໔໒. ເທສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໘໒. ອິທານິ ເທສນານິທສ຺ສນພ຺ຍາເສນ ເຫຏ຺ຐາ ອວຸຕ຺ຕານິ ການິຈິ ສິກ຺ຂາປທານິ ອຸປທິສິຕຸໍ ‘‘ຈາໂຄ’’ຕິອາທິມາຫ. ຠິກ຺ຂຸຠາວສ຺ສ ໂຍ ຈາໂຄ, ສາ ປາຣາຊິກເທສນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠວຕິ ອເນນາຕິ ຠາໂວ, ສທ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາໂວ ຠິກ຺ຂຸ-ສທ຺ທສ຺ສ ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸກິຈ຺ຈໍ ຠິກ຺ຂຸຠາໂວ, ຕສ຺ສ. ທິສີ ອຸຈ຺ຈາຣເຓ, ອຸຈ຺ຈາຣຓາ ປກາສນາ ເທສນາ. ‘‘ຉນ຺ນມຕິວສ຺ສຕິ, ວິວຏ຺ຏໍ ນາຕິວສ຺ສຕີ’’ຕິ (ອຸທາ. ໔໕) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ຠິກ຺ຂຸຠາວປຣິຈ຺ຈາໂຄເຍວ ປາຣາຊິກາຍ ປກາສນາ ນາມ ປາຣາຊິກາຍ ເທສນາ. ‘‘ໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂສ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ສພ຺ພາທີຫິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ລິງ຺ຄມາທິຍ຺ຍເຕ ວກ຺ຂມານສ຺ສ ວາຕິ ວກ຺ຂມານເທສນາເປກ຺ຂາຍ ‘‘ໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ເຍນ ປກາເຣນ ‘‘ຉາເທຕິ ຊານມາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ, ເຕນ. ວຸຕ຺ຕມນຕິກ຺ກມ຺ມາຕິ ອພ຺ຍຍີຠາວວເສນ ວາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຘາປິ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານານຕິກ຺ກເມເນວ ປກາສນາ ເທສນາ ສິຍາຕິ ‘‘ວຸຏ຺ຐານໍ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິເທສນາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໘໓. ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກສ຺ສາຕິ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ.

໓໘໔. ຕຸມ຺ຫມູເລຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ມູເລ ສມີເປ. ປຏິເທເສມີຕິ ປກາເສມິ. ສໍວເຣຍ຺ຍາສີຕິ ສໍຍເມຍ຺ຍາສິ, ສໍວເຣ ປຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໘໕. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວານາຕິ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ເຕນາຕິ ຍສ຺ສ ຈີວຣໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ, ເຕນ. ‘‘ອິມໍ…ເປ… ທມ຺ມີ’’ຕິ ນິສ຺ສຏ຺ຐຈີວຣໍ ເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ທສາຫາຕິກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໓໘໖. (ກ) ຈີວຣນ຺ຕິ ຕິຈີວຣາຘິຏ຺ຐານນເຍນ ອຘິຏ຺ຐິເຕສຸ ສງ຺ຆາຏິອາທີສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຈີວຣໍ. ວິປ຺ປວຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຖໍ.

(ຂ) ອກາລຈີວຣນ຺ຕິ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິມມາສໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສ ເອກາທສມາເສ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ຕຎ຺ຈ ມາສໍ ເຫມນ຺ຕິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສ ສຕ຺ຕມາເສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ກາເລປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ‘‘ອິທໍ ອກາລຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ເອກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ‘‘ອິທໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ. ອິຕຣໍ ປນ ກາລຈີວຣໍ. ມາສາຕິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ອກາລຈີວເຣ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອູນສ຺ສ ປາຣິປູຣິຍາ ສງ຺ຆຄຓາທິໂຕ ສຕິຍາ ປຈ຺ຈາສາຍ ມາສເມກໍ ປຣິຫາໂຣ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ມາສໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕໍ.

(ຄ) ປຸຣາຓຈີວຣນ຺ຕິ ຍໍ ອນ຺ຕມໂສ ອຸສ຺ສີສກໍ ກຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນ. ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວິກປ຺ປນູປຄໍ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ເພສຸ ວກ຺ຂມານຈີວຣປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປເທສຸ.

(ຆ) ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຫຣີຕກີຂຓ຺ເຑນປິ ປາຣິວຕ຺ຕກໍ ວິນາ.

(ງ) ຄຫປຕິກນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູສຸ ອປພ຺ພຊິຕກໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣນຏ຺ຐຈີວຣສມຍໍ ວິນາ, ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວເຣຫິ ປນ ສາຂາປລາສໍ ອຕ຺ຕນາ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາປິ ວາກາທີນິ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາປິ ນິວາເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປເຄວ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາປິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎາຕກ’’ນ຺ຕິອາທິ.

(ຈ) ຕທຸຕ຺ຕຣີຕິ ຕໂຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ, ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ອຠິຫຣິຕ຺ວາ ປວາຣິຕຈີວຣໂຕ ຕີສຸ ນຏ຺ເຐສຸ ທ຺ເວ ສາທິຕພ຺ພານິ, ທ຺ວີສຸ ນຏ຺ເຐສຸ ເອກໍ ສາທິຕພ຺ພໍ. ປກຕິຍາ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕເຣນ ຈຣນ຺ເຕນ ທ຺ວີສຸ ນຏ຺ເຐສຸ ທ຺ເວເຍວ ສາທິຕພ຺ພານິ, ເອກສ຺ມິໍ ນຏ຺ເຐ ເອກໍເຍວ ສາທິຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ສ ເອກໍເຍວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ນຏ຺ເຐ ທ຺ເວ ສາທິຕພ຺ພານິ.

(ຉ) ອປ຺ປວາຣິໂຕຕິ ຄຫປຕິນາ ວາ ຄຫປຕານິຍາ ວາ. ວິກປ຺ປນ຺ຕິ ປຐມອຘິປ຺ເປຕໂຕ ມູລໍ ວຑ຺ຒາເປນ຺ໂຕ ສຸນ຺ທຣກາມຕາຍ ‘‘ອາຍຕໍ ວາ’’ຕິອາທິນາ ວິສິຏ຺ຐກປ຺ປໍ ອຘິກວິຘານໍ.

(ຊ) ອຎ຺ຎາຕເກ ຄຫປຕິເກຕິ ພຫູນໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຕເມວ ປຸຣິມໂຕ ວິເສໂສ.

(ຌ) ໂຈທນາຍາຕິ ‘‘ອຕ຺ໂຖ ເມ, ອາວຸໂສ, ຈີວເຣນາ’’ຕິ ໂຈທນາຍ. ຐາເນນາຕິ ກາຍໂຈທນມາຫ. ຣາຊາທີຫິ ເປສິເຕນ ຫິ ທູເຕນ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ຕິສ຺ໂສ ໂຈທນາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ, ໂຈທນາຍ ທິຄຸຓໍ ຐານໍ, ຕສ຺ມາ ສເຈ ໂຈເທຕິເຍວ, ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຉ ໂຈທນາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສເຈ ຕິຏ຺ຐຕິເຍວ, ນ ໂຈເທຕິ, ທ຺ວາທສ ຐານານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສເຈ ອຸຠຍໍ ກໂຣຕິ, ເອກາຍ ໂຈທນາຍ ທ຺ເວ ຐານານິ ຫາເປຕພ຺ພານິ.

(ຏ) ສຸທ຺ຘານິ ຈ ຕານິ ກາຬການິ ຈ ຊາຕິຍາ ຣຊເນນ ວາ.

(ຐ) ຕຸລນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ຕຸລາຫິ ກາເຣຕຸກາມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ຍຕ຺ຕເກຫິ ເອຬກໂລເມຫິ ກາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ເຕສຸ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ ກາຬການໍ, ເອໂກ ໂອທາຕານໍ, ເອໂກ ໂຄຈຣິຍານໍ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕຸລາ ນາມ ປລສຕໍ. ໂຄຈຣິຍາ ນາມ ກປິລວຓ຺ຓາ. ອິທໍ ເມ ສນ຺ຖຕໍ ກາຣາປິຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

(ຓ) ຕິໂຍຊນປຣມນ຺ຕິ ຄຫິຕຏ຺ຐານໂຕ ຕີຓິ ໂຍຊນານິ ປຣໂມ ອສ຺ສ ອຕິກ຺ກມນສ຺ສາຕິ ຠາວນປຸໍສກວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຕິກ຺ກາມິຕານີຕິ ອນ຺ຕມໂສ ສຸຕ຺ຕເກນປິ ຠຓ຺ຑກຕຠຓ຺ຑຫຣຓໍ ວິນາ ອນ຺ຕມໂສ ວາຕາພາຘປ຺ປຏິກາຣຕ຺ຖໍ ກຓ຺ຓຈ຺ຉິທ຺ເທ ປກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ອຕິກ຺ກາມິຕານິ.

໓໘໗-໙. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວານາຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຖູນິ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ອຖາຕິ ເທສິຕານນ຺ຕຣໍ. ‘‘ອິມໍ ຊານາຫີ’’ຕິ ຄິຫິໍ ວເທຕິ ໂຍຊນາ. ໂສຕິ ອາຣາມິກາທິໂກ ຄິຫີ. ‘‘ອິມິນາ ກິໍ ອາຫຣາມີ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວເທຍ຺ຍາຕິ ຍທິ ວທຕິ. ອິມນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິມໍ ອາຫຣາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ກປ຺ປິຍໍ ເຕລາທິນ຺ຕິ ວເທຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາທິນ຺ຕິ ສນ຺ຘິວເສນ ນິຄ຺ຄຫິຕໍ. ເຕນ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວານ ໂສ ຍໍ ກປ຺ປິຍໍ ອາຫຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນາຕິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸນາ. ທ຺ເວເປເຕ ຐເປຕ຺ວາຕິ ເອເຕ ຣູປິຍປ຺ປຏິຄ຺ຄາຫກຣູປິຍສໍໂວຫາຣເກ ທ຺ເວ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສຫິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸນ຺ຕິ ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ຕໂຕຕິ ປຣິວຕ຺ຕິຕກປ຺ປິຍໂຕ. ອຎ຺ເຎນາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ອາຣາມິເກນາປິ. ເຕສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ.

໓໙໐. ອນ຺ຕມໂສ ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຣຸກ຺ຂຈ຺ຉາຍາປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ນິສ຺ສຏ຺ຐວຕ຺ຖຸນາ ກິຓິຕ຺ວາ ຄຫິຕອາຣາເມ ຣຸກ຺ຂຈ຺ຉາຍາ ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ຕໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ສມາໂສ. ອາທິໂຕ ສນ຺ຖຕຕ຺ຕຍນ຺ຕິ ອາທິມ຺ຫິ ໂກສິຍສຸທ຺ຘກາຬກທ຺ເວຠາຄສນ຺ຖຕຕ຺ຕຍໍ.

໓໙໑. ເອວໍ ເຈ ໂນ ລເຠຖາຕິ ເອວໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ໂນ ເຈ ລເຠຍ຺ຍ, ໂສ ຄິຫີ ‘‘ອິມໍ ຉຑ຺ເຑຫີ’’ຕິ ສໍສິໂຍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ຣູປິຍຉຑ຺ຑໂກ ຄິຫີ ໂນ ເຈ ລເຠຍ຺ຍ, ສມ຺ມໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມ຺ມໂຕຕິ ‘‘ໂຍ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໕໘໔) ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ ຣູປິຍຉຑ຺ຑກສມ຺ມຸຕິຍາ ສມ຺ມໂຕ ຠິກ຺ຂຸ.

໓໙໒. ເອຕານີຕິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຣູປິຍານິ. ທຸຕິຍໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘເນ ສຕິ ວິຎ຺ຎາປິຕປຕ຺ຕໍ ສງ຺ເຆ ວຕ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠເຣຕິ ປທສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ‘‘ອຫໍ ຠນ຺ເຕ ຣູປິຍໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕຸໍ. ເສສານິ ອວເສສນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖູນິ ສງ຺ເຆ ເອກສ຺ມິໍ ຄເຓ ຈ ວຕ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠເຣຕິ ໂຍຊນາ. ຠາສນ຺ຕເຣນປິ ວຕ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ນ ເກວລໍ ປາຬິຠາສາຍເມວ, ສີຫຬາທິຠາສາຍປິ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕຸໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໙໓. (ກ) ນານປ຺ປກາຣນ຺ຕິ ຈີວຣາທີນໍ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑານໍ ວເສນ ອເນກວິຘໍ. ກໂຍ ຄຫຓໍ, ວິກ຺ກໂຍ ທານໍ. ກໂຍ ຈ ວິກ຺ກໂຍ ຈ ກຍວິກ຺ກຍໍ.

(ຄ) ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘເນນາຕິ ອູນານິ ປຎ຺ຈ ພນ຺ຘນານິ ຍສ຺ສ, ເຕນ, ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂເຓ ກຣຓວຈນໍ. ຍຖາກຖຎ຺ຈິ ປນ ປຎ຺ຈພນ຺ຘໂນ ປຕ຺ໂຕ, ປຎ຺ຈພນ຺ຘໂນກາໂສ ວາ, ໂສ ອປຕ຺ໂຕ, ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໓໙໔. ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວານາຕິ ປທຠາຊນີເຍ ວຸຕ຺ຕຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມນ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ. ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕນ຺ຕນ຺ຕິ ອນ຺ຕ-ສທ຺ເທນ ປຕ຺ຕານໍ ອນ຺ເຕ ຠໂວ ລາມໂກ ປຕ຺ໂຕເຍວ ຄຫິໂຕ, ນິສ຺ສຏ຺ຐປຕ຺ຕສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຄຸຓໍ ວຕ຺ວາ ເຖຣໍ, ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍຕ຺ເຖຣໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ຍາວສງ຺ຆນວກໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ໂຍ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ເຕສຸ ປຣິຍນ຺ໂຕ ປຕ຺ໂຕ, ຕໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ກຕນິສ຺ສຊ຺ຊນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ທາປເຍຕິ ສມ຺ມເຕນ ປຕ຺ຕຄາຫາປເກນ ທາເປຍ຺ຍ.

໓໙໕. (ກ) ເຠສຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຠສຊ຺ຊກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ເອວໍ ລທ຺ຘໂວຫາຣໍ ສປ຺ປິອາທິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ.

(ຂ) ຄິມ຺ຫານສ຺ສ ປຈ຺ຉິມມາເສ ປຸຣິໂມ ອທ຺ຘມາໂສ ປຣິເຍສນກຣຓານໍ ເຂຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉິມທ຺ຘມາໂສ ປຣິເຍສນກຣຓນິວາສນານໍ ເຂຕ຺ຕໍ, ວສ຺ສິກມາສາ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອຘິຏ຺ຐາເນນ ສຫ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ເຂຕ຺ຕໍ, ອິເມເຍວ ປຎ຺ຈມາສາ ກຸຈ຺ຉິສມໂຍ, ອິຕຣສຕ຺ຕມາສາ ປິຏ຺ຐິສມໂຍ. ປິຏ຺ຐິສມເຍ ປຣິເຍສນ຺ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ກຸຈ຺ຉິສມເຍ ຈ ອຕິເຣກທ຺ຘມາເສ ກຕ຺ວາ ປຣິທຫໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕິເຣກມາເສ ເສເສ’’ຕິ.

(ຄ) ສາມໍ ທຕ຺ວາຕິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈາທີນິ ປຈ຺ຈາສີສມາໂນ ສຍເມວ ທຕ຺ວາ. ອຈ຺ຉິນ຺ນນ຺ຕິ ຕໍ ອກໂຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສກສຎ຺ຎາຍ ອຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ຠິກ຺ຂຸໂນປິ ຈີວຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ສກສຎ຺ຎໍ ວິນາ ອຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ຠຓ຺ຑຄ຺ເຆນ ກາເຣຕພ຺ໂພ.

(ງ) ວິກປ຺ປນ຺ຕິ ‘‘ອາຍຕຎ຺ຈ ກໂຣຫິ ວິຕ຺ຖຕຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິກໍ ອຘິກວິຘານໍ.

(ຈ) ອຈ຺ເຈກຈີວຣນ຺ຕິ ຄມິກຄິລານຄພ຺ຠິນິອຠິນວຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ຘານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ປວາຣຓມາສສ຺ສ ຊຸຓ຺ຫປກ຺ຂປຎ຺ຈມິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ວສ຺ສາວາສິກໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ ອຈ຺ຈາຍິກຈີວຣໍ. ອຈ຺ເຈກຈີວຣສ຺ສ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ເອກາທສທິວສາຘິໂກ ມາໂສ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ເອກາທສທິວສາຘິກາ ປຎ຺ຈ ມາສາ ຈີວຣກາລສມໂຍ, ຕໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈີວຣກາລສມຍໍ ອຕິກ຺ກາມິຕ’’ນ຺ຕິ. ກາໂລ ຈ ໂສ ສມໂຍ ຈ ຈີວຣສ຺ສ ກາລສມໂຍ, ຕໍ.

(ຉ) ສປ຺ປຏິຠເຍ ອາຣຎ຺ຎກເສນາສເນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕິຓ຺ຓໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ ປຸຣິມິກາຍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາປວາຣຓາຍ ປວາຣິຕຕາ, ກຕ຺ຕິກມາສຕາ, ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກປຈ຺ຉິ ມປ຺ປມາຓຍຸຕ຺ຕເສນາສນຕາ, ສາສງ຺ກສປ຺ປຏິຠຍຕາຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕຈຕຸຣງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາອນ຺ຕຣຆເຣ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ຉາຣຕ຺ຕປຣມໍ ເຕນ ຈີວເຣນ ວິປ຺ປວສິຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕິເຣກຉາຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ.

(ຊ) ຊານນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕ.

໓໙໖. ອາທິມ຺ຫິ ວິຍາຕິ ປຐມນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍ ວິຍ.

໓໙໗. (ຂ) ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ຂາທນີຍາທິປ຺ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ຈ ຠິກ຺ຂູສຸ ກຸເລສຸ ຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕສຸ ‘‘ອິຘ ປູວໍ, ສູປໍ ເທຖາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ໂວສາສມານາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອນປສາທເນນ ຈ ເສຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສຸ ປຸພ຺ເພ ອນິມນ຺ຕິຕສ຺ສ ຂາທນີຍາທີນໍ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ຈ ສປ຺ປຏິຠເຍ ອາຣຎ຺ຎກເສນາສເນ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕຂາທນີຍາທິປ຺ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ຈ ປາຏິເທສນີຍໍ ນາມ ອາປຕ຺ຕິນິກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄາຣຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໓໙໘. ‘‘ອເທສນາຄາມິນິຍ’’ນ຺ຕິອາທິ ‘‘ນ ເທສເຍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ. ປາຣາຊິກາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ຈ ອເທສນາຄາມິນິໂຍ ນາມ. ນ ອາປຕ຺ຕິ ອນາປຕ຺ຕິ, ຕໍ. ກຕເທສນໍ ເທສິຕໍ. ນານາສໍວາສນິສ຺ສີມຏ຺ຐິຕານໍ ນ ເທສເຍຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວໍ ຈຕຸປຎ຺ຈຫິ ນ ເທສເຍ, ມນສາ ນ ເທສເຍ, ອປກຕຕ຺ຕານໍ ນ ເທສເຍ, ນານາ ‘‘ເອກາ’’ຕິ ນ ເທສເຍຕິ. ມນສາຕິ ເກວລໍ ຈິຕ຺ເຕເນວ. ນານາຕິ ສມ຺ພຫຸລາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ‘‘ເອກາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ. ເອກໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ’’ຕິ ເທເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

ເທສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.