໒. ສງ຺ຆາທິເສສນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙. ວຸຏ຺ຐານສ຺ສ ຄຣຸກຕ຺ຕາ ຄຣຸກາຕິ ສງ຺ຆາທິເສສາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ນວາຕິ ເຕສໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ນນຸ ‘‘ນວາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ເຕຣສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນາຍໍ ໂທໂສ, ຈິເຣນາປຊ຺ຊິຕພ຺ເພ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຍາວຕຕິຍເກ ຐເປຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມກ຺ຂເຓເຍວ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ ປຐມາປຕ຺ຕິກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ. ອິທານິ ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂມເຈຕຸກາມຕາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ສຸກ຺ກສ຺ສາຕິ ອາສຍຘາຕຸນານຕ຺ຕໂຕ ນີລາທິວເສນ ທສວິເຘ ສຸກ຺ເກ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສຸກ຺ກສ຺ສ. ໂມເຈຕຸກາມຕາຕິ ໂມເຈຕຸກາມຕາຍ, ຍ-ກາໂຣ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ອິມິນາ ປນ ວຈເນນ ໂມຈນສ຺ສາທ ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາທ ມຸຕ຺ຕສ຺ສາທເມຖຸນສ຺ສາທ ຜສ຺ສສ຺ສາທ ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາທ ທສ຺ສນສ຺ສາທ ນິສຊ຺ຊນສ຺ສາທ ວາຈສ຺ສາທ ເຄຫສິຕເປມ ວນຠງ຺ຄິຍ ສງ຺ຂາເຕສຸ ເອກາທສສ຺ສາເທສຸ ເອກໍເຍວ ໂມຈນສ຺ສາທໍ ທສ຺ເສຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂມຈນາຍ ອສ຺ສາໂທ ສຸຂເວທນາ ໂມຈນສ຺ສາໂທ. ມຸຈ຺ຈເນ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ມຸຈ຺ຈເນ ອສ຺ສາໂທ ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາໂທ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຕ຺ຕມີຕປ຺ປຸຣິເສນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິເມຫິ ປນ ນວຫິ ປເທຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອສ຺ສາທສີເສນ ຣາໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຄຫນິສ຺ສິເຕສຸ ມາຕາທີສຸ ເປມໍ ເຄເຫ ສິຕໍ ເປມນ຺ຕິ ເຄຫສິຕເປມໍ, ອິມິນາ ສຣູເປເນວ ຣາໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ສນ຺ຖວກຣຓຕ຺ຖາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ເປສິຕປຸປ຺ຜາທິ ວນຠງ຺ຄິຍໍ, ອິມິນາ ຈ ວຕ຺ຖຸວເສນ ຣາໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ເມຖຸນສ຺ສາໂທປິ ອິຕ຺ຖິຍາ ຄຫຓປ຺ປໂຍເຄນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ຈ ປນ ເຈຕນານິມິຕ຺ຕຸປກ຺ກມໂມຈເນ ສຕິ ວິສງ຺ເກຕາຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຸປກ຺ກມ຺ມ ຫຕ຺ຖາທິນາ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ເຕນາຕິ ສຸປິໂນເຍວ ສຸປິນນ຺ໂຕ ‘‘ກມ຺ມເມວ ກມ຺ມນ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ອນ຺ຕ-ສທ຺ທສ຺ສ ຕພ຺ຠາວວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ. ຕໍ ສຸປິນນ຺ຕໍ ວິນາ ວິໂມຈຍໍ ສຸກ຺ກໍ ວິໂມເຈນ຺ໂຕ ສມໂຓ ໂຍ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຄຣຸກໍ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ຜຸເສ ຜຸເສຍ຺ຍ, ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປພຫິທ຺ຘາຣູປອຸຠຍຣູປອາກາເສກຏິກມ຺ປນສງ຺ຂາເຕສຸ ຈຕູສຸ ອຸປາເຍສຸ ສຕິ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ຠາທີສຸ ຈ ກາເລສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອງ຺ຄຊາເຕ ກມ຺ມຎ຺ຎຕໍ ປຕ຺ເຕ ‘‘ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍາ’’ຕິອາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ອຘິປ຺ປາຍວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສຸກ຺ກໍ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາຍ ເອວ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມ຺ມ ໂມເຈນ຺ໂຕ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ສພ຺ພຖາ ອຘິປ຺ປາໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ປຐໂມ.

໒໐. ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄວາຕິ ກາເຍ ສໍສຄ຺ໂຄ, ຕສ຺ມິໍ ຣາໂຄ, ໂສ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ວນ຺ຕຸ, ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄສມງ຺ຄີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມໂຓ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປກ຺ກມ຺ມາຕິ ກາເຍນ ວາຍມິຕ຺ວາ. ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິໍ ສມ຺ຜຸສນ຺ໂຕຕິ ອນ຺ຕມໂສ ໂລເມນປິ ປຣາມສນ຺ໂຕ ຄຣຸກໍ ຜຸເສຕິ ໂຍຊນາ. ມນຸສ຺ສຠູຕາ ອມຕາ ອິຕ຺ຖີ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄວາ’’ຕິ ອິມິນາ ມາຕຸເປມາທິໍ, ອິຕ຺ຖິຍາ ຄຫິຕໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍຎ຺ຈ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິຕ຺ຖິຍາ ເວມຕິກສ຺ສ, ປຓ຺ຑກປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕສຎ຺ຎິສ຺ສ ຈ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ອິຕ຺ຖິຍາ ປນ ກາເຍນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາມສເນ, ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍາມສເນ ຈ ຍກ຺ຂີເປຕີປຓ຺ຑການໍ ກາເຍນ ກາຍາມສເນ ຈ ປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕິຕ຺ຖີນໍ ກາເຍນ ກາຍາມສເນປິ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາຍກ຺ຂີອາທີນໍ ກາເຍນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາທີສຸ ຈ. ມຕິຕ຺ຖິຍາ ປນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ອິຕ຺ຖິຍາ ປນ ຜຸສິຍມາໂນ ເສວນາຘິປ຺ປາໂຍປິ ສເຈ ກາເຍນ ນ ວາຍມຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ.

ທຸຕິໂຍ.

໒໑. ຕຖາຕິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ. ສຸຓນ຺ຕິນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປເຖ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນໍ ສຸຓນ຺ຕິຎ຺ຈ. ວິຎ຺ຎຸຎ຺ຈາຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສລ຺ລກ຺ຂຓສມຕ຺ຖຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິໍ. ມຄ຺ຄໍ ວາຕິ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ຄານໍ ວເສນ ມຄ຺ຄໍ ວາ ເມຖຸນໍ ວາ ອາຣພ຺ຠາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາຣາເຄນາຕິ ທຸຏ຺ຐາ ຈ ສາ ອສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຕາຍ ຖູລາ ຈ ລາມກຊນສາຘາຣຓຕາຍາຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ. ສາວ ປຸນ ວາຈາ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາ. ຕສ຺ສໍ ອສ຺ສາທສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຣາໂຄຕິ ສມາໂສ, ເຕນ. ໂອຠາສິຕ຺ວາຕິ ວຓ຺ຓາວຓ຺ຓຍາຈນາທິວເສນ ອສທ຺ຘມ຺ມວຈນໍ ວຕ຺ວາ. ອສຸຓນ຺ຕິຍາ ປນ ທູເຕນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ອາໂຣຈິເຕ ອນາປຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຄ຺ຄານໍ ວເສນ ວຓ຺ຓາວຓ຺ເຓຫິ, ເມຖຸນຍາຈນາທີຫິ ວາ ‘‘ສິຂຣຓີສິ, ສມ຺ຠິນ຺ນາສິ, ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາສີ’’ຕິ ອິເມສຸ ຕີສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ອກ຺ໂກສວຈເນນ ວາ ໂອຠາສນ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ອຘກ຺ຂກອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ອາທິສ຺ສ ວຓ຺ຓາທິຠຓເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຕຖາ ຍກ຺ຂີເປຕີປຓ຺ຑການໍ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ເຄ ອາທິສ຺ສ ວຓ຺ຓາທິຠຓເນ ເມຖຸນຍາຈນາທີສຸປິ. ເຕສໍ ປນ ອຘກ຺ຂກາທິເກ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີນໍ ອຸພ຺ຠກ຺ຂເກ ອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑເລ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘ ຈ.

ຕຕິໂຍ.

໒໒. ອຕ຺ຕກາມຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເມຖຸນຘມ຺ມສງ຺ຂາເຕນ ກາເມນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ກາມຸປຏ຺ຐານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ກາມຸປຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຕກາມຸປຏ຺ຐານໍ. ອຖ ວາ ກາມີຍຕີຕິ ກາມໍ, ອຕ຺ຕໂນ ກາມໍ ອຕ຺ຕກາມໍ, ສຍໍ ເມຖຸນຣາຄວເສນ ປຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕກາມຎ຺ຈ ຕໍ ອຸປຏ຺ຐານຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ຕກາມຸປຏ຺ຐານໍ. ຕສ຺ສ ວຓ຺ໂຓ ຄຸໂຓ, ຕໍ. ວຕ຺ວາຕິ ‘‘ຍທິທໍ ກາມຸປຏ຺ຐານໍ ນາມ, ເອຕທຄ຺ຄໍ ອຸປຏ຺ຐານານ’’ນ຺ຕິ ກາມຸປຏ຺ຐາເນ ວຓ຺ຓໍ ອນ຺ຕມໂສ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍປິ ອິຕ຺ຖີຕິ ສຎ຺ຎີ ປກາເສຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວາຈາຕິ ວາຈາຍ ຍກາຣໂລປວເສນ. ເມຖຸນຍຸຕ຺ເຕນາຕິ ເມຖຸນຍຸຕ຺ຕາຍ, ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາສວເສນ ຕາຍ ‘‘ອຣຫສິ ຕ຺ວໍ ມຍ຺ຫໍ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິກາຍ ເມຖຸນຘມ຺ມປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ວາຈາຍ ເມຖຸນຍາຈເນ ເມຖຸນຣາຄິໂນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເມຖຸເນຣາໂຄ, ໂສ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ເມຖຸນຣາຄີ, ຕສ຺ສ. ຄຣຸ ໂຫຕີຕິ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປຓ຺ຑເກ ປຓ຺ຑກສຎ຺ຎິໂນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎິໂນ ທຸກ຺ກຏໍ.

ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

໒໓. ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ສນ຺ເທສໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຕ຺ຖິຍາ ວາຕິ ‘‘ທສ ອິຕ຺ຖິໂຍ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໓໐໓) ຈ ‘‘ທສ ຠຣິຍາໂຍ ຘນກ຺ກີຕາ ຉນ຺ທວາສິນີ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໓໐໓) ຈ ວຸຕ຺ຕາຍ ວີສຕິວິຘາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ຕໍສມ຺ພນ຺ຘວເສນ ເຕສໍ ມາຕາທີນໍ ວາ. ສນ຺ເທສນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິເສນ ວາ ອຸຠິນ຺ນໍ ມາຕາທີຫິ ວາ ‘‘ເອຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ເອວໍ ຠຓາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຊາຍມ຺ປຕິຠາວສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ສນ຺ເທສວຈນໍ. ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ວີມໍສິຕ຺ວາຕິ ຍຕ຺ຖ ເປສິໂຕ, ເຕສໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ວາ ອຸປປຣິກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ວາ. ຫຣໍ ປຈ຺ຈາຕິ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ເຍຫິ ເປສິໂຕ, ເຕສໍ ປຈ຺ຈາຫຣນ຺ໂຕ ວາ ຫຣາເປນ຺ໂຕ ວາ, ຊາຍມ຺ປຕິຠາໂວ ໂຫຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ອກາຣຓເມຕໍ. ອິມາຍ ຕິວງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ຈ, ທ຺ວີຫິ ອງ຺ເຄຫິ ປຓ຺ຑເກ ຈ ອງ຺ຄຕ຺ຕເຍນາປິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ເອເກນ ທຸກ຺ກຏໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຫຣໍ ປຈ຺ຉາ’’ຕິ ວິປາຐໍ ປຣິກປ຺ເປຕ຺ວາ ‘‘ປຈ຺ຉາ ຫຣ’’ນ຺ຕິ ໂຍເຊນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ສຸນ຺ທຣໍ ປຈ຺ຈາຕິ ອຸປສຄ຺ຄຕ຺ຕາ. ປທສ຺ສ ອຸປຣິ ອຕ຺ເຖ ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ປກາເສນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຫິ ອຸປສຄ຺ໂຄ ນາມ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຕິ ອາ’’ຕິ ອຸປສຄ຺ຄານໍ ‘‘ຫຣ’’ນ຺ຕິມສ຺ສ ປທສ຺ສ ອຸປຣິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຈໂມ.

໒໔. ສໍຍາຈິຕປຣິກ຺ຂາຣນ຺ຕິ ສໍ ອຕ຺ຕນາ ຍາຈິໂຕ ວາສິອາທິໂກ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ຍສ຺ສາ, ຕໍ. ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມນ ອເທສິຕໍ ວຕ຺ຖຸ ກຸຏິກຣຓປ຺ປເທໂສ ຍສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ, ຕໍ. ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ອິທານິ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຕິສ຺ໂສ ວິທຕ຺ຖິໂຍ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິ ນາມ, ຕາຍ ‘‘ທີຆໂສ ທ຺ວາທສ ວິທຕ຺ຖິໂຍ ສຸຄຕສ຺ສ ວິທຕ຺ຖິຍາ ຕິຣິຍໍ ສຕ຺ຕນ຺ຕຣາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໔໘) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓໍ ເອກໂຕຠາເຄນາປິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕາຕິ ຕໍ ຕິຣິຍໍ ຈຕຸຫຕ຺ຖສງ຺ຂາຕເຫຏ຺ຐິມປ຺ປມາເຓ ສຕິ ທີຆໂຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓໂຕ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ວຑ຺ເຒຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໂຕ ອູນເກ, ທີຆໂຕ ຈ ວຑ຺ຒິເຕ ອຍໍ ກຸຏິສງ຺ຂໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ‘‘ມຍ຺ຫໍ ວາສາຄາຣໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕາ ອຸທ຺ເທໂສ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສາ. ກຸຏິນ຺ຕິ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາທິກໍ ກຸຏິໍ ກຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາ ນາມ ອນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘໍມຸຂໍ ລິຕ຺ຕາ. ອວລິຕ຺ຕາ ນາມ ພຫິ ອໂຘມຸຂໍ ລິຕ຺ຕາ. ອຸຠຍຖາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕາ. ກຕ຺ວາຕິ ອນ຺ໂຕຠູຕກາຣິຕຕ຺ຖວເສນ ກາຣາເປຕ຺ວາ ວາ.

ຕຕ຺ຖາຍໍ ວຕ຺ຖຸເທສນກ຺ກໂມ – ເຕນ ກຸຏິກາຣເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ກຸຏິວຕ຺ຖຸໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ປທຠາຊເນ (ປາຣາ. ໓໔໙) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສງ຺ຆໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ວາ ສງ຺ຆປຣິຍາປນ຺ນາ, ສງ຺ເຆນ ວາ ສມ຺ມຕາ ທ຺ເວ ຕໂຍ ຠິກ຺ຂູ ຕຕ຺ຖ ເນຕພ຺ພາ. ເຕຫິ ຈ ກິປິລ຺ລິກາທີຫິ ໂສຬສຫິ ອຸປທ຺ທເວຫິ ວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອນາຣມ຺ຠໍ ອນຸປທ຺ທວໍ ທ຺ວີຫິ ຈຕູຫິ ວາ ພລິພທ຺ເທຫິ ຍຸຕ຺ເຕນ ສກເຏນ ເອກຈກ຺ກໍ ນິພ຺ໂພທກປຕນຏ຺ຐາເນ ເອກໍ ພຫິ ກຕ຺ວາ ອາວິຎ຺ຉິຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ‘‘ສປຣິກ຺ກມນ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສເຈປິ ສງ຺ຆປ຺ປໂຫນກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ເຖວ, ໂນ ເຈ, ສງ຺ຆມຊ຺ຌໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຍາຈິເຕຫິ ປທຠາຊເນ (ປາຣາ. ໕໐, ໕໑) ວຸຕ຺ຕາຍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈາຍ ວຕ຺ຖຸ ເທເສຕພ຺ພນ຺ຕິ. ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກໍ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ກຸຏິໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ສພ຺ພປ຺ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ, ອິທານິ ທ຺ວີຫິ ປິຓ຺ເຑຫິ ນິຏ຺ຐານໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ປຐມປິຓ຺ຑທາເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ທຸຕິຍທາເນນ ເລເປ ສງ຺ຆຏິເຕ ສເຈ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກາ ເອວ ວາ ໂຫຕິ, ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕາ ເອວ ວາ, ເອໂກ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ສາຣມ຺ຠອປຣິກ຺ກມນຕາຍ ທ຺ເວ ຈ ທຸກ຺ກຏານີຕິ ສເຈ ອຸຠຍວິປນ຺ນາ, ທ຺ເວ ຈ ສງ຺ຆາທິເສສາ ທ຺ເວ ຈ ທຸກ຺ກຏານີຕິ ສພ຺ພໍ ເຎຍ຺ຍໍ.

ຉຏ຺ໂຐ.

໒໕. ມຫລ຺ລກນ຺ຕິ ສສ຺ສາມິກຠາເວນ ສໍຍາຈິຕກຸຏິໂຕ ມຫນ຺ຕຠາເວນ, ວຕ຺ຖຸໍ ເທສາເປຕ຺ວາ ປມາຓາຕິກ຺ກເມນາປິ ກາຕພ຺ພຠາເວນ ຈ ມຫນ຺ຕຕາຍ ມຫຕ຺ຕໍ ລາຕິ ອາທທາຕີຕິ ມຫລ຺ລໂກ. ມຫຕ຺ຕລກ ອິຕິ ຐິເຕ ຕ຺ຕສ຺ສ ໂລໂປ ລສ຺ສ ຈ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ຕໍ. ວສນໍ ອຕ຺ໂຖ ປໂຍຊນໍ ວສນຕ຺ໂຖ, ຕາຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸຠາເວ ເອໂກ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ເສສໍ ອນນ຺ຕຣສທິສເມວ. ອິຘ ຈ ຕຕ຺ຖ ຈ ເລຓຄຸຫາຕິຓກຸຏິປຓ຺ຓຈ຺ຉທນເຄເຫສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ກຸຏິມ຺ປິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາສຕ຺ຖາຍ ວາສາຄາຣໍ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ອຸໂປສຖາຄາຣາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ.

ສຕ຺ຕໂມ.

໒໖. ອມູລເກນ ອນ຺ຕິເມນ ວຕ຺ຖຸນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອມູລເກນາຕິ ທສ຺ສນສງ຺ຂາຕສ຺ສ, ສວນສງ຺ຂາຕສ຺ສ, ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວເສນ ປວຕ຺ຕປຣິສງ຺ກາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຈ ມູລສ຺ສ ອຠາເວນ ນຕ຺ຖິ ມູລເມຕສ຺ສາຕິ ອມູລກໍ, ເຕນ. ຕໍ ປນ ໂສ ອາປນ຺ໂນ ວາ ໂຫຕຸ, ໂນ ວາ, ເອຕໍ ອິຘ ອປ຺ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸຎ຺ຈ ມາຕຸຄາມຎ຺ຈ ຕຖາຣູເປ ຐາເນ ທິສ຺ວາ ປຣິສງ຺ກຕິ, ອຍໍ ທິຏ຺ຐປຣິສງ຺ກາ. ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຈ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ອຊານນ຺ໂຕ ປຣິສງ຺ກຕິ, ອຍໍ ສຸຕປຣິສງ຺ກາ. ຘຸຕ຺ຕານໍ ອິຕ຺ຖີຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຈນ຺ຕວິຫາເຣສຸ ປຸປ຺ຜຄນ຺ຘສຸຣາທີຫິ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ຄຕຏ຺ຐານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອິທໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວີມໍສນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ເກນຈິ ຠິກ຺ຂຸນາ ຄນ຺ຘາທີຫິ ປູຊາ ກຕາ ໂຫຕິ, ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ອຣິຏ຺ຐໍ ວາ ປີຕໍ, ໂສ ຕສ຺ສ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ໂສ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຣິສງ຺ກຕິ. ອຍໍ ມຸຕປຣິສງ຺ກາ ນາມ. ອນ຺ຕິເມນ ຈາຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ວຊ຺ຊາຠາເວນ ອນ຺ເຕ ຠວຕ຺ຕາ ອນ຺ຕິເມເນວ. ວຕ຺ຖຸນາຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນຸຣູເປສຸ ເອກູນວີສຕິຍາ ປາຣາຊິເກສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ປາຣາຊິເກນ ຘມ຺ເມນ. ຈ-ກາໂຣ ປເນຕ຺ຖ ອວຘາຣເຓ, ເຕນ ສງ຺ຆາທິເສສາທິໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ອຖ ວາ ຈ-ກາໂຣ ອຏ຺ຐານປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ.

ໂຈເທນ຺ໂຕ ວາ ໂຈທາເປນ຺ໂຕວາຈາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ຈາເວຕຸນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ຈາວນຕ຺ຖາຍ. ເອເຕນ ເອກໍ ຈາວນາຘິປ຺ປາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອວເສເສ ອກ຺ໂກສາຘິປ຺ປາຍວຸຏ຺ຐາປນາຘິປ຺ປາຍາທິເກ ສຕ຺ຕາຘິປ຺ປາເຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສຸຓມານນ຺ຕິ ອິທໍ ‘‘ໂຈເທນ຺ໂຕ’’ຕິອາທີນໍ ກມ຺ມປທໍ, ອິມິນາ ປຣມ຺ມຸຂາ ໂຈທນໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຣມ຺ມຸຂາ ປນ ສຕ຺ຕຫິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ໂຈເທນ຺ໂຕຕິ ‘‘ວຕ຺ຖຸສນ຺ທສ຺ສນາ ອາປຕ຺ຕິສນ຺ທສ຺ສນາ ສໍວາສປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປ ສາມີຈິປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໘໕-໓໘໖) ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ໂຈທນານໍ ວເສນ ສຍໍ ໂຈເທນ຺ໂຕ ວາ. ໂຈທາເປນ຺ໂຕ ວາຕິ ປເຣນ ເຍນ ເກນຈິ ໂຈທາເປນ຺ໂຕ ວາ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສມີເປ ຐຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ເສວິ, ອສ຺ສມໂຓສີ’’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຖຸສນ຺ທສ຺ສນວເສນ ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ເມຖຸນຘມ຺ມາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິອາທິນາ ອາປຕ຺ຕິສນ຺ທສ຺ສນວເສນ ວາ ‘‘ອສ຺ສມໂຓສິ, ນຕ຺ຖິ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສໂຖ ວາ ປວາຣຓາ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ວາ, ອສ຺ສມໂຓສີ’’ຕິອາທິນາ ສໍວາສປ຺ປຏິກ຺ເຂປວເສນ ວາ ອຠິວາທນາທິສໍວາເສ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອສ຺ສມໂຓຕິ ກສ຺ມາຕິ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ‘‘ອສ຺ສມໂຓສີ’’ຕິອາທິວຈເນຫິ ສາມີຈິປ຺ປຏິກ຺ເຂປວເສນ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ ເອວ ວາປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທີປຍໂຕ ‘‘ກໂຣຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມາ ໂອກາສໍ, ອຫໍ ຕໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ’’ຕິ ເອວໍ ໂອກາເສ ອກາຣິເຕ ວາຈາຍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ເຈວ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ, ໂອກາສໍ ກາເຣຕ຺ວາ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ປນ ສງ຺ຆາທິເສໂສວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອຏ຺ຐໂມ.

໒໗. ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ຂຕ຺ຕິຍາທິຊາຕິກສ຺ສ ປຣສ຺ສ. ກິຣິຍນ຺ຕິ ເມຖຸນວີຕິກ຺ກມສງ຺ຂາຕໍ ກິຣິຍໍ. ເຕນາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວີຕິກ຺ກມສງ຺ຂາຕສ຺ສ ເມຖຸນວີຕິກ຺ກມສນ຺ທສ຺ສເນນ ກຣຓຠູເຕນ. ເລເສນາຕິ ຍສ຺ສ ຊາຕິອາທໂຍ ຕໂຕ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸໍ ລິສ຺ສຕິ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐ ວິຕ຺ຖາຣໍ ສິລິສ຺ສຕິ ໂວຫາຣມຕ຺ເຕເນວາຕິ ຊາຕິອາທໂຍວ ‘‘ເລສາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕນ ຊາຕິເລສນາມເລສາທິນາ ເລເສນ. ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ໂຍ ວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ, ຕໂຕ ອປຣມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸໍ ຈາເວຕຸໍ ອນ຺ຕິເມນ ວຕ຺ຖຸນາ ໂຈທຍນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຖໍ? ໂກຈິ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິໂຍ ວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕໂນ ເວຣິໍ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຕໍ ຂຕ຺ຕິຍໍ ຊາຕິເລສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ມຍາ ທິຏ຺ໂຐ ວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ, ຕ຺ວໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ໂຈເທຕິ ໂຈທາເປຕິ ວາ. ເອວໍ ນາມເລສາທໂຍປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສາ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ອຏ຺ຐເມ ວຸຕ຺ຕສທິສາເຍວ.

ນວໂມ.

໒໘. ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘‘ຄຣຸກາ ນວາ’’ຕິ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ເຕສຸ ອາປນ຺ເນສຸ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຉາເທຕິ ຊານມາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ອາປນ຺ນໍ ສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິໍ ອາປຕ຺ຕິວເສນ ວາ ວຕ຺ຖຸວເສນ ວາ ຊານໍ ຊານນ຺ໂຕ ຍາວຕາ ຍຕ຺ຕການິ ອຫານິ ຉາເທຕິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ຕາວຕາ ຕຕ຺ຕການິ ອຫານິ ຕສ຺ສ ປຣິວາໂສ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ປທສນ຺ຘິວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ສໂມຘານປຣິວາໂສຕິ ຕິວິໂຘ ປຣິວາໂສ. ເຕສໍ ປນ ອຕິສງ຺ເຂປນເຍນ ມຸຂມຕ຺ເຕປິ ທສ຺ສິເຕ ວິຕ຺ຖາຣວິນິຈ຺ຉຍປເວໂສປາຍສມ຺ຠໂວ ສິຍາຕິ ມຸຂມຕ຺ຕໍ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ.

ຕຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ ນາມ ຍຖາປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ທາຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທິວເສ ຈ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສເຈ ເອກາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິອາທິນາ ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໙໘-໙໙) ອາຄຕນເຍນ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ, ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ພຫຸລາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິ ເອກາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິອາທິນາ ຂນ຺ຘເກ ອາຄຕນເຍເນວ ກມ຺ມວາຈໍ ວຕ຺ວາ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ. ເອກໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ’’ຕິ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນານາວຕ຺ຖຸກາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຖ ທ຺ວີຫາທິປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ປກ຺ຂອຕິເຣກປກ຺ຂມາສອຕິເຣກມາສສໍວຈ຺ຉຣອຕິເຣກສໍວຈ຺ຉຣປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ວາ, ‘‘ທ຺ວີຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ວາ ໂຍ ໂຍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ນາມຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ຈ ສເຈ ອປ຺ປຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ ໂຫຕິ, ສກ຺ກາ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທໍ ອນາປຊ຺ຊນ຺ເຕນ ວສິຕຸໍ, ຕຕ຺ເຖວ ‘‘ປຣິວາສໍ ສມາທິຍາມິ, ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມີ’ຕິ ວຕ຺ຕໍ ສມາທາຍ ຕຕ຺ເຖວ ສງ຺ຆສ຺ສ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິອາທິນາ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄຕາຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ປກຕຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ສຫວາໂສ, ເຕນ ຈ ວິນາວາໂສ, ອາຄນ຺ຕຸກາທີນໍ ອຸປຈາຣຄຕານໍ ອນາໂຣຈນາຕິ ເອເຕສຸ ເອເກນາປິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທຎ຺ຈ ວຕ຺ຕເຠທຎ຺ຈ ອກຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ຖພ຺ພໍ.

ສເຈ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ປຣິວາສໍ ໂສເຘຕຸໍ, ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ເຕນ ວສິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວາ ເອກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕິເກ ‘‘ປຣິວາສໍ ນິກ຺ຂິປາມິ, ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປາມີ’’ຕິ ປຣິວາໂສ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ໂພ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຖາເນນ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ເອເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປໂຕ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໂຕ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຫາມຄ຺ຄໂຕ ໂອກ຺ກມ຺ມ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ພຫິ ຐິຕານມ຺ປິ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ, ປສ຺ສຕິ ວາ, ທູຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ອນາໂຣເຈນ຺ເຕ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ສເຈ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ອຸປຈາຣສີມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຕເຠໂທ. ອຣຸເຓ ອຸຏ຺ຐິເຕ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ຍາວ ຣຕ຺ຕິໂຍ ປູເຣນ຺ຕິ, ຕາວ ປຣິວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ອຍໍ ຕາວ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ.

ສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ ທຸວິໂຘ ຈູຬສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ ມຫາສຸທ຺ຘນ຺ໂຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ‘‘ອຸປສມ຺ປທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຕ຺ຕກໍ ນາມ ກາລໍ ອຫໍ ສຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ຊານາຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ອປເນຕ຺ວາ ຕໂຕ ອວເສເສ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉເທ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພປຣິວາໂສ ຈູຬສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ. ໂຍ ປນ ສພ຺ພໂສ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ ນສ຺ສຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ເວມຕິໂກ, ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ ມຫາສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ. ອາປຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ຊານາຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ອກາຣຓເມຕໍ.

ສໂມຘານປຣິວາໂສ ນາມ ຕິວິໂຘ ໂອຘານສໂມຘາໂນ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ນິຏ຺ຐິຕປຣິວາໂສປິ ວາ ນິຏ຺ຐິຕມານຕ຺ໂຕປິ ວາ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸຣິມາປຕ຺ຕິຍາ ສມາ ວາ ອູນຕຣາ ວາ ຣຕ຺ຕິໂຍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ຕສ຺ສ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສເນນ ເຕ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວເສ ຈ ມານຕ຺ຕຈິຓ຺ຓທິວເສ ຈ ໂອຘຸນິຕ຺ວາ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຸຣິມາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ມູລທິວສປຣິຈ຺ເຉເທ ປຈ຺ຉາ ອາປນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ສໂມທຫິຕ຺ວາ ປຸນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທາຕພ຺ພປຣິວາໂສ ໂອຘານສໂມຘາໂນ ນາມ. ສເຈ ກສ຺ສຈິ ເອກາປຕ຺ຕິ ເອກາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ທ຺ວີຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ເອວໍ ຍາວ ທສາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ຕາສໍ ອຄ຺ເຆນ ສໂມຘາຍ ຕາສໍ ທສາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນວເສນ ອວເສສານໍ ເອກາຫປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາທີນມ຺ປິ ທາຕພ຺ພປຣິວາໂສ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ ນາມ. ໂຍ ປນ ນານາວຕ຺ຖຸກາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພປຣິວາໂສ ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນ ນາມ. ທານວິຘິ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໑໓໔ ອາທໂຍ) ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາໂສ ຠິກ຺ຂຸ ມານຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ມານນຠາວໍ ຉ ຣຕ຺ຕິໂຍ ອຂຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ຈເຣຍ຺ຍ ກເຣຍ຺ຍ, ສມ຺ປາເທຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ເຆນ ຄເຓນ ປຸຄ຺ຄເລນ ກຕໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວຕ຺ຕໍ ສມາທາເປຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ມານຕ຺ຕທານາທໂຍປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິມິນາປິ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸກາເມນ ເຈ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິວາເສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ປເທສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຣິມນເຍເນວ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ ສຫວາສາທິໍ ອນ຺ຕມໂສ ຈຕູຫິ ອູນຕ຺ຕາ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທສຎ຺ຈ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ປນ ປຣິວາສໍ ອທຕ຺ວາ ມານຕ຺ຕເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ຈິຓ຺ຓໍ ກຕໍ ປຣິນິຏ຺ຐາປິຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ເຍນ, ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ. ວີສຕິ ສງ຺ໂຆ ຄໂຓ ອສ຺ສາຕິ ວີສຕີຄໂຓ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ, ໂສ ສງ຺ໂຆ ອພ຺ເຠຍ຺ຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອພ຺ຠານກມ຺ມວເສນ ໂອສາເຣຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອວ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖາປິ ສມາທານອາໂຣຈນຍາຈນານິ, ກມ຺ມວາຈາ ຈ ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໙. ເອວໍ ເຕສຸ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຉາທນສ຺ສ ອງ຺ຄານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ອນ຺ຕຣາໂຍ ອສ຺ສາຕິ ອນນ຺ຕຣາໂຍ. ສກຕ຺ເຖ ຕ຺ຕປຈ຺ຈຍວເສນ ວາ, ປຫຸໂນ ຠາໂວ ປຫຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ສທ຺ຘາທິວເສນ ວາ ປຫຸຕ຺ໂຕ. ອນຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ ອນນ຺ຕຣາໂຍ ຈ ປຫຸຕ຺ໂຕ ຈາຕິ ທ຺ວນ຺ໂທ, ເຕສໍ ຠາໂວ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕາທິຄຸໂຓ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕ…ເປ… ປຫຸຕ຺ຕຕາ. ອາປຕ຺ຕິ ຈ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕ…ເປ… ປຫຸຕ຺ຕຕາ ຈ ອາປຕ຺ຕິ…ເປ… ປຫຸຕ຺ຕຕາໂຍ. ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິໂຊ. ຕຖາ ເຕນ ປກາເຣນ ອາປຕ຺ຕິອາທີສຸ ຈຕູສຸ ອາປຕ຺ຕາທິປກາເຣນ ສຎ຺ຎີ ຕຖສຎ຺ຎີ ຣສ຺ສວເສນ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ ຕຖສຎ຺ຎິຕາ, ຍຖາວຸຕ຺ຕອາປຕ຺ຕາທິສຎ຺ຎິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈ-ກາໂຣ ວຸຕ຺ຕສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ. ກມນໍ ປຕ຺ຖນໍ ກາໂມ, ຉາເທຕຸໍ ກາໂມ ຉາເທຕຸກາໂມ. ອິຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ນວ, ອຖ ຉາທນາ ຈາຕິ ເອວໍ ທສ ຈ ຕານິ ອງ຺ຄານິ ຈາຕິ, ເຕຫິ. ອຣຸຓຸຄ຺ຄມມ຺ຫິ ອຣຸຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຐມພາລສູຣິຍຣໍສິໂນ ອຸຄ຺ຄມເນ ສຕິ ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕີຕິ ເສໂສ.

ຕຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຣາຊໂຈຣອຄ຺ຄິອຸທກມນຸສ຺ສອມນຸສ຺ສວາຬສຣີສປຊີວິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາຍານໍ ທສນ຺ນເມກສ຺ສາປິ ນຕ຺ຖິຕາຍ ອນນ຺ຕຣາຍິໂກ ສມາໂນ ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸຎ຺ເຈວ ອາໂຣເຈຕຸຎ຺ຈ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ປຫຸ ສມາໂນ ປຫຸສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຕິວິຘອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມາກຣເຓນ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຄຣຸກາປຕ຺ຕີຕິ ສຎ຺ຎີ ຄຣຸກໍເຍວ ອາປຕ຺ຕິໍ ຉາເທຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຕສ຺ສາຍໍ ອາປຕ຺ຕິ ຈ ຉນ຺ນາ ໂຫຕີຕິ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ວາ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘສຎ຺ຎີ ວາ ເວມຕິໂກ ວາ, ອຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ປນ ‘‘ມມ ເອກາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນຠາວໍ ຊານາຫີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ວຕ຺ຖຸສຠາຄາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ, ຕາວ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ສງ຺ຆາທິເສສນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.