໔໓. ຉນ຺ທທານນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໙໙. ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ເຕ ສງ຺ເຆ ສມາຄເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເຕນ ສງ຺ເຆ ອສມາຄເຕ ຉນ຺ທທານໍ ນ ຣຸຫຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖາຍໍ ວິຈາຣຓາ – ປຎ຺ຈຠິກ຺ຂຸເກ ວິຫາເຣ ເອກສ຺ສ ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເສສານໍ ອຸໂປສຖາທິກຣຓໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ປາຬິຍໍ (ປຣິ. ໔໙໖-໔໙໗) ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໔໘໗-໔໘໘). ເຕສຸ ເອໂກ ຉນ຺ທທາຍໂກ, ເອໂກ ຉນ຺ທຫາຣໂກ, ເຕ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນ ເອຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ສງ຺ໂຆ ຕິຓ຺ຓໍ ສມູຫຠາວໂຕ, ຕສ຺ມາ ອສມາຄເຕປິ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ປນ ສມາຄເຕ ເອວ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອິຘາປິ ‘‘ຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ‘‘ເທເສຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຫາຣເກນ ສທ຺ຘິໍ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕານໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໐໐. ອິທານິ ຉນ຺ທທານວິຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ນິທານວຓ຺ຓນາ).

໔໐໑. (ກ) ‘‘ຉນ຺ທໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ອລໍ, ‘‘ຫຣ, ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ ອິເມຫິ ກິໍປໂຍຊນນ຺ຕິ ເຈ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕທຫຸໂປສເຖ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທນ຺ເຕນ ຉນ຺ທມ຺ປິທາຕຸໍ, ສນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໖໕) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຠຄວໂຕ ອາຓໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ‘‘ຉນ຺ທໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ປກ຺ກມຕິ, ອນາຫໂຏວ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໖໕) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຉນ຺ທຫາຣກສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອປກ຺ກມນຕ຺ຖາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທນ຺ເຕນ ‘‘ອິທໍ ກໂຣຫິ ເອວາ’’ຕິ ອາຓາເປນ຺ເຕນ ‘‘ຉນ຺ທໍ ເມ ຫຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນາໂຣເຈຕິ, ອາຫໂຏ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ, ຉນ຺ທຫາຣກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໖໕) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ຍທິຕ຺ວໍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນາໂຣເຈສ຺ສສິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສສິ, ອາໂຣເຈຫິ ເອວາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ ອາຫາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອິເມສໍ ປທານໍ ສປ຺ປໂຍຊນຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິທາເນປີຕິ.

໔໐໒. ເສສກມ຺ມນ຺ຕິ ຍທິ ສງ຺ໂຆ ອຸໂປສຖຄ຺ເຄ ອຎ຺ຎໍ ອປໂລກນາທິກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ກມ຺ມໍ ວິພາຘຕິ, ວິໂກເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໓. ທ຺ວຍນ຺ຕິ ອຸໂປສຖຎ຺ຈ ເສສກມ຺ມຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຕ຺ຕໂນຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸໂປສຖໍ ນ ສມ຺ປາເທຕິ.

໔໐໕. ‘‘ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິກໍ (ມຫາວ. ໒໑໓) ສພ຺ພູປຈາຣໍ ກຕ຺ວານາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໖. ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ ປວາຣຓາ ທິນ຺ນາ’’ຕິ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ.

໔໐໘. ປຏິຊາເນຍ຺ຍ ນາຫຏາຕິ (ມຫາວ. ໑໖໔-໑໖໕, ໒໑໓) ປາເຐ ນ ອາຫຏາຕິ ນາຫຏາ, ອາຫຏາ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ເຫຍ຺ຍາຕິ ວິພ຺ຠມນາທີນິ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໙. ສຸຕ຺ໂຕ ວາ ນາໂຣຈເຍຍ຺ຍ, ອາຫຏາ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນາປຕ຺ຕິວາຕິ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວ. ຉນ຺ທທານວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຉນ຺ທທານນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.