໑໐. ຈູຬອສ຺ສປຸຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໓໕. ປຸຣິມສທິສເມວາຕິ ‘‘ອສ຺ສປຸຣວາສີນໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຄາຣວພຫຸມານໍ ນິປຈ຺ຈກາຣຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑປາຕາປຈາຍເນ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຠາສີ’’ຕິ ປຸຣິມສຸຕ຺ເຕ ມຫາອສ຺ສປຸເຣ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໑໕) ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ. ສມຓານໍ ອນຸຈ຺ຉວິກາຕິ ສມຓານໍ ສມຓຠາວສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກາ ປຕິຣູປາ. ສມຓານໍ ອນຸໂລມປ຺ປຏິປທາຕິ ສມຓານໍ ສາມຎ຺ຎສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອນຸກູລປ຺ປຏິປທາ.

໔໓໖. ເອເຕ ຘມ຺ມາຕິ ເອເຕ ປາຬິຍໍ ອາຄຕາ ອຠິຊ຺ຌາພ຺ຍາປາທາທໂຍ ປາປຘມ຺ມາ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ເອວ, ປເຄວ ສນ຺ຕາເນ ຠາວິຕາ. ມລິເນຕິ ມລວນ຺ເຕ ກິລິຏ຺ເຐ. ມລຄ຺ຄຫິເຕຕິ ຄຫິຕມເລ ສຎ຺ຊາຕມເລ. ສມຓມລາຕິ ສມຓານໍ ສມຓຠາວສ຺ສ ມລາ. ທຸສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວິປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວິນສ຺ສນ຺ຕິ. ສມຓໂທສາຕິ ສມຓານໍ ສມຓຠາວທູສນາ. ກສເຏຕິ ອສາເຣ. ນິໂຣເຊຕິ ນິຕ຺ເຕເຊ. ອຍໂຕ ສຸຂໂຕ ອເປຕາຕິ ອປາຍາ, ນິຣຍາທໂຍ, ຕໍ ຜລໍ ອຣຫນ຺ຕິ, ຕໍ ປໂຍຊນໍ ວາ ເອເຕສນ຺ຕິ ອາປາຍິກາ. ຐານານິ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອປາເຍ’’ຕິອາທິ. ກາຣຓຠາເວນ ທຸຄ຺ຄຕິປຣິຍາປນ຺ນາຍ ເວທນາຍ ຫິຕານີຕິ ທຸຄ຺ຄຕິເວທນິຍານິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທຸຄ຺ຄຕິຍໍ ວິປາກເວທນາຍ ປຈ຺ຈຍານ’’ນ຺ຕິ. ຕິຂິຓໍ ອຍນ຺ຕິ ເວກນ຺ຕກສທິສໍ ສາຣອຍໍ. ອເຍນາຕິ ອໂຍຆໍສເກນ. ໂກຎ຺ຈສກຸຓານໍ ກິຣ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ນິວຸຕ຺ຖໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຂຣໍ ຕິຂິຓຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ເຕສໍ ວຈ຺ຈໍ ອຏ຺ຐິມ຺ປິ ປາສາຓມ຺ປິ ວິລີຍາເປຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂກຎ຺ຈສກຸເຓ ຂາທາເປນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໍ ກິຣ ອຍຈຸຓ຺ຓໍ ອຄ຺ຄິນາປິ ກິຈ຺ເຉນ ທຍ຺ຫຕິ, ເຠສຊ຺ຊພເລນ ປນ ສຸເຂນ ທຍ຺ເຫຍ຺ຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸສິກ຺ຂິຕາ ຈ ນໍ ອຍກາຣາ ພຫຸຫຕ຺ຖກມ຺ມມູລໍ ລຠິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ອຕິຕິຂິຓໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ອໂຍພນ຺ຘນໍ ເຜຄ຺ຄຸທຓ຺ຑໍ ວິຍ ສຸເຂເນວ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ. ສສພິຬາຣຈມ຺ເມຫິ ສງ຺ຆຏິຕຏ຺ເຐນ ສງ຺ຆາຏີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາວຸຘປຣິຈ຺ຉໂທຕິ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆາຏິຍາຕິ ໂກສິຍາ’’ຕິ. ປຣິໂຍນທ຺ຘນ຺ຕິ ປຣິໂຕ ໂອນທ຺ຘໍ ຉາທິຕໍ. ສມນ຺ຕໂຕ ເວຐິຕນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ປິຫິຕໍ.

໔໓໗. ຣໂຊຕິ ອາຄນ຺ຕຸກຣໂຊ. ຊລ຺ລນ຺ຕິ ສຣີເຣ ອຸຏ຺ຐານກໂລຓາທິມລໍ. ຣໂຊຊລ຺ລຎ຺ຈ ວຕສມາທານວເສນ ອນປນີຕໍ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຣໂຊຊລ຺ລິໂກ, ຕສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ຣໂຊຊລ຺ລຘາຣິໂນ’’ຕິ. ອຸທກໍ ໂອໂຣຫນ຺ຕສ຺ສາຕິອາທີນມຕ຺ໂຖ ມຫາສີຫນາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ສພ຺ພເມຕນ຺ຕິອາທີສຸ ສພ຺ພໂສປິ ວຕສມາທານວເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍສ຺ມາ ສພ຺ພເມຕໍ ພາຫິຣສມຍວເສເນວ ກຖິຕໍ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ຆາຏິກສ຺ສາຕິ ປິໂລຕິກຂຓ຺ເຑຫິ ສງ຺ຆຏິຕຕ຺ຕາ ‘‘ສງ຺ຆາຏີ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມວຕ຺ຖຘາຣິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິ ປາຬິຍໍ ‘‘ສງ຺ຆາຏິກສ຺ສ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ‘‘ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຠຄວຕາ ສງ຺ຆາຏິກຕ຺ຕາທີນິເຍວ ວຕສມາທານານິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕານີຕິ? ນຍທສ຺ສນເມຕໍ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ປຎ຺ຈາຕປມູຄວຕາທີນໍ ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂເປເນວ ປສິທ຺ຘິໂຕ. ອປເຣ ປນ ຠຓນ຺ຕິ – ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆາຏິກສ຺ສ ສງ຺ຆາຏິຘາຣຓມຕ຺ເຕນ ສາມຎ຺ຎໍ ວທາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ໂນ ໂກຈິ ຕິຕ຺ຖນ຺ຕຣລທ຺ຘິໂກ ອເຈລກຕ຺ຕໍ ນຸ ໂຂ ກຖນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ, ອປເຣ ຣໂຊຊລ຺ລກຕ຺ຕໍ ນຸ ໂຂ ກຖນ຺ຕິ, ເອວໍ ຕໍ ຕໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕານໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ຠຄວາ ອິມາເນວ ວຕສມາທານານິ ອິຘ ປຏິກ຺ຂິປີຕິ. ສງ຺ຆາຏິກນ຺ຕິ ນິວາສນປາຣຸປນວເສນ ສງ຺ຆາຏິວນ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສງ຺ຆາຏິກໍ ວຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ມິຕ຺ຕາທໂຍ ສງ຺ຆາຏິກໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ປຈ຺ຉາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ຕກາເລ ສງ຺ຆາຏິກຕ຺ເຕ ສມາທເປຍ຺ຍຸໍ.

໔໓໘. ອຕ຺ຕານໍ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ ອຠິຊ຺ຌາທີນໍ ສມຸທາຈາຣາຠາວໂຕ. ມຄ຺ເຄນ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ວິສຸທ຺ໂຘຕິ ປນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ປາໂມຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕຣຸຓປີຕິມາຫ. ຕສ຺ສ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ກິເລສານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘຕໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ, ຕໍ ຕຸຏ຺ຐາກາຣໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຸຏ຺ຐາກາໂຣ’’ຕິ. ປີຕີຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິອາວຫາ ພລວປີຕິ. ນາມກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕີຕິ ອິມິນາ ອຸຠຍມ຺ປິ ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ວທຕິ. ເວທິຍຕີຕິ ອນຸຠວຕິ ວິນ຺ທຕິ. ອິທານິ ເຕນ ນີວຣເຓຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິໂສຘນຕ຺ຕໍ ລທ຺ຘນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຸຏ຺ຐິຕາ ອຎ຺ຎໍ ຐານໍ ອຸປຄຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ອຸປມາຠາເວນ ອຸຈ຺ຈນີຈຕາສາມຎ຺ເຎນ ເຫຏ຺ຐາ ອສທ຺ຘມ຺ມານໍ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ເທສນາຍ ປຣິໂຍສາປິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍຖານຸສນ຺ຘິນາ’’ຕິ. ມຫາສີຫນາທສຸຕ຺ເຕ ມຄ຺ໂຄ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ອຸປມິໂຕ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂປກ຺ຂຣຓີ’’ຕິອາທິໍ (ມ. ນິ. ໑.໑໕໔) ອາຣຠິຕ຺ວາ ອຸປມາສໍສນ຺ທເນ ‘‘ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ, ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ, ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣຸຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ອາສວານໍ ຂຍາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໕໔) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ປຸຣຕ຺ຖິມາທິທິສາຫິ ອາຄຕາ ປຸຣິສາ ຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ອາຄມ຺ມ ວິສຸທ຺ຘຣູປກາຍາ ວິຄຕປຣິຬາຫາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ຂຕ຺ຕິຍາທິກຸລໂຕ ອາຄຕາ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ສາສນໍ ອາຄມ຺ມ ວິສຸທ຺ຘນາມກາຍາ ວິຄຕກິເລສປຣິຬາຫາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ພກິເລສານໍ ສມິຕຕ຺ຕາ ປຣມຕ຺ຖສມໂຓ ໂຫຕີຕິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຈູຬອສ຺ສປຸຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ມຫາຍມກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ.