໓໒. ນິສ຺ສຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໓໐. ພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ກາຣິຍ’’ນ຺ຕິ ກິຕກໂຍເຄ ກຕ຺ຕຣິ ຉຏ຺ຐີ. ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ຈ ນາມ ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອນິສ຺ສິເຕນ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ອາປຕ຺ຕິໍ ຊານາຕິ, ອນາປຕ຺ຕິໍ ຊານາຕິ, ລຫຸກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຊານາຕິ, ຄຣຸກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຊານາຕິ, ອຸຠຍານິ ໂຂ ປນສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂານິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສ຺ວາຄຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ສຸວິຠຕ຺ຕານິ ສຸປ຺ປວຕ຺ຕີນິ ສຸວິນິຈ຺ຉິຕານິ ສຸຕ຺ຕໂສ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອນິສ຺ສິເຕນ ວຕ຺ຖພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໐໓) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕພ຺ຍຕ຺ໂຕ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕພ຺ຍຕ຺ໂຕ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ສຸວິຠຕ຺ຕານີຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຠຕ຺ຕານິ ປທປຈ຺ຈາຠຏ຺ຐສງ຺ກຣໂທສວິຣຫິຕານິ. ສຸປ຺ປວຕ຺ຕີນີຕິ ປຄຸຓານິ ວາຈຸຄ຺ຄຕານິ. ສຸວິນິຈ຺ຉິຕານິ ສຸຕ຺ຕໂສຕິ ຂນ຺ຘກປຣິວາຣໂຕ ອາຫຣິຕພ຺ພສຸຕ຺ຕວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ວິນິຈ຺ຉິຕານິ. ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນໂສຕິ ອກ຺ຂຣປທປາຣິປູຣິຍາ ສຸວິນິຈ຺ຉິຕານິ ອກ຺ຂຓ຺ຑານິ ອວິປຣີຕກ຺ຂຣານິ. ເອເຕນ ອຏ຺ຐກຖາ ທີປິຕາ. ອຏ຺ຐກຖາໂຕ ຫິ ເອສ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ໂຫຕີຕິ. ພຫຸສ຺ສຸຕພ຺ຍຕ຺ໂຕ ປນ ເຍນ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ທ຺ເວ ມາຕິກາ ປຄຸຓາ ວາຈຸຄ຺ຄຕາ, ປກ຺ຂທິວເສສຸ ຘມ຺ມສວນຕ຺ຖາຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠາຓວາຣາ, ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ປຣິສານໍ ປຣິກຖນຕ຺ຖາຍ ອນ຺ຘກວິນ຺ທມຫາຣາຫຸໂລວາທອມ຺ພຏ຺ຐສທິໂສ ເອໂກ ກຖາມຄ຺ໂຄ, ສງ຺ຆຠຕ຺ຕມງ຺ຄລາມງ຺ຄເລສຸ ອນຸໂມທນຕ຺ຖາຍ ຕິສ຺ໂສ ອນຸໂມທນາ, ອຸໂປສຖປ຺ປວາຣຓາທິຊານນຕ຺ຖໍ ກມ຺ມາກມ຺ມວິນິຈ຺ຉໂຍ, ສມຓຘມ຺ມກຣຓຕ຺ຖໍ ສມາຘິວເສນ ວິປສ຺ສນາວເສນ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄປຣິໂຍສານເມກໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເອຕ຺ຕກໍ ອຸຄ຺ຄຫິຕໍ, ສ຺ວາຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນຕ຺ຖິ ນິສ຺ສາຍ ກາຣິຍນ຺ຕິ ອາຈຣິຍາທິໍ ນິສ຺ສາຍ ວາເສນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ນິສ຺ສຍກາຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ, ນິສ຺ສເຍນ ກາຣິຍນ຺ຕິ ສມາໂສ. ຊີວສ຺ສ ຍຕ຺ຕໂກ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ຍາວຊີວໍ.

໒໓໑. ເຕນ ນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ເຕນ ເອວໍ ນິສ຺ສໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກໍສ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກໍສນ຺ຕິ ເອໂກ ອໍໂສ ອສ຺ສ ຈີວຣສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ກິຣິຍາວິເສສນໍ ວາ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ວາ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ເອກສ຺ມິໍ ອໍເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຊລິ ກຣປຸໂຏ. ຍາວຕຕິຍກໍ ວເທຕິ ອຸປສມ຺ປທາຍ ສຏ຺ຐິວສ຺ເສນ ສຕ຺ຕຕິວສ຺ເສນ ວາປິ ພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ນວກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຍາວຕຕິຍກໍ ວຈນໍ ກເຣຍ຺ຍ. ຍາວຕຕິໂຍ ວາໂຣ ອສ຺ສາຕິ ກິຣິຍາວິເສສນສມາໂສ. ອາຍສ຺ມໂຕຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ. ວຈ຺ຉາມີຕິ ວສາມິ. ອຸປຊ຺ຌໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນາປິ ‘‘ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ໂຫຫີ’’ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປນ ‘‘ອາຈຣິໂຍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຸປຊ຺ຌາໂຍ’’ຕິ ວຈນໍ ວິເສໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ວາຈາເຠທໂຕ ນ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ເກວລເມຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍຸປຊ຺ຌາຍຄຫເຓ, ຄາມປ຺ປເວສນາທີສຸປິ ເອວເມວ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ອາວຸໂສ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ‘‘ຄາມປ຺ປເວສນໍ ອາປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

໒໓໒. ນິສ຺ສຍປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ປກ຺ກນ຺ເຕ’’ຕິອາທິນາ. ປກ຺ກນ຺ເຕຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍ ອາຈຣິເຍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກ ອນ຺ເຕວາສິເກ ຈ ຄາມາທີສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວາ ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວາ ຄເຕ. ເຕສຸ ເຍນ ເກນຈິ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ຄາມໍ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເຕສຸເຍວ ເຍນ ເກນຈິ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິເຕປິ ຕໍ ຕໍ ນິຍມໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປກ຺ກນ຺ເຕປິ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປນ ອຸປຈາຣສີມາຕິກ຺ກເມນ ປກ຺ກນ຺ເຕປິ ນິສ຺ສໂຍ ສມ຺ມຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປກ຺ຂສງ຺ກນ຺ເຕຕິ ຕິຕ຺ຖິຍປກ຺ຂສງ຺ກນ຺ເຕ ຈາປິ ວິພ຺ຠນ຺ເຕ ຈາປິ ມຣເຓນ ຈ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ອາຓຕ຺ຕິ ນາມ ‘‘ປຓາເມມິ ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ມາ ອິຘ ປວິສາ’’ຕິອາທິກາ ນິສ຺ສຍປ຺ປຓາມນາ. ຕາຍ ປຓາມິເຕນ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ຂມາເປຕພ຺ພາ. ອຂມນ຺ເຕສຸ ທຓ຺ຑກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ມຫາເຖເຣ ຄເຫຕ຺ວາປິ ສາມນ຺ຕວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາປິ ຂມາເປຕພ຺ພາ. ນ ຂມນ຺ຕິ ເຈ, ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ສຠາຄານໍ ສນ຺ຕິເກ ວສິຕພ຺ພໍ. ເຍນ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຣ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ສຠາຄານໍ ສນ຺ຕິເກ ວສິຕຸໍ, ຕໍເຍວ ວິຫາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສ຺ສຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວສິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກໍ ອປ຺ປຓາເມນ຺ໂຕ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ສາຕິສາໂຣ ໂຫຕິ, ປຓາເມນ຺ໂຕ ອນຕິສາໂຣ ໂຫຕິ. ອຸປຊ຺ຌາຍມ຺ຫິ ນາຘິມຕ຺ຕໍ ເປມໍ ໂຫຕິ, ນາຘິມຕ຺ໂຕ ປສາໂທ ໂຫຕິ, ນາຘິມຕ຺ຕາ ຫິຣີ ໂຫຕິ, ນາຘິມຕ຺ໂຕ ຄາຣໂວ ໂຫຕິ, ນາຘິມຕ຺ຕາ ຠາວນາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ…ເປ… ໂຫຕິ (ມຫາວ. ໖໘). ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ອນ຺ເຕວາສິກໍ ອປ຺ປຓາເມນ຺ໂຕ ອາຈຣິໂຍ…ເປ… ໂຫຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໘໑) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປນ ອສມ຺ມາວຕ຺ຕນ຺ເຕ ອນ຺ເຕວາສິກສທ຺ຘິວິຫາຣິເກ ອປ຺ປຓາເມນ຺ຕາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຠາວນາຕິ ເມຕ຺ຕາຠາວນາ. ອຸປຊ຺ຌາຍສໂມຘານໍ ປນ ຕສ຺ສ ທສ຺ສນສວນວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໓໓. ອລຊ຺ຊິນ຺ຕິ –

‘‘ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ;

ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິຄູຫຕິ;

ອຄຕິຄມນຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉຕິ;

ເອທິໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອລຊ຺ຊິປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໕໙) –

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ອລຊ຺ຊິໍ. ນິສ຺ສຍໍ ເທນ຺ເຕນາປິ ລຊ຺ຊິໂນເຍວ ທາຕພ຺ພໍ. ‘‘ນ ຠິກ຺ຂເວ ອລຊ຺ຊີນໍ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພ. ໂຍ ທເທຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໒໐) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພສ຺ສ ກຕິປາຫໍ ອາຈາຣໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ອປຸພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ຘິສທ຺ທຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພ-ສທ຺ເທນ ປຸພ຺ພວາໂສ ຄຫິໂຕ, ນຕ຺ຖິ ປຸພ຺ໂພ ອສ຺ສາຕິ ອປຸພ຺ພໍ, ນວນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ວາ ປຣິມາຓເມເຕສນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປຣິມາຓ-ສທ຺ທສນ຺ນິຘາເນນ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍວາຈິໂນປິເຕ ສງ຺ຂ຺ຍາມຕ຺ຕວາຈິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຈຕຸປຎ຺ຈສງ຺ຂ຺ຍາປຣິມາຓເມວ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍມາຫ, ຕສ຺ມາ ວິຄ຺ຄຫປທຕ຺ເຖຫິ ຠິນ຺ໂນ ອຎ຺ຎປທຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕີຕິ ສມາໂສ. ວາ-ສທ຺ທສ຺ສ ໂຍ ວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ, ຕຕ຺ຖ ຈາຍໍ ສມາໂສ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ປຎ຺ຈ ວາ, ຈຕຸປຎ຺ຈ ອຫານິ, ເຕສໍ ອຫານໍ ສມາຫາໂຣ ຈຕຸປຎ຺ຈາຫໍ. ຠິກ຺ຂຸສຠາຄຕນ຺ຕິ ສມາໂນ ຠາໂຄ ລຊ຺ຊິຕາສງ຺ຂາໂຕ ໂກຏ຺ຐາໂສ ເຍສໍ, ຠິກ຺ຂູຫິ ສຠາຄາ, ເຕສໍ ຠາໂວ ຠິກ຺ຂຸສຠາຄຕາ, ຕໍ, ເປສລຠາວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເຖໂຣ ລຊ຺ຊີ’’ຕິ ຊານນ຺ເຕນ ປນ ປກຕິຍາ ນິສ຺ສຍທານຏ຺ຐານໍ ຄເຕນ ຈ ຕທເຫວ ຄເຫຕພ຺ໂພ, ເອກທິວສມ຺ປິ ປຣິຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ. ສເຈ ‘‘ໂອກາເສ ອລຠນ຺ເຕ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຍຕິ, ອຣຸຓໍ ອຸຄ຺ຄຕມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ລທ຺ຘປຣິຫາເຣນາປິ ວສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

໒໓໔. ‘‘ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ກມ຺ມນິ ນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ ອວຸຕ຺ຕກຕ຺ຕາຕິ ‘‘ອທ຺ຘິກສ຺ສາ’’ຕິອາທີສຸ ກຕ຺ຕຣິ ສາມິວຈນໍ, ‘‘ອທ຺ຘິເກນາ’’ ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ເຕນາ’’ຕິ ປນ ສຣູເປເນວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ວສິຕຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕກມ຺ມໍ. ຠາເວ ຫິ ຕຸໍ-ປຈ຺ຈໂຍ, ວາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາຈິຕສ຺ສາຕິ ‘‘ຄິລານຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິເສສນໍ. ສເຈ ປນ ‘‘ຍາຈາຫິ ມ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນປິ ຄິລາໂນ ມາເນນ ນ ຍາຈຕິ, ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອຣຎ຺ເຎ ວາ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ເຕນ ຜາສຸກນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ວສນ຺ຕສ຺ສ ປຏິລທ຺ຘຕຣຸຓສມຖວິປສ຺ສນາວິເສສຠາຄິຕາວເສນ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຣຎ຺ເຎ ຕາທິສໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ເຕນ ອາຣຎ຺ຎເກນ. ທາຍເກ ອສນ຺ເຕຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ຕາວາຕິ ອວຘິມ຺ຫິ, ອທ຺ຘິກາທີຫິ ຍາວ ນິສ຺ສຍທາຍໂກ ລພ຺ຠຕິ, ຕາວ, ອາຣຎ຺ຎເກນ ປນ ‘‘ປຏິຣູເປ ນິສ຺ສຍທາຍເກ ສຕິ ນິສ຺ສາຍ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ອາສາຬ຺ຫິປຸຓ຺ຓມາ, ຕາວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສເຈ ປນ ອາສາຬ຺ຫິມາເສ ອາຈຣິໂຍ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ຍຕ຺ຖ ນິສ຺ສໂຍ ລພ຺ຠຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໒໑). ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ປນ ນິພທ຺ຘວາສໍ ວສິຕພ຺ພໍ, ນິສ຺ສໂຍ ຈ ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໒໑) ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອມ຺ຫາກໍ ປນ ເກຈິ ອນ຺ເຕວາສິກຕ຺ເຖຣາ ‘‘ນ ຠິກ຺ຂເວ ວສ຺ສໍ ນ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ໂຍ ນ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’ຕິ (ມຫາວ. ໑໘໖) ຈ ‘ນ ຠິກ຺ຂເວ ຕທຫຸ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ວສ຺ສໍ ອນຸປຄນ຺ຕຸກາເມນ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາວາໂສ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ອຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’ຕິ (ມຫາວ. ໑໘໖) ປາຬິວຈນໂຕ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ນິສ຺ສຍໍ ອລຠມາເນນປິ ນ ສກ຺ກາ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ວສ຺ສໍ ອນຸປຄນ຺ຕຸໍ. ‘ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ປນາ’ຕິອາທີສຸ ປນ ຈ-ສທ຺ໂທ ອນ຺ວາຈຍຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ເຕນາປິ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພເມວາ’’ຕິ ວທິໍສຸ.

ມຍໍ ປເນຕ຺ຖ ເອວມໂວຈຸມ຺ຫ ‘‘ຠຄວຕາ ອນຸປຄມເນ ທຸກ຺ກຏໍ ອນນ຺ຕຣາຍິກສ຺ເສວ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕເນວ ‘ເກນຈິ ອນ຺ຕຣາເຍນ ປຸຣິມິກໍ ອນຸປຄເຕນ ປຈ຺ຉິມິກາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພາ’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໕) ວຸຕ຺ຕໍ. ອນ຺ຕຣາໂຍ ຈ ນາມ ອນ຺ຕຣາ ເວມຊ຺ເຌ ເອຕີຕິ ອນ຺ຕຣາໂຍ, ໂຍ ໂກຈິ ພາຘກປ຺ປຈ຺ຈຍຕາຍ ອຘິປ຺ເປໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘ນ ລຠນ຺ຕິ ປຕິຣູປໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ, ເອເສວ ອນ຺ຕຣາໂຍຕິ ປກ຺ກມິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ມຫາວ. ໒໐໑) ວິຍ, ຕສ຺ມາ ພາຘກປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ ອຘິປ຺ເປຕາ. ນິສ຺ສຍາລາໂຠປິ ອນ຺ຕຣາໂຍຕ຺ເວວ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ສກ຺ກາ ຫິ ວຕ຺ຕຸໍ ‘ອນ຺ຕຣາໂຍ ວສ຺ສູປຄໂມ ສນ຺ນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ຕຣຸຓສມຖວິປສ຺ສນາລາຠີນໍ ກໂຕກາໂສ ວິຍາ’ຕິ. ຕຣຸຓສມຖວິປສ຺ສນາລາຠີນມ຺ປິ ຫິ ກໂຕກາເສປິ ‘ສເຈ ປນ ອາສາຬ຺ຫິມາເສ ອາຈຣິໂຍ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ຍຕ຺ຖ ນິສ຺ສໂຍ ລພ຺ຠຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໒໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ອມ຺ຫາກໍ ຄຣູຫິ ຈ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໓.໑໒໑) ‘ອາຈຣິຍໍ ອາຄເມນ຺ຕສ຺ເສວ ເຈ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວໂສ ໂຫຕິ, ໂຫຕຸ, ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ຕຕ຺ຖ, ຍຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍທາຍກໍ ລຠຕີ’ຕິ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສປິ ນິສ຺ສຍຕ຺ຖາຍ ຄມນເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ຈ ປນ ມຫາກາຣຸຓິໂກປິ ຠຄວາ ‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລານຸປຏ຺ຐາເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນິສ຺ສຍໍ ອລຠມາເນນ ຍາຈິຍມາເນນ ອນິສ຺ສິຕເກນ ວຕ຺ຖຸ’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໒໑) ຄິລານວິສເຍປິ ນິສ຺ສຍໍ ຄຣຸກໍ ກຕ຺ວາ ປຏ຺ຐເປສິ. ຍໍ ປນ ອນິສ຺ສຍໍ, ຕໍ ອນນ຺ຕຣາຍໍ ນິສ຺ສຍມຸຕ຺ຕກສ຺ສ ວສ຺ສູປຄມນໍ ວິຍ. ອປິຈ ນາວາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປນ ວສ຺ສາເນ ອາຄເຕປິ ນິສ຺ສຍໍ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ນາວາຍ ຄຈ຺ຉໂຕເຍວ ອາເວຓິກາ ອນາປຕ຺ຕິກຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ນິສ຺ສຍາລາໂຠ ພາຘກປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ວສ຺ສູປຄມນສ຺ສ, ນ ວສ຺ສູປຄມນໍ ນິສ຺ສຍສ຺ສາຕິ ອນ຺ຕຣາໂຍເຍວ ນິສ຺ສຍາລາໂຠ. ຕໂຕເຍວ ຏີກາຍໍ ‘ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ປນ ອນິສ຺ສິເຕນ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາເຍວ ຈ ‘ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ປນາ’ຕິອາທີສຸ ນິສ຺ສຍທາຍເກ ສຕິ ນິພທ຺ຘວາສໍ ວສິຕພ຺ພຎ຺ຈ ນິສ຺ສໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ ຈ ໂຫຕີຕິ ຄມນກິຣິຍາຍ ຂີຍມານຕາວເສນ ຈ-ສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ນິສ຺ສຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.