໓໙. ວສ຺ສູປນາຍິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໐໙-໓໑໐. ອິທານິ ວສ຺ສູປຄມນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸຣິມິກາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມິກາ ປຈ຺ຉິມິກາ (ມຫາວ. ໑໘໔; ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໕) ເຈຕິ ທ຺ເວ ວສ຺ສູປນາຍິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາລຍປຣິຄ຺ຄາໂຫ ວາ ວຈີເຠໂທ ວາ ວສ຺ສູປນາຍິກາຕິ ປາຐເສໂສ. ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເອທິໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທຕ຺ຖ ອາລໂຍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໐໓). ອາລຍປຣິຄ຺ຄາໂຫ ປນ ວເຊ ວາ ສຕ຺ເຖ ວາ ນາວາຍ ວາ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸກາມສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ເສນາສນໍ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ລພ຺ຠຕິ, ສຕ຺ຖາທີສຸ ປນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ກຕ຺ວາ. ຍທິ ສຕ຺ຖາທີສຸ ກວາຏພນ຺ຘໍ ເສນາສນໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຈ ‘‘ອິຘ ວສ຺ສໍ ອຸເປມີ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ວິຫາເຣ ປນ ວຈີເຠໂທ ວາ ກາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ‘‘ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາລໂຍ ອຕ຺ຖິ, ອສຕິຍາ ປນ ວສ຺ສໍ ນ ອຸເປຕິ, ຉິນ຺ນວສ຺ໂສ ນ ໂຫຕິ, ປວາເຣຕຸຎ຺ຈ ລຠຕິ ເອວ.

໓໑໑. ໂນເປຕຸກາໂມ ອາວາສໍ, ຕທຫູຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ ວາຕິ ປາເຐ (ມຫາວ. ໑໘໖) ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາວາສໍ ຕທຫຸ ວສ຺ສູປນາຍິກາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ອາວາສໍ ອຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຊານໍ ວານຸປຄຈ຺ຉໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຫາເຣ ນິສີທິຕ຺ວາປິ ອນຸປຄຈ຺ຉໂຕ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໓໑໒. ຉິນ຺ນວສ຺ໂສ (ວຊິຣ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໒໐໘) ວາ ເກນຈິ ອນ຺ຕຣາເຍນ ປຐມໍ ອນຸປຄໂຕ (ມຫາວ. ໑໘໕-໑໘໖) ວາ ທຸຕິຍໍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕມາສນ຺ຕິ ປຸຣິມໍ ວາ ເຕມາສໍ ປຈ຺ຉິມໍ ວາ ເຕມາສໍ. ‘‘ນ ຠິກ຺ຂເວ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຣິມໍ ວາ ປຈ຺ຉິມໍ ວາ ເຕມາສໍ ອວສິຕ຺ວາ ຈາຣິກາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພາ. ໂຍ ປກ຺ກເມຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໘໕) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໑໓-໕. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ອປ຺ປຫິເຕປິ ຄນ຺ຕຸໍ, ປເຄວ ປຫິເຕ, ‘ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສິກ຺ຂມານາຍ ສາມເຓຣສ຺ສ ສາມເຓຣິຍາ ມາຕຸຍາ ຈ ປິຕຸສ຺ສ ຈ, ຄິລານຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຣິເຍສິສ຺ສາມິ, ຄິລານຸປຏ຺ຐາກຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຣິເຍສິສ຺ສາມິ, ຄິລານເຠສຊ຺ຊໍ ວາ ປຣິເຍສິສ຺ສາມິ, ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ວາ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ ວາ’ຕິ ສຕ຺ຕາຫໍ ສນ຺ນິວຕ຺ໂຕ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໙໘) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ມາຕາປິຕູນມຕ຺ຖາຍ…ເປ… ອຸປຏ຺ຐິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສງ຺ເຂໂປ – ‘‘ມາຕາທີນໍ ຄິລານຠຕ຺ຕໍ ວາ ຕທຸປຏ຺ຐາກຠຕ຺ຕໍ ວາ ຄິລານານໍ ໂອສຘໍ ວາ ເອສິສ຺ສໍ ປຣິເຍສິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ເຕ ຄິລາເນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຸປຏ຺ຐິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ວາ ປຫິເຕປິ ອປ຺ປຫິເຕປິ ສຕ຺ຕາຫກິຈ຺ເຈນ ຄນ຺ຕຸໍ ລຠຕິ.

ອິທານິ ສຫຘມ຺ມິເກ ເອວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອນຠິຣຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ວິສຠາຄຣູປໍ ທິສ຺ວາ ອນຠິຣຕິ, ຕໂຕ ວູປກາສິສ຺ສໍ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄມິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ຄນ຺ຕຸມ຺ປິ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວິໂນທນຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິໍ ວິເວຈນຎ຺ຈ ອຫໍ ວາ ກເຣຍ຺ຍໍ ອຎ຺ເຎຫິ ວາ ກາເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣິວາສມານຕ຺ຕອາທີຫິ ວຸຏ຺ຐານໍ ວາ ຄຣຸກາ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສເຈ ສງ຺ເຆນ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອນຸສ຺ສາວນກຣຓາທີສຸ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ຄນ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕ຺ຕາຫກິຈ຺ເຈນາຕິ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ.

໓໑໖. ຘມ຺ມສວນຕ຺ຖໍ ນິມນ຺ຕິໂຕ ເອວໍ ວເຊຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄຣູ ນາມ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ, ເຕຫິ ຠຓ຺ຑໂຘວນກິຈ຺ເຈນ ປຫິຕສ຺ສ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໑໗. ນ ຠຓ຺ຑໂຘວນ…ເປ… ທສ຺ສເນຕິ ເອຕ຺ຖ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໙໙) ເອເຕສຸປິ ນ ວເຊຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ລພ຺ຠນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຊ຺ເຊວ ອາຄມິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ອທູຣໂຄ ຍທິ ນ ປາປຸເຓຍ຺ຍ, ລພ຺ຠນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ‘‘ອຊ຺ເຊວ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສາມນ຺ຕວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສເຈ ອຣຸຓຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ວສ຺ສຈ຺ເຉໂທປິ ນ ໂຫຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉເທນ ທຸກ຺ກຏມ຺ປິ ນາປຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໑໘. ເສສຎາຕິຫີຕິ ຠາຕຸຠຄິນີອາທີຫິ. ຠິກ຺ຂຸນິສ຺ສິຕເກນ ຈ ປຫິເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ຠທນ຺ຕາ, ອິຈ຺ຉາມິ ທານຎ຺ຈ ທາຕຸໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ໂສຕຸໍ ຠິກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປສ຺ສິຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາວ ເປສິເຕ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເກວລໍ ‘‘ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ຠິກ຺ຂູ, ອິຈ຺ຉາມິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄມນ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ເຕ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໑໙. ອຈ຺ຉຣາເຍ ສຕຕ຺ຕໂນຕິ ທສວິເຘສຸ ອນ຺ຕຣາເຍສຸ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ອນ຺ຕຣາເຍ ອຕ຺ຕໂນ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ຆສາມຄ຺ຄິຍາ ວາ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວສ຺ສູປຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສຕິ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆເຠທາຍ ປຣກ຺ກມນ຺ເຕ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ໂຫຕິ, ‘ຄຣຸໂກ ໂຂ ສງ຺ຆເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ. ມາ ມຍິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊີ’ຕິ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ອນາປຕ຺ຕິ ວສ຺ສຈ຺ເຉທສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໐໒). ເອວໍ ຉິນ຺ນວສ຺ໂສ ໂນ ປວາຣເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໒໐. ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສຸສິເຣຕິ ເອຕ຺ຖ (ມຫາວ. ໒໐໔; ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໐໓) ປນ ສຸທ຺ເຘ ຣຸກ຺ຂສຸສິເຣ ເອວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ມຫນ຺ຕສ຺ສ ປນ ສຸສິຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປທຣຈ຺ຉທນໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ປວິສນທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ວິຏເປຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ສຸທ຺ຘວິຏປມຕ຺ເຕ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ມຫາວິຏເປ ປນ ອຏ຺ຏກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຉວກຸຏິ ນາມ ປາສາຓກຸຏິກນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕີສຸ ປສ຺ເສສຸ ປາສາເຓ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປາສາເຓນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ.

໓໒໑. ນາວາທີສຸ ປນ ອຸປຄໂຕ ປວາເຣຕຸຎ຺ຈ ລພ຺ຠຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວສ຺ສູປນາຍິກວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ວສ຺ສູປນາຍິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.