໒. ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑. ວິຠາເຄນາຕິ ສຣູປວິຠາເຄນ. ອທິຏ຺ຐໍ ໂຊຕີຍຕິ ເອຕາຍາຕິ ອທິຏ຺ຐໂຊຕນາ. ທິຏ຺ຐໍ ສໍສນ຺ທີຍຕິ ເອຕາຍາຕິ ທິຏ຺ຐສໍສນ຺ທນາ, ສໍສນ຺ທນໍ ເຈຕ຺ຖ ສາກຈ຺ຉາວເສນ ວິນິຈ຺ຉຍກຣຓໍ. ວິມຕິ ຉິຊ຺ຊຕິ ເອຕາຍາຕິ ວິມຕິຈ຺ເຉທນາ. ອນຸມຕິຍາ ປຸຈ຺ຉາ ອນຸມຕິປຸຈ຺ຉາ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖາ’’ຕິ ຫິ ກາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອນຸມຕີຕິ ອນຸມຕິ ປຸຈ຺ຉິຕາ. ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາຕິ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາຍ.

‘‘ຫຣີຍນ຺ຕິ ເອເຕຫີ’’ຕິອາທິນາ ກຣຓາຘິກຣຓກຕ຺ຕຸຠາວກມ຺ມສາຘນານໍ ວເສນ ຫາຣ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ວາ ສທິສກປ຺ປນາວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຫາຣາ ວິຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸນ ຄນ຺ຖກຣຓາທິອຕ຺ເຖນ ຄນ຺ຖາທິສທ຺ທານໍ ວິຍ ຫາຣກຣຓາທິອຕ຺ເຖນ ຫາຣສທ຺ທສິທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຫາຣຍນ຺ຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ຫຣຓໂຕ, ຣມຓໂຕ ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ມໂນຫຣາ ມໂນຣມາ ເຈເຕ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຸປປຕ຺ຕິສາຘນຍຸຕ຺ຕີຕິ ລກ຺ຂຓເຫຕຸ. ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ‘‘ນນຸ ຈ ອຎ຺ເຎປິ ຫາຣາ ຍຸຕ຺ຕິສຫິຕາ ເອວາ’’ຕິອາທິນາ ເທສນາຫາເຣ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ.

ຈຕຸນ຺ນໍ ພ຺ຍູໂຫ ເອຕ຺ຖາຕິ ຠິນ຺ນາຘິກຣຓານມ຺ປິ ປທານໍ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາໂສ ລພ຺ຠຕິ ‘‘ອຸຣສິໂລໂມ’’ຕິອາທີນໍ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໓.໕໔, ໓໐໓) ວິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເສສນ຺ຕິ ‘‘ວິວຈນເມວ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິ.

ອນຸປ຺ປເວສີຍນ຺ຕີຕິ ອວຄາຫີຍນ຺ຕິ. ສມາຘີຍນ຺ຕີຕິ ປຣິຫຣີຍນ຺ຕິ. ວິນາ ວິກປ຺ເປນາຕິ ຊາຕິ ສາມຎ຺ຎໍ, ເຠໂທ ສາມຎ຺ຎໍ, ສມ຺ພນ຺ໂຘ ສາມຎ຺ຎນ຺ຕິອາທິນາ ປທຕ຺ຖນ຺ຕຣຠາວວິກປ຺ປນມນ຺ຕເຣນ.

ປທຏ຺ຐານາທິມຸເຂນາຕິ ປທຏ຺ຐານເວວຈນຠາວນາປຫານມຸເຂນ. ເກຈີຕິ ປທຏ຺ຐານປຣິກ຺ຂາຣອາວຏ຺ຏປຣິວຕ຺ຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂອຕຣເຓ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ.

໒. ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ເຫຕຸຜລຠາວໂຍໂຄ. ຕຖາຠູຕານຎ຺ຫິ ຘມ຺ມານໍ ເອກສນ຺ຕານສິທ຺ຘຕາ ເອກຕ຺ຕນໂຍ. ວິຠາໂຄ ສຕິປິ ເນສໍ ເຫຕຸຜລຠາເວ ວິຠຕ຺ຕສຠາວຕາ. ອຎ຺ໂຎ ເອວ ຫິ ເຫຕຸ, ອຎ຺ຎໍ ຜລນ຺ຕິ. ພ຺ຍາປາຣວິຣໂຫ ນິຣີຫຕາ. ນ ຫິ ເຫຕຸຜລານໍ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອຫໍ ອິມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕມິ, ອິມິນາຫໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອນຸຣູປຜລຕາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈຍານຸກູລຕາ. ສມູຫາທິໍ ອຸປາທາຍ ໂລກສງ຺ເກຕສິທ຺ຘາ ໂວຫາຣມຕ຺ຕຕາ ສມ຺ມຸຕິສຠາໂວ. ປຖວີຜສ຺ສາທີນໍ ກກ຺ຂຬຜຸສນາທິລກ຺ຂຓໍ ປຣມຕ຺ຖສຠາໂວ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ – ຍສ຺ມິໍ ຠິນ຺ເນ, ອິຕຣາໂປເຫ ວາ ຈິຕ຺ເຕນ ກເຕນ ຕຖາ ພຸທ຺ຘິ, ອິທໍ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈໍ ຍຖາ ຆເຏ, ສສມ຺ຠາຣຊເລ ຈ, ຕພ຺ພິປຣິຍາເຍນ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘາຍາຕິ ນິພ຺ພານາຘິຄມາຍ.

ອນ຺ໂຕຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ. ປຘານາວຍເວນາຕິ ມູລຠາເວນ. ‘‘ນນ຺ທີ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ມູລ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໑໓) ຕຓ຺ຫາ ‘‘ນນ຺ທີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ສງ຺ຄາເມ ຈ ນນ຺ທິໍ ຈຣຕີ’’ຕິອາທີສຸ ປໂມໂທຕິ ອາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາຍ, ປໂມທສ຺ສ ວາ’’ຕິ.

໓. ຊາຕິເຠທໂຕຕິ ກຸສລາ, ອກຸສລາຕິ ອິມສ຺ມາ ວິເສສາ. ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ ອນ຺ໂຕນີໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍຊີຍນ຺ຕີ’’ຕິ. ເກຫິ ໂຍຊີຍນ຺ຕິ? ສໍວຓ຺ຓນເກຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວາ ຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕຫິ ສມານໂຍຄກ຺ຂມາ ຕຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຕເທກຏ຺ຐຠາວໂຕ. ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ‘‘ນວຫິ ປເທຫີ’’ຕິ ສຫໂຍເຄ ກຣຓວຈນໍ, ປຸຣິມສ຺ມິໍ ກຣເຓ. ‘‘ເອເຕ ໂຂ’’ຕິ ຈ ປາໂຐ. ຕຕ຺ຖ ໂຂ-ສທ຺ທສ຺ສ ປທປູຣຓຕາ, ອວຘາຣຓຕ຺ຖຕາ ວາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອເຕ ເອວາຕິ ເອເຕ ຕຓ຺ຫາທໂຍ ເອວ, ນ ອິໂຕ ອຎ຺ເຎຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຏ຺ຐາຣເສວ ນ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ, ອໂຘ ວາຕິ. ປຸຣິມສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ມູລປທນ຺ຕຣາຠາໂວ, ທຸຕິຍສ຺ມິໍ ເຕສໍ ອນູນາຘິກຕາ ທີປິຕາ ໂຫຕິ.

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.