໗. ວຕ຺ຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໐. ຉາເທຕພ຺ພໍ ຐານໍ ວສຕິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕີຕິ ວຕ຺ຖໍ. ຍໍ ສມານໍ ວິຍ ນ ສພ຺ພໂສ ມິໂນຕິ, ມານສ຺ສ ປນ ສມີເປ, ຕໍ ອຸປມານໍ. ອຸປມີຍຕິ ເອຕາຍາຕິ ອຸປມາ, ອຸປມາຍ ໂພຘກວຈນໍ ອຸປມາວຈນໍ. ກຕ຺ຖຈິ ສຸຕ຺ເຕ. ອຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຸປມິຍຕ຺ຖໍ. ປຐມໍ ອຸປມໍ ວຕ຺ວາ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ອຸປມໍ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປມາຍ ອຕ຺ຖໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ເຖນ ອຸປມໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິທານິ ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປກາເຣ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕນເຍເນວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິສ຺ສຸ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອຄາຣາຕິ ທ຺ເວ ປຏິວິສ຺ສກຆຣາ. ສທ຺ວາຣາຕິ ສມ຺ມຸຂທ຺ວາຣາ.

ສ຺ວາຍນ຺ຕິ ໂສ ອຍໍ ເອວໍ ອຸປມາທສ຺ສນວເສນປິ ນານານເຍນປິ ຘມ຺ມເທສໂກ ຠຄວາ. ເອກຈ຺ຈານໍ ເວເນຍ຺ຍານໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສຸຂາວໂພໂຘ ປຐມໍ ອຸປມາທສ຺ສເນ ເຫຕຸ, ເອວໍ ປຐມໍ ອຕ຺ຖທສ຺ສເນ, ອຸປມາຍ ອຕ຺ຖປຣິວາຣເຓ, ອຕ຺ເຖນ ອຸປມາປຣິວາຣເຓ ຈາ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິມິນາ. ຘມ຺ມຘາຕຸຍາຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ. ຕຎ຺ຫິ ຘມ຺ມຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ຈ ສພ຺ເພປິ ເຎຍ຺ຍຘມ຺ເມ ຈ ປທຫຕິ ຍຖາສຠາວໂຕ ພຸຊ຺ຌຕິ ໂພເຘຕິ ຈາຕິ ຘາຕຸ, ຘີຍນ຺ຕິ ວາ ຘມ຺ມາ ເອຕາຍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ຎາຍນ຺ຕິ ຎາປິຍນ຺ຕິ ຈາຕິ ຘມ຺ມຘາຕຸ. ຕສ຺ສາ ປນ ສຸຏ຺ຐຸ ສຈ຺ຈສມ຺ປຏິເວຘວເສນ ລທ຺ຘຕ຺ຕາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ, ຍທຄ຺ເຄນ ວາ ເຎຍ຺ຍໍ ຕາຍ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ, ຕທຄ຺ເຄນ ສາປິສ຺ສ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ປກຕິປຣິໂຍທາຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສໍກິລິຏ຺ຐວຕ຺ຖທສ຺ສນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປກຕິປຣິສຸທ຺ຘໍ ວຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ຣຊາທິນາຕິ ເອຕ຺ຖຣໂຊ ນາມ ເຣຓຸ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຓຸຕຊ຺ຊາຣິຘູມາທິກໍ ວຕ຺ຖສ຺ສ ອປຣິສຸທ຺ຘິກາຣຓໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສພ຺ພໂສ ກິລິສ຺ສຕິ ວິນສ຺ສຕິ ວິສຸທ຺ຘິ ເອເຕນາຕິ ສໍກິເລໂສ, ເຕນ ສໍກິເລເສນ ປໍສຸຣຊາທິນາ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ວຓ຺ຓວິນາສເນນ ວິທູສິຕໍ. ມລໍ ມສິ. ຊລ຺ລິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂລຓປຏລາທິ ຉວິຍາ ອຸປຣິ ຐິຕໍ ສຣີຣມລໍ. ອາທິສທ຺ເທນ ສຣີຣຊລ຺ລເມວ ອສ຺ສຸເຂຬສິງ຺ຆາຓິກາທິກໍ ຕທຎ຺ຎມລໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ປຣິໂຍນນ຺ຘນວເສນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ຣຊນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ເຕນາຕິ ຣງ຺ຄໍ, ຣງ຺ຄເມວ ຣງ຺ຄຊາຕໍ ຍຖາ ໂກປເມວ ໂກປຊາຕໍ. ອຸປນາເມຍ຺ຍາຕິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ. ນີລກຕ຺ຖາຍາຕິ ນີລວຓ຺ຓຕ຺ຖາຍ. ປລາສນີລາທິເກຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກາຬສາມາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຫລິທ຺ທິກກຸຘເສລາທິເກ ປີຕກຣງ຺ເຄ. ລາຂາປຕ຺ຕງ຺ຄຣສາທິເກ ໂລຫິຕກຣງ຺ເຄ. ມຫາຣຊນໂລທ຺ທກນ຺ທຸລາທິເກ ມນ຺ທຣຕ຺ຕຣງ຺ເຄ. ທຸຏ຺ຐຸ ຣຊິຕວຓ຺ຓໍ ອປຠສ຺ສຣໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓເມວສ຺ສາ’’ຕິ. ອີທິສນ຺ຕິ ທຸຣຕ຺ຕວຓ຺ຓໍ. ຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ເຖ ຣງ຺ຄຊາຕໍ ສຍໍ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ສມານໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ ເກນ ຣຕ຺ຕວຓ຺ຓໍ ອປຣິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ຣງ຺ຄຊາຕສ຺ສ ນິທ຺ໂທສຕໍ ວທຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ສໍກິເລສປກ຺ຂໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ອສໍກິລິຏ຺ຐເມວ ວຕ຺ຖໍ ອຸທາຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປາກໂຏຍມຕ຺ໂຖ, ສໍກິລິຏ຺ຐວຕ຺ຖນິທສ຺ສເນນ ປນ ‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ ອຎ຺ໂຎປິ ໂກຈິ ວິເສໂສ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິນາ. ອິຕໂຣ ອຕ຺ຖວິເສໂສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວາຍາມມຫປ຺ຜລທສ຺ສນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ຕວິໂສຘນວິຘາເນ ສໍກິລິຏ຺ຐວຕ຺ຖໍ ນິທສ຺ສຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຏິຎ຺ຎາ, ວາຍາມມຫປ຺ຜລທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຫີຕິອາທິ ອນ຺ວຍຕ຺ໂຖ. ນ ຕຕ຺ຖ ຊາຕິກາຬເກ ວິຍາຕິອາທິ ພ຺ຍຕິເຣກຕ຺ໂຖ. ສທິສູທາຫຣຓໍ ປນ ມລຄ຺ຄຫິຕກໍສປາຕິອາທິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວໍ ຈິຕ຺ຕມ຺ປີຕິອາທິ ໂອປມ຺ມຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປເມຍ຺ຍອຸປນຍນໍ. ຕຕ຺ຖ ປກຕິຍາຕິ ອກິຕ຺ຕິເມນ ສຠາເວນ. ຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ. ສາມຎ຺ຎຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕໍ ຈິຕ຺ຕຠາວາວິເສສໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສກເລປີ’’ຕິ. ປຓ຺ຑຣເມວ ນ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ສໍກິເລເສຫິ ອສມນ຺ນາຄຕຠາວໂຕ. ນນຸ ກິຣິຍາມຍຈິຕ຺ເຕຫິ ວິປາກສນ຺ຕາເນ ວິເສສາຘານໍ ລພ຺ຠຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ກຕວິນາສາ ກຕພ຺ຠາຄມາ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ? ກິຎ຺ຈາປິ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ສໍກິເລໂສ ວຏ຺ຏຸປນິສ຺ສໂຍ, ອສຸທ຺ຘິ ວາ ນ ໂຫຕິ, ອສໍກິເລໂສ ວິວຏ຺ຏຸປນິສ຺ສໂຍ, ວິສຸທ຺ຘິ ວາ ນ ໂຫຕິ ເອວ. ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐນ຺ຕິ ປເນຕໍ ອຸປກ຺ກິເລສນາຣຫສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ວິປາກປພນ຺ຘສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ປຠສ຺ສຣມິທໍ ຠິກ຺ຂເວ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ, ‘‘ປຓ຺ຑຣເມວາ’’ຕິ ຈ. ຕຎ຺ຈ ໂຂຕິ ປນ ສກສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ນຕາຍ ເນສໍ ເກວລໍ ເອກຕ຺ຕນຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ວິປາກຘມ຺ມານໍ ກິເລສາສມງ຺ຄິຠາວໂຕ. ອຖ ວາ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸປກ຺ກິເລສເຫຕຸ ຕຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊມານໍ ວິເສສາຘານມາຫ, ນ ‘‘ສໍກິລິຏ຺ຐາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໗໗.ທຸກມາຕິກາ) ວິຍ ຕໍສມງ຺ຄິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິໂສຘິຍມານນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ອນຸກ຺ກເມນ ສພ຺ພຸປກ຺ກິເລເສຫິ ວິໂມຈິຍມານໍ. ສກ຺ກາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຠສ຺ສຣຕຣໍ ກາຕຸໍ, ຍໂຕ ນ ປຸນ ອຸປກ຺ກິລິສ຺ສຕິ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ນິຄມນໍ.

ທຸຏ຺ຐຄຕິປຣິປູຣຓວເສນ ປຏິປຊ຺ຊນໍ ປຏິປຕ຺ຕິ. ສາ ເອວ ກິເລສທຣຖປຣິຬາຫາທິວເສນ ອຸປາຍາສທຸກ຺ຂາ, ກຸຈ຺ຉິຕາ ວາ ຄຕິ ປວຕ຺ຕິ, ທຸຄ຺ຄຕິເຫຕູຕິ ວາ ທຸຄ຺ຄຕິ, ທຸຄ຺ຄຕິຍາ ປນ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຄນ຺ຘພ຺ພໂຕ, ຕສ຺ສາ ວາ ນິປ຺ຜນ຺ນຠາວໂຕ ກຸຈ຺ຉິໂຕ, ທຸກ຺ຂາ ຈ ຄຕີຕິ ທຸຄ຺ຄຕິ. ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ທຸຄ຺ຄຕິຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ນ ວິເສສນຕ຺ຖໍ. ນ ຫິ ອສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປາຓຆາຕາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິ. ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕຕິ ລາຠາສາຍ ສພ຺ພໂສ ກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ. ທູເຕຍ຺ຍປຫິຓຄມນນ຺ຕິ ທູເຕຍ຺ຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທຸຕກມ຺ມໍ, ຄິຫີນໍ ປຓ຺ຓໍ ວາ ສາສນໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄມນໍ, ປຫິຓຄມນໍ ຆຣາຆຣໍ ເປສິຕສ຺ສ ຂຸທ຺ທກຄມນໍ, ທູເຕຍ຺ຍຄມນໍ ປຫິຓຄມນຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉຕິ. ເວຊ຺ຊກມ຺ມນ຺ຕິ ອນນຸຎ຺ຎາເຕ ຐາເນ ລາຠາສາຍ ຄຫຏ຺ຐານໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ. ສງ຺ຆເຠທກຖາ ປຣໂຕ ອາຄມິສ຺ສຕິ. ເວຬຸທານາທີຫີຕິ ເວຬຸທານປຕ຺ຕທານປຸປ຺ຜທານາທີຫິ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ. ສກລມ຺ປີຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອນາຈາໂຣ, ອຕ຺ຖິ ອໂຄຈໂຣ’’ຕິອາທິນາ ວິຠງ຺ເຄ (ວິຠ. ໕໑໓, ໕໑໔) ອາຄຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອໂຄຈຣຎ຺ຈ ຈຣຓວເສນ ປຣິປູເຣຕິ.

‘‘ນິຣຍມ຺ປິ …ເປ… ເປຕ຺ຕິວິສຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເປຕ຺ຕິວິສຍຄມນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສມຓຍກ຺ໂຂ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິມາຫ.

ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ປຣິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ວິສຸທ຺ຘໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ. ປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ເອວ ປຣິໂຍທາຕໍ, ປຠສ຺ສຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຣຕ຺ຕວຓ຺ຓເມວສ຺ສາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຕ຺ຕວຓ຺ຓເມວ ອສ຺ສ. ປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓເມວສ຺ສາຕິ ນີລວຓ຺ໂຓປິສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ຈ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ເອວມາທິໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ກຓ຺ຫປກ຺ເຂ ວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈນີເກເນວ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ. ຣງ຺ຄຊາຕນ຺ຕິອາທິ ປນ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຏິປຕ຺ຕິສຸຄຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຏິປຕ຺ຕິທຸຄ຺ຄຕິອາທີສຸ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕຕິ ສຸທ຺ຘາສໂຍ. ທສ ກຸສລກມ຺ມປເຖ ປຣິປູເຣຕີຕິ ອິທໍ ກຓ຺ຫປກ຺ເຂ ‘‘ທສ ອກຸສລກມ຺ມປເຖ ປຣິປູເຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ອຠິຊ຺ຌາພ຺ຍາປາທມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຄ຺ຄຫເຓນ ກມ຺ມປຖສໍສນ຺ທນນເຍນ ກມ຺ມປຖໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາຍ ຈ ອຄາຣິຍສ຺ສ ຕຖາຣູປາຍ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ຄໂຫ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ເອວໍ ອິຘາປິ ອນຠິຊ຺ຌາອພ຺ຍາປາທສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຄ຺ຄຫເຓນ ອໂລຠາໂທສາໂມຫວເສນ ປວຕ຺ຕາ ອຄາຣິຍສ຺ສ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕາວາຕິ. ມນຸສ຺ສມຫນ຺ຕຕນ຺ຕິ ຊາຕິຣູປໂຠຄາຘິປເຕຍ຺ຍາທິວເສນ ມນຸສ຺ເສສຸ ມຫນ຺ຕຠາວໍ. ທສຫິ ຐາເນຫິ ອຎ຺ເຎສໍ ເທວານໍ ອຠິຠໂວ ເທວມຫນ຺ຕຕາ. ປຏິປຕ຺ຕິ ສຸຄຕິຍາ ຠາຊິຍມານຕ຺ຕາ ‘‘ອນາຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີ’’ຕິ ຕຖາ ອນາຄາມິຠາວນໍ ປາເປຕ຺ວາ ຐປິຕາ. ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ສຸຂານຸຠວຏ຺ຐານສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ຕທຠາວໂຕ ອສຎ຺ຎິຠວໍ ອນາທິຍນ຺ໂຕ ‘‘ທສສຸ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຠວເນສູ’’ຕິອາທິມາຫ.

໗໑. ສກຠຓ຺ເຑ ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຠິຊ຺ຌາຍນຏ຺ເຐນ ອຠິຊ຺ຌາ, ອຠິຊ຺ຌາຍນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣຠຓ຺ເຑ ຉນ຺ທຣາໂຄ ວິສມໍ ລຸພ຺ຠຕີຕິ ວິສມໂລໂຠ. ເອວມ຺ປິ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລຠານໍ ວິເສໂສ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຕໍສທິສຎ຺ຈ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ. ຍໍ ຍາຈິຕໍ, ອປ຺ປກສິເຣນ ວາ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸໍ, ຕໍ ປຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ. ປຣທາຣຄຣຸທາຣາຕິ ອຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ. ຍໍ ອປຕ຺ຖນິຍໍ, ຍສ຺ສ ວາ ປຕ຺ຖນາຍ ພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອປ຺ປຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ. ເຖໂຣຕິ ມຫາສງ຺ຆຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖໂຣ, ເຍນ ອຏ຺ຐກຖາ ໂປຕ຺ຖກໍ ອາໂຣປິຕາ. ໂສ ຫິ ອນ຺ເຕວາສິເກສຸ ສາກຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ເອວມາຫ. ໂສປິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ສຸຕ຺ເຕ ວິນິພ຺ໂຠໂຄ ນ ລພ຺ຠຕິ ຈິຕ຺ຕສໍກິເລສສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຸຕ຺ເຕ ວາ’’ຕິອາທິ. ອໂຍນິໂສມນສິກາຣວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂສ຺ເສວ ອຸປ຺ປາທນໂຕ ນ ໂກຈິ ໂລໂຠ ອວິສໂມ ນາມ. ອຠິຊ຺ຌາຍນຏ຺ເຐນາຕິ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອຠິຊ຺ຊາຍນວເສນ ອຠິປຕ຺ຖນາວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາ ອຠິຊ຺ຌາຕິ ໂລຠໂຕ ນິພ຺ພິເສສນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກຕ຺ຖເມຕໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ. ທູເສຕີຕິ ສຠາວສນ຺ຕໍ ອສໍກິເລສໍ ວິນາເສຕິ ອວິສຸທ຺ຘໍ ກໂຣຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ໂອຠາສິຕຸໍ ນ ເທຕີ’’ຕິ. ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕຸ ວິນສ຺ສນ຺ຕູ’’ຕິ ສຕ຺ເຕສຸ ພ຺ຍາປຊ຺ຊນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຍາປາໂທ ນວວິຘອາຆາຕວຕ຺ຖຸສມ຺ຠໂວ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂກໂຘ ປນ ສງ຺ຂາເຣສຸປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ທສວິຘອາຆາຕວຕ຺ຖຸສມ຺ຠໂວ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຸຠຍມ຺ປິ ປຏິຆເມວ, ປວຕ຺ຕນານຕ຺ຕໂຕ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ. ກຸຊ຺ຌນວເສເນວ ຈິຕ຺ຕປຣິໂຍນນ຺ຘໂນ ‘‘ອກ຺ໂກຈ຺ຉິ ມໍ ອວຘິ ມ’’ນ຺ຕິອາທິນາ.

ສຸຏ຺ຐຸ ກຕໍ ກຣຓໍ ສຸກຕໍ, ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພກາຣິຕາລກ຺ຂຓສ຺ສ ຄຸຓສ຺ສ ວິນາສໂນ ອຸທກປຸຎ຺ຉນິຍາ ວິຍ ສຣີຣານຸຄຕໍ ອຸທກໍ ປຸຎ຺ຉນ຺ໂຕ ມກ຺ໂຂ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ປເຣສໍ ຄຸຓານໍ ມກ຺ຂນຏ຺ເຐນ ‘‘ມກ຺ໂຂ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທານິ ອນຄາຣິຍສ຺ສ ວາຕິອາທິນາ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນຄາຣິໂຍປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິສິນ຺ນກຖາປຣິກຖາທິວເສນ ຘມ຺ມສ຺ສ ກຖາ ຘມ຺ມກຖານໂຍ, ເອກຕ຺ຕາທິຘມ຺ມນີຕິ ເອວ ວາ. ປກຣຓໍ ສຕ຺ຕ ປກຣຓານິ, ຕຕ຺ຖ ໂກສລ຺ລໍ ຘມ຺ມກຖານຍປກຣຓໂກສລ຺ລໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ວິນຍກ຺ກເມ ຈຕູສຸ ມຫານິກາເຍສຸ ຈ ໂກສລ຺ລໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຈິຕ຺ຕີກໂຕຕິ ຈິຕ຺ຕີກາຣຣຫິໂຕ. ຍຖາ ຈາຍນ຺ຕິ ອິມິນາ ຍຖາຍໍ ມກ຺ໂຂ ຈິຕ຺ຕໍ ທູເສຕິ, ເອວໍ ປຬາໂສປິ ຈິຕ຺ຕໍ ທູເສຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອນິຍຕາ ຄຕິ ນິຍາໂມກ຺ກມນາຠາວໂຕ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈິຣປພ຺ພຊິເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ‘ຕ຺ວມ຺ປິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອຫມ຺ປິ ປພ຺ພຊິໂຕ, ຕ຺ວມ຺ປິ ສີລມຕ຺ເຕ ຐິໂຕ ອຫມ຺ປີ’ຕິ’’ ເອວມາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ຍຸຄຄ຺ຄາຫຄາຫີຕິ ‘‘ຕວ ວາ ມມ ວາ ໂກ ວິເສໂສ’’ຕິ ອສມມ຺ປິ ສມໍ ກຕ຺ວາ ສມຘຸຣຄ຺ຄາຫຄຓ຺ຫນໂກ. ຂີຍນາ ອຸສູຍນາ. ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິຄູຫນໍ ຕສ຺ສ ປເຣຫິ ສາຘາຣຓຠາວາສຫເນນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ປເຣຫິ ສາຘາຣຓຠາວໍ ອສຫມານໍ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຣເຓ ຫິ ຄຫິເຕ ຜລມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕີຕິ. ອຎ຺ຎຖາ ອຕ຺ຕໂນ ປເວທນກປຸຄ຺ຄໂລ ເກຣາຏິໂກ, ‘‘ເນກຕິກວາຓິໂຊ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ສປ຺ປມຸຂາ ມຈ຺ຉວາລາ ເອກາ ມຈ຺ຉຊາຕິ ອາຍຕນມຈ຺ໂຉ. ເຕນາຫ ‘‘ອາຍຕນມຈ຺ໂຉ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ພທ຺ຘຈໂຣຕິ ອນ຺ເຕວາສີ.

ສພ຺ພໂສ ອມທ຺ທິຕສຠາເວນ ວາ ຕຠຣິຕຠຕ຺ຕສທິສສ຺ສ ຖທ຺ຘຠາວສ຺ສ ອໂນນມິຕທຓ຺ຑສທິສຕາຍ ປຄ຺ຄຫິຕສິຣອນິວາຕວຸຕ຺ຕິກາຣສ຺ສ ຈ ກຣຓໂຕ ວາ ຕຠຣິຕ…ເປ… ກຣໂຓ. ຕທຸຕ຺ຕຣິກຣໂຓຕິ ຍໍ ເຍນ ກຕໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວາ ສຸຈຣິຕໍ ວາ, ຕທຸຕ຺ຕຣິ, ຕສ຺ສ ທ຺ວິຄຸຓໍ ວາ ກຣໂຓ. ອຕ຺ຕໂນ ມຓ຺ຑນາທິອຕ຺ຖໍ ປເຣນ ກຕໍ ອລງ຺ກາຣາທິໍ. ປຣິຍາປຸຓາຕິ ວາ ກເຖຕິ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ພລານຸຣູປໍ. ກາມໍ ນິກາຍທ຺ວຍຄ຺ຄຫຓາທິວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ເສວິຕພ຺ພມາໂນ ເອວ, ຕຖາປິສ຺ສ ສໍກິເລສປກ຺ຂຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມານໍ ອນິສ຺ສາຍາ’’ຕິ.

ອຸຓ຺ຓຕິວເສນາຕິ ‘‘ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕິອາທິນາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຄ຺ຄຫຓວເສນ. ປຸພ຺ເພ ເກນຈິ ອຕ຺ຕານໍ ສທິສໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຕໂຕ ອຘິກໂຕ ທຫນໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂກ ອຕິມາໂນ. ມທຄ຺ຄຫຓາກາໂຣ ຊາຕິອາທິໍ ປຏິຈ຺ຈ ມຊ຺ຊນາກາໂຣ, ໂສປິ ອຕ຺ຖໂຕ ມາໂນ ເອວ. ປມາໂທ ຕຖາປວຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ.

ຕສ຺ມາ ໂລຠມາທິໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕີຕິ ໂລຠສ຺ສ ອາທິໂຕ ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ວິຠາເວຕຸກາໂມ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ສພ຺ພປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ສຕ຺ຕານຎ຺ຫິ ຍຖາຘິຄຕໍ ຌານາທິວິເສສໍ ອາຣພ຺ຠ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ວິຍ ຍຖາລທ຺ຘໍ ອຸປປຕິຠວໍ ອາຣພ຺ຠ ນິກນ຺ຕິ ເອວ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ພສຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຍຖາສມ຺ຠວໍ ອິຕເຣຕິ ອິຕເຣ ພ຺ຍາປາທາທໂຍ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂລຠສ຺ສ ວິຍ ອາທິໂຕ ອສຸກສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ອສຸໂກຕິ ວາ ນ ເນສໍ ນິຍໂມ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ປນ ເອເຕ ໂສຬເສວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ເຎປິ ສນ຺ຕີຕິ ອນຸໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍ ອຎ຺ເຎປິ ສນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ຈ ເອເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ເອຕ຺ຕກາ ເອວ ອິຘ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ນຍທສ຺ສນວເສນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອເຕນ ປນ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ. ເຕນ ຖິນມິທ຺ຘອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈ-ວິຈິກິຈ຺ຉາ-ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນ-ປຣວພ຺ຠນຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕາ- ຠີຣຸກຕາ-ອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ປ-ອຕ຺ຕິຈ຺ຉຕາ-ປາປິຈ຺ຉຕາ-ມຫິຈ຺ຉຕາທໂຍ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໗໒. ສໍກິເລສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ສໍກິລິຏ຺ຐວຕ຺ຕນິທສ຺ສເນນ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕໍ ສໍກິເລສໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ. ໂວທານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ຊານິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຠິຊ຺ຌາ ວິສມໂລໂຠ ເອກນ຺ເຕເນວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປກ຺ກິເລໂສ’’ຕິ ສຠາວໂຕ ສມຸທຍໂຕ ນິໂຣຘໂຕ ນິໂຣຘູປາຍໂຕ ຈ ປຸພ຺ພຠາຄປຎ຺ຎາຍ ເຈວ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄທ຺ວຍປຎ຺ຎາຍ ຈ ຊານິຕ຺ວາ. ປຊຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຈ຺ຈນ຺ຕປ຺ປຫານເມວ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານວເສນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ປຊຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຣິຍມຄ຺ເຄນາຕິ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ. ເຕນ ຫິ ປຫານໍ ອິຘ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ກິເລສປຏິປາຏິ ອິຘ ກິເລສານໍ ເທສນາກ຺ກໂມ. ມຄ຺ຄປຏິປາຏິປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍມຄ຺ຄານໍ ເທສນາກ຺ກໂມປິ ຕາຍ ເທສນາຍ ປຏິປຊ຺ຊນກ຺ກໂມປິ ຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກໂມປິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ເຍ ກິເລສາ ເຍນ ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ປຫີຍນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄປຏິປາຏິໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ເຕສໍ ເຕສໍ ກິເລສານໍ ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ປຫານທສ຺ສນໍ ກິເລສປຏິປາຏິ ນ ກິເລສານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກໂມ ອິຘ ເທສນາກ຺ກໂມ ຈາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຠິຊ຺ຌາ ວິສມໂລໂຠ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຍນ ເຍນ ປນ ມຄ຺ເຄນ ເຍ ເຍ ກິເລສາ ປຫີຍນ຺ຕິ ມຄ຺ຄານຸປຸພ຺ພິຍາ, ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ເຕສໍ ເຕສໍ ກິເລສານໍ ປຫານທສ຺ສນໍ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ປຫານທສ຺ສນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນຕິ ‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິນາ ອາຄໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ປຫານວາເຣ. ອິເມ ກິເລສາຕິ ອິເມ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ກິເລສາ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ເສສມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ວາເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕມຄ຺ຄປຏິປາຏິວເສນ. ຕຕ຺ຖ ປນ ເຍ ຕຕິຍມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ, ເຕສໍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄເນວ ປຫາເນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ເຍສໍ ປເນຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄວຊ຺ຌານໍ ອິຘ ສງ຺ຄເຫ ກາຣຓໍ ປຈ຺ຉາ ວຕ຺ຕຸກາເມນ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄວຊ຺ຌານໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ຕຕິຍມຄ຺ຄວຊ຺ຌານເມວ ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຍເມຕ຺ຖ ປເວຓິມຄ຺ຄາຄໂຕ ສມ຺ຠໂວ’’ຕິ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ອາຈຣິຍປເວຓິຍາ ກຖາມຄ຺ໂຄ ຕໂຕ ອາຄໂຕ ອຕ຺ຖສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ຖຕຕ຺ວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄວຊ຺ຌານໍ ອິຘ ສງ຺ຄເຫ ກາຣຓໍ ປຈ຺ຉາ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄວຊ຺ຌານໍ ອຄ຺ຄຫເຓ ຍຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂສ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນາຕິ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄນ. ເສສານນ຺ຕິ ພ຺ຍາປາທາທີນໍ. ເຍປີຕິ ມກ຺ຂາທິເກ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຕໍສມຸຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ຕານນ຺ຕິ ເຕສໍ ມກ຺ຂາທີນໍ ສມຸຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ. ຕຕ຺ຖ ມກ຺ຂ-ປຬາສ-ອິສ຺ສາ-ມຈ຺ຉຣິຍ-ສມຸຏ຺ຐາປກໍ ປຏິຆທ຺ວຍຈິຕ຺ຕໍ, ວິເສສໂຕ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓໂລເຠນ ສໂຐ ມາຍາວີ ຈ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາໂຄ ຈ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄເນວ ນິຣວເສສໂຕ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໍສມຸຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ຕານໍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ’’ຕິ. ເຕປິ ສຸປ຺ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕນ຺ຕິ ປຐມມຄ຺ເຄເນວ ປຫານໍ ປຸພ຺ພາປເຣນ ນ ສນ຺ຘິຍຕິ ‘‘ຍໂຖຘິ ໂຂ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂອຘິວຈນສ຺ສ ມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວາຈກຕ຺ຕາ. ຣຕນຕ຺ຕເຍ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ ນາມ ອຣິຍກນ຺ຕສີລໍ ວິຍ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ອງ຺ຄານິ, ເຕ ຈ ປຫານໂຕ ປຈ຺ຉາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ວຸຕ຺ຕປ຺ປຫານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປຫານເມວາຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ. ເຕສໍ ອິຈ຺ຉາມຕ຺ຕເມວ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຫານສ຺ເສວ ວເສນ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທານໍ ໂອຘິໂສ ປຫານສ຺ສ ວິຠາວິຕຕ຺ຕາ, ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ຍຸຕ຺ຕິໂຕປິ ປກາສິໂຕເຍວ.

໗໔. ເອກເມເກນ ປເທນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ, ຍໂຕ ເອກເມກສ຺ສປິ ອຸປກ຺ກິເລສສ຺ສ ສຠາວາທິໂຕ ທສ຺ສນໍ ນິຍ຺ຍານມຸຂໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ເຈວ ເຫຏ຺ຐາ ສໍວຓ຺ຓິຕໍ. ອນາຄາມິມຄ຺ຄວເສນ ປຫານໍ ວຕ຺ວາ ປສາທສ຺ສ ອຸທ຺ຘຏຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ໂລກຸຕ຺ຕຣປ຺ປສາໂທ ອາຄໂຕ’’ຕິ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ‘‘ໂລກິໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ ໂລກິຍຕ຺ຕາ. ນິພ຺ພານາຣມ຺ມໂຓ ເອວ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ປສາໂທ. ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິອາທິວຈເນນ ໂລກິຍໍ, ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທວຈເນນ ໂລກຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກໍ ປສາທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ. ອເວຈ຺ຈ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸເຓ ຍາຖາວໂຕ ຎຕ຺ວາ ປສາໂທ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ. ໂສ ປນ ຍສ຺ມາ ມຄ຺ເຄນາຄຕຕ຺ຕາ ເກນຈິ ອກມ຺ປນິໂຍ ອປ຺ປຘໍສິໂຍ ຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຈເລນ ອຈ຺ຈຸເຕນາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ສພ຺ພໂສ ພຸທ຺ຘຄຸຓາທີສຸ ສມ຺ໂມຫໍ ວິທ຺ຘໍເສນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ກິຈ຺ຈໂຕ ປວຕ຺ຕຕິ, ອິຕໂຣ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ເຕ ອາຣພ຺ຠ. ຕໍ ວິຘິນ຺ຕິ ຕໍ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນປ຺ປກາຣໍ. ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານີຕິ ອນຸສ຺ສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານານິ.

໗໕. ໂສມນສ຺ສາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຎາຓາທີນິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂຈຣານໍ ອຠິຓ຺ຫໍ ສຎ຺ຈຣຓຏ຺ຐານຕາຍ ປຈ຺ຈນ຺ຕຄ຺ຄຫຓໍ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕຕິ ‘‘ອສຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ຐາເນ ອິເມ ຈິເມ ໂຈຣາ ເອວຎ຺ຈ ເອວຎ຺ຈ ວິນາສິຕາ’’ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ວິຍ.

ໂຍ ໂຍ ໂອຘິ ຍໂຖຘິ. ຍຖາ-ສທ຺ໂທ ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາຍໍ, ໂຂ ສທ຺ໂທ ອວຘາຣເຓຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສກສກໂອຘິວເສນ ຈຕ຺ຕເມວ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ‘‘ວນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸປິ ອວຘາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສກສກໂອຘິວເສນາຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ທ຺ເວ ໂອຘີ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍມຄ຺ຄວຊ຺ຌາຕິ ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ອນວເສສໂຕ ປຫາຕພ຺ພາ. ອນວເສສປ຺ປຫານວເສນ ຫິ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວຊ຺ຌານໍ ກິເລສານໍ ຕທຎ຺ຎມຄ຺ຄວຊ຺ເຌຫິ ອສມ຺ມິສ຺ສຕາ, ອຎ຺ຎຖາ ເຍ ສກສກໂອຘິວເສນ ອຸປຣິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ, ເຕ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ເຄຫິ ປຫີນາປາຍຄມນີຍາທິສຠາວາ ເອວ ເຕຫິ ປຫີຍນ຺ຕີຕິ ປຫານວເສນ ສມ຺ມິສ຺ສາ ສິຍຸໍ. ເຕນ ເຕເຍວ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕຸຕ຺ຕຣິປີຕິ ຕໂຕ ປຫານນິມິຕ຺ຕໂສມນສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ. ປຏິປກ຺ເຂສຸ ໂອຘິໂສ ປວຕ຺ຕິກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ໂອຘີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕ ຫີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ວິວຣຓໍ. ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ອນາຄາມິໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຏ຺ຐາມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍນ ຈຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ເກຈິ ຈຕ຺ຕມ຺ປິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ນຍິທເມວນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ວນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຍໍ ເຍນ ວນ຺ຕໍ, ໂສ ປຸນ ຕໍ ອາທິຍຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອນາທິຍນຠາວທສ຺ສນວເສນາ’’ຕິ. ວນ຺ຕມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ສສນ຺ຕຕິລຄ຺ຄໍ ສິຍາ, ນຍິທເມວນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສນ຺ຕຕິໂຕ ວິນິໂມຈນວເສນາ’’ຕິ. ມຸຕ຺ຕມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ມຸຕ຺ຕພນ຺ຘນາ ວິຍ ຜລໍ ກຸຫິຎ຺ຈິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນ ເອວມິທນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ປຫີນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກ຺ວຈິ ອນວຏ຺ຐານທສ຺ສນວເສນາ’’ຕິ. ຍຖາ ກິຎ຺ຈິ ທຸນ຺ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ປຸນ ອາທາຍ ສມ຺ມເທວ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ວິປສ຺ສນາຍ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ອາທິນ຺ນສທິສໍ ມຄ຺ເຄນ ປຫີນໍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອາທິນ຺ນປຸພ຺ພສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄທສ຺ສນວເສນາ’’ຕິ. ນ ກາປຸຣິເສນ ວິຍ ປຣມ຺ມຸເຂນ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ, ອຖ ໂຂ ອຠິມຸເຂເນວ ນິສ຺ສຏ຺ຐນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຏິມຸຂໍ ວາ’’ຕິອາທິ. ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຫິຕສຸຂໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ເຕນ ເອກນ຺ເຕນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໂຕ. ຘາຣຓໂຕຕິ ຕໍສມງ຺ຄີນໍ ອປາຍປາຕໂຕ ສນ຺ຘາຣເຓນ. ຄນ຺ໂຖ‘‘ເວໂທ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ວິທນ຺ຕິ ເອເຕນາ’’ຕິ, ເວເທຫິ ຎາເຓຫິ ຄໂຕ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ເວທຄູ. ອຠິຊຎ຺ຎາຕິ ຊາເນຍ຺ຍ. ເວທຊາຕາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນໂສມນສ຺ສາ. ຎາຓໍ ‘‘ເວໂທ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ເວທິຕພ຺ພໍ ເວເທຕີ’’ຕິ. ໂສມນສ຺ສໍ ‘‘ເວໂທ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ວິນ຺ທຕິ ອນຸຠວຕີຕິ.

ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວ ເວທນ຺ຕິ ‘‘ໂສມນສ຺ສໍ ໂສມນສ຺ສມຍຎາຓຎ຺ຈາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວ. ອຕ຺ຖເວທນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ເຫຕຸຜເລ ເວທໍ. ຘມ຺ມເວທນ຺ຕິ ຘມ຺ເມ ເຫຕຸມ຺ຫິ ເວທໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທສ຺ສ ເຫຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອິຘ ຘມ຺ມຕ຺ຖສທ຺ທາ ເຫຕຸຜລປຣິຍາຍາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ປາຬິຍາ ເອວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕເມວ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທນິມິຕ຺ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ກິເລສປ຺ປຫານຎ຺ຈ. ອຕ຺ຖຘມ຺ມານິສໍສຠູຕໍ ເວທນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕອຕ຺ຖຘມ຺ມານິສໍສຠູຕໍ ໂສມນສ຺ສມຍຎາຓສງ຺ຂາຕໍ ເວທຎ຺ຈ. ປາໂມຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕຣຸຓປີຕິໍ ອາຫ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາກາຣປ຺ປວຕ຺ເຕນາຕິ ເອເຕນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ເອເວຕ຺ຖ ອນວຊ຺ຊສຠາວຕາຍ ຘມ຺ໂມຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປີຕິ ຊາຍຕີຕິ ປຣປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ພລວປີຕິມາຫ. ປີຓິຕມນສ຺ສາຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິອາວເຫຫິ ອຸຬາເຣຫິ ປີຕິເວເຄຫິ ຕິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ກາໂຍຕິ ນາມກາໂຍ. ວູປສນ຺ຕທຣໂຖຕິ ກິເລສປຣິຬາຫານໍ ທູຣີຠາເວນ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປສນ຺ຕທຣໂຖ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓເຫຕຸກໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມາຘານໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປິຕໍ ວິຍ ອຈລໍ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ.

໗໖. ກາມໍ ‘‘ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕມ຺ຫິ, ຘມ຺ເມ ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ຕສ຺ສາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ປວຕ຺ຕິອາກາຣປກາສນເມວ, ອິທໍ ປນ ວິເສສໂຕ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໂສມນສ຺ສາທິປ຺ປກາສນປທໍ. ‘‘ຍໂຖຘິ ໂຂ ປນາ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ສວິເສສໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາກາຣປ຺ປກາສນປທນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ອິທານິ ຍໂຖຘິ…ເປ… ປກາເສຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປນ ວາຣາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາກາຣປ຺ປກາສນວເສນ ເຈວ ໂສມນສ຺ສາທິອານິສໍສທສ຺ສນວເສນ ຈ ວຸຕ຺ຕາຕິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ອຸຠຍສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຍທິປິ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ ນ ປຸນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ປນ ເຕນ ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ຕໍສມງ຺ຄີ ອປຣິຫານຘມ຺ໂມ ຕໍສີລາທິຠາເວເນວ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສ ອນາຄາມິມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ເອວໍຘມ຺ມາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໑໓; ມ. ນິ. ໓.໑໙໗-໑໙໘; ສໍ. ນິ. ໕.໓໗໘) ວິຍ ອິຘ ຘມ຺ມ-ສທ຺ໂທ ສມາຘິປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ເອກາຣມ຺ມເຓ ອວິກ຺ຂິປມາເນ ອວິປ຺ປກິຓ຺ເຓ ອວິສເຏ ກຕ຺ວາ ສມໍ, ສມ຺ມາ ຈ ອາທຫນ຺ໂຕ ຕຖາ ເຕ ຘາເຣຕີຕິ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕີຕິ ຘມ຺ໂມຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອເນກຣູປານນ຺ຕິ ອເນກປ຺ປກາຣານໍ. ອນ຺ຕຣາໂຍ ນາມ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ວາ ອລພ຺ຠນວເສນ, ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ວາ ປຣິຫານວເສນ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ອິຘ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຄ຺ຄສ຺ສ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເນວສ຺ສ ຕໍ ໂຫຕິ ອນ຺ຕຣາຍາຍາຕິ ຕສ຺ສ ອນາຄາມິໂນ ປິຓ຺ຑປາຕໂຠຊນໍ ເນວ ໂຫຕິ ອນ຺ຕຣາຍາຍ ອຸກ຺ກໍສຄຕາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນໂຕ. ຕຎ຺ຈສ຺ສາ ອຸກ຺ກໍສຄມນໍ ຫຕປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຄ຺ເຄນ ວິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ອາຫ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕຣາຍາຠາເວ. ເອຕເທວ ວິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕຕ຺ຕເມວ ກາຣຓໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ເນວສ຺ສ ຕໍ ໂຫຕິ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປຫານໍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄເນວາຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ອນາຄາມິໂນ ຫິ ສພ຺ພໂສ ກາມຣາໂຄ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ຣສຕຓ຺ຫາຍ ອຠາວໂຕ ຕາທິສປິຓ຺ຑປາຕປຣິໂຠໂຄ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄເມ ກຖຎ຺ຈິປິ ອນ຺ຕຣາຍາຍ ນ ໂຫຕີຕິ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ຠຄວາອາທິມ຺ຫິ ອຕ຺ຕນາ ອຸປນີຕວຕ຺ຖູປມໍ ອນຸສນ຺ເຘຕິ. ອຸທກສ຺ສ ອຈ຺ຉຠາໂວ ປງ຺ກເສວາລປຓກາທິມລາຠາເວນ ປສນ຺ນຕາຍ, ຕພ຺ພິປຣິຍາຍໂຕ ພຫລຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອຈ຺ຉນ຺ຕິ ວິປ຺ປສນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ວຓ຺ຓນິຠາຍ ວິຄຕສໍກິເລສຕາຍ ສມຸຊ຺ຊລນໍ ປຠສ຺ສຣຕາຍ ວຕ຺ຖສ຺ສ, ຕໍ ປຣິໂຍທາຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິໂຍທາຕໍ ປຠສ຺ສຣຕາຍາ’’ຕິ. ອຸກ຺ກໍ ພນ຺ເຘຍ຺ຍາຕິ ອງ຺ຄາຣກປລ຺ລໍ ຍຖາ ທາຣຸຆຏິກງ຺ຄາຣາທິເກນ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ຕນຸມຕ຺ຕິກາເລປາທິນາ ພນ຺ເຘຍ຺ຍ. ເມຆປຏລໂຕ ເວຣມ຺ຠວາຕຘາຣາສງ຺ຆຏ຺ຏນໂຕ ວິຊ຺ຊຸຕາ ວິຍ ເກວລໍ ວາຕຘາຣາສງ຺ຆຏ຺ຏນຊນິຕາ ປຠາ ອຸກ຺ກາປຠາ, ສາ ປນ ຍສ຺ມາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາຕຘາຣານໍ ເວຄສມ຺ຠູຕສງ຺ຆຏ຺ຏນເຫຕຸກາ, ຕສ຺ມາ ກາຣຓວເສນ ‘‘ວາຕເວໂຄ ອຸກ຺ກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗໗. ຍຖານຸສນ຺ຘິວເສນາຕິອາທິມ຺ຫິ ອຸຏ຺ຐິຕເທສນາຍ ອນຸຣູປາ ອນຸສນ຺ຘິ ຍຖານຸສນ຺ຘິ, ຕສ຺ສາ ວເສນ. ພ຺ຍຕິເຣກທສ຺ສນໍ ວິຍ ຫິ ສາເຘຕພ຺ພສ຺ສ ອາທິມ຺ຫິ ອຸຏ຺ຐິຕເທສນາຍ ປຏິປກ຺ຂທສ຺ສນມ຺ປິ ອນຸຣູປເທສນາວ ສມ຺ມເທວ ປຕິຏ຺ຐາປນຠາວໂຕ, ຍຖາ ຕໍ ອາວຕ຺ຕຫາຣໂຍຊນາຍໍ ວິສຠາຄຘມ຺ມາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ຍຖານຸສນ຺ຘິວເສນ ເທສນາ ອາຄຕາ’’ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ຕປ຺ປສງ຺ເຄນ ອິຕເຣປິ ອນຸສນ຺ຘີ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ພາຫິເຣສຸ ວຕ຺ຖູສຸ. ອສຕິ ປຣິຕສ຺ສນາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິປຣິຕສ຺ສນາຠາໂວ. ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສຸຕ຺ຕວເສນາຕິ ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ເອກຈ຺ຈສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໔໒) ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສຸຕ຺ຕວເສນ. ເຍນ ຘມ຺ເມນາຕິ ສີລາທິໂວທານຘມ຺ເມສຸ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາທິສໍກິເລສຘມ຺ເມສຸ ຈ ເຍນ ເຍນ ຘມ຺ເມນ. ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ອາຄຕາຕິ ອິມິນາ ‘‘ອນຸຣູປຘມ຺ມວເສນ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວິກປ຺ປໍ ທສ຺ເສຕິ, ເສເສຫິ ‘‘ປຏິປກ຺ຂວເສນ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວິກປ຺ປໍ. ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ຫິ ກກຈູປໂມວາໂທ (ມ. ນິ. ໑.໒໒໒) ປຏິປກ຺ໂຂ, ຕຖາ ທິຏ຺ຐິຍາ ‘‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິຠາຄາ ສຸຎ຺ຎຕາກາເຣນ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ‘‘ຈິຕ຺ເຕ ສໍກິລິຏ຺ເຐ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໗໐) ເຫຏ຺ຐາ ກິເລສເທສນາ ອາຄຕາ. ສພ຺ໂພຕິ ອນວເສໂສ. ສພ຺ພາກາເຣນາຕິ ອາທີນວານິສໍສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຸຄ຺ຄລໂທສຊານນາທິນາ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ.

໗໘. ‘‘ເມຕ຺ຕາ ຠາເວຕພ຺ພາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປຫານາຍາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ອ. ນິ. ໙.໑) ເມຕ຺ຕາທໂຍ ພ຺ຍາປາທວິເຫສາຣຕິຣາຄານໍ ປຏິປກ຺ຂາ. ຍສ຺ມາ ‘‘ໂສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ ຠຄວຕາ ອນາຄາມິໂນ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄມນໍ ຈຕຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ກຖິຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິທານິສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຘມ຺ເມຕິ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ເຈວ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣສຫຄຕຘມ຺ເມ ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ນາມວເສນາ’’ຕິ. ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາຕິ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ນາມນ຺ຕິປິ ຫິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິມິນາ ນເຍນາຕິ ເອເຕນ ຠູຕນິສ຺ສິຕານໍ ເສສຸປາທາຍຘມ຺ມານໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ປຫາຕພ຺ພຕຓ຺ຫາວຊ຺ຊານໍ ເຕຠູມກຘມ຺ມານໍ ປຣິຄ຺ຄຫວິຘິໍ ອຸລ຺ລິງ຺ເຄຕິ. ສຠາວໂຕ ວິຊ຺ຊມານໍ ຕໍ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ຎາເຓນ ຍາຖາວໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌິຍມານຕໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທ’’ນ຺ຕິ ຍຖາວວຕ຺ຖາປິຕໍ ນາມຣູປໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາເນນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ກຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສາວຘາຣຓຎ຺ເຈຕໍ ວຈນໍ, ໂລກສມຎ຺ຎາສິທ຺ຘໍ ສຕ຺ຕອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິ ວິຍ, ອິໂຕ ພາຫິຣກປຣິກປ຺ປິຕໍ ປກຕິອາທິ ທ຺ຣພ຺ຍາທິ ຊີວາທິ ກາຍາທິ ວິຍ ຈ ນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ເຖວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຊານາຕີຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຕາວ ລກ຺ຂຓຣສາທິວເສນ ເຈວ ປຏິຄ຺ຄຫວິຠາຄວເສນ ຈ ປກາຣໂຕ ຊານາຕິ, ອປຣຠາເຄ ປນ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍວເສນ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ຊານາຕິ. ເອກນ຺ຕຫີນາ ນາມ ອກຸສລຘມ຺ມາ ສມ຺ປຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂມູລຕ຺ຕາ, ຕຕ຺ຖາປິ ວິເສສໂຕ ຕຓ຺ຫາຕິ ອາຫ ‘‘ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ ຫີນນ຺ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຘານຠາວໍ ນີຕຕ຺ຕາ ປຓີຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ອຣິຍມຄ຺ໂຄວ ‘‘ປຓີຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຫານຸປາຍໍ ວິຈິນນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ ປຓີຕນ຺ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຸຕ຺ຕມຏ຺ເຐນ ຈ ປຓີຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ນິໂຣຘສຈ຺ຈສ຺ສປິ ສງ຺ຄໂຫ ສິຍາ, ຕສ຺ສ ປນ ປທນ຺ຕເຣນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປ຺ປມຎ຺ຎາມຸເຂນ ວິປສ຺ສນາຠິນິເວສສ຺ເສວ ກຕຕ຺ຕາ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣສຎ຺ຎາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສພ຺ພສ຺ສປິ ເຕຠູມກສ຺ສ ສຎ຺ຎາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ນ ເຈຕ຺ຖ ອສງ຺ຄໂຫ ຕສ຺ສາປິ ສຎ຺ຎາຍ ອາຄຕຠາວໂຕ. ໂລກໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ນິສ຺ສຣິຕ຺ວາ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ.

ຈຕູຫິ ອາກາເຣຫີຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ຫີນ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ຈຕູຫິ ປກາເຣຫິ. ອນ຺ວຍຎາຓຕາຍ ອນຸໂພຘຠູຕາຍ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ຊານນຕ຺ໂຖ ຘມ຺ມຎາຓຕາຍ ປຏິເວຘຠູຕາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ສຠາວສິທ຺ໂຘຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ຊານນໂຕ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຍເຠຣເວ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ຠຍເຠຣວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ອຕ຺ຕນາ ວຸຕ຺ຕອຕ຺ຖວຈນຕ຺ຖປາເຐນ ອິຘ ປາຐສ຺ສ ສທິສຕ຺ຕາ ອຕິທິສນ຺ໂຕ ‘‘ກາມາສວາປິ…ເປ… ປຊານາຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ ‘‘ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ…ເປ… ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ‘‘ຂີຓາ ຊາຕີ’’ຕິອາທີນິ ວທຕາ ຠຄວຕາ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ໂຄ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ຕສ຺ມາ ຍໍ ເຫຏ຺ຐາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂສ ຈ ອຸປຣິ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄສ຺ເສວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ, ຕໍ ສຸວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຕສ຺ສ ໂຈທນຕ຺ຖາຍາຕິ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ໂຈທນຕ຺ຖາຍ ‘‘ປຸຈ຺ຉ ມໍ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຍເທຕ຺ຖ ຕຍາ ມນສາຠິສມີຫິຕ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນາຍ, ໂອກາສທານຕ຺ຖາຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເທສນາສນ຺ນິສ຺ສໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຕຖາຣູໂປ ເອຕ຺ຖ ອຊ຺ຌາສໂຍປິ ນຕ຺ຖີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕອນຸສນ຺ຘິຕ຺ຕຍວິນິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ປາຏິເຍກ຺ກໍ ອນຸສນ຺ຘິໍ ອາຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈິຕ຺ຕຄຕຕ຺ຕາ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣນ. ກິເລສວຸຏ຺ຐານສິນາເນນາຕິ ກິເລສມລປວາຫເນນ ຣາຄປຣິຬາຫາທິວູປສມກເຣນ ຈ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກອຣິຍມຄ຺ຄສລິລສິນາເນນ.

໗໙. ຘມ຺ມສຠາມຓ຺ຑປໍ ຕາວເທວ ອຸປຄຕຕ຺ຕາ ພາຫຸກາ ນທິໂຕ ອາຄຕໍ ວິຍ ມຎ຺ຎມາໂນ. ອຣິຍຜລມທ຺ທນຈຸຓ຺ຓາທໂຍ ເຕລສິເນຫສ຺ສ ວິເວຈເນນ. ລູຂຠາໂວ ໂລກໍ, ຕໍ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ໂລກາຕິ ສມ຺ມຕາ. ໂລກ຺ຂສມ຺ມຕຄ຺ຄຫເຓນ ‘‘ຕຖາ ສາ ນທີ ໂລເກ ປາກຏາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ມິຈ຺ຉາຄາຫໍ ທີເປຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິສຸທ຺ຘຠາວໍ ເທຕີຕິ ເອວໍ ສມ຺ມຕາ’’ຕິ. ປາປປວາຫເນນ ສມ຺ປຣາຍິກາທິສມ຺ປຕ຺ຕິອາວຫໂຕ ໂລກສ຺ສ ຫິຕາ ໂລກ຺ຍາ. ໂລກ຺ຍາຕິ ສມ຺ມຕາຕິ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມສທິສໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເສຏ຺ຐໍ ໂລກໍ ຄມຍຕີຕິ ເອວໍ ສມ຺ມຕາ’’ຕິ. ປຸຎ຺ຎສມ຺ມຕາຕິ ປຸຊ຺ຊຠວຜລນິພ຺ພຕ຺ຕເນນ ສຕ຺ຕານໍ ປຸນເນນ ວິໂສຘເນນ ປຸຎ຺ຎາຕິ ສມ຺ມຕາ. ຕທຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖເມວາຕິ ຕສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ອາຄຕເທສນາຍ ອຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖເມວ. ວຸຕ຺ຕສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ປຸນ ທີປນໍ ກິມຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຄາຖາຣຸຈິການ’’ນ຺ຕິ. ຈຸຓ຺ຓິກວຈນໍ ອສມ຺ຠາເວນ຺ຕາ ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖມພຸຊ຺ຌນກາ ປຊ຺ຊວຈນໍ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕາ ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ພຸຊ຺ຌນກາ ຄາຖາຣຸຈິກາ. ວິເສສຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ວິສິຏ຺ຐທີປນຕ຺ຖໍ, ປຸຣິມເທສນາຍ ອຎ຺ຎທີປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ຄຈ຺ຉຕິ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພາຫຸກໍ ນທິໍ ສິນາຍິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໗໘) ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ພາຫຸກນ຺ຕິ ອິທເມວ ເອຕ຺ຖ ຕທຕ຺ຖທີປກໍ. ເສສານິ ອຘິກກ຺ກາທິວຈນານິ ຕໂຕ ວິສິຏ຺ຐສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ໂພຘນໂຕ ວິເສສຕ຺ຖທີປການິ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຠຄວຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ອວຸຕ຺ຕານິ ອຘິກກ຺ກາທີນິ ຄຫິຕານີຕິ ອາຫ ‘‘ຍເຖວ ຫີ’’ຕິອາທິ. ກກ຺ກນ຺ຕິ ນ຺ຫານປິຓ຺ຑໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ອຘິກໍ ກກ຺ກໍ ເອຕ຺ຖ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ອຘິກກ຺ກໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ຺ຫານສມ຺ຠາຣວເສນາ’’ຕິອາທິ. ມຓ຺ຑລວາປິສຓ຺ຐານນ຺ຕິ ວຏ຺ຏໂປກ຺ຂຣຓີສຓ຺ຐານໍ. ນທິໂຍຕິ ວິສຸໍ ນທິໂຍ, ນ ອຘິກກ຺ກາທີນິ ວິຍ ຕິຕ຺ຖມຕ຺ຕໍ.

ຕີຫິ ປເທຫີຕິ ສຸນ຺ທຣິກາປຍາຄພາຫຸກາປເທຫິ. ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ອຘິກກ຺ກາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ. ວຸຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂລກສມ຺ມຕາລກ຺ຂເຓນ ເອກລກ຺ຂຓຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອຘິປ຺ປາເຍນ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປນ ປາປປວາຫລກ຺ຂເຓນ ເອກລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ກິຎ຺ຈິ ປາປສຸທ຺ຘິໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ. ນ ຫິ ນໍ ໂສຘເຍຕິ ນໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ນ ໂສຘເຍ. ເວຣກິພ຺ພິສຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ ນາມ ກມ຺ມປຖຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຂຸທ຺ທເກຫີ’’ຕິ.

ປຏິຫນນ຺ໂຕຕິ ອຍຸຕ຺ຕຠາວທສ຺ສເນນ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິພາຫນ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ປຏິພາຫນວິຘິ ຍຖາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຸທໂກໂຣຫນໍ ນ ປາປປວາຫນໍ, ເອວໍ ໂຍ ໂກຈິ ນກ຺ຂຕ຺ຕໂຍໂຄ ປາປເຫຕູນໍ ປຏິປກ຺ຂາຠາວໂຕ. ຍຎ຺ຫິ ວິນາເສຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ. ຍຖາ ອາໂລໂກ ອນ຺ຘກາຣສ຺ສ ວິຊ຺ຊາ ຈ ອວິຊ຺ຊາຍ, ນ ເອວໍ ອຸທໂກໂຣຫນໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕໂຍໂຄ ວາ ປາປເຫຕູນໍ ໂລຠາທີນໍ ປຏິປກ຺ໂຂ, ຕສ຺ມາ ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ນ ອຸທໂກໂຣຫນາທິ ປາປປວາຫນ’’ນ຺ຕິ. ນິຈ຺ຈໍ ຜຄ຺ຄຸນີນກ຺ຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘສີລາທິກສ຺ສ ສພ຺ພກາລໍ ມງ຺ຄລທິວໂສ ເອວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິຕໂຣຕິ ສີລາທິວເສນ ອສຸທ຺ໂຘ. ນິຈ຺ຈເມວ ອຸໂປສໂຖ ອຣິຍຸໂປສເຖນ ອຸປວຸຕ຺ຖຠາວໂຕ. ສຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ ປຣິສຸທ຺ຘມໂນສມາຈາຣສ຺ສ. ສຸຈິກມ຺ມສ຺ສາຕິ ປຣິສຸທ຺ຘກາຍວຈີສມາຈາຣສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ນິກ຺ກິເລສຕາຍາ’’ຕິອາທິ. ກຸສລູປສຎ຺ຫິຕນ຺ຕິ ອນວຊ຺ຊຠາວູປຄຕໍ. ວຕສມາທານນ຺ຕິ ຘຸຕຘມ຺ມສມາທານາທິ ສມ຺ປນ຺ນເມວ ໂຫຕິ, ນາສ຺ສ ວິປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມມ ສາສເນເຍວ ສິນາຫິ, ຍທິ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ສຸທ຺ຘິໍ ອິຈ຺ຉສີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ສເຈ’’ຕິອາທິ. ເຂມຕນ຺ຕິ ເຂມຠາວໍ. ຍຖາ ສພ຺ພຠູຕານິ ຕປວເສນ ເຂມປ຺ປຕ຺ຕານິ ອຠຍປ຺ປຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ກໂຣຫີຕິ ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕໍ ເມຕ຺ຕາທິຠາວນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສງ຺ເຂເປນ ອຸປທິສນ຺ເຕນສ຺ສ ເອກຈ຺ຈສມາຘິສມ຺ປທາ ຕທວິນາຠາວິນີ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ ຈ ທສ຺ສິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ມໂນທ຺ວາຣສຸທ຺ຘິ ທສ຺ສິຕາ’’ຕິ.

ຕສ຺ສ ປນ ສມ຺ປທາທ຺ວຍສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູຕໍ ສີລສມ຺ປທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສເຈ ມຸສາ ນ ຠຓສີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍຖາ ‘‘ສເຈ ມຸສາ ນ ຠຓສີ’’ຕິອາທິນາ ມຸສາວາທ-ປາຓາຕິປາຕ-ອທິນ຺ນາທານ-ປຏິວິຣຕິວຈເນນ ອວເສສກາຍວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕວິຣຕີປິ ວຸຕ຺ຕາ ເອວ ໂຫຕິ ລກ຺ຂຓຫາຣນເຍນ, ເອວໍ ‘‘ສທ຺ທຫາໂນ ອມຈ຺ຉຣີ’’ຕິ ສທ຺ຘາທິຘນສມ຺ປທານິໂຍຊເນເນວ ອວເສສອຣິຍຘນສມ຺ປທານິໂຍຊນມ຺ປິ ສິທ຺ຘເມວ ໂຫຕີຕິ ສທ຺ຘາທໂຍ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາຈນີຍຘມ຺ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປກາສິຕາ ເອວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອິມາຍ ເອວ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ກິເລສສຸທ຺ຘີ’’ຕິ. ຄຍາ ສມ຺ມຕຕຣາ ພາຫຸກາທີຫິປີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໘໐. ເອໂກຕິ ອສຫາໂຍ, ເອສາ ປນສ຺ສ ອສຫາຍຕາ ເອກີຠາເວນາຕິ. ນ ຫິສ຺ສ ຕາວ ຕຓ຺ຫາທຸຕິຍຕາ ວິຄຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນ ຈິຣສ຺ເສວາ’’ຕິອາທິ. ເອກຄ຺ຄຫເຓເນວ ກາເຍນ ວູປກຏ຺ຐຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ວຸປກຏ຺ໂຐ ຈິຕ຺ຕວິເວເກນາ’’ຕິ. ເຕນ ‘‘ທິວາ ຈງ຺ກເມນ ນິສຊ຺ຊາຍາ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໔໒໓; ໓.໗໕; ວິຠ. ໕໑໙; ມຫານິ. ໑໖໑) ອາຄຕໍ ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄມາຫ. ຕຖາຠູຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ອາທິຕ຺ເຕ ຕໂຍ ຠເວ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາ ປມາທສ຺ສ ເລໂສປິ ນາໂຫສິ, ເອວໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ພ຺ຣູເຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມເທວ ປທຫຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ສງ຺ຂາຣຄເຕ ອນເປກ຺ຂຈິຕ຺ໂຕ ນິພ຺ພານາຘິມຸຕ຺ໂຕ ເອວ ວິຫາສີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂີຓາ ຊາຕີຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ວຕ຺ຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.