໑. ປາຣາຊິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑-໒. ອິທານິ ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ເອວມຸປຣິປິ ຍຖາໂຍຄໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍຕິ ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ຄາ ຈ ນາມ ຕິໍສ ມຄ຺ຄາ. ມນຸສ຺ສາມນຸສ຺ສຕິຣຈ຺ຉານຄຕວເສນ ຫິ ຕິສ຺ໂສ ອິຕ຺ຖິໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາຍ ອຍໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ –

‘‘ອປທານໍ ອຫີ ມຈ຺ຉາ, ທ຺ວິປທານຎ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຏີ;

ຈຕຸປ຺ປທານໍ ມຊ຺ຊາຣີ, ວຕ຺ຖຸ ປາຣາຊິກສ຺ສິມາ’’ຕິ. (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕໕);

ຕາສໍ ວຈ຺ຈປສ຺ສາວມຸຂມຄ຺ຄວເສນ ຕໂຍ ຕໂຍ ກຕ຺ວາ ນວ ມຄ຺ຄາ, ຕຖາ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນການໍ, ປຸຣິສານໍ ປນ ວຈ຺ຈມຸຂມຄ຺ຄວເສນ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ກຕ຺ວາ ຉ, ຕຖາ ປຓ຺ຑການນ຺ຕິ ຕິໍສ. ເຕສໍ ຕເຍ. ກີທິເສຕິ ອາຫ ‘‘ສນ຺ຖຕສນ຺ຖເຕ’’ຕິ. ສນ຺ຖເຕ ອສນ຺ຖເຕຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ນ ສນ຺ຖຕໍ ອສນ຺ຖຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ອສນ຺ຖເຕ. ນ-ກາໂຣ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ປຍິຣຸທາເສ, ຕໍ ກິຣິຍາຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ວິຘາເນນ ສນ຺ຖຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ປຍິຣຸທາສນໍ ປຣິຈ຺ຈຊນໍ ປຍິຣຸທາໂສຕິ. ນ ປສຊ຺ຊປ຺ປຏິເສເຘ, ສນ຺ຖຕໍ ປສຊ຺ຊ ປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ນ ນິເສໂຘຕິ. ວາ-ສທ຺ໂທ ປເນຕ຺ຖ ວຈນຍຸຕ຺ຕິພເລເນວ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ປລິເວເຐຕ຺ວາ, ອນ຺ໂຕ ວາ ປເວເສຕ຺ວາ ວຕ຺ຖາທິນາ ເກນຈິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາຠູເຕ ອລ຺ໂລກາເສ ປກຕິວາເຕນ ອສມ຺ຜຸຏ຺ເຐ ຕິນ຺ຕປ຺ປເທເສ. ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອງ຺ຄຊາຕໍ. ສນ຺ຕິອາທິ ຕພ຺ພິເສສນໍ. ສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິຍໍ. ສໍ-ສທ຺ໂທ ຫິ ອຕ຺ຕນິ ອຕ຺ຕນິເຍ ຈ ວຕ຺ຕຕິ. ສນ຺ຖຕໍ ອສນ຺ຖຕນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ. ອຸປາທິຓ຺ຓນ຺ຕິ ອນຏ຺ຐກາຍປ຺ປສາທໍ. ກິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕິລມຕ຺ຕມ຺ປີ’’ຕິ. ຕິລສ຺ສ ມຕ຺ຕໍ ສາກລ຺ລໍ ຍສ຺ສ ຕໍ ຕິລມຕ຺ຕໍ. ‘‘ມຕ຺ຕໍ ສາກລ຺ລໍ ນິຈ຺ຉເຍ’’ຕິ ຫິ ນິຆຓ຺ຑຸ. ເອຕ຺ຖາປິ ອວຍເວນ ວິຄ຺ຄໂຫ ສມຸທາໂຍ ສມາສຕ຺ໂຖ, ຕິລພີຊປ຺ປມາຓມ຺ປີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກິໍ ຕໍ? ນິມິຕ຺ຕໍ, ປເວສນໍ ວາ. ອປິ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວເນ, ‘‘ຕິລພີຊມຕ຺ຕມ຺ປີ’’ຕິ ສມ຺ຠາວີຍຕິ, ອຘິເກ ກາ ນາມ ກຖາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ສມ຺ຠາວນໍ, ເອວໍຠູຕໍ ສໍ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍ ຕິລມຕ຺ຕມ຺ປິ ປເວສນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈຸໂຕ ປຣິຠຏ຺ໂຐ, ປາຣາຊິໂກ ນາມ ໂຫຕິ ສາສນໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ຄມ຺ມມານຕ຺ຖສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ປໂຍຄໍ ປຕິ ກາມາຈາຣຕ຺ຕາ. ກີທິໂສຕິ ອາຫ ‘‘ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕສິກ຺ໂຂ’’ຕິ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສິກ຺ໂຂ ປນ ອຠິກ຺ຂຸກຕ຺ຕາ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂອຫິຕາ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ສິກ຺ຂາ ເອເຕນາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ຍຖາລກ຺ຂຓໍ ນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສິກ຺ໂຂ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕສິກ຺ໂຂ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕເຂຕ຺ຕກາລປ຺ປໂຍຄປຸຄ຺ຄລວິຊານນວເສນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ຎຕ຺ວາ ຕທຠາເວນ ອປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປນ຺ນຠາວໂຕ ຈວິຕຸກາມຕາຈິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນາມ. ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິອາທີນິ ‘‘ຄິຫີຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ, ອຸປາສໂກ, ອາຣາມິໂກ, ສາມເຓໂຣຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ ‘‘ອລໍ ເມ ພຸທ຺ເຘນາ’’ຕິອາທີນິ ຉ ເຂຕ຺ຕປທານິ ເຂຕ຺ຕໍ ນາມ. ‘‘ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕ ວຕ຺ຕມານກາໂລເຍວ ກາໂລ ນາມ. ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ວເສນ ວາຈສິກປ຺ປໂຍໂຄວ ປໂຍໂຄ ນາມ. ອນຸມ຺ມຕ຺ຕາທິໂກ ປຈ຺ຈກ຺ຂາໂຕ ຈ ມນຸສ຺ສຊາຕິໂກ ໂສວ ປຸຄ຺ຄໂລ ນາມ. ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕກສ຺ສ ວຈນສມນນ຺ຕຣເມວ ‘‘ອຍໍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ວາ ‘‘ຄິຫິຠາວໍ ປຕ຺ຖຍຕີ’’ຕິ ວາ ໂສຕຸໂນ ຊານນໍ ວິຊານນໍ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ນຏ຺ຐກາຍປ຺ປສາທໍ ປນ ປິຬກໍ ວາ ຈມ຺ມຂິລໍ ວາ ໂລມໍ ວາ ປເວສນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ອກ຺ຂິນາສກຓ຺ຓຈ຺ຉິທ຺ທວຕ຺ຖິໂກເສສຸ, ສຕ຺ຖກາທີຫິ ກຕວເຓ ວາ ເມຖຸນຣາເຄນ ນິມິຕ຺ຕໍ ປເວສນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ອວເສສສຣີເຣສຸ ອຸປກຈ຺ຉກາທີສຸ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານໍ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສໂຄຄທ຺ຣຠໂອຏ຺ຐມຫິໍສາທີນໍ ນາສາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ວຕ຺ຖິໂກເສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານໍ ອກ຺ຂິກຓ຺ຓວເຓສຸ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕຖາ ອວເສສສຣີເຣ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ, ເມຖຸນຣາເຄນ ວາ ຊີວມານກປຸຣິສສ຺ສ ວຕ຺ຖິໂກສໍ ອປ຺ປເວສນ຺ໂຕ ນິມິຕ຺ເຕນ ນິມິຕ຺ຕໍ ຉຸປຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕທນ຺ເຕສຸ ວາຍມນ຺ຕສ຺ສ ປນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສວິນິຈ຺ຉໂຍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນກ຺ກໂມ.

ອິທານິ ປເວສນໍ ນາມ ນ ເກວລໍ ອຕ຺ຕຸປກ຺ກເມເນວ, ປຣູປກ຺ກເມນາປິ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ສາທິຍນ຺ໂຕວ ຈຸໂຕ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຖ ວາຕິ ອຍໍ ນິປາໂຕ, ນິປາຕສມຸທາໂຍ ວາ ປກ຺ຂນ຺ຕຣາຣມ຺ເຠ. ປເວສນຎ຺ຈ ຐິຕຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘາໂຣ ຈ ປວິຏ຺ຐຎ຺ຈ ປເວສນ…ເປ… ປວິຏ຺ຐານິ, ອິຕຣີຕຣໂຍຄທ຺ວນ຺ໂທ. ອິຕຣີຕຣໂຍໂຄ ນາມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຕ຺ໂຖປາທານຕາຕິ ປເວສນາທີນິ ຐິຕາທິອຕ຺ຖານິປິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປວິຏ຺ຐ-ສທ຺ໂທປິ ປເວສນາທິອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ຕໂຕເຍເວຕ຺ຖ ຕສ຺ມາ ພຫຸວຈນສມ຺ຠໂວ. ອຎ຺ຎຖາ ທ຺ວນ຺ເທ ອວຍວຕ຺ຖປຘານຕ຺ຕາ ເອກຕ຺ຖວາຈກາປິ ປວິຏ຺ຐ-ສທ຺ທາ ກຖໍ ພຫຸວຈນປ຺ປສງ຺ໂຄ. ສມາຫາເຣ ວາ ທ຺ວນ຺ໂທ. ຂໂຓຕິ ກາລວິເສໂສ. ໂສ ຈ ໂຍຄວນ຺ຕານໍ ຂຓນ຺ຕຣວິນິມຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ປເວສນ…ເປ…ປວິຏ຺ຐານິເຍວ ຂໂຓຕິ ກມ຺ມຘາຣໂຍ, ອເຠເທ ເຠທປຣິກປ຺ປນາຍ ວາ ປເວສນ…ເປ… ປວິຏ຺ຐານໍ ຂໂຓຕິ ຉຏ຺ຐີຕປ຺ປຸຣິໂສ. ຕສ຺ສ ສາທໂກ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ສາທໂກ ປເວສນ…ເປ… ສາທໂກ. ຂຓ-ສທ຺ໂທ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ ທ຺ວນ຺ທສມາສຕ຺ຕາ, ປເວສນກາລໍ ຐິຕກາລໍ ອຸທ຺ຘາຣກາລໍ ປວິຏ຺ຐກາລໍ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ສາທິຍນ຺ໂຕຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເອວໍ ເສວນຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເນນ ສາທໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຈຸໂຕຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປເທສສ຺ສ ອນ຺ໂຕກຣຓໍ ປເວສນໍ ນາມ. ຍາວ ອຸທ຺ຘຣຓາຣມ຺ຠາ ນິວຕ຺ຕໍ ຐິຕໍ ນາມ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕໘) ປນ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ປຕ຺ວາ ສພ຺ພຖາ ວາຍມໂຕ ໂອຣມິຕ຺ວາ ຐິຕກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສມເຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍາວ ອຄ຺ຄາ ນີຫຣຓໍ ອຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ. ຍາວ ປເວສນາຣຫຏ຺ຐານາ ອນ຺ໂຕກຕໍ ປວິຏ຺ຐໍ ນາມ.

ປຐມໍ.

໓-໔. ອິທານິ ທຸຕິຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ອາທິເຍຍ຺ຍ…ເປ… ສງ຺ເກຕໍ ວີຕິນາມເຍ, ປາຣາຊິໂກ ຠເວຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອທິນ຺ນນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສສາມິເກຫິ ກາຍວາຈາຫິ ນ ທິນ຺ນໍ. ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນາຕິ ເຖໂນຕິ ໂຈໂຣ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ເຖຍ຺ຍໍ ນ-ກາຣສ຺ສ ຍ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວິຕ຺ເຕນ. ຠວນ຺ຕິ ເອຕສ຺ມາ ອຠິຘານພຸທ຺ຘີຕິ ຠາໂວ, ສທ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ ຊາຕິຄຸຓາທິ. ອິຘ ປນ ອວຫຣຓຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຕໍ ທພ຺ພໍ ເຖຍ຺ຍໍ. ເຖຍ຺ຍຎ຺ຈ ຕໍ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕໍ, ເຕນ. ອາທິເຍຍ຺ຍາຕິ ອາຣາມາທິໍ ອຠິຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ຫເຣຍ຺ຍາຕິ ຫຣນ຺ໂຕ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ອວຫເຣຍ຺ຍາຕິ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ‘‘ເທຫິ ເມ ຠຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ‘‘ນ ມຍາ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວທນ຺ໂຕ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ອິຣິຍາປຖໍ ໂກເປຍ຺ຍາຕິ ຠຓ຺ຑຫາຣກສ຺ສ ຄມນາທິອິຣິຍາປຖໍ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ໂກປໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຫິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ‘‘ໂກປີ’’ຕິ ນາມຘາຕຸ. ຐານາ ຈາເວຍ຺ຍາຕິ ຐປິຕຏ຺ຐານໂຕ ຈາເວຍ຺ຍ. ສງ຺ເກຕໍ ວີຕິນາມເຍຕິ ປຣິກປ຺ປິຕຏ຺ຐານໍ ວາ ສຸງ຺ກຆາຕໍ ວາ ອຕິກ຺ກາເມຍ຺ຍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອາຣາມາທິອຠິຍຸຎ຺ຊເນ, ສາມິກສ຺ສ ວິມຕຸປ຺ປາທນຘຸຣນິກ຺ເຂເປ, ຠຓ຺ຑຫາຣກສ຺ສ ສີສຠາຣາມສນຜນ຺ທາປນຂນ຺ໂຘໂຣປເນ, ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ‘‘ເທຫິ ເມ ຠຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ ໂຈທິຍມານສ຺ສ ‘‘ນາຫໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ຠຓນວິມຕຸປ຺ປາທນຘຸຣນິກ຺ເຂເປ, ຖລຏ຺ຐສ຺ສ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນາມສນຜນ຺ທາປນຐານາຈາວເນ ຈາຕິ ຈຕູສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ທຸກ຺ກຏຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍປາຣາຊິກາໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ສຫຠຓ຺ຑຫາຣກໍ ເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຐມທຸຕິຍປາທສງ຺ກາມເນ, ປຣິກປ຺ປິຕສຸງ຺ກຆາຕຏ຺ຐານໂຕ ປຐມທຸຕິຍປາທາຕິກ຺ກາເມ ຈາຕິ ທ຺ວີສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ກເມນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍປາຣາຊິກາໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສວິຎ຺ຎາຓກາວິຎ຺ຎາຓກມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ນານາຠຓ຺ຑວເສນ ໂຍຊນາ. ເອກຠຓ຺ຑວເສນ ປນ ສສ຺ສາມິກສ຺ສ ທາສສ຺ສ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕສ຺ສ ວາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອຠິໂຍຄາທິນາ ນເຍນ ອາທິຍນຫຣຓາທິວເສນ ໂຍຊນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ອປິຈ ອິມານິ ຉ ປທານິ ວຓ຺ຓຍນ຺ເຕນ ນານາຠຓ຺ຑເອກຠຓ຺ຑສາຫຕ຺ຖິກປຸພ຺ພປ຺ປໂຍຄເຖຍ຺ຍາວຫາຣສງ຺ຂາເຕ ປຎ຺ຈປຎ຺ຈເກ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວີສຕິ ອວຫາຣາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ ຉປ຺ປທນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອວຫາຣານໍ. ເຕ ປນ ອວຫາຣາ ເຍນ ເກນຈິ ອຠິໂຍຄາທິອາກາຣນານຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ຠິນ຺ນາຕິ ຕໍວເສນ ປຎ຺ຈປຎ຺ຈກໍ ນາມ ຊາຕໍ. ເອວໍ ສໍວຓ຺ຓິຕຎ຺ຫິ ອິທໍ ອທິນ຺ນາທານປາຣາຊິກໍ ສຸວຓ຺ຓິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມານິ ທ຺ເວ ປຎ຺ຈການິ ‘‘ອາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປທານໍ ວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຍໍ ປເນຕໍ ‘‘ສງ຺ເກຕໍ ວີຕິນາມເຍ’’ຕິ ຉຏ຺ຐໍ ປທໍ, ຕໍ ຕຕິຍປຎ຺ຈເມສຸ ປຎ຺ຈເກສຸ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປຣິກປ຺ປາວຫາຣວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ສາຫຕ຺ຖິກ-ສທ຺ເທນ ອຸປຈາຣໂຕ ຕໍສຫຈຣິຕປຎ຺ຈກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສາຫຕ຺ຖິກຎ຺ຈ ຕໍ ປຎ຺ຈກຎ຺ຈາ’’ຕິ ວາ ‘‘ສາຫຕ຺ຖິກາທິ ປຎ຺ຈກ’’ນ຺ຕິ ມຊ຺ເຌປທໂລປວເສນ ວາ ສາຫຕ຺ຖິກປຎ຺ຈກໍ. ເອວມຸປຣິປິ. ຕໍ ປນ ສາຫຕ຺ຖິໂກ ອາຓຕ຺ຕິໂກ ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂຍ ອຕ຺ຖສາຘໂກ ຘຸຣນິກ຺ເຂໂປ ຈາຕິ. ຕຕ຺ຖ ສໂກ ຫຕ຺ໂຖ ສຫຕ຺ໂຖ, ສຫຕ຺ເຖນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ສາຫຕ຺ຖິໂກ. ເອວໍ ອາຓຕ຺ຕິໂກ. ສຸງ຺ກຆາຕປຣິກປ຺ປິໂຕກາສານໍ ອນ຺ໂຕ ຐຕ຺ວາ ພຫິ ນິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນິສ຺ສຄ຺ໂຄ, ໂສ ເອວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂຍ. ກາລໍ ອນິຍເມຕ຺ວາ ອາຓຕ຺ຕສ຺ສ ຠຓ຺ຑຄ຺ຄຫຓໂຕ ຈ ປຣສ຺ສ ເຕລກຸມ຺ຠິຍາ ປາທຄ຺ຆນກໍ ເຕລໍ ອວສ຺ສໍ ປິວນການໍ ອຸປາຫນາທີນໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານໍ ເຕລປາຕນໂຕ ຈ ປຸເຣຕຣເມວ ປາຣາຊິກສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສາເຘຕີຕິ ອຕ຺ຖສາຘໂກ. ໂສ ປນ ອາຓາປນປ຺ປໂຍໂຄ, ອຸປາຫນາທີນໍ ນິກ຺ເຂປປ຺ປໂຍໂຄ ຈ. ອາຣາມາຠິໂຍເຄ ຈ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕຠຓ຺ເຑ ຈ ຕາວກາລິກຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍານມທາເນ ຈ ຘຸຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ ຘຸຣນິກ຺ເຂໂປ.

ປຸພ຺ພປ຺ປໂຍຄປຎ຺ຈກໍ ນາມ ປຸພ຺ພປ຺ປໂຍໂຄ ສຫປ຺ປໂຍໂຄ ສໍວິຘາວຫາໂຣ ສງ຺ເກຕກມ຺ມໍ ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຓາປນໍ ຠຓ຺ຑຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພປ຺ປໂຍໂຄ ນາມ. ຐານາຈາວນຂິລສງ຺ກາມນປ຺ປໂຍເຄນ ສຫ ວຕ຺ຕມາໂນ ສຫປ຺ປໂຍໂຄ. ສໍວິຘາຍ ສມ຺ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ ຄເຕສຸ ເອເກນາປິ ຠຓ຺ເຑ ຐານາ ຈາວິເຕ ສພ຺ເພສໍ ອວຫາໂຣ ສໍວິຘາວຫາໂຣ. ສງ຺ເກຕກມ຺ມນ຺ຕິ ປຸພ຺ພຓ຺ຫາທິກາລປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ສຎ຺ຊານນກຣຓໍ. ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ນາມ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ອກ຺ຂິນິຂຓນາທິກຣຓໍ.

ເຖຍ຺ຍາວຫາຣປຎ຺ຈກໍ ປນ ສຍເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ນນຸ ຈ ຉປ຺ປທນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ‘‘ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອວຫາຣານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ສຕິ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິ ປກ຺ຂນ຺ຕຣວເສນ ວິສຸໍ ວິຍ ອິທໍ ປຎ຺ຈກໍ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ນນຸ ອໂວຈຸມ຺ຫາ ‘‘ເຍນ ເກນຈິ ອຠິໂຍຄາທິອາກາຣນານຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ຠິນ຺ນາ’’ຕິ, ເອຕາທິສສ຺ສ ເຠທສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ ປກ຺ຂນ຺ຕຣວເສນາປິ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມສ຺ສ ປຎ຺ຈກສ຺ສ ວິສຸໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວຈນໍ ປນ ປສິທ຺ຘິວເສນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ກຸສ-ສທ຺ເທນ ກຸສສງ຺ກາມນມຘິປ຺ເປຕໍ ອເຠໂທປຈາເຣນ. ເຖຍ຺ຍຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ກຸໂສ ຈ ຉນ຺ນຎ຺ຈ ປຣິກປ຺ໂປ ຈ ເຖຍ຺ຍາ…ເປ… ປຣິກປ຺ປໍ, ທີໂຆ ສນ຺ຘິວເສນ. ເຕນ ອວຫາຣໂກ ປາຣາຊິໂກ ຠເວຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂຍ ປນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນນ ອວຫາຣໂກ, ໂສ ອຕ຺ຖໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນສ຺ສ ອວຫາຣໂກ ໂຫຕີຕິ ທ຺ວນ຺ທສມາສນ຺ໂຕຄຘຕ຺ເຕປິຈສ຺ສ ວິໂຣຘາຠາໂວຠາວສາຘໂນ ຈາຍໍ ຉນ຺ນ-ສທ຺ໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຘິຈ຺ເຉທນາທີນິ ກຕ຺ວາ ວາ ຕຸລາກູຏມານກູຏກຫາປຓກູຏາທີຫິ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ເຖຍ຺ຍາວຫາຣໂກ. ພລກ຺ກາເຣນ ປຣສນ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ພລາວຫາຣໂກ. ກຸສໍ ສງ຺ກາເມຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ກຸສາວຫາຣໂກ. ຕິຓປຓ຺ຓາທີຫິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ກສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນສ຺ສ ອວຫາຣໂກ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວຫາຣໂກ. ສາຏກາທິຠຓ຺ຑວເສນ, ຄພ຺ຠທ຺ວາຣາທິໂອກາສວເສນ ວາ ປຣິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຣິກປ຺ປາວຫາຣໂກ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປຣິກປ຺ປິຕຠຓ຺ຑຄ຺ຄຫເຓ ປຣິກປ຺ປິຕປຣິຈ຺ເຉທາຕິກ຺ກເມ ຈ ປາຣາຊິກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ປເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຠຓ຺ຑກາລຄ຺ຆເທເສຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ອທິນ຺ນາທາເນ ຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ກາໂລ ຈ ອຄ຺ໂຆ ຈ ເທໂສ ຈ ເຕຫິ ຈ ປຣິໂຠເຄນ ຈ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ກາຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ອວຫຏຠຓ຺ຑສ຺ສ ສສ຺ສາມິກສ຺ສາມິກຠາວໍ ສສ຺ສາມິເກປິ ສາມິການໍ ສາລຍນິຣາລຍຠາວຎ຺ຈ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ສາລຍກາເລ ເຈ ອວຫຏໍ, ຠຓ຺ຑໍ ອຄ຺ຆາເປຕ຺ວາ ກາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ຠຓ຺ເຑນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ນິຣາລຍກາເລ ເຈ ອວຫຏໍ, ປາຣາຊິກໍ ນຕ຺ຖິ, ສາມິເກສຸ ປຸນ ອາຫຣາເປນ຺ເຕສຸ ທາຕພ຺ພໍ. ຕເທວ ຫິ ຠຓ຺ຑໍ ກທາຈິ ມຫຄ຺ຆໍ, ກທາຈິ ອປ຺ປຄ຺ຆໍ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ ຠຓ຺ຑໍ ອວຫຏໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ກາເລ ໂຍ ຕສ຺ສ ອຄ຺ໂຆ, ເຕນ ກາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ກາເລນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ນວຠຓ຺ຑສ຺ສ ໂຍ ອຄ຺ໂຆ, ໂສ ປຈ຺ຉາ ປຣິຫາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພທາ ປກຕິອຄ຺ຆວເສນ ອກຕ຺ວາ ກາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ອຄ຺ເຆນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຠຓ຺ຑຸຏ຺ຐານເທເສ ຠຓ຺ຑໍ ອປ຺ປຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ມຫຄ຺ຆໍ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ມິໍ ເທເສ ຠຓ຺ຑໍ ອວຫຏໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ເທເສ ອຄ຺ເຆນ ກາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເທເສນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ປຣິໂຠເຄນ ສາຏກາທິໂນ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ອຄ຺ໂຆ ປຣິຫາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ປຣິໂຠຄວເສນ ປຣິຫີນາປຣິຫີນຠາວໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ກາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ປຣິໂຠເຄນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ທຸຕິຍໍ.

໕-໗. ອິທານິ ຕຕິຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫໍ ກລລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຊີວມານກມນຸສ຺ສຊາຕິການໍ ສຣີຣໍ. ຈິຈ຺ຈ ປາໂຓຕິ ສຎ຺ຎາຍ ສທ຺ຘິໍເຍວ ‘‘ວຘາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ວຘກເຈຕນາຍ ເຈເຕຕ຺ວາ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ. ຊີວິຕາ ວາ ວິໂຍຊເຍຕິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຊາຕິອຸຓ຺ຓໍສຸນາ ສມຸທ຺ຘຏເຕລພິນ຺ທຸມຕ຺ຕໍ ກລລຣູປກາເລ ຕາປນາທີຫິ ວາ ຕໂຕ ວາ ອຸທ຺ຘມປິ ຕທນຸຣູເປນ ອຸປກ຺ກເມນ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍປກ຺ກເມ ສຕິ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິໂນ ອຣູປຊີວິຕສ຺ສາປິ ໂວໂຣປນສມ຺ຠວໂຕ ອຸຠຍຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ. ວາ-ສທ຺ໂທ ວິກປ຺ເປ. ມຣຓເຈຕໂນຕິ ມຣເຓ ເຈຕນາ ຍສ຺ສ ໂສ ມຣຓາຘິປ຺ປາໂຍ. ສຕ຺ຖຫາຣກນ຺ຕິ ຊີວິຕໍ ຫຣຕີຕິ ຫາຣກໍ, ສຕ຺ຖຎ຺ຈ ຕໍ ຫາຣກຎ຺ຈາຕິ ສຕ຺ຖຫາຣກໍ, ຕໍ. ອສ຺ສ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫສ຺ສ. ອຸປນິກ຺ຂິເປຕິ ສມີເປ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ ວາ. ເອເຕນ ຖາວຣປ຺ປໂຍຄໍ ທສ຺ເສຕິ. ຄາເຫຍ຺ຍ ມຣຓູປາຍນ຺ຕິ ‘‘ສຕ຺ຖໍ ວາ ອາຫຣ, ວິສໍ ວາ ຂາທາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມຣຓຕ຺ຖາຍ ອຸປາຍໍ ຄາຫາເປຍ຺ຍ ວາ. ເອເຕນ ອາຓຕ຺ຕິປ຺ປໂຍໂຄ ທສ຺ສິໂຕ. ວເທຍ຺ຍ ມຣເຓ ຄຸຓນ຺ຕິ ກາຍວາຈາທູຕເລຂາຫິ ‘‘ໂຍ ເອວໍ ມຣຕິ, ໂສ ຘນໍ ວາ ລຠຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມຣເຓ ຄຸຓໍ ປກາເສຍ຺ຍ ວາ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ອຘິກາຣວເສນ ວາ-ສທ຺ໂທ ອາຫຣິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຈຸໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສາສນໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.

ອິທານິ ປນສ຺ສ ຉພ຺ພິເຘ ປໂຍເຄທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປໂຍຄາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສາຫຕ຺ຖິ…ເປ… ອິທ຺ຘິວິຊ຺ຊາມຍາ ປໂຍຄາຕິ ອິເມ ຉ ປໂຍຄາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກ-ກາຣໂລເປນ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ສາຫຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ອເນກຕ຺ເຖ ອເນກຕທ຺ຘິຕສມ຺ຠເວນ ສຫຕ຺ຖສ຺ສາຍໍ ປໂຍໂຄ ສາຫຕ຺ຖີຕິ ປທສິທ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສາຫຕ຺ຖິ ຈ ນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ອາຓຕ຺ຕິ ຈ ຖາວໂຣ ຈາຕິ ທ຺ວນ຺ໂທ. ອິທ຺ຘິ ຈ ວິຊ຺ຊາ ຈ, ຕາສມິເມຕິ ອິທ຺ຘິວິຊ຺ຊາມຍາ, ອິທ຺ຘິມໂຍ ວິຊ຺ຊາມໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປໂຍຄາຕິ ອິເມ ຉປ຺ປໂຍຄາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສຍໍ ມາເຣນ຺ຕສ຺ສ ກາເຍນ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ປຫຣຓໍ ສາຫຕ຺ຖິໂກ ປໂຍໂຄ. ທູເຣ ຐິຕໍ ມາເຣຕຸກາມສ຺ສ ກາຍາທີຫິ ອຸສຸສຕ຺ຕິອາທີນໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນິສ຺ສຄ຺ໂຄ. ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ມາເຣຫີ’’ຕິອາທິນາ ອາຓາເປນ຺ຕສ຺ສ ອາຓາປນໍ ອາຓຕ຺ຕິ, ໂອປາຕຂຓນໍ ອປສ຺ເສນສໍວິຘານໍ ອສິອາທີນໍ ອຸປນິກ຺ຂິປນາທິ ຖາວໂຣ. ມາຣຓຕ຺ຖໍ ກມ຺ມວິປາກຊາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ປໂຍຊນໍ ອິທ຺ຘິມໂຍ. ກມ຺ມວິປາກຊິທ຺ຘິ ຈ ນາເມສາ ຣາຊາທີນໍ ຣາຊິທ຺ຘິອາທໂຍ. ຕຕ຺ຖ ປິຕຸຣຎ຺ໂຎ ສີຫຬິນ຺ທສ຺ສ ທາຐາໂກຏເນນ ຈູຬສຸມນກຸຏຸມ຺ພິຍມາຣເຓ ຣາຊິທ຺ຘິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ຕທຕ຺ຖເມວ ອຖພ຺ພຓາທິວິຊ຺ຊາຍ ປຣິຊປ຺ປນໍ ວິຊ຺ຊາມໂຍ ປໂຍໂຄ.

ເອວໍ ຉປ຺ປໂຍເຄ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເຕສຸ ອາຓຕ຺ຕິປ຺ປໂຍຄສ຺ສ ນິຍາມເກ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກາລາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອາຓຕ຺ຕິໍ ນິຍເມນ຺ຕິ ສງ຺ເກຕວິສງ຺ເກຕຕາວເສນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕີຕິ ອາຓຕ຺ຕິນິຍາມກາ. ເຕ ປນ ກາໂລ ຈ ວຕ຺ຖຸ ຈ ອາວຸຘຎ຺ຈ ອິຣິຍາປໂຖ ຈາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ຕຖາ ກິຣິຍາວິເສໂສ ໂອກາໂສຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ຉ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ກາໂລ ປຸພ຺ພຓ຺ຫາທິ ໂຍພ຺ພນາທິ ຈ. ວຕ຺ຖຸ ມາເຣຕພ຺ໂພ ສຕ຺ໂຕ. ອາວຸຘໍ ອສິອາທິ. ອິຣິຍາປໂຖ ມາເຣຕພ຺ພສ຺ສ ຄມນາທິ. ກິຣິຍາວິເສໂສ ວິຊ຺ຌນາທິ. ໂອກາໂສ ຄາມາທິ. ໂຍ ຫິ ‘‘ອຊ຺ຊ, ສ຺ເວ’’ຕິ ອນິຍເມຕ຺ວາ ‘‘ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ ມາເຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຍທາ ກທາຈິ ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ ມາເຣຕິ, ນຕ຺ຖິ ວິສງ຺ເກໂຕ. ໂຍ ປນ ‘‘ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ມຊ຺ຌນ຺ຫາທີສຸ ມາເຣຕິ, ວິສງ຺ເກໂຕ ໂຫຕິ, ອາຓາປກສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ເອວໍ ກາລສ຺ສ ສງ຺ເກຕວິສງ຺ເກຕຕາວເສນ ນິຍາມກຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິມິນາວ ນເຍນ ວຕ຺ຖຸອາທີສຸປິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ຕຕິຍໍ.

໘-໙. ອິທານິ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຌານາທິເຠທ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕນິ ໂນສນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕຸປນາຍິກຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠວສ຺ສິຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎາປເທສຣຫິຕຎ຺ຈ ຌານາທິເຠທໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ກຕ຺ວາ ວາ ເອເກກໍ ກຕ຺ວາ ວາ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປເຖ ທີເປນ຺ໂຕ ນາຘິມານິໂກ ຎາເຕ ຈຸໂຕ ຠເວຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕນິ ສກສນ຺ຕາເນ ໂນສນ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາເຍວ ອວິຊ຺ຊມານໍ, ເອຕ຺ຖ ໂນສນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ເຖ ຕປ຺ປຸຣິໂສ. ຌານາທິເຠທນ຺ຕິ ຌານໍ ອາທິ ຍສ຺ສ ‘‘ວິໂມກ຺ຂສມາຘິ ສມາປຕ຺ຕິ ຎາຓທສ຺ສນ ມຄ຺ຄຠາວນາ ຜລສຈ຺ຉິ ກິຣິຍາກິເລສປ຺ປຫານວິນີວຣຓຕາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຎ຺ຎາຄາເຣ ອຠິຣຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໑໙໘) ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂສ ຌານາທິ, ໂສວ ເຠໂທ ວິເສໂສຕິ ສມາໂສ. ຕໍ ຌານາທິເຠທໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ. ອຕ຺ຕຸປນາຍິກນ຺ຕິ ‘‘ອຍໍ ມຍິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາໂຣຈນວເສນ ອຕ຺ຕນິ ອຸປນີຍຕິ, ‘‘ອຫໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ສນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕາ ອຸປນີຍຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ເມຕິ ວາ ອຕ຺ຕຸປນາຍິໂກ, ຌານາທິເຠໂທ, ຕໍ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠວສ຺ສິຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠໂວ ນາມ ອິທານິ ວຕ຺ຕມາໂນ ອຕ຺ຕຠາໂວ, ຕນ຺ນິສ຺ສິໂຕຕິ ສມາໂສ, ໂສ ຈ ຌານາທິເຠໂທເຍວ, ຕໍ.

ອຎ຺ຎາປເທສຣຫິຕນ຺ຕິ ‘‘ໂຍ ເຕ ວິຫາເຣ ວສິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊີ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໒໒໐) ນເຍນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອປເທໂສ, ເຕນ ຣຫິໂຕ ຈຕ຺ໂຕຕິ ຕປ຺ປຸຣິສສມາໂສ, ໂສ ຣຫິໂຕ ເຕນາຕິ ວາ ພຫຸພ຺ພີຫິ, ຌານາທິເຠໂທວ, ຕໍ. ໂກຏ຺ຐາສໍ ກຕ຺ວາ ວາຕິ ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິໍ, ປຐມໍ ຌານໍ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ໂກຏ຺ຐາສໍ ກຕ຺ວາ ວາ. ເອເກກໍ ກຕ຺ວາ ວາຕິ ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິໍ, ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເອເກກໍ ກຕ຺ວາ ວາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເອກນ຺ຕິ ຐິເຕ ວິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ກຕ຺ວາຕິ ກຣຓກິຣິຍາຍ ເອເກກວເສນ ຠິນ຺ນສ຺ສ ຌານາທິໂນ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ຘນິຈ຺ຉາ ວິຈ຺ຉາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຏີກາຍໍ ປນ ‘‘ໂກຏ຺ຐາສໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘ຌານລາຠີ, ວິໂມກ຺ຂລາຠີ, ສມາຘິລາຠີ, ສມາປຕ຺ຕິລາຠີມ຺ຫີ’ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ໂກຏ຺ຐາສໂຕ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ຈ ‘‘ເອເກກໍ ວາຕິ ‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີ, ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີມ຺ຫີ’ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ເອເກກໍ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ປາຬິຍໍ ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ອວຸຕ຺ຕກ຺ກໂມຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກາເຍນ ວາຕິ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາທິວເສນ ກາເຍນ ວາ. ວາຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍ-ກາໂຣ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ‘‘ອລຊ຺ຊິຕາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປເຖຕິ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ຄຫຓໂຍຄ຺ເຍ ປເທເສ ຐຕ຺ວາຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ພໍ. ທີເປນ຺ໂຕຕິ ‘‘ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ກາຣເຓນ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຍິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປກາເສນ຺ໂຕ. ນາຘິມານິໂກຕິ ອປ຺ປຕ຺ເຕ ປຕ຺ຕສຎ຺ຎິຕາສງ຺ຂາໂຕ ອຘິໂກ ມາໂນ, ໂສ ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສາຕິ ນາຘິມານິໂກ, ຠິກ຺ຂຸ. ຎາເຕຕິ ວິຎ຺ຎຸນາ ມນຸສ຺ສຊາຕິເກນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂາເນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິຎ຺ຎາເຕ ສຕິ ຈຸໂຕ ຠເວ ສາສນໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ອຎ຺ຎາປເທເສນ ທີປຍໂຕ ປນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ –

ທຸກ຺ກຏໍ ປຐມສ຺ເສວ, ສາມນ຺ຕມິຕິ ວຓ຺ຓິຕໍ;

ເສສານໍ ປນ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍມຸທີຣິຕນ຺ຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໑໐. ອິທານິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ເຈເຕສມສໍວາສຕໍ ອຠພ຺ພຕຎ຺ຈ ທີເປຕຸໍ ‘‘ປາຣາຊິເກເຕ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ເອເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຣາຊິກາ ປຸຄ຺ຄລາ ຍຖາ ປຸເຣ ປຸພ຺ເພ ຄິຫິກາເລ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນກາເລ ຈ ວິຍ ອສໍວາສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຫ ວສນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ລຊ຺ຊິໂນ ເອເຕສຸ ກມ຺ມາທີສຸ ນ ເອໂກປິ ຕໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ສນ຺ທິສ຺ສຕີຕິ ເອກກມ຺ມໍ ເອກຸທ຺ເທໂສ ສມສິກ຺ຂຕາຕິ ອິເມ ຕໂຍ ສໍວາສາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ອປໂລກນາທິກໍ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ສີມາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນຫິ ປກຕຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອກໂຕ ກຕ຺ຕພ຺ພຕາ ເອກກມ຺ມໍ ນາມ. ຕຖາ ປຎ຺ຈວິໂຘປິ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ ເອກໂຕ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເອກຸທ຺ເທໂສ ນາມ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປນ ສິກ຺ຂາປທໍ ສພ຺ເພຫິປິ ລຊ຺ຊີປຸຄ຺ຄເລຫິ ສມໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຠາວໂຕ ສມສິກ຺ຂຕາ ນາມ. ນຕ຺ຖິ ເຕ ສໍວາສາ ເອເຕສນ຺ຕິ ອສໍວາສາ. ‘‘ອຠພ຺ພາ’’ຕິອາທີສຸ ຠິກ຺ຂຸຠາວາຍາຕິ ຕຸມຕ຺ເຖ ສມ຺ປທານວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ສີສຈ຺ຉິນ຺ໂນ ຊີວິຕຸໍ ອຠພ຺ໂພ, ເອວໍ ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ປຸຄ຺ຄລາ ຠິກ຺ຂຸຠາວາຍ ຠິກ຺ຂູ ຠວິຕຸໍ ອຠພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໑. ອິທານິ ປຣິຍາຍາຓຕ຺ຕີຫິ ສມ຺ຠວນ຺ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຣິຍາໂຍ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຣິຍາໂຍ ຈ ອາຓຕ຺ຕິ ຈ ຕຕິເຍ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄເຫ ລພ຺ຠຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ກາຍາທີຫິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ‘‘ໂຍ ເອວໍ ມຣຕິ, ໂສ ຘນໍ ວາ ລຠຕີ’’ຕິ ເອວມາທິວິຎ຺ຎາປໂກ ພ຺ຍຎ຺ຊນຠູໂຕ ກາຍວຈີປໂຍໂຄ ປຣິຍາໂຍ. ອິມິນາ ອິທໍ ທີເປຕິ – ຍຖາ ອທິນ຺ນາທາເນ ‘‘ອາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໙໒) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາຣິຍາຍກຖາຍ ມຸຈ຺ຈຕິ, ນ ອິຘ ເອວໍ. ‘‘ສໍວຓ຺ເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໑໗໒) ປຣິຍາຍກຍາຍປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ. ‘‘ທຸຕິເຍ ປນາ’’ຕິອາທີສຸ ອຕ຺ໂຖ ປາກໂຏເຍວ. ເອວມຸປຣິປິ ປາກຏມຸເປກ຺ຂິສ຺ສາມ.

໑໒. ອິທານິ ເມຖຸນຘມ຺ມາທີນໍ ອງ຺ຄານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເສເວຕູ’’ຕິອາທິມາຫ. ເສເວຕຸກາມຕາຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເມຖຸນໍ ເສເວຕຸໍ ກາເມຕີຕິ ເສເວຕຸກາໂມ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ນາມ ຕຓ຺ຫາ, ຕາຍ ເສເວຕຸກາມຕາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕປ຺ປຸຣິໂສ. ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ມິຖຸນານໍ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສານໍ ອິທນ຺ຕິ ເມຖຸນໍ, ຕເມວ ຘມ຺ໂມຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ. ອິຘ ປນ ອຸປຈາຣວເສນ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ ນາມ. ອຖ ວາ ເມຖຸເນນ ຊາໂຕ ຘມ຺ໂມ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ສ ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ເມຖຸນຘມ຺ມປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິຍາ. ອງ຺ຄທ຺ວຍນ຺ຕິ ອງ຺ຄານໍ ກາຣຓານໍ ທ຺ວຍໍ. ພຸຘາຕິ ວິນຍຘຣາ ວິຎ຺ຎຸໂນ.

໑໓. ມນຸສ຺ສສນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ສໍ ມນຸສ຺ສສໍ, ຕທາຍຕ຺ຕວຕ຺ຖຸກາ ຈ. ເອເຕນ ເປຕຕິຣຈ຺ຉານຄຕາຍຕ຺ຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຕຖາສຎ຺ຎີຕິ ຕຖາ ຕາທິສາ ສຎ຺ຎາ ຕຖາສຎ຺ຎາ, ສາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຕຖາສຎ຺ຎີ. ປຣາຍຕ຺ຕສຎ຺ຎິຕາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠາວປ຺ປຘານາ ອິເມ ນິທ຺ເທສາ, ຠາວປຈ຺ຈຍໂລໂປ ວາ ‘‘ພຸທ຺ເຘ ຣຕນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຂຸ. ປາ. ໖.໓) ວິຍ. ເອວມຸປຣິປິ ອີທິເສສຸ. ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຖນຠາວສງ຺ຂາຕໍ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ. ວຕ຺ຖຸໂນ ຄຣຸຕາຕິ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ປາທອຕິເຣກປາທາຣຫຠາເວນ ຄຣຸຕາ ຈ. ອູນປຎ຺ຈມາສເກ ວາ ອຕິເຣກມາສເກ ວາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ມາສເກ ວາ ອູນມາສເກ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອວຫາໂຣຕິ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ອວຫາຣານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ອວຫຣຓຎ຺ຈາຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອທິນ຺ນາທານເຫຕຸໂຍ ອທິນ຺ນາທານປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄານິ.

໑໔. ປາໂຓ ມານຸສ຺ສໂກຕິ ມນຸສ຺ສຊາຕິສມ຺ພນ຺ໂຘ ປາໂຓ ຈ, ປາໂຓຕິ ຫິ ໂວຫາຣໂຕ ສຕ຺ໂຕ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປນ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປາຓສຎ຺ຎິຕາຕິ ປາໂຓຕິ ສຎ຺ຎິຕາ ຈ, ຆາຕນໍ ຆາໂຕ, ໂສ ເອວ ເຈຕນາ ຆາຕເຈຕນາ, ‘‘ວຘາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ສາ ຈ, ຕໍສມຸຏ຺ຐິໂຕ ສາຫຕ຺ຖິກາທີນໍ ຉນ຺ນມຎ຺ຎຕໂຣ ປໂຍໂຄ ຈ, ເຕນ ປໂຍເຄນ ມຣຓຎ຺ຈາຕິ ເອເຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ວຘເຫຕຸໂຍ ປາຓຆາຕາປຊ຺ຊິຕພ຺ພອາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໕. ອຕ຺ຕນິ ອສນ຺ຕຕາຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ສນ຺ຕາເນ ອວິຊ຺ຊມານຕາ ຈ. ປາປມິຈ຺ຉຕາຍາໂຣຈນາຕິ ຍາ ສາ ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ທຸສ຺ສີໂລ ສມາໂນ ‘ສີລວາຕິ ມໍ ຊໂນ ຊານາຕູ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໕໑) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາ ປາປອິຈ຺ຉຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ, ຕາຍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ອາໂຣຈນາ ຈ. ຕສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ, ຕສ຺ສ. ມນຸສ຺ສຊາຕິຕາຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ຊາຕິ ຍສ຺ສ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ມນຸສ຺ສຊາຕິຕາ, ສາ ຈ, ນຎ຺ຎາປເທໂສຕິ ນ ອຎ຺ຎາປເທໂສ ອຎ຺ຎາປເທສາຠາໂວ ຈ, ຕເທວ ຊານນນ຺ຕິ ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ວິຊານນຎ຺ຈາຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເອຕ຺ຖ ອສນ຺ຕທີປເນ ອສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ອວິຊ຺ຊມານອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມປ຺ປກາສນນິມິຕ຺ເຕ ປາຣາຊິເກ ອງ຺ຄານິ ເຫຕຸໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໖. ເອວໍ ເຕສມສໍວາສຕາຠພ຺ພຕາທີນິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ນ ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣວ, ອຖ ໂຂ ສນ຺ຕຎ຺ເຎປີຕິ ເຕ ສພ຺ເພປິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອສາຘາຣຓາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອສາຘາຣຓາຕິ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເຕເນວ ເຈຕ຺ຖ ປຸລ຺ລິງ຺ຄນິທ຺ເທໂສ. ຕສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓາ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຸປຈາຣວເສນ ຕຸ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລິກາທິກາ ປາຣາຊິກາປນ຺ນາ ປຣິຄ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຕາສຸ ຍາ ອວສ຺ສຸຕາ ອວສ຺ສຸຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສປຸຣິສສ຺ສ ອກ຺ຂການໍ ອໂຘ ຊາຓຸມຓ຺ຑລານໍ ກປ຺ປຣານຎ຺ຈ ອຸປຣິ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສາທິຍຕິ, ອຍໍ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລິກາ. ຍາ ປນ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຣາຊິກໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ສາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ. ຍາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຕສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ຄຫຓວເສນ ອນຸວຕ຺ຕຕິ, ສາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາ. ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ຕິນ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓໍ ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ປຸຣິສສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐານໍ ຐຕ຺ວາ ສລ຺ລປນໍ ສງ຺ເກຕຄມນໍ ປຸຣິສສ຺ສາຄມນສາທິຍນໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນກາສວວິສນໍ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐຕ຺ວາ ກາໂຍປສໍຫຣຓນ຺ຕິ ອິມານິ ອຏ຺ຐ ວຕ຺ຖູນິ ຍສ຺ສາ ອວສ຺ສຸຕາຍ, ສາ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາ ນາມ.

ອຠພ຺ພກາ ເອກາທສ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຓ຺ຑໂກ ເຖຍ຺ຍສໍວາສໂກ ຕິຕ຺ຖິຍປກ຺ກນ຺ຕໂກ ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ ມາຕຸຆາຕໂກ ປິຕຸຆາຕໂກ ອຣຫນ຺ຕຆາຕໂກ ຠິກ຺ຂຸນິທູສໂກ ສງ຺ຆເຠທໂກ ໂລຫິຕຸປ຺ປາທໂກ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກຕິ ອິເມ ອຠພ຺ພາ ເອກາທສ ຈ. ເຕສຸ ປຓ຺ຑໂກຕິ ໂອປກ຺ກມິກນປຸໍສກປຓ຺ຑກາ ຈ ປຓ຺ຑກຠາວປກ຺ເຂ ປກ຺ຂປຓ຺ຑໂກ ຈ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ. ອາສິຕ຺ຕອຸສູຍປຓ຺ຑການໍ ປນ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຈ ອຸປສມ຺ປທາ ຈ ນ ວາຣິຕາ. ເຖຍ຺ຍສໍວາສໂກ ປນ ລິງ຺ຄຕ຺ເຖນກາທິວເສນ ຕິວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ສຍໍ ປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາ ລິງ຺ຄມຕ຺ຕໍ ເຖເນຕີຕິ ລິງ຺ຄຕ຺ເຖນໂກ. ຠິກ຺ຂຸວສ຺ສຄຓນາທິກໍ ສໍວາສໍ ເຖເນຕີຕິ ສໍວາສຕ຺ເຖນໂກ. ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາວຸຕ຺ຕມຸຠຍໍ ເຖເນຕີຕິ ອຸຠຍຕ຺ເຖນໂກ. ຐເປຕ຺ວາ ປນ ອິມໍ ຕິວິຘໍ –

ຣາຊທຸພ຺ຠິກ຺ຂກນ຺ຕາຣ-ໂຣຄເວຣິຠເຍນ ວາ;

ຈີວຣາຫຣຓຕ຺ຖໍ ວາ, ລິງ຺ຄໍ ອາທິຍຕີຘ ໂຍ.

ສໍວາສໍ ນາຘິວາເສຕິ, ຍາວ ໂສ ສຸທ຺ຘມານໂສ;

ເຖຍ຺ຍສໍວາສໂກ ນາມ, ຕາວ ເອສ ນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໑໐; ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ປຐມປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ);

ຕິຕ຺ຖິຍປກ຺ກນ຺ຕກາທໂຍ ຕຸ ຕໍຕໍວຈນຕ຺ຖານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສຊາຕິກໍ ອວເສໂສ ສພ຺ໂພ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິເມ ເອກາທສ ປຸຄ຺ຄລາ ຠິກ຺ຂຸຠາວາຍ ອຠພ຺ພຕ຺ຕາ ປາຣາຊິກາປນ຺ນສທິສຕາຍ ‘‘ປາຣາຊິກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວິພ຺ຠນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ຄິຫິນິວາສນນິວຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຈ. ສາ ຫິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ປາຣາຊິກາ. ມຸທຸກາ ປິຏ຺ຐິ ຍສ຺ສ, ໂສ ຈ. ໂສ ຫິ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ຍທາ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຈ຺ຈມຸຂມຄ຺ເຄສຸ ປເວເສຕິ, ຕທາ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ.

໑໗-໑໘. ລມ຺ພມານມງ຺ຄຊາຕເມຕສ຺ສາຕິ ລມ຺ພີ. ໂສ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ປເວສິໂຕ ປາຣາຊິໂກ. ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອງ຺ຄຊາຕໍ ປຣສ຺ສ ຈາຕິ ໂຍ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ປຣສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ມຕສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄຊາຕໍ ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ປຣສ຺ສ ອງ຺ຄຊາຕໍ ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈ. ຕຕ຺ເຖວາຠິນິສີທນ຺ໂຕຕິ ໂຍ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ປຣສ຺ສ ອງ຺ຄຊາເຕ ວຈ຺ຈມຄ຺ເຄນ ອຠິນິສີທຕິ, ໂສ ຈາຕິ ເອເຕ ທ຺ວຍໍທ຺ວຍສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຠາເວປິ ມຄ຺ເຄ ມຄ຺ຄປ຺ປເວສນເຫຕຸ ເມຖຸນສ຺ສ ອນຸໂລມິກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ. ອິຘາຄຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອິຘ ຂຸທ຺ທສິກ຺ຂາຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ເມຖຸນຘມ຺ມາ ປາຣາຊິກາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈາຕິ ສໂມຘານາ ປິຓ຺ຑີກຣຓວເສນ ຈຕຸວີສຕິ ປາຣາຊິກາ ຠວນ຺ຕີຕິ ເສໂສ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ຣສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຣາຊິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຫ – ມາຕຸຆາຕກາທໂຍ ຕຕິຍໍ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາ, ຠິກ຺ຂຸນິທູສໂກ, ມຸທຸປິຏ຺ຐິກາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ປຐມປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາ ເອວາຕິ ກຸໂຕ ຈຕຸວີສຕີຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ມາຕຸຆາຕກາທໂຍ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິຘ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນາ ເອວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ມຸທຸປິຏ຺ຐິກາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິຎ຺ຈາປິ ປຐມປາຣາຊິເກນ ສງ຺ຄຫິຕາ, ຍສ຺ມາ ປນ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຏິເສວິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ປາຣາຊິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.