໕. ຈູຬຘມ຺ມສມາທານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໖໘. ຘມ຺ໂມຕິ ຄຫິຕຄຫຓານີຕິ ຘມ຺ໂມ ວາ ໂຫຕຸ ອິຕໂຣ ວາ, ຘມ຺ໂມຕິ ປຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄາຫປ຺ປວຕ຺ຕາ ຈຣິຍາວ. ອາຍູຫນກ຺ຂເຓຕິ ຕສ຺ສ ຘມ຺ໂມຕິ ຄຫິຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕນກ຺ຂເຓ. ສຸຂນ຺ຕິ ອກິຈ຺ຉໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸກຣ’’ນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂວິປາກນ຺ຕິ ອນິຏ຺ຐຜລວິປຈ຺ຈນໍ.

໔໖໙. ຍຖາ ຈກ຺ຂາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຍຖາສກໍ ວິສຍຄ຺ຄຫຓໍ ສຠາວສິທ຺ຘໍ, ເອວໍ ມນໂສປິ. ເຕ ຈ ວິສຍາ ອິຏ຺ຐາກາຣໂຕ ຄຫເຓ ນ ໂກຈິ ໂທໂສ, ປຸຣິສຕ຺ຕຠາເວ ນ ຈ ເຕ ໂທສໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ອຍໍ ເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ລທ຺ຘີຕິ ອາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸກາເມສຸປິ ກິເລສກາເມສຸປິ ໂທໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ, ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ວິສຍປຣິໂຠເຄ ນຕ຺ຖິ ອາທີນໂວ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນ ໂກຈິ ອນ຺ຕຣາໂຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປາຕພ຺ຍຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນກຕໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຣິໂຠຄຕ຺ໂຖ ຫິ ອຍໍ ປາ-ສທ຺ໂທ ກຕ຺ຕຸສາຘໂນ ຈ ຕພ຺ຍ-ສທ຺ໂທ, ຍຖາຣຸຈິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິເລສກາໂມປິ ອສ຺ສາທິຍມາໂນ ວຕ຺ຖຸກາມນ຺ໂຕຄໂຘເຍວ, ກິເລສກາມວເສນ ປນ ເນສໍ ອສ຺ສາເທຕພ຺ພຕາຕິ ອາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ ກິເລສກາເມນ ປາຕພ຺ຍຕ’’ນ຺ຕິ. ກິເລສກາເມນາຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ປາຕພ຺ຍຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ກຕ຺ຕຸວເສເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂມຬິໍ ກຕ຺ວາຕິ ເວຓິພນ຺ຘວເສນ ໂມຬິໍ ກຕ຺ວາ. ຕາປສປຣິພ຺ພາຊິກາຫີຕິ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາຫິ. ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ‘‘ປຫານມາຫໍສູ’’ຕິ ປທສ຺ເສວ ເວວຈນນ຺ຕິ ‘‘ປຫານໍ ສມຕິກ຺ກມໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ກາມາ ນາເມເຕ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາຕິ ຍາຖາວໂຕ ປຣິຊານນໍ ອິຘ ‘‘ປຫານ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ນ ວິນາຠາວມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມາລຸວາສິປາຏິກາຕິ ມາລຸວາວິທລໍ ມາລຸວາຜເລ ໂປຏ຺ຏລິກາ. ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ສາເລ ອຘິວຕ຺ຖເທວຕາຍ ປວຕ຺ຕິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທາ ຫິ ຕສ຺ສາ ເອວໍ ໂຫຕິ. ໂກວິຬາຣປຕ຺ຕສທິເສຫີຕິ ມຫາໂກວິຬາຣປຕ຺ຕສຓ຺ຐາເນຫິ. ສຓ຺ຐານວເສນ ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ມາລຸວາປຕ຺ຕາ ປນ ໂກວິຬາຣປຕ຺ເຕຫິ ມຫນ຺ຕຕຣານິ ເຈວ ຆນຕຣານິ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ວິປຸລພຫຸຆນຄຣຸປຕ຺ຕຕາຍ ມຫນ຺ຕໍ ຠາຣໍ ຊເນຕ຺ວາ. ສາຕິ ມາລຸວາລຕາ. ໂອຆນນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐໂຕ ໂອລມ຺ພນເຫຕຸຠູຕໍ ຆນຠາວໍ.

ອນ຺ຘວນສຸຠຄວນຄ຺ຄຫຓໍ ເຕສໍ ອຠິລກ຺ຂິຕຠາວໂຕ. ນາຬິເກຣາທີສຸ ຕິຓຊາຕີສຸ. ຂາທນຸປລກ຺ຂຓໍ ອຸປຈິການໍ ອຸຏ຺ຐຫນຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ເກຬິໍ ກໂຣນ຺ຕີ ວິຍາຕິ ວິລມ຺ພນນທີ ວິຍ ເກຬິໍ ກໂຣນ຺ຕີ. ອິທານິ ອຫໍ ຕໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິນ຺ຕິ ປໂມທມານາ ວິຍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິປ຺ຜນ຺ທມານາ ວິລມ຺ພນ຺ຕີ. ສມ຺ຜສ຺ໂສປິ ສຸໂຂ ມຸທຸຕລຸຓໂກມລຠາວໂຕ. ທສ຺ສນມ຺ປິ ສຸຂໍ ຆນພຫລປຕ຺ຕສໍຫຕຕາຍ. ໂສມນສ຺ສຊາຕາຕິ ປຸພ຺ເພ ອນຸສ຺ສວວເສນ ຠວນວິນາສຠຍາ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊິ, ອິທານິ ຕສ຺ສາ ສມ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສເນນ ປໂລຠິຕາ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ອໂຫສິ.

ວິຏຠິໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ອາຕານວິຕານວເສນ ຊເຏນ຺ຕີ ຊາລໍ ກເຣຍ຺ຍ. ຕຖາຠູຕາ ຈ ຆນປຕ຺ຕສຎ຺ຉນ຺ນຕາຍ ຉຕ຺ຕສທິສີ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຉຕ຺ຕາກາເຣນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາ’’ຕິ. ສກລໍ ຣຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຸປຣິ ສພ຺ພສາຂາປສາຂໍ ສພ຺ພຣຸກ຺ຂໍ. ຠສ຺ສມານາຕິ ປລິເວຐນວເສເນວ ໂອຕຣມານາ. ຍາວ ມູລາ ໂອຕິຓ຺ຓສາຂາຫີຕິ ມາລຸວາ ຠາເຣນ ໂອນມິຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຍາວ ມູລາ ໂອຕິຓ຺ຓສາຂາຫິ ປຸນ ອຠິຣຸຫມານາ. ສພ຺ພສາຂາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ມຊ຺ເຌ ອຸປຣິ ຈາຕິ ສພ຺ພາປິ ສາຂາໂຍ ປລິເວເຐນ຺ຕີ. ສໍສິພ຺ພິຕ຺ວາ ຊາລສນ຺ຕານກນິຍາເມນ ຊເຏຕ຺ວາ. ເອວໍ ອປຣາປຣໍ ສໍສິພ຺ພເນນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕີ. ສພ຺ພສາຂາ ເຫຏ຺ຐາ ກຕ຺ວາ ສຍໍ ອຸປຣິ ຐຕ຺ວາ ມຫາຠາຣຠາເວນ ວາເຕ ວາ ວາຍນ຺ເຕ ເທເວ ວາ ວສ຺ສນ຺ເຕ ປທາເລຍ຺ຍ. ສາຂຏ຺ຐກວິມານນ຺ຕິ ສາຂາປຏິພທ຺ຘໍ ວິມານໍ. ຍສ຺ມາ ອິຘ ສຕ຺ຖາຣາ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິນາ ຠູຕປຸພ຺ພເມວ ວຕ຺ຖຸ ອຸປມາຠາເວນ ອາຫຏໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິທໍ ປນ ວິມານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໗໑. ພຫລຣາຄສຠາໂວຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຫິ ນີຫຣິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ພລວາ ຫຸຕ຺ວາ ອຠິຠວນຣາຄຘາຕຸໂກ. ຣາຄຊນ຺ຕິ ຣາຄນິມິຕ຺ຕຊາຕໍ. ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ເຐ ອາຣມ຺ມເຓຕິ ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ເຐ ວິສຠາຄາຣມ຺ມເຓ. ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກາຣຓຠູຕໍ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສິກ຺ຂາຄາຣເວນ ປນ ກິເລເສຫິ ນິສ຺ສິຕໍ ມຄ຺ຄໍ ນ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຕໂຕ ເອວ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ອາຓຕ຺ຕໍ ທຓ຺ຑກມ຺ມໍ ກໂຣເຕວ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຕ຺ເວວ ວີຕິກ຺ກມໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ຫຕ຺ຖປຣາມາສາທີນີຕິ – ‘‘ເອຫິ ຕາວ ຕຍາ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອມຸຕ຺ຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິອາທິນາ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓາທີນິ ກໂຣນ຺ໂຕ, ນ ກຣຸຓາເມຕ຺ຕານິທານວເສນ. ໂມຫຊາຕິໂກຕິ ພຫລໂມຫສຠາໂວ.

໔໗໒. ກມ຺ມນິຍາເມນາຕິ ປຸຣິມຊາຕິສິທ຺ເຘນ ໂລຠຸສ຺ສທຕາທິນິຍມິເຕນ ກມ຺ມນິຍາເມນ. ອິທານິ ຕໍ ໂລຠຸສ຺ສທຕາທິໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓຕິ ກມ຺ມກຣຓເວລາຍ. ໂລໂຠ ພລວາຕິ ຕຊ຺ຊາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ໂລໂຠ ອຘິໂກ ໂຫຕິ. ອໂລໂຠ ມນ຺ໂທຕິ ຕປ຺ປຏິປກ຺ໂຂ ອໂລໂຠ ທຸພ຺ພໂລ ໂຫຕິ. ກຖໍ ປເນເຕ ໂລຠາໂລຠາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກຠູຕາ ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ? ນ ໂຂ ປເນຕໍ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ‘‘ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ, ນິກນ຺ຕິກ຺ຂຓໍ ປນ ອາຍູຫນກ຺ຂຓເມວ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸ. ປຣິຍາທາຕຸນ຺ຕິ ອຠິຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ໂຍ ຫິ ‘‘ເອວໍສຸນ຺ທຣໍ ເອວໍວິປຸລໍ ເອວໍມຫຄ຺ຆຎ຺ຈ ນ ສກ຺ກາ ປຣສ຺ສ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອມຸຕ຺ຕຈາຄຕາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາຍ ເຈຕນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອໂລໂຠ ສມ຺ມເທວ ໂລຠໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ໂທສໂມຫານໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຕາທິສປຈ຺ຈຍລາເຠເນວ ອໂທສາໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ. ຕສ຺ມາຕິ ໂລຠາໂທສາໂມຫານໍ ພລວຠາວໂຕ ອໂລຠໂທສໂມຫານຎ຺ຈ ທຸພ຺ພລຠາວໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕເມວ ກາຣຓໍ ປຈ຺ຈາມສຕິ. ໂສຕິ ຕໍສມງ຺ຄີ. ເຕນ ກມ຺ເມນາຕິ ເຕນ ໂລຠາທິອຸປນິສ຺ສຍວຕາ ກຸສລກມ຺ມຸນາ. ສຸຂສີໂລຕິ ສຂິໂລ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ອກ຺ໂກຘໂນຕິ ປຣິຍາເຍນ ວທຕິ.

ມນ຺ທາ ອໂລຠາໂທສາ ໂລຠໂທເສ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອໂມໂຫ ປນ ພລວາ ໂມຫໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີຕິ ເອວໍ ຍຖາຣຫໍ ປຐມວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕິເທສຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ. ທຸຏ຺ໂຐຕິ ໂກຘໂນ. ທນ຺ໂຘຕິ ມນ຺ທມຎ຺ໂຎ. ສຸຂສີລໂກຕິ ສຸຂສີໂລ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ໂລຠວເສນ, ໂທສໂມຫ-ໂລຠໂທສ-ໂລຠໂມຫ-ໂທສໂມຫ-ໂລຠໂທສໂມຫວເສນາຕິ ຕໂຍ ເອກກາ, ຕໂຍ ທຸກາ, ເອໂກ ຕິໂກຕິ ໂລຠາທິອຸສ຺ສທວເສນ ອກຸສລປກ຺ເຂ ເອວ ສຕ຺ຕ ວາຣາ, ຕຖາ ກຸສລປກ຺ເຂ ອໂລຠາທິອຸສ຺ສທວເສນາຕິ ຈຸທ຺ທສ ວາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອໂລຠໂທສໂມຫາ, ອໂລຠາໂທສໂມຫາ, ອໂລຠໂທສາໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕຕິ ອາຄເຕຫິ ກຸສລປກ຺ເຂ ຕຕິຍທຸຕິຍປຐມວາເຣຫິ ໂທສຸສ຺ສທໂມຫຸສ຺ສທໂທສໂມຫຸສ຺ສທວາຣາ ຄຫິຕາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ອກຸສລປກ຺ເຂ ໂລຠາໂທສາໂມຫາ, ໂລຠໂທສາໂມຫາ, ໂລຠາໂທສໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕຕິ ອາຄເຕຫິ ຕຕິຍທຸຕິຍປຐມວາເຣຫິ ອໂທສຸສ຺ສທອໂມຫຸສ຺ສທອໂທສາໂມຫຸສ຺ສທວາຣາ ຄຫິຕາ ເອວາຕິ ອກຸສລກຸສລປກ຺ເຂສຸ ຕໂຍ ຕໂຍ ວາເຣ ອນ຺ໂຕຄເຘ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ເຐວ ວາຣາ ທສ຺ສິຕາ. ເຍ ປນ ອຸຠຍສມ຺ມິສ຺ສຕາວເສນ ໂລຠາໂລຠຸສ຺ສທວາຣາທໂຍ ອປເຣ ເອກູນປຎ຺ຎາສ ວາຣາ ກາມໍ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ, ເຕສໍ ອສມ຺ຠວໂຕ ເອວ ນ ທສ຺ສິຕາ. ນ ຫິ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ອນ຺ຕເຣນ ອວຕ຺ຖນ຺ຕຣໍ ໂລໂຠ ຈ ພລວາ ອໂລໂຠ ຈາ’’ຕິອາທິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປຏິປກ຺ຂວເສນ ວາປິ ເອເຕສໍ ພລວທຸພ຺ພລຠາໂວ ສຫຊາຕຘມ຺ມວເສນ ວາ. ຕຕ຺ຖ ໂລຠສ຺ສ ຕາວ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ອນຠິຠູຕຕາຍ ພລວຠາໂວ, ຕຖາ ໂທສໂມຫານໍ ອໂທສາໂມເຫຫິ. ອໂລຠາທີນໍ ປນ ໂລຠາທິອນຠິຠວນໂຕ. ສພ຺ເພສຎ຺ຈ ສມານຊາຕິຍສມຘິຠຸຍ຺ຍ ປວຕ຺ຕິວເສນ ສຫຊາຕຘມ຺ມໂຕ ພລວຠາໂວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໗໒) – ‘‘ໂລໂຠ ພລວາ, ອໂລໂຠ ມນ຺ໂທ. ອໂທສາໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ, ໂທສໂມຫາ ມນ຺ທາ’’ຕິອາທິ, ໂສ ຈ ເນສໍ ມນ຺ທພລວຠາໂວ ປຸຣິມູປນິສ຺ສຍໂຕ ຕຖາ ອາສຍສ຺ສ ປຣິຠາວິຕຕາຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕເນວາຫ ‘‘ກມ຺ມນິຍາເມນາ’’ຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ.

ຈູຬຘມ຺ມສມາທານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.