໙. ທ຺ເວຘາວິຕກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໖. ທ຺ເວ ທ຺ເວ ຠາເຄຕິ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ. ກາມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ‘‘ອິມໍ ເອກໍ ຠາຄມກາສິໍ, ອິມໍ ທຸຕິຍຠາຄມກາສິ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ສພ຺ເພປິ ວິຕກ຺ກາ ສໍກິເລສໂວທານວິຠາເຄນ ທ຺ເວວ ຠາຄາ ກຕາ, ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປເນເຕສໍ ອຠິຓ຺ຫາຈາຣໍ ອຸປາທາຍ ປາຬິຍໍ ‘‘ທ຺ວິຘາ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອາເມຑິຕວຈນນ຺ຕິ ‘‘ທ຺ເວ ທ຺ເວ ຠາເຄ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອາເມຑິຕວຈນວເສເນວ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຖ ວາ ຠາຄທ຺ວຍສ຺ສ ສປ຺ປຏິຠາຄຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ທ຺ວຍມ຺ປິ ໂຂ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກໍ, ຕໍ ຕໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຄເຫຕຸກາໂມ ຠຄວາ ອາຫ ‘‘ທ຺ວິຘາ ກຕ຺ວາ ວິຕກ຺ເກ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ປນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ການໍ ສມ຺ມາວິຕກ຺ການຎ຺ຈ ອນວເສສໍ ອສງ຺ກຣໂຕ ຈ ຄຫິຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິມໍ ເອກໍ ຠາຄມກາສິໍ, ອິມໍ ທຸຕິຍຠາຄມກາສິ’’ນ຺ຕິ ອໂວຈ. ກາມປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕຕິ ກາມຣາຄສງ຺ຂາເຕນ ກາເມນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ກາເມນ ປຏິພທ຺ໂຘ ວາ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ເອເຕນາຕິ ພ຺ຍາປາໂທ, ໂທໂສ. ວິຫິໍສຕິ ເອຕາຍ ສຕ຺ເຕ, ວິຫິໍສນໍ ວາ ເຕສໍ ເອຕນ຺ຕິ ວິຫິໍສາ, ປເຣສໍ ວິເຫຐນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ກຣຸຓາປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ປາປຘມ຺ມສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຘມ຺ມາຣມ຺ມຓມາຫ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ພາຫິຣຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ. ໂອຬາຣິໂກຕິ ພຫລກາມຣາຄາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ. ຕພ຺ພິປຣິຍາເຍນ ສຸຂຸໂມ. ວິຕກ຺ໂກອກຸສລປກ຺ຂິໂກເຍວາຕິ ອິມິນາ ວິຕກ຺ກຠາວສາມຎ຺ເຎນ ຕຕ຺ຖາປິ ອກຸສລຠາວສາມຎ຺ເຎນ ເອກຠາຄກຣຓໍ, ນ ເອກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທປຣິຍາປນ຺ນຕາທິວເສນາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂລຠາຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາ ປຐມຊ຺ຌານໍ, ສພ຺ພາກຸສເລຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພໍ ກຸສລໍ. ອິຘ ປນ ກາມວິຕກ຺ກປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ກາເມຫິ ນິສ຺ສໂຏ ເນກ຺ຂມ຺ມປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ’’ຕິ. ໂສຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ໂກ. ຍາວ ປຐມຊ຺ຌານາຕິ ປຐມສມນ຺ນາຫາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຐມຊ຺ຌານໍ ເອຕ຺ຖຸປ຺ປນ຺ໂນ ວິຕກ຺ໂກ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ໂກເຍວ. ປຐມຊ຺ຌານນ຺ຕິ ຈ ອິທໍ ຕໂຕ ປຣໍ ວິຕກ຺ກາຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ເອເຕນ, ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ວາ ປຏິປກ຺ໂຂຕິ ອພ຺ຍາປາໂທ, ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາໂຄ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຣມ຺ໂຠ. ນ ວິຫິໍສນ຺ຕິ ເອຕາຍ, ວິຫິໍສາຍ ວາ ປຏິປກ຺ໂຂຕິ ອວິຫິໍສາ, ກຣຸຓາປຸພ຺ພຠາໂຄ ກຣຸຓາຠາວນາຣມ຺ໂຠ.

ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ລທ຺ຘາວສຣາ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາ ອຸປຣູປຣິ ສວິເສສໍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຉພ຺ພສ຺ສານິ…ເປ… ປວຕ຺ຕິໍສູ’’ຕິ. ຎາຓສ຺ສ ອປຣິປກ຺ກຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພວາສນາວເສນ ສຕິສມ຺ໂມສໂຕ ກທາຈິ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ກເລໂສປິ ໂຫຕິເຍວາຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຕິສມ຺ໂມເສນ…ເປ… ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຍຖາ ນິຈ຺ຈປິຫິເຕປິ ເຄເຫ ກທາຈິ ວາຕປາເນ ວິວຏມຕ຺ເຕ ລທ຺ຘາວສໂຣ ວາໂຕ ອນ຺ໂຕ ປວິເສຍ຺ຍ, ເອວໍ ຄຸຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິເຍປິ ໂພຘິສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ສຕິສມ຺ໂມສວເສນ ລທ຺ຘາວສໂຣ ອກຸສລວິຕກ຺ໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ກຸສລວາຣໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ, ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕຸປ຺ປນ຺ນເມວ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ເຕສໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທາຍ ‘‘ອິເມ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ກາ, ອິເມ ສມ຺ມາວິຕກ຺ກາ’’ຕິ ຍາຖາວໂຕ ເຕ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ການໍ ອວສຣໍ ອເທນ຺ໂຕ ສມ຺ມາວິຕກ຺ເກ ປຣິວຑ຺ເຒສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອິເມ’’ຕິອາທິ.

໒໐໗. ປມາໂທ ນາມ ສຕິວິປ຺ປວາໂສຕິ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ສຕິຍາ ອວິປ຺ປວາເສ ຐິຕສ຺ສາ’’ຕິ. ອາຕາປວີຣິຍວນ຺ຕສ຺ສາຕິ ກິເລສານໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນວີຣິຍວໂຕ. ເປສິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ຠວວິໂມກ຺ຂາຍ ວິສ຺ສຏ຺ຐຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາເຍ ຈ ຊີວິເຕ ຈ ນິຣເປກ຺ຂສ຺ສ. ‘‘ເອວໍ ປຏິປາກຕິໂກ ຊາໂຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕຠາວໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕໍ ໂສມນສ຺ສາກາຣໍ ເຄຫສ຺ສິຕໂສມນສ຺ສປກ຺ຂິກໍ ອກາສິ, ປຎ຺ຎາມຫນ຺ຕຕາຍ ສຸຂຸມທສ຺ສິຕາ.

ອປຣິຎ຺ຎາຍໍ ຐິຕສ຺ສາຕິ ນ ປຣິຎ຺ຎາຍໍ ຐິຕສ຺ສ, ອປຣິຄ຺ຄຫິຕປຣິຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຕກ຺ໂກ…ເປ… ເອຕານິ ຕີຓິ ນາມານິ ລຠຕີຕິ ຕາທິສສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ໂກ ຍຖາຣຫໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘໂກ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘໂກ ຈ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຕໍ ສຠາວານຕິວຕ຺ຕນໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອນຸປ຺ປນ຺ນານຸປ຺ປາທອຸປ຺ປນ຺ນປຣິຫານິນິມິຕ຺ຕຕາຍ ປຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕີຕິ ປຎ຺ຎານິໂຣຘິໂກ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນາຍາ’’ຕິອາທິ. ນຕ຺ຖິຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຏິສງ຺ຂານພເລນ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫານມາຫ. ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິອາທີຫິປິ ຕເທວ ວທຕິ. ວິຄຕນ຺ຕນ຺ຕິອາທີຫິ ປນ ສມູລໍ ອຸທ຺ຘຏໍ ວິຍ ຕທາ ອປ຺ປວຕ຺ຕນກໍ ອກາສິນ຺ຕິ ວທຕິ.

໒໐໘. ຈິຕ຺ຕວິປຣິຓາມຠາໂວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປກຕິຈິຕ຺ຕວິຄໂມ. ອເນກຄ຺ຄຕາກາໂຣ ວິກ຺ເຂໂປ. ຕຕ຺ຖ ວິຕກ຺ເກນ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຫຎ຺ຎມານໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ ອກາສີ’’ຕິ. ກາຣຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ປຣທຸກ຺ຂນິມິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕເຂທໍ ວທຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ປຣທຸກ຺ເຂ ສຕິ ສາຘູນໍ ມນໍ ກມ຺ເປຕີຕິ ກຣຸຓາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ຏີ. ໑.໑; ສໍ. ນິ. ຏີ. ໑.໑.໑). ນ຺ຕິ ກຣຸຓາຍນວເສນ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕປກມ຺ປນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ’’ຕິ ອາຫ, ນ ສຕ຺ເຕສຸ ວິຫິໍສາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເຕນ ເຕນ ຈສ຺ສາກາເຣນາຕິ ເຍນ ເຍນ ອາກາເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອນຸວິຕກ຺ກິຕໍ ອນຸວິຈາຣິຕໍ, ເຕນ ເຕນ ອາກາເຣນສ຺ສ ເຈຕໂສ ນຕິ ໂຫຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ກາມວິຕກ຺ກາທີສູ’’ຕິອາທິ. ປຫາສີຕິ ກາລວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຊຫຕີ’’ຕິ. ປຫານໍ ປນສ຺ສ ສິທ຺ຘເມວ ປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຫາສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາ ‘‘ອສາມິໂຠເຄ ຄາມິກາອາທີຍິໍສູ’’ຕິ. ພຫຸລມກາສີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວເມວໍ ນມຕີຕິ ກາມວິຕກ຺ກສມ຺ປໂຍຄາກາຣເມວ ໂຫຕິ, ກາມວິຕກ຺ກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາກາເຣນ ວາ ປຣິຓມຕິ. ກສນໍ ກິຏ຺ຐໍ, ກສີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປນ ກາຣຓູປຈາເຣນ ສສ຺ສໍ ‘‘ກິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສສ຺ສສມ຺ພາເຘ’’ຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານີຕິ ວຘພນ຺ຘຊານິຄຣຫານິ. ອຸປທ຺ທວນ຺ຕິ ອນຕ຺ຖຸປ຺ປາທຠາວໍ. ລາມກນ຺ຕິ ນິຫີນຠາວໍ. ຘນ຺ເຘສູຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ເຘສຸ. ໂອຕາຣນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປເວສໍ ກິເລສານໍ. ສໍກິເລສໂຕ ວິສຸຊ຺ຌນໍ ວິສຸທ຺ຘິ, ສາ ເອວ ໂວທານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂວທານປກ຺ຂນ຺ຕິ ອິທໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ.

໒໐໙. ສພ຺ພກຸສລໍ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ສພ຺ພາກຸສລປຏິປກ຺ຂຕາຍ ຕໂຕ ນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ. ນິພ຺ພານເມວ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ສພ຺ພກິເລສໂຕ ສພ຺ພສງ຺ຂຕໂຕ ຈ ນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ. ກິຏ຺ຐສມ຺ພາຘໍ ວິຍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ປມາເທ ສຕິ ອນຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠາວໂຕ. ກູຏຄາໂວ ວິຍ ກູຏຈິຕ຺ຕໍ ທຸທ຺ທມຠາວໂຕ. ປຓ຺ຑິຕໂຄປາລໂກ ວິຍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອຸປາຍໂກສລ຺ລໂຍຄໂຕ. ຈຕຸພ຺ພິຘຠຍໍ ວິຍ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ກາ ສປ຺ປຏິຠຍຠາວໂຕ. ປຎ຺ຎາຍ ວຸທ຺ຘິ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຎ຺ຎາວຸທ຺ຘິໂກ. ວິຫຎ຺ຎຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ເອເຕນາຕິ ວິຆາໂຕ, ເຈໂຕທຸກ຺ຂໍ, ຕປ຺ປກ຺ຂິໂກ ວິຆາຕປກ຺ຂິໂກ, ນ ວິຆາຕປກ຺ຂິໂກຕິ ອວິຆາຕປກ຺ຂິໂກ. ນິພ຺ພານສໍວຕ຺ຕນິໂກ ນິພ຺ພານວໂຫ. ອຸຄ຺ຆາຕີເຍຍ຺ຍາຕິ ອຸທ຺ຘຕໍ ສິຍາ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຓ຺ຐເປມີຕິ ສມ຺ມເທວ ປຏ຺ຐເປມິ. ຍຖາ ປນ ຐປິຕໍ ສຓ຺ຐປິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສນ຺ນິສີທາເປມີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສນ຺ນິສີທາເປມີຕິ ສມາຘິປຏິປກ຺ເຂ ກິເລເສ ສນ຺ນິສີທາເປນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ເຕ ສນ຺ນິສີທາເປມິ. ອພ຺ຍຄ຺ຄຠາວາປາທເກນ ເອກຄ຺ຄໍ ກໂຣມິ, ຍຖາ ອາຣມ຺ມເຓ ສຸຏ຺ຐຸ ອປ຺ປິຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມາ ສມ຺ມເທວ ອາທຫາມິ ສມາຫິຕໍ ກໂຣມິ, ຍສ຺ມາ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອາຣມ຺ມເຓ ອາໂຣປິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣິປຕຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ອາໂຣເປມີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ມາ ອຸຄ຺ຆາຕີຍິຕ຺ຕາຕິ ມາ ຫຎ຺ຎິຕ຺ຖ, ມາ ອູຫຕໍ ອຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໑໐. ໂສເຍວ…ເປ… ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ກິຎ຺ຈາປິ ເອກໍເຍວ ກຸສລວິຕກ຺ກໍ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ວິຍ ຕິວິຘຕ຺ຕສມ຺ຠວໂຕ ຕິວິຘນາມິກໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ນ ໂຂ ປເນຕໍ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປພນ຺ຘປວຕ຺ຕຎ຺ຫິ ອຸປາທາຍ ເອກຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ໂສເຍວ ພ຺ຍາປາທປຈ຺ຈນີກຏ຺ເຐນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກຊາຕິເຍສຸ ຫິ ກຸສລຈິຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວິຕກ຺ໂກ ສມານາກາຣຕາຍ ໂສ ເອວາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠຕິ ຍຖາ ‘‘ສາ ເອວ ຕິຕ຺ຕິຣີ, ຕານິ ເອວ ໂອສຘານີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ຏີ. ໒.໒.໑໙). ນ ຫິ ຕທາ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ອສຸຠເມຕ຺ຕາກຣຸຓາສນ຺ນິສ຺ສຍາ ເຕ ວິຕກ຺ກາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ສມາປຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ, ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປສ຺ສນາປິ ຕຣຸຓາຕິ ໂຍຊນາ. ກາໂຍ ກິລມຕິ ສມຖວິປສ຺ສນານໍ ຕຣຸຓຕາຍ ຠາວນາຍ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ວິເສສສ຺ສ ອລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ຫຎ຺ຎຕິ ວິຫຎ຺ຎຕີ’’ຕິ. ວິປສ຺ສນາຍພຫູປກາຣາ ສມາປຕ຺ຕິ, ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາເວຖ, ສມາຫິໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໕; ໔.໙໙; ໕.໑໐໗໑).

ຍຖາ ວິສ຺ສມຏ຺ຐານໍ ໂຍຘານໍ ປຣິສ຺ສມໍ ວິໂນເທຕິ, ຕຖາ ປຣິສ຺ສມວິໂນທນຕ຺ຖໍ ຜລເກຫິ ກາຕພ຺ພໍ ວິສ຺ສມຏ຺ຐານໍ ຜລກໂກຏ຺ຐໂກ, ສມາປຕ຺ຕິຍາ ປນ ວິປສ຺ສນາ ພຫຸກາຣຕຣາ ສມາຘິປຣິປນ຺ຖການໍ, ສພ຺ເພສມ຺ປິ ວາ ກິເລສານໍ ວິມຖເນນ ທຸພ຺ພລຠາວາປຊ຺ຊນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປສ຺ສນາ ຖາມຊາຕາ ສມາປຕ຺ຕິມ຺ປິ ຣກ຺ຂຕິ,ຖາມຊາຕໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ນນຸ ເຈວໍ ອິຕຣີຕຣສນ຺ນິສ຺ສຍໂທໂສ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ? ນຍິທເມກນ຺ຕິກໍ, ອິຕຣີຕຣສນ຺ນິສ຺ສຍາປິ ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິ ໂລເກ ລພ຺ຠຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຄາມນ຺ຕໍ ອາຫເຏສູຕິ ຄາມສມີປໍ ອຸປນີເຕສຸ. ເອຕາຄາໂວຕິ ສຕິ ອຸປ຺ປາທນມຕ຺ຕເມວ ກາຕພ຺ພໍ ຍຖາ ຄາໂວ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພາ, ຕທຠາວໂຕ. ຕທາຕິ ສມຖວິປສ຺ສນານໍ ຖາມຊາຕກາເລ. ອນຸປສ຺ສນານໍ ລຫຸໍ ລຫຸໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ອາຣຸຬ຺ໂຫວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກເມເນວ ປນ ອນຸປສ຺ສນາປຏິປາຏິໍ ອາໂຣຫຕິ.

໒໑໕. ເອວໍ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປມາທປຏິປທໍ, ຕາຍ ຈ ລທ຺ຘໍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ວິເສສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເຫຕຸສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຜລສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສຕ຺ຕູປກາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປີ’’ຕິອາທິມາຫາຕິ ເອວໍ ເອຕ຺ຖ ອນຸສນ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຣຎ຺ຎລກ຺ຂຓໂຍຄ຺ຄມຕ຺ເຕນ ອຣຎ຺ຎໍ. ມຫາວນຕາຍ ປວນໍ. ປວທ຺ຘຎ຺ຫິ ວນໍ ປວນໍ. ຈຕູຫິ ໂຍເຄຫີຕິ ຊິຆຈ຺ຉາປິປາສາຠຍປຏິປຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕໂຍເຄຫິ. ເຂມໍ ອນຸປທ຺ທວຕໍ. ສຸວຕ຺ຖິໍ ອນຸປທ຺ທວໍ ອາວຫຕີຕິ ໂສວຕ຺ຖິໂກ. ປີຕິໍ ກຸຏ຺ຐິໍ ຄເມຕິ ອຸປເນຕີຕິ ປີຕິຄມນີໂຍ. ປີຕໍ ປານຕິຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປີຕຄມນີໂຍ. ສາຂາທີຫີຕິ ກຓ຺ຏກສາຂາກຓ຺ຏກລຕາວເນຫິ. ອນາສຍຄາມິຕາຍ ອຸທກສນ຺ນິຣຸທ຺ໂຘປິ ອມຄ຺ໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິຕຣານິ ອປີຕິຄມນີຍຕາຍປິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຄຫນໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂອເກມິຄລຸທ຺ທກສ຺ສ ໂຄຈເຣ ຈຣຕີຕິ ໂອກຈໂຣ, ທີປກມິໂຄ. ອຣຎ຺ເຎ ມິເຄ ທິສ຺ວາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປລາເຍຍ຺ຍາຕິ ທີຆຣຊ຺ຊຸພນ຺ຘນໍ.

ອິຘ ວສນ຺ຕີຕິ ມິຄານໍ ອາສຍໍ ວທຕິ, ຕໂຕ ອາສຍໂຕ ອິມິນາ ມຄ຺ເຄນ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈຣນ຺ຕີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ໂຄຈຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖປິວນ຺ຕີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ນິປານຕິຕ຺ເຖ ອຸທກໍ ປິວນ຺ຕິ. ອິມິນາ ມຄ຺ເຄນ ປວິສນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ມຄ຺ເຄນ ນິປານຕິຕ຺ຖໍ ປວິສນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄໍ ປິຘາຍາຕິ ປກຕິມຄ຺ຄໍ ປິທຫິຕ຺ວາ. ນ ຕາວ ກິຎ຺ຈິ ກໂຣຕິ ອນວເສເສ ວນມິເຄ ຆາເຕຕຸກາໂມ.

ອວິຊ຺ຊາຍ ອຎ຺ຎາຓາ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ນິວຸຕຕ຺ຕາ ຎາຓຣຫິຕາ ຫຸຕ຺ວາ, ນນ຺ທີຣາເຄນ ອຸປນີຕາ ຣູປາຣມ຺ມຓາທີນິ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ປໂລຠນໂຕ ໂອກຈຣໍ ນນ຺ທີຣາໂຄຕິ. ພ຺ຍາໂມຫນໂຕ ໂອກຈາຣິກໍ ອວິຊ຺ຊາຕິ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ໂອກຈໂຣກຈາຣິການໍ. ສາຂາຠງ຺ເຄນາຕິ ຕາທິເສນ ລູຂຕຣຄນ຺ເຘນ ສາຂາຠງ຺ເຄນ. ມນຸສ຺ສຄນ຺ຘໍ ອປເນຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສາຂາຠງ຺ຄສ຺ສ ຄນ຺ເຘນ. ສມ຺ມຕ຺ໂຕຕິ ສມ຺ມຊ຺ຊິໂຕ ພ຺ຍາມຸຎ຺ໂຉ.

ພຸທ຺ຘານໍ ເຂມມຄ຺ຄວິຈຣຓໍ ກຸມ຺ມຄ຺ຄປິຘານຎ຺ຈ ສພ຺ພໂລກສາຘາຣຓມ຺ປິ ອຕ຺ຖໂຕ ເວເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລາເປກ຺ຂເມວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຎ຺ຎາຕໂກຓ຺ຑຎ຺ຎາທີນໍ ຠພ຺ພປຸຄ຺ຄລານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອູຫໂຕຕິ ສມູຫໂຕ ນີຫໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວຘາ ເຉຕ຺ວາ ປາຕິໂຕ’’ຕິ. ນາສິຕາຕິ ອທສ຺ສນໍ ຄມິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສມຸຄ຺ຆາຏິຕາ’’ຕິ. ຫິຕູປຈາຣນ຺ຕິ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕຈຣິຍໍ.

ທ຺ເວຘາວິຕກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.