໘. ມຫາຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໙໖. ລທ຺ຘິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາຄາຫມຕ຺ຕໍ, ນ ທິຏ຺ຐາຠິນິເວໂສ. ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐີຕິ ນິຈ຺ຈາຠິນິເວໂສ. ໂສຕິ ອຣິຏ຺ໂຐ ຠິກ຺ຂຸ. ກເຖຕ຺ວາ ສໂມຘາເນນ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ສໂມຘາເນນ຺ຕນ຺ຕິ ຈ ນິຄເມນ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວາຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ເອວ ຠເວສຸ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ນ ຠວນ຺ຕຣໍ ສງ຺ກມນ຺ຕິ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ປນ ອຠິນ຺ນສຠາວໍ ອນຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິຘໂລກໂຕຕິ ອິມສ຺ມາ ອຕ຺ຕຠາວາ. ປຣໂລກນ຺ຕິ ປຣຠວສຎ຺ຎິຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ. ສນ຺ຘາວຕີຕິ ນິຈ຺ຈຕາຍ ເກນຈິ ອສມ຺ພທ຺ຘໍ ວິຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນ ອິຘໂລກໂຕ ປຣໂລກຄມນມາຫ. ສໍສຣຕີຕິ ອິມິນາ ປຣໂລກໂຕ ອິຘາຄມນໍ. ສນ຺ຘາວຕີຕິ ວາ ຠວນ຺ຕຣສງ຺ກມນມາຫ. ສໍສຣຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອປຣາປຣສຎ຺ຈຣຓໍ.

‘‘ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ຠວຕີ’’ຕິອາທິນາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອນ຺ວຍໂຕ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສສ຺ສຕຠາວໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ພຸທ຺ເຘນ ອກຖິຕໍ ກເຖສີຕິ ອິມິນາ ‘‘ຍໍ ອຠາສິຕໍ ອລປິຕໍ ຕຖາຄເຕນ, ຕໍ ຠາສິຕໍ ລປິຕໍ ຕຖາຄເຕນາຕິ ທີເປຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໕໒, ໓໕໓) ອິມສ຺ມິໍ ເຠທກຣວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສນ຺ທິສ຺ສຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຊິນຈກ຺ເກ ປຫາຣໍ ເທຕີຕິ ‘‘ຕເທວິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ອນຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈຕໍ ປຏິຊານນ຺ໂຕ – ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ (ຘ. ປ. ໒໗໗), ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໙໓-໙໔) ຈ ອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ເຕ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມຈກ຺ເກ ຂີລໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ປຫາຣໍ ເທຕິ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐໍ ປເວທິຕຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຏິຊານນ຺ໂຕ ເວສາຣຊ຺ຊຎາຓໍ ປຏິພາຫຕິ. ໂສຕຸກາມໍ ຊນນ຺ຕິ ອຣິຍຘມ຺ມາຘິຄມສ຺ສ ເອກນ຺ຕອຸປາຍຠູຕໍ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄໍ ໂສຕຸກາມໍ ຊນໍ ນິຈ຺ຈຄ຺ຄາຫປຄ຺ຄຓ຺ຫເນນ ວິສໍວາເທຕິ. ຕໂຕ ເອວ ອຣິຍປເຖ ອຣິຍຘມ຺ມວີຖິຍໍ ຕສ຺ສາ ປຏິກ຺ຂິປເນນ ຕິຣິຍໍ ນິປຕິຕ຺ວາ.

໓໙໘. ວິຎ຺ຎາຓສີເສນ ອຕ຺ຕນາ ຄຫິຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວໂທ ເວເທຍ຺ໂຍຕິອາທໂຍ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຍາ ເອວ ອຠິນິເວສາກາຣາ. ວທຕີຕິ ວໂທ, ວຈີກມ຺ມສ຺ສ ກາຣໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ຫິ ກາຣກຠາວຸປາຍິກສຕ຺ຕານໍ ຫິຕສຸຂາວໂພຘນສມຕ຺ຖຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ທສ຺ເສຕິ. ເວທິໂຍວ ເວເທຍ຺ໂຍ, ຊານາຕິ ອນຸຠວຕິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອີທິສານຎ຺ຫິ ປທານໍ ພຫຸລາ ກຕ຺ຕຸສາຘນຕໍ ສທ຺ທວິທູ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ເວທຍຕີຕິ ຕໍ ຕໍ ອນຸຠວິຕພ຺ພໍ ອນຸຠວຕິ. ຕຫິໍ ຕຫິນ຺ຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຠວໂຍນິຄຕິຐິຕິສຕ຺ຕາວາສສຕ຺ຕນິກາເຍສຸ.

໓໙໙. ຕໍ ວາທໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຐິຕຕ຺ຕາ ສາຕິສ຺ສ ຉິນ຺ນປຈ຺ຈຍຕາ ອວິຣຸຬ຺ຫຘມ຺ມຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຫຏ຺ຐາຕິ ອລຄທ຺ທສຸຕ຺ຕສໍວຓ຺ຓນໍ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໓໖-໒໓໗) ສນ຺ຘາຍາຫ. ປຣໂຕ ເຫຏ຺ຐາຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປາຏິເຍກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘີຕິ ຕີຫິປິ ອນຸສນ຺ຘີຫິ ອໂວມິສ຺ໂສ ວິສຸໍເຍເວໂກ ອນຸສນ຺ຘິ. ນນຸ ຈາຍມ຺ປິ ສາຕິສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ປວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາ ອຊ຺ຌາສຍານຸສນ຺ຘິເຍວາຕິ? ນ, ນິຍ຺ຍານມຸເຂນ ອປ຺ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ນິຍ຺ຍານຎ຺ຫິ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ອິຕຣາ ເທສນາປຸຈ຺ຉານຸສນ຺ຘິອາທໂຍ. ອິຘ ຕທຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາຏິເຍກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘີ’’ຕິ. ປຣິສາຍ ລທ຺ຘິໍ ໂສເຘນ຺ໂຕຕິ ຍາທິສີ ສາຕິສ຺ສ ລທ຺ຘິ, ຕທຠາວທສ຺ສນວເສນ ປຣິສາຍ ລທ຺ຘິໍ ໂສເຘນ຺ໂຕ, ປຣິສາຍ ລທ຺ຘິໂສຘເນເນວ ສາຕິ ຄຓໂຕ ນິສ຺ສາຣິໂຕ ນາມ ຊາໂຕ.

໔໐໐. ຍໍ ຍເທວາຕິ ອິທໍ ຍທິປິ ອວິເສສໂຕ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມຄ຺ຄຫຓໍ, ‘‘ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ປນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໍຕໍວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຎ຺ຎານິມິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຊາຕໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ປາຬິຍໍ – ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິອາທິ. ອຖ ວາ ຕໍຕໍທ຺ວາຣນິຍຕໍ ອິຕຣມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຊາຕໍ ອິຘ ‘‘ຍໍ ຍເທວາ’’ຕິ ຄຫິຕໍ, ຕຕ຺ຖ ປນ ຍໍ ອສາຘາຣຓໍ, ເຕນ ສມຎ຺ຎາຕິ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕ຺ເວວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ວາຣສງ຺ກນ຺ຕິຍາ ອຠາວນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣສງ຺ກມນສ຺ສ ອຠາວໍ. ສ຺ວາຍໍ ໂອຬາຣິກນເຍນ ມນ຺ທພຸທ຺ຘີນໍ ສຸຂາວໂພຘນຕ຺ຖໍ ນຍທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ນ ຫິ ກທາຈິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອນນ຺ຕຣວິຎ຺ຎາຓໍ ສງ຺ກມຕິ ອນນ຺ຕຣາທິປຈ຺ຈຍາລາເຠ ຕສ຺ສ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ.

ເອວເມວາຕິ ຍຖາ ອຄ຺ຄິ ອຸປາທານໍ ປຏິຈ຺ຈ ຊລນ຺ໂຕ ອນຸປາທາໂນ ຕຕ຺ເຖວ ນິພ຺ພາຍຕິ, ນ ກຕ຺ຖຈິ ສງ຺ກມຕິ, ເອວເມວ. ‘‘ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ເລນ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເຫຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ ອິຈ຺ຉິໂຕ ຕາທິສສ຺ສ ນິໂຣຘສ຺ສ ອິຘ ອນຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ຂຓນິໂຣໂຘ, ໂສ ຈ ສາຠາວິກຕ຺ຕາ ນ ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ລເຫຕຸໂກ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ຕໍຕໍທ຺ວາຣິກສ຺ສ ປນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣໍ ອສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌນໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ເຍສຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣິກວິຎ຺ຎາເຓນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເຕສໍ ຕທຠາວໂຕ ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ລຄ຺ຄຫຓໍ, ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ເລນ ນ ໂສຕາທີນິ ສງ຺ກມິຕ຺ວາ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອເຕນ ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຈກ຺ຂຸຣູປາທິປຈ຺ຈຍສາມຄ຺ຄິຍາ ວເສນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ຕາວກາລິກຠາວໂຕ, ຕສ຺ສ ປນ ໂສຕສທ຺ທາທິປຈ຺ຈຍາຠາວໂຕ ກຸໂຕ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທິສມຎ຺ຎາ, ເອວມປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຕສ຺ສ ກຸໂຕ ສງ຺ກໂມຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓປ຺ປວຕ຺ເຕຕິ ວິຎ຺ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ. ທ຺ວາຣສງ຺ກນ຺ຕິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣສງ຺ກມນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ວທາມິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຠິຊ຺ຊນໂຕ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຸປ຺ປາທວນ຺ຕໂຕ ສຕິ ຈ ອຸປ຺ປາເທ ອວສ຺ສໍຠາວີ ນິໂຣໂຘຕິ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ຈຕາ ທີປິຕາ ໂຫຕີຕິ.

໔໐໑. ‘‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຈ຺ຈຍາ ນຕ຺ຖິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ’’ຕິ ປາຬິຍາ ອນ຺ວຍໂຕ ຈ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສງ຺ຂຕຕາວ ທສ຺ສິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ’’ຕິ. ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ຊາຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ‘‘ຠູຕ’’ນ຺ຕິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ, ຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ສປ຺ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຠາວໂຕ, ຍຎ຺ຈ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຕ຺ຕໂນ ເຕສຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ, ຕໍ ‘‘ຠູຕມິທ’’ນ຺ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈາຕິ ອາຫ ‘‘ອິທໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກ’’ນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ອາຫຣຕີຕິ ອາຫາໂຣ, ປຈ຺ຈໂຍ. ສມ຺ຠວຕິ ເອຕສ຺ມາຕິ ສມ຺ຠໂວ, ອາຫາໂຣ ສມ຺ຠໂວ ເອຕສ຺ສາຕິ ອາຫາຣສມ຺ຠວໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຍສມ຺ຠວ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ນິໂຣຘາຕິ ເຍນ ອວິຊ຺ຊາທິນາ ປຈ຺ຈເຍນ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ສມ຺ຠວຕິ, ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘາ. ຂຓນິໂຣໂຘ ປນ ກາຣຓນິຣເປກ຺ໂຂ.

ໂນສ຺ສູຕິ ສໍສຍໂຊຕໂນ ນິປາໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຠູຕໍ ນຸ ໂຂ ອິທໍ, ນ ນຸ ໂຂ ຠູຕ’’ນ຺ຕິ. ຠູຕມິທໍ ໂນສ຺ສູຕິ ຈ ອິມິນາ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກເມວ ນຸ ໂຂ ອິທໍ, ອຸທາຫຸ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍນ຺ຕິ ເອວໍຊາຕິໂກ ສໍສຍນາກາໂຣ ຄຫິໂຕ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວໍ ໂນສ຺ສູຕິ ປນ ອິມິນາ ສເຫຕຸກໍ ນຸ ໂຂ ອິທໍ ຠູຕໍ, ອຸທາຫຸ ອເຫຕຸກນ຺ຕິ ຍຖາ ອເຫຕຸກຠາວາປນ຺ໂນ ສໍສຍນາກາໂຣ ຄຫິໂຕ, ເອວໍ ວິສມເຫຕຸກຠາວາປນ຺ໂນປິ ສໍສຍນາກາໂຣ ຄຫິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິສມເຫຕຸໂນປິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຠູຕສ຺ສ ອເຫຕຸກຠາວໂຕ. ວິສມເຫຕຸວາໂທປິ ປເຣຫິ ປຣິກປ຺ປິຕມຕ຺ຕຕາຍ ສຠາວນິຍຕິຍທິຈ຺ຉາທິວາເທຫິ ສມານໂຍຄກ຺ຂໂມຕິ. ນິໂຣຘຘມ຺ມໍ ໂນສ຺ສູຕິ ອິມິນາ ຍຖາ ອນິຈ຺ຈໍ ນຸ ໂຂ ອິທໍ ຠູຕໍ, ອຸທາຫຸ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ສໍສຍນາກາໂຣ ຄຫິໂຕ, ເອວໍ ທຸກ຺ຂໍ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຫຸ ນ ທຸກ຺ຂໍ, ອນຕ຺ຕາ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຫຸ ນ ອນຕ຺ຕາຕິປິ ສໍສຍນາກາໂຣ ຄຫິໂຕເຍວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ອນິຈ຺ຈສ຺ສ ທຸກ຺ຂຠາວາທິອວສ຺ສໍຠາວໂຕ, ນິຈ຺ເຈ ຈ ຕທຸຠຍາຠາວໂຕ. ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໂຕຕິ ອວິປຣີຕສຣສໂຕ ສລກ຺ຂຓໂຕ ຈ, ກິຈ຺ຈໂຕ ເຈວ ສຠາວໂຕ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປສ຺ສນາຍ ອຘິຏ຺ຐານຠູຕາປິ ປຎ຺ຎາ ວິປສ຺ສນາ ເອວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ. ສຣສໂຕຕິ ຈ ສຠາວໂຕ. ສລກ຺ຂຓໂຕຕິ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ມາ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ‘‘ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ເຍ ເຍຕິ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ເຍ ເຍ ຠິກ຺ຂູ. ສລ຺ລກ຺ເຂສຸນ຺ຕິ ສມ຺ມເທວ ອຸປຘາເຣສຸໍ.

ເຕຫີຕິ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕິສ຺ສໍ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍໍ. ນິຕ຺ຕຓ຺ຫຠາວນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາຠາວໍ ‘‘ເອຕໍ ມມ’’ນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາຄ຺ຄາຫສ຺ສ ປຫີນຕໍ. ເອເຕນປິ ຠຄວາ ‘‘ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸປິ ຕຓ຺ຫາປຫານເມວ ວຓ຺ເຓມິ, ສາຕິ ປນ ໂມຆປຸຣິໂສ ອຕ຺ຕຠາເວປິ ຕຓ຺ຫາສໍວທ຺ຘນິໍ ວິປຣີຕທິຏ຺ຐິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ສາຕິໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຠາວທສ຺ສເນນາຕິ ຘມ຺ມານໍ ອວິປຣີຕສຠາວທສ຺ສເນນ. ປຈ຺ຈຍທສ຺ສເນນາຕິ ກາຣຓທສ຺ສເນນ ອນວເສສໂຕ ເຫຕຸໂນ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຈ ທສ຺ສເນນ. ອລ຺ລີເຍຖາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ນິສ຺ສເຍຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫີ’’ຕິ. ເກລາເຍຖາຕິ ປຣິຫຣຓເກຬິຍາ ປຣິຫເຣຍ຺ຍາຖ. ເຕນາຫ ‘‘ກີຬມານາ ວິຫເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ຘນໍ ວິຍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕາຕິ ຘນໍ ວິຍ ທ຺ຣພ຺ຍໍ ວິຍ ອິຈ຺ຉໍ ຕຓ຺ຫໍ ຊເນນ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ເຄຘໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ມມຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍາຖາຕິ ‘‘ມມມິທ’’ນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ອຠິນິເວສໍ ຊເນຍ຺ຍາຖ. ນິກນ຺ຕິວເສນປິ ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ໂນ ເທສິໂຕ, ຕສ຺ສ ວາ ສຓ຺ຫສຸຂຸມສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຘມ຺ມສ຺ສ ຄຫຓໍ ນາມ ນິກນ຺ຕິຍາ ເອວ ສິຍາ, ນ ໂອຬາຣິກຕຓ຺ຫາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິກນ຺ຕິວເສນາ’’ຕິ.

໔໐໒. ປຏິຈ຺ຈ ເອຕສ຺ມາ ຜລໍ ເອຕີຕິ ປຈ຺ຈໂຍ, ສພ຺ໂພ ກາຣຓວິເສໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຂນ຺ຘານໍ ປຈ຺ຈຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ’’ຕິ. ຍາວ ອວິຊ຺ຊາ ຫິ ສພ຺ໂພ ເນສໍ ກາຣຓວິເສໂສ ອິຘ ທສ຺ສິໂຕ. ປຸນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຣິໂຍສານາ, ອນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອາທີຕິ ອນຸໂລມໂຕ ປຏິໂລມໂຕ ຈ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏທສ຺ສນວເສນ ນານານເຍຫິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ທສ຺ສິໂຕ, ນິຈ຺ຈຄ຺ຄາຫສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠູໂຕ ກິເລໂສປິ ອິຘ ນຕ຺ຖີຕິ ທີເປຕິ. ຕມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວາຕິ ຕມ຺ປິ ‘‘ອິເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ’’ຕິອາທິ ຍາວ ‘‘ຕຓ຺ຫາປຠວາ’’ຕິ ປາຬິປທໍ, ຕາວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໘໙). ເສສໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຖາຠາວໂຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໕໗໐) ວິຕ຺ຖາຣິຕາວາຕິ ອິມິນາວ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

໔໐໔. ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍໍ ອຸທານຏ຺ຐກຖາຍໍ (ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ໑) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໐໗. ປຏິຘາວນາຕິ ປຏິສຣຓໍ, ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕໍ ອຕີຕໍ ອທ຺ຘານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ປຏິຄມນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນຸ ວິຈິກິຈ຺ຉາວເສນ ປາຬິຍໍ ປຏິຘາວນາ ອາຄຕາຕິ? ສຈ຺ຈໍ ອາຄຕາ, ສາ ປນ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິເຫຕຸກາຕິ ‘‘ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຍຖາຘິຄເຕ ຎາຓທສ຺ສເນ.

ນິຈ຺ຈລຠາວນ຺ຕິ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວໍ, ຕິຕ຺ຖິຍວາທວາເຕຫິ ອກມ຺ປິຍຠາວຎ຺ຈ. ຄຣູຕິ ຄຣຸຄຸຓຍຸຕ຺ໂຕ. ຠາຣິໂກ ປາສາຓຈ຺ຉຕ຺ຕສທິໂສ. ອກາມາ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ໂພຕິ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕເກເນວ ອນຸວຕ຺ຕນມາຫ, ນ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ. ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸກິຈ຺ຈໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓານນ຺ຕິ ຊາຕິມນ຺ຕພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ວຕສມາທານານີຕິ ມຄວຕາທິວຕສມາທານານິ. ທິຏ຺ຐິກຸຕູຫລານີຕິ ຕໍຕໍທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາຫວເສນ ‘‘ອິທໍ ສຈ຺ຈໍ, ອິທໍ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຄເຫຕພ຺ພກຸຕູຫລານິ. ເອວໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐານີຕິ ຍຖາ ມຍາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂອວາໂທ ທິນ຺ໂນ, ເອວໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐານິ ວຕາທີນິ ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ກິໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖ. ສຍໍ ຎາເຓນ ຎາຕນ຺ຕິ ປຣເນຍ຺ຍຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ຎາເຓນ ຍາຖາວໂຕ ຎາຕໍ. ເອວໍຠູຕຎ຺ຈ ສຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທິຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສຍໍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ. ສຍໍ ວິຠາວິຕນ຺ຕິ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ວິຠູຕຠາວໍ ອາປາທິຕໍ. ອຸປນີຕາຕິ ອຸປກ຺ກເມນ ຘມ຺ມເທສນານຸສາເຣນ ນີຕາ. ມຍາຕິ ກຕ຺ຕຣິ ກຣຓວຈນໍ. ຘມ຺ເມນາຕິ ກາຣເຓນ. ເອຕໍ ວຈນນ຺ຕິ ເອຕໍ ‘‘ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ’’ຕິອາທິວຈນໍ.

໔໐໘. ຕໍ ສມ຺ໂມຫຏ຺ຐານໍ ອສ຺ສ ໂລກສ຺ສ. ສໂມຘາເນນາຕິ ສມາຄເມນ. ຄພ຺ຠຕິ ອຕ຺ຕຠາວຠາເວນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຄພ຺ໂຠ, ກລລາທິອວຕ຺ໂຖ ຘມ຺ມປພນ຺ໂຘ, ຕນ຺ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ປນ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາໂນ ‘‘ຄພ຺ໂຠ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຍຖາ ‘‘ມຎ຺ຈາ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕນ຺ນິສ຺ສຍຠາວໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ ‘‘ຄພ຺ໂຠ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຄພ຺ໂຠ ວິຍາຕິ ວາ. ຍຖາ ຫິ ນິວາສຏ຺ຐານຕາຍ ສຕ຺ຕານໍ ໂອວຣໂກ ‘‘ຄພ຺ໂຠ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍການໍ ຍາວ ອຠິຊາຕິ ນິວາສຏ຺ຐານຕາຍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ ‘‘ຄພ຺ໂຠ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ.

ຍເມກຣຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຍສ຺ສໍ ເອກຣຕ຺ຕິຍໍ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ຫິ ອິທໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ວາ. ປຐມນ຺ຕິ ສພ຺ພປຐມໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ. ຄພ຺ເຠຕິ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຍໍ. ມາຓໂວຕິ ສຕ຺ໂຕ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຕ຺ຕາ ຣຕ຺ຕິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ຣຕ຺ຕິຄ຺ຄຫຓໍ. ອພ຺ຠຸຏ຺ຐິໂຕວາຕິ ອຸຏ຺ຐິຕອພ຺ໂຠ ວິຍ, ອຠິມຸຂຠາເວນ ວາ ອຸຏ຺ຐິໂຕ ເອວ ມຣຓສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂສ ຍາຕີຕິ ໂສ ມາຓໂວ ຍາຕິ ປຐມກ຺ຂຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉເຕວ. ສ ຄຈ຺ຉໍ ນ ນິວຕ຺ຕຕີຕິ ໂສ ເອວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຂຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ນິວຕ຺ຕຕິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ມຣຓເມວ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ຄາຖາຍ ອຕ຺ໂຖ.

ອຸຕຸສມຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ໂລກສມຎ຺ຎາຕຣຊສ຺ສ ລຄ຺ຄນທິວສມຕ຺ຕໍ. ອິທານິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ປາກຏຕຣໍ ກາຕຸໍ ‘‘ມາຕຸຄາມສ຺ສ ກິຣ ຍສ຺ມິ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄພ຺ຠາສເຍ. ສຓ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ. ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄພ຺ຠາ ເອວ ຠິນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ. ອຍຎ຺ຫິ ຕສ຺ສາ ສຠາໂວ. ວຕ຺ຖຸ ສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ປຄ຺ຆຣິຕໂລຫິຕຕ຺ຕາ ອນາມຍຕ຺ຕາ ຈ ຄພ຺ຠາສໂຍ ສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ສຸທ຺ຘວຕ຺ຖຸຕ຺ຕາ ຕໂຕ ປຣໍ ກຕິປຍທິວສານິ ເຂຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ ຄພ຺ຠສຓ຺ຐຫນສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ໂລຫິຕເລສສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ສມ຺ຠວສ຺ສ ປນ ກຖໍ ສພ຺ຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ’’ຕິອາທິ. ອິຕ຺ຖິສນ຺ຕາເນປິ ສຸກ຺ກຘາຕຸ ລພ຺ຠເຕວ. ເຕນາຫ ‘‘ອງ຺ຄປຣາມສເນນປິ ທາຣໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິເຍວາ’’ຕິ. ຍຖາ ປາຣິກາຍ ນາຠິປຣາມສເນນ ສາມສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ, ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ນາຠິປຣາມສເນນ ມຓ຺ຑພ຺ຍສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຄນ຺ຘພ຺ໂພຕິ ຄນ຺ຘນໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຄຕິຍາ ນິມິຕ຺ຕຸປຏ຺ຐາປເນນ ສູຈນໂຕ ຄນ຺ໂຘຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ຠວຄາມິກມ຺ມຸນາ ອພ຺ພຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຕ຺ຣູປຄສຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ກມ຺ມຍນ຺ຕຍນ຺ຕິໂຕຕິ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິອາວເຫນ ກມ຺ມສງ຺ຂາເຕນ ເປລ຺ລນກຍນ຺ເຕນ ຕຖຕ຺ຕາຍ ເປລ຺ລິໂຕ ອຸປນີໂຕ. ມຫນ຺ເຕນ ຊີວິຕສໍສເຍນາຕິ ວິຊາຍນປຣິກ຺ກິເລເສນ ‘‘ຊີວິສ຺ສາມິ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ ຊີວິສ຺ສາມິ ອຫໍ ວາ, ປຸຕ຺ໂຕ ວາ ເມ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ເຕນ ຊີວິຕສໍສເຍນ ວິປຸເລນ ຄຣຸຕເຣນ ສໍສເຍນ. ຕໍ ຐານນ຺ຕິ ຖນປ຺ປເທສມາຫ. ກີຬນ຺ຕິ ເຕນາຕິ ກີຬນໍ, ກີຬນເມວ ກີຬນກໍ.

໔໐໙. ສາຣຊ຺ຊຕີຕິ ສາຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕີຕິ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ກາເຍ ເກສາທິທ຺ວຕ຺ຕິໍສາສຸຈິສມຸທາເຍ ຕໍສຠາວາຣມ຺ມຓາ ສຕິ ກາຍສຕິ. ອນຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ອນຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ, ຍຖາສຠາວໂຕ ກາຍໍ ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຕ຺ຕເຈຕໂສຕິ ກິເລເສຫິ ປຣິໂຕ ຂຓ຺ຑິຕຈິຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອກຸສລຈິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ເອເຕ ອກຸສລຘມ຺ມາ. ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ນິໂຣຘໍ ປຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຓ຺ຫາວເສນ ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ສປ຺ປີຕິກຕຓ຺ຫາວເສນ ອຠິມຸຂໍ ຫຸຕ຺ວາ ນນ຺ທຕິ. ອຠິວທຕີຕິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ຕໍ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອຠິນິວິສ຺ສ ວທຕິ. ອຊ຺ໂຌສາຍາຕິ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ວິຍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຕຓ຺ຫາວເສນ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ກຖໍ ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂເຫຕຸກໍ ອຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ນາມາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຍາວຕາ ຍສ຺ສ ທຸກ຺ເຂ ທິຏ຺ຐິຕຓ຺ຫາ ອຠິນນ຺ທນາ ອປ຺ປຫີນາ, ຕາວຕາຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຫໍ ທຸກ຺ຂິໂຕ ມມ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອຠິນນ຺ທຕິ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຄາຫທ຺ວຍເຫຕຸກາ ຕຕ຺ຖ ອຠິນນ຺ທນາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຸນ ເອກວາຣນ຺ຕິ ປຸນປິ ເອກວາຣໍ. ຜລເຫຕຸສນ຺ຘິເຫຕຸຜລສນ຺ຘິວເສນ ທ຺ວິສນ຺ຘີ. ‘‘ຄພ຺ຠສ຺ສາວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ອຕ຺ຖໂຕ ສຣູປໂຕ ຈ ເອຕຣຫິ ຜລສງ຺ເຂປສ຺ສ. ສຣູເປເນວ ຈ ອິຕຣທ຺ວຍສ຺ສ ເທສິຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ຕິສງ຺ເຂປ’’ນ຺ຕິ.

໔໑໐-໔໑໔. ສມຖຍານິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເວທນາມຸເຂນ ສງ຺ເຂເປເນວ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອິຘ ກຖິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິໍ ຘາເຣຖາ’’ຕິ. ‘‘ອິມໍ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ຈ ຠຄວາ ຍຖາເທສິຕໍ ເທສນໍ ອໂວຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິມໍ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິເທສນ’’ນ຺ຕິ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ເທສນາ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເທສນາ ຫິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຍສ຺ສາ ຕຓ຺ຫາຍ ວເສນ ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸ ສສ຺ສຕຄ຺ຄາຫມຫາສງ຺ຆາຏປຏິມຸກ຺ໂກ, ສາ ສພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ເທສນາ ຫຕ຺ຖາວລມ຺ພມາເນປິ ທຸຣຸຄ຺ຆາຏິຍາ ຊາຕາຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາຕຓ຺ຫາຊາລຕຓ຺ຫາສງ຺ຆາຏປຏິມຸກ຺ກ’’ນ຺ຕິ. ມຫາຕຓ຺ຫາຊາເລຕິ ມຫນ຺ເຕ ຕຓ຺ຫາຊເຏ. ຕຓ຺ຫາສງ຺ຆາເຏຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ສງ຺ຆາເຏ. ຕຖາຠູໂຕ ຈ ຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸປວິຏ຺ໂຐ ອນ຺ໂຕຄໂຘ’’ຕິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ມຫາຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.