໔໙. ຈຕຸຣາຣກ຺ຂນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໔໖໑-໒. ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິ …ເປ… ມຣຓສ຺ສຕີຕິ ອິມາ ຈຕຸຣາຣກ຺ຂາ ນາມາຕິ ເສໂສ. ອາຣກຕ຺ຕາທິນາຕິ ອາຣກຠາໂວ ອາຣກຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອາທິ ຍສ຺ສ ‘‘ອຣີນໍ ຫຕຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິກສ຺ສ ຕໍ ອາຣກຕ຺ຕາທິ. ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ສວາສນານໍ ອຣານໍ ຫຕຕ຺ຕາ ອາຣກາ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ສຸວິທູຣວິທູເຣ ຐິໂຕຕິ ອາ-ກາຣສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ, ກ-ກາຣສ຺ສ ຫ-ກາຣໍ ສານຸນາສິກໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຣຫ’’ນ຺ຕິ ປທສິທ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ອາຣກາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ສາມຎ຺ຎໂຊຕນາຍ ວິເສເສ ອວຏ຺ຐານໂຕ, ວິເສສຕ຺ຖິນາ ຈ ວິເສສສ຺ສ ອນຸປ຺ປໂຍຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ກິເລເສຫີ’’ຕິ ລພ຺ຠຕິ.

ສມ຺ມາຕິ ອວິປຣີຕໍ. ສາມນ຺ຕິ ສຍເມວ, ອປຣເນຍ຺ໂຍ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ຫິ ເອຕ຺ຖ ສໍ-ສທ຺ໂທ ‘‘ສຍ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ໂພຘໂກ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ພຸທ຺ຘໂຕຕິ ຠາວປ຺ປຘາໂນຍໍ ນິທ຺ເທໂສ, ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຣຫໍ’’ ອິຕິ ວາ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ ອິຕິ ວາ ຠຄວໂຕ ນວເຠເທ ຄຸເຓ ຍາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອນຸສ຺ສຕິ, ສາ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອ-ກາໂຣ ສນ຺ຘິວເສນ ອາຄໂຕ. ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ປເນຕ຺ຖ ອາທິອຕ຺ໂຖ, ອິຈ຺ຈາທີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນວເຠເທຕິ ‘‘ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖີ’’ຕິ ເອກໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອຸປຈາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ອປ຺ປນາ, ຕຖາ ມຣຓສ຺ສຕິຍໍ. ອິຕເຣສຸ ປນ ອຸຠຍມ຺ປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິ.

໔໖໓-໔. ‘‘ສີມຏ຺ຐາ’’ຕິອາທິນາ ເມຕ຺ຕາຠາວນໍ ທສ຺ເສຕິ. ສີມຏ຺ຐສງ຺ເຆຕິ ສີມາຍໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ສີມຏ຺ໂຐ, ໂສວ ສງ຺ໂຆ. ໂຄຈຣຄາມມ຺ຫິ ອິສ຺ສເຣ ຊເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ມານຸເສ ອຸປາທາຍ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສູຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ. ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ອເວຣາຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ອາທິນາຕິ ‘‘ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາ ໂຫນ຺ຕຸ, ອນີຆາ ໂຫນ຺ຕຸ, ສຸຂີ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣນ຺ຕູ’’ຕິ ອິມິນາ. ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊາຕິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ສພ຺ເພ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິນາ ເອວມ຺ປິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ເມຕ຺ຕາຠາວນາ.

໔໖໕-໖. ອິທານິ ອສຸຠໍ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ສພ຺ພປຐມໍ ສາເຘຕພ຺ພໍ ສຕ຺ຕວິຘມຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ‘‘ວຓ຺ເຓ’’ຈ຺ຈາທິນາ ທສ຺ເສຕິ. ສຕ຺ຕວິຘຎ຺ຫິ ຕໍ ນຍໂຕ ອາຄຕໍ ວາຈາສຊ຺ຌາຍມນສາສຊ຺ຌາເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ. ຕຕ຺ຖ ປຐມໍ ວາຈາຍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ເຕນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຕຈປຎ຺ຈກາທີນິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂລມປ຺ປຏິໂລມວເສນ ກາຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ປນ ວຈສາ, ຕເຖວ ມນສາປິ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ວຈສາ ສຊ຺ຌາໂຍ ຫິ ມນສາ ສຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ປນ ລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວຘສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕຕ຺ຖ ວຓ຺ໂຓ ນາມ ເກສາທີນໍ ວຓ຺ໂຓ. ສຓ຺ຐານໍ ເຕສໍເຍວ ສຓ຺ຐານໍ. ໂອກາໂສ ເຕສໍເຍວ ປຕິຏ຺ໂຐກາໂສ. ທິສາ ນາຠິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອຸປຣິມທິສາ, ອໂຘ ເຫຏ຺ຐິມາ. ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ‘‘ອຍໍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອຸປຣິ ຈ ຕິຣິຍຎ຺ຈ ອິມິນາ ນາມ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ’’ຕິ ເອວໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ‘‘ເກສາ ນ ໂລມາ, ໂລມາ ນ ເກສາ’’ຕິ ເອວໍ ອມິສ຺ສກຕາວເສນ ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ຈ. ເກສາທິໂກຏ຺ຐາເສ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ.

ເອວໍ ວວຕ຺ຖເປນ຺ເຕນ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຕວິຘໍ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາຣສວິຘໍ ມນສິກາຣໂກສລ຺ລໍ ສມ຺ປາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນຸປຸພ຺ພໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປນາໂຕ ຕໂຍ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ນຍໂຕວາຄເຕ ນາຕິສີຆາທີສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສວິຘຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອນຸປຸພ຺ພໂຕຕິ ສຊ຺ຌາຍກຣຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຸປຏິປາຏິຍາ. ນາຕິສີຆໍ ນາຕິສຓິກໍ ກຕ຺ວາຕິ ກິຣິຍາວິເສສນໍ. ວິກ຺ເຂປໍ ປຏິພາຫຍນ຺ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂປໍ ປຏິພາຫນ຺ໂຕ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາຕິ ຍາຍໍ ‘‘ເກສາ ໂລມາ’’ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ, ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕສ຺ສາຕິ ໂຍ ໂຍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ຕໍ ອນຸກ຺ກເມນ ມຸຎ຺ຈໂຕ, ຕສ຺ສ ‘‘ຠາວນາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໖໗. ເອວໍ ອຸຠຍໂກສລ຺ລໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ສພ຺ພໂກຏ຺ຐາເສ ວຓ຺ຓາທິວເສນ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ວຓ຺ຓາທິວເສເນວ ປຎ຺ຈຘາ ປຏິກ຺ກູລຕາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຓ຺ຓາ’’ຕິອາທິມາຫ. ວຓ຺ຓ…ເປ… ໂອກາເສຫິ ໂກຏ຺ຐາເສ ປຏິກ຺ກູລາຕິ ຠາວນາ ອສຸຠນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຣ ເກສາ ຕາວ ປກຕິວຓ຺ເຓນ ກາຬກາ ອທ຺ທາຣິຏ຺ຐກວຓ຺ຓາ, ສຓ຺ຐານໂຕ ທີຆວຏ຺ຏຕຸລາທຓ຺ຑສຓ຺ຐານາ, ທິສໂຕ ອຸປຣິມທິສາຍ ຊາຕາ, ໂອກາສໂຕ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ກຓ຺ຓຈູຬິກາຫິ, ປຸຣໂຕ ນຬາຏນ຺ເຕນ, ປຈ຺ຉໂຕ ຄຬວາຏເກນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ, ສີສກຏາຫເວຐນອລ຺ລຈມ຺ມໍ ເກສານໍ ໂອກາໂສ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເກສາ ສີສເວຐນຈມ຺ເມ ວີຫຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ເຫຏ຺ຐາ ອຕ຺ຕໂນ ມູລຕເລນ, ອຸປຣິ ອາກາເສນ, ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ທ຺ເວ ເກສາ ເອກໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ອຍໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ‘‘ເກສາ ນ ໂລມາ, ໂລມາ ນ ເກສາ’’ຕິ ເອວໍ ອວເສສເອກຕິໍ ສໂກຏ຺ຐາເສຫິ ອມິສ຺ສີກຕາ ເກສາ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ເອໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຍໍ ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອິທໍ ເກສານໍ ວຓ຺ຓາທິໂຕ ນິຈ຺ຉຍນໍ. ອິທໍ ປນ ເນສໍ ວຓ຺ຓາທິວເສນ ປຎ຺ຈຘາ ປຏິກ຺ກູລໂຕ ນິຈ຺ຉຍນໍ – ເກສາ ນາເມເຕ ວຓ຺ຓໂຕປິ ປຏິກ຺ກູລາ ອາສຍໂຕປິ ສຓ຺ຐານໂຕປິ ຄນ຺ຘໂຕປິ ໂອກາສໂຕປິ ປຏິກ຺ກູລາຕິ ເອວໍ ເສສໂກຏ຺ຐາສານມ຺ປິ ຍຖາໂຍຄໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຸທ຺ຘຸມາຕາທິວຕ຺ຖູສູຕິ ອຸທ຺ຘຸມາຕກວິນີລກວິປຸພ຺ພກວິຈ຺ຉິທ຺ທກວິກ຺ຂາຍິຕກວິກ຺ຂິຕ຺ຕກຫຕວິ- ກ຺ຂິຕ຺ຕກໂລຫິຕກປຸຬວກອຏ຺ຐິກສງ຺ຂາເຕສຸ ທເສສຸ ອວິຎ຺ຎາຓກອສຸຠວຕ຺ຖູສຸ ອສຸຠາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ ຠາວນາ ວາ ອສຸຠນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອສຸຠຠາວນາ.

໔໖໘. ‘‘ມຣຓໍ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຊີວິຕໍ ເມ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວາ ‘‘ມຣຓໍ ມຣຓ’’ນ຺ຕິ ວາ ໂຍນິໂສ ຠາວຍິຕ຺ວານາຕິ ໂຍຊນາ. ຊີວິຕນ຺ຕິ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ. ໂຍນິໂສຕິ ອຸປາເຍນ. ເອວໍ ປວຕ຺ຕຍໂຕເຍວ ຫິ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ນີວຣຓານິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນ຺ຕິ, ມຣຓາຣມ຺ມຓາ ສຕິ ສຓ຺ຐາຕິ, ອຸປຈາຣປ຺ປຕ຺ຕເມວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ.

໔໖໙-໔໗໐. ຍສ຺ສ ປນ ເອຕ຺ຕາວຕາ ນ ໂຫຕິ, ເຕນ ວຘກປຈ຺ຈູປຏ຺ຐານາທີຫິ ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຘກສ຺ເສວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ວຘກສ຺ສ ອິວ ອຸປຏ຺ຐານາຕິ ‘‘ອິມສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອສິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄີວາຍ ສຎ຺ຈາຣຍມານສ຺ສ ວຘກສ຺ສ ວິຍ ມຣຓສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໂຕ. ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ວິປຕ຺ຕິໂຕຕິ ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຊີວິຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ວິນາສມຣຓສງ຺ຂາຕວິປຕ຺ຕິໂຕ. ອຸປສໍຫຣໂຕຕິ ຍສມຫຕ຺ຕໂຕ ປຸຎ຺ຎມຫຕ຺ຕໂຕ ຖາມມຫຕ຺ຕໂຕ ອິທ຺ຘິມຫຕ຺ຕໂຕ ປຎ຺ຎາມຫຕ຺ຕໂຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໂຕຕິ ອິເມຫິ ສຕ຺ຕຫາກາເຣຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປສໍຫຣຓໂຕ. ກາຍພຫຸສາຘາຣຓາຕິ ອສີຕິຍາ ກິມິກຸລານໍ, ອເນກສຕານໍ ໂຣຄານໍ, ພາຫິຣານຎ຺ຈ ອຫິວິຈ຺ຉິກາທີນໍ ມຣຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍານໍ ສາຘາຣຓໂຕ. ອາຍຸທຸພ຺ພລໂຕຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສູປນິພທ຺ຘຕ຺ຕອິຣິຍາປຖູປນິພທ຺ຘຕ຺ຕາທິນາ ອາຍຸໂນ ທຸພ຺ພລໂຕ. ກາລວວຕ຺ຖານສ຺ສ ອຠາວໂຕຕິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍເຍວ ກາເລ ມຣິຕພ຺ພໍ, ນ ອຎ຺ຎສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ກາລວວຕ຺ຖານສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ອທ຺ຘານສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉທາຕິ ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ຊີວິຕສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ເອຕຣຫິ ປຣິຕ຺ໂຕ, ອທ຺ຘາ ໂຍ ຈິຣໍ ຊີວຕິ, ໂສ ວສ຺ສສຕໍ ຊີວຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອທ຺ຘານສ຺ສ ກາລສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸກາເມນ ພຸທ຺ຘປຸຕ຺ເຕນ ຍໍ ກາຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສງ຺ເຂເປໂນປທິສ຺ສາມ. ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ຕາວ ສີລໍ ໂສເຘຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຕິວິຘາ ວິສຸຊ຺ຌນາ ອນາປຊ຺ຊນໍ, ອາປນ຺ນວຸຏ຺ຐານໍ, ກິເລເສຫິ ຈ ອປ຺ປຏິປີຬນໍ. ເອວໍ ວິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ຫິ ຠາວນາ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍມ຺ປິທໍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓວຕ຺ຕາທີນໍ ວເສນ ອາຠິສມາຈາຣິກສີລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕມ຺ປິ ສາຘຸກໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ –

‘‘ອາວາໂສ ຈ ກຸລໍ ລາໂຠ, ຄໂຓ ກມ຺ມຎ຺ຈ ປຎ຺ຈມໍ;

ອທ຺ຘານໍ ຎາຕິ ອາພາໂຘ, ຄນ຺ໂຖ ອິທ຺ຘີຕິ ເຕ ທສາ’’ຕິ. (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໔໑) –

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ທສສຸ ປລິໂພເຘສຸ ໂຍ ປລິໂພໂຘ, ໂຍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນປລິໂພເຘນ –

‘‘ປິໂຍ ຄຣຸ ຠາວນີໂຍ, ວຕ຺ຕາ ຈ ວຈນກ຺ຂໂມ;

ຄມ຺ຠີຣຎ຺ຈ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ, ໂນ ຈາຏ຺ຐາເນ ນິໂຍຊໂກ’’ຕິ. (ອ. ນິ. ໗.໓໗) –

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ອາຈຣິຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖກກມ຺ມຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປາຣິຫາຣິຍກມ຺ມຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພຕ຺ຖກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆາທີສຸ ເມຕ຺ຕາ, ມຣຓສ຺ສຕິ ຈ, ‘‘ອສຸຠສຎ຺ຎາ’’ຕິປິ ເອເກ. ເອຕໍ ປນ ຕຍໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ຖຍິຕພ຺ພໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ, ອຘິປ຺ເປຕສ຺ສ ຈ ໂຍຄານຸໂຍຄກມ຺ມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖກກມ຺ມຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມເຓສຸ ປນ ຍໍ ຍສ຺ສ ຈຣິຕານຸກູລໍ, ຕໍ ຕສ຺ສ ນິຈ຺ຈໍ ປຣິຫຣິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕເນວ ນເຍນ ‘‘ປາຣິຫາຣິຍກມ຺ມຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໂຕ –

‘‘ມຫາວາສໍ ນວາວາສໍ, ຊຣາວາສຎ຺ຈ ປນ຺ຖນິໍ;

ໂສຓ຺ຑິໍ ປຓ຺ຓຎ຺ຈ ປຸປ຺ຜຎ຺ຈ, ຜລໍ ປຕ຺ຖິຕເມວ ຈ.

‘‘ນຄຣໍ ທາຣຸນາ ເຂຕ຺ຕໍ, ວິສຠາເຄນ ປຏ຺ຏນໍ;

ປຈ຺ຈນ຺ຕສີມາສປ຺ປາຍໍ, ຍຕ຺ຖ ມິຕ຺ໂຕ ນ ລພ຺ຠຕິ.

‘‘ອຏ຺ຐາຣເສຕານິ ຐານານິ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຍ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ອາຣກາ ປຣິວຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ມຄ຺ຄໍ ສປ຺ປຏິຠຍໍ ຍຖາ’’ຕິ. (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໕໒) –

ວຸຕ຺ຕອຏ຺ຐາຣສເສນາສນໂທສວຊ຺ຊິຕໍ ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສນາສນໍ ນາຕິທູຣໍ ໂຫຕິ ນຈ຺ຈາສນ຺ນໍ ຄມນາຄມນສມ຺ປນ຺ນໍ ທິວາ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓໍ ຣຕ຺ຕິໍ ອປ຺ປສທ຺ທໍ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສໍ ອປ຺ປຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສໍ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ເສນາສເນ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣາ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ເສນາສເນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ອາຄຕາຄມາ ຘມ຺ມວິນຍຘຣາ ມາຕິກາຘຣາ. ເຕ ກາເລນ ກາລໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉຕິ ປຣິປຎ຺ຫຕິ ‘ອິທໍ ຠນ຺ເຕ ກຖໍ, ອິມສ຺ສ ໂກ ອຕ຺ໂຖ’ຕິ. ຕສ຺ສ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອວິວຏຎ຺ເຈວ ວິວຣນ຺ຕິ, ອນຸຕ຺ຕານີກຕຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕານິໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອເນກວິຫິເຕສຸ ຈ ກງ຺ຂາຐານີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກງ຺ຂໍ ປຏິວິໂນເທນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສນາສນໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໑໑) ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ເສນາສນໍ ອຸປຄມ຺ມ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ເຕນ ‘‘ທີຆານິ ເກສໂລມນຂານິ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພານິ, ຊິຓ຺ຓຈີວເຣສຸ ອຄ຺ຄຬອນຸວາຕປຣິຠຓ຺ຑທານາທິນາ ທຬ຺ຫີກມ຺ມໍ ວາ ຕນ຺ຕຈ຺ເຉທາທີສຸ ຕຸນ຺ນກມ຺ມໍ ວາ ກາຕພ຺ພໍ, ກິລິຏ຺ຐານິ ຣຊິຕພ຺ພານິ, ສເຈ ປຕ຺ເຕ ມລໍ ໂຫຕິ, ປຕ຺ໂຕ ປຈິຕພ຺ໂພ, ມຎ຺ຈປີຐາທີນິ ໂສເຘຕພ຺ພານີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຂຸທ຺ທກປລິໂພເຘນ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ເຈນ ຠຕ຺ຕສມ຺ມທໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓານຸສ຺ສຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ອາຈຣິຍຸຄ຺ຄຫໂຕ ເອກປທມ຺ປິ ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ເຕນ ມນສິ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຈຕຸຣາຣກ຺ຂນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.