໘. ໂກສມ຺ພິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໙໑. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ໂກສມ຺ພຣຸກ຺ຂວຕີ, ຕສ຺ມາ ນຄຣໍ ໂກສມ຺ພີຕິສງ຺ຂມຄມາສິ. ກຸສມ຺ພສ຺ສ ວາ ອິສິໂນ ນິວາສຠູມິ ໂກສມ຺ພີ, ຕສ຺ສາວິທູເຣ ຠວຕ຺ຕາ ນຄຣໍ ໂກສມ຺ພີ.

ໂຆສິຕເສຏ຺ຐິນາ ກາຣິເຕ ອາຣາເມຕິ ເອຕ຺ຖ ໂກ ໂຆສິຕເສຏ຺ຐິ, ກຖຎ຺ຈາເນນ ອາຣາໂມ ກາຣິໂຕຕິ ອນ຺ໂຕລີນາຍ ໂຈທນາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ສມຸທາຄມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂຆສິຕເສຏ຺ຐິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອທ຺ທິລຣຏ຺ຐໍ ນາມ ອໂຫສີ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ເກທາຣປຣິຈ຺ຉິນ຺ນນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ເກທາຣຠູມິຍາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕຕິ ເກທາຣປາຬິຍາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ. ປຫູຕປາຍສນ຺ຕິ ປຫູຕຕຣໍ ປາຍສໍ, ຕໍ ປນ ຄຣຸ ສິນິທ຺ຘໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ອປ຺ປາຫາຣຕາຍ ມນ຺ທຄຫຓິໂກ ສມາໂນ ຊີຣາເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ເຕນາຫ ‘‘ຊີຣາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ. ຍສວຕິ ຣູປວຕິ ກຸລຆເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂຆສິຕເສຏ຺ຐິ ນາມ ຊາໂຕຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂເປເນວ ໂຆສິຕເສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸໍ ກເຖຕິ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ຘມ຺ມປທວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ສາມາວຕີວຕ຺ຖຸ) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຸປສໍກປ຺ປນວເສນາຕິ ອຸປສງ຺ກປ຺ປນນິຍາເມນ. ອາຫາຣປຣິກ຺ຂີຓກາຍສ຺ສາຕິ ອາຫາຣນິມິຕ຺ຕປຣິກ຺ຂີຓກາຍສ຺ສ, ອາຫາຣກ຺ຂເຍນ ປຣິກ຺ຂີຓກາຍສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຎ຺ຎາຄາເຣຕິ ຊນວິວິຕ຺ເຕ ຜາສຸກຏ຺ຐາເນ.

ກລຫສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາໂຄ ຠຓ຺ຑນໍ ນາມາຕິ ກລຫສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕາ ປຣິຠາສາ ຕໍສທິສີ ຈ ອນິຏ຺ຐກິຣິຍາ ຠຓ຺ຑນໍ ນາມ. ຫຕ຺ຖປຣາມາສາທິວເສນາຕິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣາມສນອຈ຺ຈນ຺ຕພນ຺ຘນາທິວເສນ. ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນາ ວິຣຸທ຺ຘວາທຠູຕໍ ອາປນ຺ນາຕິ ວິວາທາປນ຺ນາ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຣຸທ຺ຘຠູຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ມຸຂສນ຺ນິສ຺ສິຕຕາຍ ວາຈາ ອິຘ ‘‘ມຸຂ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ມຸຂສຕ຺ຕີຫີຕິ ວາຈາສຕ຺ຕີຫີ’’ຕິ. ສຎ຺ຎຕ຺ຕິນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາປນໍ ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ’’ຕິ ສຎ຺ຎາເປຕພ຺ພຕໍ. ນິຊ຺ຌຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຍາຖາວໂຕ ຕສ຺ສ ນິຊ຺ຌານໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ສຎ຺ຎຕ຺ຕິເວວຈນເມເວຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສເຈ ໂຫຕິ ເທເສສ຺ສາມີຕິ ສຸພ຺ພຈຕາຍ ສິກ຺ຂາກາມຕາຍ ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສິ. ນຕ຺ຖິ ເຕ ອາປຕ຺ຕີຕິ ອນາປຕ຺ຕິປກ຺ໂຂປິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ຠວຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ. ສາ ປນາປຕ຺ຕິ ເອວ. ເຕນາຫ – ‘‘ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອນາປຕ຺ຕິທິຏ຺ຐິ ອໂຫສີ’’ຕິ.

໔໙໒. ກລຫຠຓ຺ຑນວເສນາຕິ ກລຫຠຓ຺ຑນສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕວເສນ. ຍຖານຸສນ຺ຘິນາວ ຄຕນ຺ຕິ ກລຫຠຓ຺ຑນານໍ ສາຣຓີຍຘມ຺ມປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ຕທຸປສມາວຫາ ເຫຏ຺ຐາເທສນາຍ ອນຸຣູປາວ ອຸປຣິເທສນາຕິ ຍຖານຸສນ຺ຘິນາວ ອຸປຣິສຸຕ຺ຕເທສນາ ປວຕ຺ຕາ. ສຣິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕາຕິ ອນຸສ຺ສຣຓາຣຫາ. ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນນ຺ຕິ ສຫຘມ຺ມິການໍ. ປິຍໍ ປິຍາຍິຕພ຺ພໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ປິຍກຣຓາ. ຄຣຸໍ ຄຣຸຏ຺ຐານິຍໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ຄຣຸກຣຓາ. ສງ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍາຕິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖຸວິເສສຠາວໂຕ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອວິວາທນຕ຺ຖາຍາຕິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ເອວ ນ ວິວາທນາຍ. ສຕິ ຈ ອວິວາທນເຫຕຸຠູຕສງ຺ຄາຫຓຕ຺ເຕ ເຕສໍ ວເສນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ສມຄ຺ຄຠາໂວ ເຠທາຠາໂວ ສິທ຺ໂຘເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ສາມຄ຺ຄິຍາ’’ຕິອາທິ. ມິຊ຺ຊຕິ ສິນິຍ຺ຫຕິ ເອຕາຍາຕິ ເມຕ຺ຕາ, ມິຕ຺ຕຠາໂວ, ເມຕ຺ຕາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ເມຕ຺ຕໍ, ກາຍກມ຺ມໍ. ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ເມຕ຺ຕາສຫຄຕຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກາຍກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ອິມານິ ເມຕ຺ຕກາຍກມ຺ມາທີນິ ຠິກ຺ຂູນໍ ວເສນ ອາຄຕານິ ປາເຐ ຠິກ຺ຂູຫິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພຕາວຈນໂຕ. ຠິກ຺ຂຸຄ຺ຄຫເຓເນວ ເຈຕ຺ຖ ເສສສຫຘມ຺ມິການມ຺ປິ ຄຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຠິກ຺ຂຸໂນ ສພ຺ພມ຺ປິ ອນວຊ຺ຊກາຍກມ຺ມໍ ອາຠິສມາຈາຣິກກມ຺ມນ຺ໂຕຄຘເມວາຕິ ອາຫ – ‘‘ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ…ເປ… ກາຍກມ຺ມໍ ນາມາ’’ຕິ. ວຕ຺ຕວເສນ ປວຕ຺ຕິຍມານາ ເຈຕິຍໂພຘີນໍ ວນ຺ທນາ ເມຕ຺ຕາສທິສີຕິ ກຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖາຍ ຄມນໍ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ເຈຕິຍໂພຘິຠິກ຺ຂູສຸ ວຸຕ຺ຕາວເສສອປຈາຍນາທິໍ ເມຕ຺ຕາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ກາຍິກໍ ກິຣິຍໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ເຕປິຏກມ຺ປິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ກຖິຍມານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ກາຍວຈີມໂນສຸຈຣິຕານິ. ຈິນ຺ຕນນ຺ຕິ ອິມິນາ ເອວໍ ຈິນ຺ຕນມຕ຺ຕມ຺ປິ ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ, ປເຄວ ວິຘິປຏິປນ຺ນາ ຠາວນາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສຫາຍຠາວູປຄມນໍ ເຕສໍ ປຸຣໂຕ. ເຕສຸ ກໂຣນ຺ເຕສຸເຍວ ຫິ ສຫາຍຠາວູປຄມນໍ ສມ຺ມຸຂາ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເກວລໍ ‘‘ເທໂວ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ຄຸເຓຫິ ຖິຣຠາວໂຊຕນໍ ເທວຕ຺ເຖໂຣຕິ ວຈນໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ວຈນໍ. ມມຕ຺ຕໂພຘນໍ ວຈນໍ ມມາຍນວຈນໍ. ເອກນ຺ຕຕິໂຣກ຺ຂກສ຺ສ ມໂນກມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ມຸຂຕາ ນາມ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາປນວເສເນວ ໂຫຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ໂລເກ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິ ປາກຏໍ ປຎ຺ຎາຕໍ ຫຕ຺ຖວິກາຣາທິໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ເອວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນຍນານິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຖາ ຫິ ວຈີເຠທວເສນ ປວຕ຺ຕິ ນ ຄຫິຕາ.

ລທ຺ຘປຈ຺ຈຍາ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ລາຠາ, ປຣິສຸທ຺ຘາຄມນາ ປຈ຺ຈຍາ. ນ ສມ຺ມາ ຄຍ຺ຫມານາປິ ນ ຘມ຺ມລທ຺ຘາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕປ຺ປຏິເສຘນຕ຺ຖໍ ປາຬິຍໍ ‘‘ຘມ຺ມລທ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເທຍ຺ຍໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຎ຺ຈ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄີ. ເຕນາຫ ‘‘ທ຺ເວ ປຏິວິຠຕ຺ຕານິ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ຈິຕ຺ເຕນ ວິຠຊນນ຺ຕິ ເອເຕນ – ‘‘ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕນປິ ວິຠຊນໍ ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ນາມ, ປເຄວ ປໂຍຄໂຕ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕວ…ເປ… ປສ຺ສຕີຕິ ອິມິນາ ອາຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາຘາຣຓພຸທ຺ຘິໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ. ເອວໍ ຫິສ຺ສ ສາຘາຣຓໂຠຄິຕາ ສຸກຣາ, ສາຣຓີຍຘມ຺ໂມ ຈສ຺ສ ສຸປູໂຣ ໂຫຕິ. ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣຓວຕ຺ຕໍ.

ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອວສ຺ສໍ ທາຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕໂນ ປລິໂພຘວເສນ ສປລິໂພຘສ຺ເສວ ປູເຣຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ໂອທິສ຺ສກທານມ຺ປິສ຺ສ ນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວາຣິຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕນ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອທາຕຸມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ທຸສ຺ສີລສ຺ສປິ ອຕ຺ຖິກສ຺ສ ສຕິ ສມ຺ຠເວ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ທານຎ຺ຫິ ນາມ ກສ຺ສຈິ ນ ນິວາຣິຕໍ.

ມຫາຄິຣິຄາໂມ ນາມ ນາຄທີປປສ຺ເສ ເອໂກ ຄາໂມ. ສາຣຓີຍຘມ຺ໂມ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປູຣິໂຕ…ເປ… ປຕ຺ຕຄຕໍ ນ ຂີຍຕີຕິ ອາຫ ເຕສໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິໂນທນຕ຺ຖໍ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕປິ ເຖຣາ ‘‘ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣໂກ ອຍ’’ນ຺ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ. ທຫຣກາເລ ເອວ ກິເຣສ ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣໂກ ອໂຫສິ, ຕສ຺ສາ ຈ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອວຎ຺ຌຠາວວິຠາວນຕ຺ຖໍ ‘‘ເອເຕ ມຍ຺ຫໍ ປາປຸຓິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ອຫໍ ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣິກາ, ມມ ປຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ເນນປິ ສພ຺ພາປິມາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຍາເປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ມາ ຕຸມ຺ເຫ ເຕສໍ ຄຕຠາວໍ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ.

ສຕ຺ຕສຸ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອາທິມ຺ຫິ ວາ ອນ຺ເຕ ວາ, ເວມຊ຺ເຌຕິ ຈ ອິທໍ ອຸທ຺ເທສາຄຕປາຬິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອນຸກ຺ກໂມ ອຕ຺ຖິ. ປຣິຍນ຺ເຕ ຉິນ຺ນສາຏໂກ ວິຍາຕິ ວຕ຺ຖນ຺ເຕ, ທສນ຺ເຕ ວາ ຉິນ຺ນວຕ຺ຖໍ ວິຍ. ຂຓ຺ຑນ຺ຕິ ຂຓ຺ຑວນ຺ຕໍ, ຂຓ຺ຑິຕໍ ວາ. ຉິທ຺ທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວິສຠາຄວຓ຺ເຓນ ອຸປຑ຺ຒໍ, ຕຕິຍຠາຄໍ ວາ ສມ຺ຠິນ຺ນວຓ຺ຓໍ ສພລໍ, ວິສຠາຄວຓ຺ເຓເຫວ ປນ ພິນ຺ທູຫິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວິມິສ຺ສໍ ກມ຺ມາສໍ, ອຍໍ ອິເມສໍ ວິເສໂສ. ຕຓ຺ຫາທາສພ຺ຍໂຕ ໂມຈນວຈເນເນວ ເຕສໍ ສີລານໍ ວິວຏ຺ຏຸປນິສ຺ສຍຕມາຫ. ຠຸຊິສ຺ສຠາວກຣຓໂຕຕິ ອິມິນາ ຠຸຊິສ຺ສກຣານິ ຠຸຊິສ຺ສານີຕິ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອວິຎ຺ຎູນໍ ອປ຺ປມາຓຕາຍ ‘‘ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ອປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ – ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ເທໂວ ວາ ຠວິສ຺ສາມິ ເທວຎ຺ຎຕໂຣ ວາ’’ຕິ ຕຓ຺ຫາປຣາມາເສນ – ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ເທໂວ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທິຏ຺ຐິປຣາມາເສນ ຈ ອປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ປຣາມຏ຺ຐຸນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ. ສີລໍ ນາມ ອວິປ຺ປຏິສາຣາທິປາຣມ຺ປຣິເຍນ ຍາວເທວ ສມາຘິສມ຺ປາທນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສມາຘິສໍວຕ຺ຕການີ’’ຕິ. ສມານຠາໂວ ສາມຎ຺ຎໍ, ປຣິປຸຓ຺ຓຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິຠາເວນ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓສ຺ສ ວິຍ ເຠທາຠາວໂຕ ສີເລນ ສາມຎ຺ຎໍ ສີລສາມຎ຺ຎໍ, ຕໍ ຄໂຕ ອຸປຄໂຕຕິ ສີລສາມຎ຺ຎຄໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສມານຠາວູປຄຕສີໂລ’’ຕິ.

ຍາຍໍ ທິຏ຺ຐີຕິ ຍາ ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ມຍ຺ຫຎ຺ເຈວ ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕາ. ຈຕຸສຈ຺ຈທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ທິຏ຺ຐິ, ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ, ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ, ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ, ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ຈ ທິຏ຺ຐິຍາ ສາມຎ຺ຎໍ ສມານທິຏ຺ຐິຠາວໍ. ອຄ຺ຄໍ ອິຕເຣສໍ ສາຣຓີຍຘມ຺ມານໍ ປຘານຠາວໂຕ. ເອຕສ຺ມິໍ ສຕິ ສຸຂສິທ຺ຘິໂຕ ເຕສໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ, ຕໂຕ ເອວ ເຕສໍ ສງ຺ຆາຏນິກໍ ໂຄປານສິໂຍ ອປຣິປຕນ຺ເຕ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ຘາເຣຕີຕິ ສງ຺ຄາຫິກໍ. ສງ຺ຆາຏນ຺ຕິ ອຄ຺ຄຠາເວນ ສງ຺ຆາຏຠາວໍ. ສງ຺ຆາຏນໍ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສງ຺ຆາຏນິກໍ, ສງ຺ຆາຏນິຍນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ, ສງ຺ຆາຏເນ ນິຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ສງ຺ຆາຏນິກໍ, ກ-ກາຣສ຺ສ ຍ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏນິຍໍ. ສາມຎ຺ຎໂຕ ເອວ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ.

໔໙໓. ປຐມມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປິ ເອວໍສຠາວາ, ອຎ຺ຎມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐີສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ຍາຍໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄທິຏ຺ຐີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາປີຕິ ເອຕ຺ຕເກນປິ ຣາຄາທີສຸ ເອເກເກນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕຕາຍປິ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕເຍວ ນາມ ໂຫຕິ, ປເຄວ ທ຺ວີຫິ, ພຫູຫິ ວາ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ອຏ຺ຐສຸປິ ວາເຣສຸ. ສຸຏ຺ຐຸ ຐປິຕນ຺ຕິ ຍຖາ ມຄ຺ຄຠາວນາ ອຸປຣິ ສຈ຺ຈາຠິສມ຺ໂພໂຘ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມາ ຐປິຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສຈ຺ຈານໍ ໂພຘາຍາ’’ຕິ. ຕໍ ຎາຓນ຺ຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ ເມ ຕໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປວຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ອຣິຍານໍ ໂຫຕີຕິ ອຣິຍານເມວ ໂຫຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ເອກເທສໂຕປິ ປຫີນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ປຸຖຸຊ຺ຊນານ’’ນ຺ຕິ. ອຣິຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຣິເຍສຸ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣເຫຕຸກຕາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເຍສໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ ອສາຘາຣຓຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ປນ ອຠາວໂຕ’’ຕິ. ສພ຺ພວາເຣສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ອິຕເຣສຸ ຉສຸ ວາເຣສຸ.

໔໙໔. ປຈ຺ຈຕ຺ຕນ຺ຕິ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ອຕ຺ຕນິ ມມ ຈິຕ຺ເຕເຍວ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕ ນິພ຺ພຸຕິໍ ກິເລສວູປສມໍ ລຠາມີ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕິທິສຕິ.

໔໙໕. ຕຖາຣູປາຍ ທິຏ຺ຐິຍາຕິ ອິທໍ ‘‘ຍຖາຣູປາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຈ຺ຈາມສນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຖາຣູປາຍ ທິຏ຺ຐິຍາຕິ ເອວຣູປາຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄທິຏ຺ຐິຍາ’’ຕິ.

໔໙໖. ສຠາເວນາຕິ ນິຍຕປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປທຕາທິສຠາເວນ. ສງ຺ຆກມ຺ມວເສນາຕິ ມານຕ຺ຕຈຣິຍາທິສງ຺ຆກມ຺ມວເສນ. ທຫໂຣຕິ ພາໂລ. ກຸມາໂຣຕິ ທາຣໂກ. ຍສ຺ມາ ທຫໂຣ ‘‘ກຸມາໂຣ’’ຕິ ຈ ‘‘ຍຸວາ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ມນ຺ໂທຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມນ຺ທິນ຺ທ຺ຣິຍຕາຍ ຫິ ມນ຺ໂທ. ເຕນາຫ ‘‘ຈກ຺ຂຸໂສຕາທີນໍ ມນ຺ທຕາຍາ’’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ຍຸວາວຕ຺ຖາປິ ເກຈິ ມນ຺ທິນ຺ທ຺ຣິຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕນ຺ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍໂກ, ກຖມສ຺ສ ອງ຺ຄາຣກ຺ກມນນ຺ຕິ? ຍຖາ ຕຖາ ອງ຺ຄາຣສ຺ສ ຜຸສນໍ ອິຘ ‘‘ອກ຺ກມນ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈາ’’ຕິອາທິ. ມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ມຫລ຺ລກມນຸສ຺ສານໍ. ນ ສີຆໍ ຫຕ຺ໂຖ ຌາຍຕິ ກຖິນຫຕ຺ຖຕາຍ. ຂິປ຺ປໍ ປຏິສໍຫຣຕິ ມຸທຸຕລຸຓສຣີຣຕາຍ. ອຘິວາເສຕິ ກິຎ຺ຈິ ປໂຍຊນໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ.

໔໙໗. ອຸຈ຺ຈາວຈານີຕິ ມຫນ຺ຕານິ ເຈວ ຂຸທ຺ທການິ ຈ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ສຸຘາກມ຺ມາທິມ຺ຫິເຍວ. ກສາວປຈນໍ ສຸຘາທິສງ຺ຂຣຓຕ຺ຖໍ, ອຸທການຍນໍ ໂຘວນາທິອຕ຺ຖໍ, ຫລິທ຺ທິວຓ຺ຓຘາຕຸເລປນຕ຺ຖໍ ກຸຈ຺ຉກຣຓໍ. ພຫລປຕ຺ຖໂນຕິ ທຬ຺ຫຉນ຺ໂທ. ວຈ຺ຉກນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕເຘນຸປຄວຈ຺ຉໍ. ອປຈິນາຕີຕິ ອປວິນ຺ທຕິ, ອາໂລເກຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ອປໂລເກຕີ’’ຕິ. ຕນ຺ນິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາທິນິນ຺ໂນວ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຈາວຈານມ຺ປິ ກິໍກຣຓີຍານໍ ຈາຣິຕ຺ຕສີລສ຺ສ ປູຣຓວເສເນວ ກຣຓໂຕ, ໂຍນິໂສມນສິກາຣວເສເນວ ຈ ເຕສໍ ປຏິປຊ຺ຊນໂຕ. ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຏ຺ຐາສິ ໂຍນິໂສມນສິກາຣາຠາວໂຕ ‘‘ຕໍ ຕໍ ສມຸລ຺ລປິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

໔໙໘. ພລໍ ເອວ ພລຕາຕິ ອາຫ ‘‘ພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ. ອຕ຺ຖິກຠາວໍ ກຕ຺ວາຕິ ເຕນ ຘມ຺ເມນ ສວິເສສໍ ອຕ຺ຖິກຠາວໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ສກລຈິຕ຺ເຕນາຕິ ເທສນາຍອາທິມ຺ຫິ ມຊ຺ເຌ ປຣິໂຍສາເນຕິ ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ປວຕ຺ຕຕາຍ ສກເລນ ອນວເສເສນ ຈິຕ຺ເຕນ.

໕໐໐. ສຠາໂວຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ ອສາຘາຣຓຕາຍ ອາເວຓິໂກ ສຠາໂວ. ສຸຏ຺ຐຸ ສມນ຺ເນສິໂຕຕິ ສມ຺ມເທວ ອຸປປຣິກ຺ຂິໂຕ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສ ສຈ຺ຉິກຣເຓນ, ສຈ຺ຉິກຕຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກຕຎາເຓນາ’’ຕິ. ປຐມມຄ຺ຄຜລສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓວິເສສາ ເຫເຕ ປວຕ຺ຕິອາກາຣຠິນ຺ນາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສຕ຺ຕຫິ ມຫາປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓຫີ’’ຕິ. ອຍໍ ຕາວ ອາຈຣິຍານໍ ສມານກຖາຕິ ‘‘ອິທມສ຺ສ ປຐມໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕານິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓານິ, ນ ມຄ຺ຄຎາຓານີຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປຣມ຺ປຣາຄຕາ ປຸພ຺ພາຈຣິຍານໍ ສມານາ ສາຘາຣຓາ ອິມິສ຺ສາ ປາຬິຍາ ອຏ຺ຐກຖາ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ຫິ ພຫຸຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ຍທິ ໂສ ພຫຸຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ ສິຍາ ນານາຠິສມໂຍ, ຕຖາ ສຕິ ສໍໂຍຊນຕ຺ຕຍາທີນໍ ເອກເທສປ຺ປຫານໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອນນ຺ຕຣຜລຕ຺ຕາ ເອກເທສໂສຕາປນ຺ນຕາທິຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຜລານໍ ວາ ອເນກຠາໂວ, ສພ຺ພເມຕໍ ອຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກວ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ.

ຍໍ ປນ ສຸຕ຺ຕປທໍ ນິສ຺ສາຍ ວິຕຓ຺ຑວາທີ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານີຕິ ຫິ ວຈນໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ກິເລສາ ປນ ລຫຸ…ເປ… ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ເຕນ ຫິ ຂິປ຺ປໍ ຕາວ ກິເລສປ຺ປຫານໍ, ທນ຺ຘປວຕ຺ຕິກາ ມຄ຺ຄຠາວນາຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສເຈ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ອາຣທ຺ຘມຕ຺ຕາຍ ກິເລສາ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເສສາ ມຄ຺ຄຠາວນາ ນິຣຕ຺ຖກາ ສິຍາ, ອຖ ປຈ຺ຉາ ກິເລສປ຺ປຫານໍ, ກິເລສາ ປນ ລຫຸ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ມິຈ຺ຉາ, ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ ວກ຺ຂຕີຕິ. ຕໂຕ ສຸຕ຺ຕປຏິຊານນໂຕ. ມຄ຺ຄໍ ອຠາເວຕ຺ວາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ອຠາເວຕ຺ວາ. ອຕ຺ຖຣສໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອວິປຣີໂຕ ອຕ຺ໂຖ ເອວ ອຕ຺ຖຣໂສ, ຕໍ ຍາຖາວໂຕ ຎຕ຺ວາ. ເອວໍ ວິຕຓ຺ຑວາທິວາທໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ນິຄເມຕຸໍ ‘‘ອິມານິ ສຕ຺ຕ ຎາຓານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ໂກສມ຺ພິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.