໒໖໑) ທີເປຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ປນສ຺ສ ປຣໂຕ ສຍເມວ ອາຄມິສ຺ສຕິ. ອິມໍ ປນ ອຕີຕວຕ຺ຖຸໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓານຸຠາວທີປນມຸເຂນ ມາຣໍ ສນ຺ຕຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ມຫາເຖໂຣ ‘‘ໂຍເອຕມຠິຊານາຕີ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ມຫາຠິຎ຺ໂຎ ເອຕໍ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມຜລຎ຺ຈ ຫຕ຺ຖຕເລ ຐປິຕໍ ອາມລກໍ ວິຍ ອຠິມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຊານາຕິ. ສພ຺ພໂສ ຠິນ຺ນກິເລສຕາຍ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຄ຺ຄສາວໂກ, ຕາທິສໍ ອຸຬາຣຄຸຓໍ ອາສຊ຺ຊ ຆຏ຺ຏຍິຕ຺ວາ ເອກນ຺ຕກາຬເກຫິ ປາປຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ກຓ຺ຫ ມາຣ ອາຍຕິໍ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ວິນ຺ທິສ຺ສສິ.

ອຸທກໍ ວຕ຺ຖຸໍ ກຕ຺ວາຕິ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກສຕ຺ຕານໍ ສາຘາຣຓກມ຺ມຜເລນ ມຫາສມຸທ຺ທອຸທກເມວ ອຘິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ. ຕຖາ ຫິ ຕານິ ກປ຺ປຏ຺ຐິຕິການິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ກປ຺ປຏ຺ຐາຍິໂນ’’ຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ວິມານານໍ. ເອຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິມານວຕ຺ຖຸໍ ຕາສໍ ອຈ຺ຉຣານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ຕສ຺ສ ຈ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ຊານາຕິ. ປາທງ຺ຄຸຏ຺ເຐນ ກມ຺ປຍີຕິ ປຸພ຺ພາຣາເມ ວິສາຂາຍ ມຫາອຸປາສິກາຍ ກາຣິຕໍ ສຫສ຺ສຄພ຺ຠປຏິມຓ຺ຑິຕມຫາປາສາທໍ ອຕ຺ຕໂນ ປາທງ຺ຄຸຏ຺ເຐນ ກມ຺ເປສິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິທໍ ປາສາທກມ຺ປນສຸຕ຺ເຕນ ທີເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອິທນ຺ຕິ ‘‘ໂຍ ເວຊຍນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ອຕ຺ຖຊາຕໍ ຈູຬຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິສຸຕ຺ເຕເນວ (ມ. ນິ. ໑.໓໙໓) ທີເປຕພ຺ພໍ.

ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຄຓສ຺ສ ຕຖາຈິນ຺ຕນສມນນ຺ຕຣເມວ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ສຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຣຫ຺ມສຠໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ເຕປີຕິ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານາທໂຍ. ປຈ຺ເຈກໍ ທິສາສູຕິ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖໂຣ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາຍໍ, ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖໂຣ ທກ຺ຂິຓທິສາຍໍ, ມຫາກປ຺ປິນຕ຺ເຖໂຣ ປຈ຺ຉິມທິສາຍໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ ອຸຕ຺ຕຣທິສາຍນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຖຣາ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສມຕ຺ຖເກ ມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສມນ຺ຕໂຕ ຈຕຸທ຺ທິສາ ນິສີທິໍສຸ. ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ‘‘ໂຍ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ປຣິປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ອຎ຺ຎຕຣພ຺ຣຫ຺ມສຸຕ຺ເຕນາຕິ – ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໗໖) ມຫາວຄ຺ເຄ ອາຄເຕນ ອຎ຺ຎຕຣພ຺ຣຫ຺ມສຸຕ຺ເຕນ.

ຌານວິໂມກ຺ເຂນ ຜຸສີຕິ ຌານວິໂມກ຺ຂສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ອຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ຜສ຺ສຍິ. ວນນ຺ຕິ ຊມ຺ພຸທີປໍ ອຜສ຺ສຍີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຊມ຺ພຸທີໂປ ຫິ ວນພຫຸລຕາຍ ອິຘ ‘‘ວນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຊມ຺ພຸສຓ຺ຑສ຺ສ ອິສ຺ສໂຣ’’ຕິ. ປຸພ຺ພວິເທຫານໍ ທີປນ຺ຕິ ປຸພ຺ພວິເທຫວາສີນໍ ທີປໍ, ປຸພ຺ພວິເທຫທີປນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠູມິສຍາ ນຣາ ນາມ ອປຣໂຄຍານກາ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸກາ ຈ. ຍສ຺ມາ ເຕ ເຄຫປຣິຄ຺ຄຫາຠາວໂຕ ຠູມິຍໍເຍວ ສຍນ຺ຕິ, ນ ປາສາທາທີສຸ. ປຏິລຠີຕິ ອຸປ຺ປາເທສິ. ເອຕໍ ອາສໍ ມາ ອກາສີຕິ ເອສາ ຍຖາ ປຸພ຺ເພ ທູສິມາຣສ຺ສ, ເອວໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ອາສາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອນຕ຺ຖາວຫາ, ຕສ຺ມາ ເອທິສໍ ອາສໍ ມາ ອກາສີຕິ ມາຣສ຺ສ ໂອວາທໍ ອທາສິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ມາຣຕຊ຺ຊນີຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ຈູຬຍມກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ.

ມູລປຓ຺ຓາສຏີກາ ສມຕ຺ຕາ.

ທຸຕິໂຍ ຠາໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.