໓໘. ທູສນນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໙໗. ທທໂຕຕິ ສສນ຺ຕກໍ ປຣສນ຺ຕກຎ຺ຈ ເທນ຺ຕສ຺ສ. ກຸລທູສນທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ກຸລານໍ ທູສນໍ ປສາທວິນາສນໍ ກຸລທູສນໍ, ເຕນ ທຸກ຺ກຏໍ ກຸລທູສນທຸກ຺ກຏໍ.

໒໙໘. ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຆິກໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ອິສ຺ສເຣນ ເທນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສໍ ປຸປ຺ຜາທີນໍ ມຊ຺ເຌ. ອິສ຺ສເຣນາຕິ ຕທ຺ຘິຕໂລເປນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິສ຺ສຣິເຍນ ອິສ຺ສຣວຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ອິສ຺ສຣວຕາຍ ທທໂຕ. ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ທທໂຕ ‘‘ກຸລທູສນທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎວິຫິຕທຸກ຺ກເຏນ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍານິ, ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພານິ ສງ຺ເຆນ ວາ ຄເຓນ ວາ ປຸຄ຺ຄເລນ ວາ, ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິປິ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໒໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ເສນາສນຕ຺ຖາຍ ນິຍມິເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສງ຺ຆສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ເຖຍ຺ຍາ ເທນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏາທີນີຕິ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ເທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ທຸກ຺ກຏາທີນີຕິ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ທທໂຕ ກຸລທູສນທຸກ຺ກເຏນ ສທ຺ຘິໍ ມາສເກ ວາ ອູນມາສເກ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຕິເຣກມາສເກ ວາ ອູນປຎ຺ຈມາສເກ ວາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ປຎ຺ຈມາສເກ ວາ ອຕິເຣກປຎ຺ຈມາສເກ ວາ ປາຣາຊິກນ຺ຕິ ເອວໍ ທຸກ຺ກຏາທີນິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏາທີເນວ.

໒໙໙-໓໐໐. ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ຜລປຸປ຺ຜູປຄໍ ຣຸກ຺ຂໍ ສພ຺ພຖາ ໂຣເປຕຸຎ຺ຈ ໂຣປາເປຕຸຎ຺ຈ ຊຄ຺ຄິຕຸຎ຺ຈ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ຘນີຍໍ. ຈ-ສທ຺ໂທ ໂອຈິນິຕຸໍ ໂອຈິນາເປຕຸໍ, ຄນ຺ຖິຕຸໍ ຄນ຺ຖາເປຕຸນ຺ຕິ ຈ ອວຸຕ຺ຕານິ ຈ ສມຸຈ຺ຈິໂນຕິ. ຜລປຸປ຺ຜານິ ສມ຺ປາທນວເສນ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ຜລປຸປ຺ຜູປຄໍ. ສພ຺ພຖາຕິ ກປ຺ປິຍໂວຫາຣອກປ຺ປິຍໂວຫາຣປຣິຍາຍໂອຠາສນິມິຕ຺ຕກມ຺ມວເສນ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣເນວ. ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ນາມ ‘‘ອິມໍ ຣຸກ຺ຂໍ ຊານ, ອິມໍ ອາວາຏໍ ຊານ, ອິມໍ ມາລາວຈ຺ຉໍ ຊານ, ເອຕ຺ຖ ອຸທກໍ ຊານາ’’ຕິ ວຈນໍ, ສຸກ຺ຂມາຕິກາຍ ອຸຊຸກຣຓຎ຺ຈ. ຕພ຺ພິປຣິຍາເຍນ ອກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ນາມ. ປຣິຍາໂຍ ນາມ ‘‘ປຓ຺ຑິເຕນ ມາລາວຈ຺ຉາທໂຍ ໂຣປາເປຕພ຺ພາ, ນ ຈິຣສ຺ເສວ ອຸປກາຣາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈນໍ. ໂອຠາໂສ ນາມ ກຸທ຺ທາລຂຓິຕ຺ຕາທີນິ ຈ ມາລາວຈ຺ເຉ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຐານໍ. ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ນາມ ກຸທ຺ທາລອຸທກຠາຊນາທີນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສມີເປ ຐປນໍ. ຊຄ຺ຄິຕຸນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ ອຸທກເສຈນາທີນິ ກຕ຺ວາ. ຄນ຺ຖນຄນ຺ຖາປເນສຸ ປນ ສພ຺ພາປິ ຉ ປຸປ຺ຜວິກຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ ຄນ຺ຖິມໍ ໂຄປ຺ຜິມໍ ເວຘິມໍ ເວຐິມໍ ປູຣິມໍ ວາຍິມນ຺ຕິ. ນາມວເສເນວ ປເນເຕສໍ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕໍ ປນ ກຸລສງ຺ຄຫໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາປິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກາຕຸມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍວຈເນນ ກາຣາເປຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ເອວໍ ຊານ, ເອວໍ ກເຕ ໂສເຠຍ຺ຍ, ຍຖາ ເອຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ນ ວິກິຣິຍນ຺ຕິ, ຕຖາ ກໂຣຫີ’’ຕິອາທິນາ ປນ ກປ຺ປິຍວຈເນນ ກາຣາເປຕຸໍ ວິນາ ກຸລສງ຺ຄຫໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂຣປນາທີນີຕິ ອກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ໂຣປາປນສິຎ຺ຈາປນາທີນິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ໂຣປນາທີນິ.

໓໐໑-໒. ອິທານິ ປຸປ຺ຜທານາທີສຸ ອຏ຺ຐສຸ ກຸລສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູສຸ ອວເສສານິ ທ຺ເວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕາວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ວຸຕ຺ຕາວ ມິຈ຺ຉາຊີວວິວຊ຺ຊນາຍໍ ວຸຕ຺ຕາ ເອວ. ຊງ຺ຆເປສເນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ປາຐເສໂສ. ປິຕໂຣ ຠຓ຺ຑຸໍ ສກໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ຄິຫິກມ຺ເມສຸ ທູຕສາສນໍ ຫຣເຓ ປທວາເຣນ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ ປິຕາທໂຍວ ວຸຕ຺ຕາ. ຄິຫິກມ຺ມສູຕິ ວິສຍສຕ຺ຕມີ. ປທວາເຣນາຕິ ປທກ຺ກເມນ, ປເທ ປເທຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຐມໍ ສາສນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາປິ ປຸນ ວທໂຕ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ປຸນາຕິ ປຈ຺ຉາ. ‘‘ອຍໍ ທານິ ໂສ ຄາໂມ, ຫນ຺ທ ນໍ ສາສນໍ ອາໂຣເຈມີ’’ຕິ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ຈ ປເທ ປເທ ວທໂຕ ຈ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕສ຺ສ ປນ ສາສນໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຍເມວ ກາຣຸຎ຺ເຎ ຐິເຕນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຣູປໍ ສາສນໍ ອາໂຣເຈຕຸໍ, ‘‘ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ວນ຺ທຖາ’’ຕິອາທິກໍ ຄິຫີນໍ ກປ຺ປິຍສາສນໍ ຫຣິຕຸຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕິ.

໓໐໓. ອຠູຕາໂຣຈນຣູປິຍສໍໂວຫາຣຸຄ຺ຄຫາທິສາຕິ ອຠູຕາໂຣຈນາຍ ຣູປິຍສໍໂວຫາເຣ ຈ ອຸຄ຺ຄເຫ ອຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈເຍ ອາທິສນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ປກາເສນ຺ຕີຕິ ອຠູຕາ…ເປ… ຫາທິສາ, ຕໍສທິສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໐໔. ປິຕູນໍ ຫຣາເປຕ຺ວາ ຫຣິຕ຺ວາປິ ປຸປ຺ຜານິ ວຕ຺ຖຸປູຊຕ຺ຖໍ ທາຕຸໍ, ເສສຎາຕີນໍ ປຕ຺ຕານໍ ວຕ຺ຖຸປູຊຕ຺ຖໍ ທາຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນີຍໍ. ‘‘ຫຣາເປຕ຺ວາ ຫຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວ ສິຍາຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຕ຺ຕານນ຺ຕິ ປກ຺ໂກສເກນ ປຕ຺ຕາປິ ຄຫິຕາ. ວຕ຺ຖຸປູຊຕ຺ຖນ຺ຕິ ຣຕນຕ຺ຕຍປູຊນຕ຺ຖໍ. ອຸປາສການມ຺ປິ ປນ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ວຕ຺ຖຸປູຊຕ຺ຖໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ລິງ຺ຄາທິປູຊຕ຺ຖນ຺ຕິ ສິວລິງ຺ຄຄິຓ຺ຑຸພິມ຺ພາທິປູຊນຕ຺ຖໍ.

໓໐໕. ຕຖາ ຜລນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຸປ຺ເຜ ວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໍ ອປທິສຕິ. ປຣິພ຺ພຍວິຫີນານນ຺ຕິ ປຣິພ຺ພຍໍ ປາເຖຍ຺ຍໍ ວິຫີນໍ ນຏ຺ຐໍ ເຍສໍ ອາຄນ຺ຕຸການນ຺ຕິ ສມາໂສ. ສປຣນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວິສ຺ສາສິກາ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໓໖-໔໓໗) ປນ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍເຍວາ’’ຕິ ວຈນໍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາທິວິຠາຄໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໐໖. ສມ຺ມເຕນ ເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຠາຄໍ ທາຕພ຺ພໍ. ອິຕເຣນ ຕຸ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ອິຕເຣນ ຕຸ ອສມ຺ມເຕນ ປນ.

໓໐໗. ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊາຕິ ‘‘ເອຕ຺ຕການິ ຜລານິ ທາຕພ຺ພານີ’’ຕິ ເອວໍ ຜລປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ‘‘ອິເມຫິ ຣຸກ຺ເຂຫິ ທາຕພ຺ພານີ’’ຕິ ເອວໍ ຣຸກ຺ຂປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ຕໂຕຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຜລໂຕ ຣຸກ຺ຂໂຕ ວາ. ຍາຈມານສ຺ສ ຄິລານສ຺ເສຕຣສ຺ສ ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ຘນີຍໍ. ຣຸກ຺ຂາວ ທສ຺ສິຍາຕິ ‘‘ອິຘ ຜລານິ ສຸນ຺ທຣານິ, ອິໂຕ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອິໂຕ ຄເຫຕຸໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ຣຸກ຺ຂາ ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ.

໓໐໘. ອິທານິ ອຏ຺ຐສຸ ປຸປ຺ຜາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຍຖາວຸຕ຺ຕຜລປຸປ຺ຜວິນິຈ຺ຉຍໍ ອວເສເສສຸ ຈຕູສຸ ອປທິສນ຺ໂຕ ‘‘ສິຣີສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ສິຣີສຈຸຓ຺ຓກສວາທິຈຸຓ຺ເຓຕິ ກສາວໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອາທິ ຍສ຺ສ, ຕເມວ ຈຸຓ຺ຓໍ, ສິຣີສຈຸຓ຺ຓຎ຺ຈ ກສາວາທິຈຸຓ຺ຓຎ຺ຈາຕິ ສມາໂສ. ‘‘ສິຣີສຈຸຓ຺ຓໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກສາວ’’ນ຺ຕິ ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໓໖-໔໓໗) ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກສາວາທີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຣສ຺ເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສເສສູຕິ ເວຬຸອາທີສຸ ຕີສຸ. ປາຬິຍາ ອວຸຕ຺ຕສ຺ສາປິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ປຓ຺ຓມ຺ເປຕ຺ຖ ປເວສເຍ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຸປ຺ຜາທີສູຕິ.

ທູສນນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.