໓໗. ອຸຄ຺ຄຫນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໘໑. ທສເຠທມ຺ປີຕິ ສເຈ ເກນຈິ ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕໍ ທສວິຘໍ ຣຕນໍ ອາເນຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ນວກມ຺ມສ຺ສ ວາ ອຎ຺ຎປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຄຓສ຺ສ ວາ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໘໒-໓. ເຕສຸ ທສວິເຘສຸ ຣຕເນສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວີສູຕິ ຣຊຕຊາຕຣູເປສຸ. ຄຓສງ຺ຆປຸຄ຺ຄເລ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໕໓໘-໕໓໙) ອນາມສິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ເຈຕິຍສ຺ສ ທມ຺ມິ, ນວກມ຺ມສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ນ ປຏິກ຺ຂິເປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຈ? ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວເທ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິເມ ເອວໍ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ກປ຺ປິຍກາຣານໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໘໔. ນ ເກວລໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓາທິກເມວ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖາທິກໍ ອກປ຺ປິຍໍ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຂຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖຸ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ທາສປສຸອາທິກໍ ທາສປສ຺ວາທິກໍ. ສເຈ ຫິ ໂກຈິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສສ຺ສສມ຺ປາທກໍ ມຫາຕຬາກໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕຎ຺ເຈ ສງ຺ໂຆ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ. ປຏິຄ຺ຄຫເຓປິ ປຣິໂຠເຄປິ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ.

ກປ຺ປິເຍນ ກເມນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເຂຕ຺ຕໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ອິໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຈຕຸປຈ຺ຈຍປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ ວທຕິ ເຈ, ຄເຫຕພ຺ພໍ. ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິປິ ເອເສວ ນໂຍ. ‘‘ຕຬາກໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ສງ຺ໂຆ ອຸທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຠຓ຺ຑກໍ ໂຘວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວາ ອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ເຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ‘‘ທາສໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ອາຣາມິກໍ, ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣໍ, ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ‘‘ໂຄມຫິໍສອເຊຬກາທໂຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ປຎ຺ຈໂຄຣສປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ເອທິສໍ ຄຫຓໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໘໕-໖. ນວມາຕິກເກທາຣຕຬາກກິຣິຍາ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໓໘-໒໓໙) ຈ ອນເວ ປຸພ຺ເພ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຫິຕຕຬາເກ ມຕ຺ຕິກຸທ຺ຘຣຓຎ຺ຈ ຠິນ຺ນຏ຺ຐາເນ ປາຬິພນ຺ໂຘ ຈ ທຸພ຺ພລຏ຺ຐາເນ ອາຬິຍາ ຖິຣກາໂຣ ຈ ອນເວ ເກທາເຣ ປຸຣາຓຠາຄໂຕ ອຕິເຣກຠາຄຄ຺ຄຫຓຎ຺ຈ ນເວ ເກທາເຣ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຠາເຄ ‘‘ສສ຺ເສ ເທຖ ເອຕ຺ຕເກ’’ຕິ ກຫາປຓຸຏ຺ຐາປນຎ຺ຈາປີຕິ ອິທໍ ສພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ກໂຣຕິ, ເອວມາທິກໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໘໗-໙. ອິທານິ ຕໍເຍວ ອກປ຺ປິຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອວຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໓໘-໒໓໙) – ໂຍ ປນ ‘‘ກສ, ວປ຺ປ’’ ອິຈ຺ຈາທິກໍ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕິກາຍ ຠູມິຍາ ເອຕ຺ຕໂກ ຠາໂຄ ເທຍ຺ໂຍ’’ຕິ ຠູມິໍ ວາ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ‘‘ເອຕ຺ຕເກ ຠູມິຠາເຄ ສສ຺ສໍ ກຕໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ກສ຺ສເກ ວທນ຺ເຕ ປມາຓຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ ທຓ຺ຑຣຊ຺ຊຸຠິ ມິນຕິ, ຂເລ ຐຕ຺ວາ ຣກ຺ຂຓາທີນິ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ເສວ ອກປ຺ປິຍນ຺ຕິ.

໒໙໐. ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສີເສນ ປິຕຸສນ຺ຕກມ຺ປິ ສເຈ ປຏິສາເມຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໙໑-໒. ປິຕູນນ຺ຕິ ມາຕາປິຕູນໍ. ສາຏກາທິກປ຺ປິຍໍ ວຕ຺ຖຸໍ. ‘‘ປຏິສາເມຕ຺ວາ ເທຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປາເຕຕ຺ວານ ຄເຕ ຍສ຺ມາ ອຊ຺ຌາຣາມສິກ຺ຂາປທວເສນ (ປາຈິ. ໕໐໕-໕໐໖) ປລິໂພໂຘ, ຕສ຺ມາ ໂຄປິຕຸໍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໙໓-໔. ສກໍ ວາສິອາທິປຣິກ຺ຂາຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ຐານໍ ຄຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕພ຺ພໍ. ‘‘ເອຕ຺ຖ ຐເປຖາ’’ຕິ ປນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

໒໙໕. ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ນ ປວິສຕິ, ຠິກ຺ຂູຫິ ວາ ສາມເຓເຣຫິ ວາ ຄຫິຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສງ຺ກນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຕ຺ຖຸມ຺ຫີຕິ ອລງ຺ກາຣາທິວຕ຺ຖຸມ຺ຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕາທິເສຕິ ຍາທິເສ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ນຏ຺ເຐ ອາສງ຺ກາ ໂຫຕິ, ຕາທິເສ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ນຏ຺ເຐຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໒໙໖. ອິທານິ ອສງ຺ກິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິຫາຣາວສຖສ຺ສນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ວິຫາຣສ຺ສ ຈ ຆຣສ຺ສ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣຕນນ຺ຕິ ທສວິຘໍ ຣຕນໍ. ຣຕ຺ນສມ຺ມຕນ຺ຕິ ສາຏກເວຐນາທິກໍ. ຄເຫຕ຺ວານາຕິ ກປ຺ປິຍກາຣເກ ອສຕິ ອຕ຺ຕນາປິ ຄເຫຕ຺ວານ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຄ຺ເຄຣຎ຺ເຎປີຕິ ມຄ຺ເຄປິ ອຣຎ຺ເຎປິ. ຕາທິເສຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂູຫິ ຄຫິຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາສງ຺ກິຕພ຺ພຏ຺ຐາເນ. ປຕິຣູປໍ ກຣີຍຕີຕິ ມຄ຺ເຄ ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວາ ຕາທິສໍ ຠຓ຺ຑໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ສາມິເກສຸ ອາຄເຕສຸ ຕໍ ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສາມິເກ ນ ປສ຺ສຕິ, ຣຕນສມ຺ມຕໍ ປໍສຸກູລໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຣຕນຎ຺ເຈ ໂຫຕິ, ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕນ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ມຄ຺ຄາຣຎ຺ຎເກສຸ ປຏິປຕ຺ຕິ. ວິຫາຣາວສຖານໍ ປນ ອນ຺ໂຕ ຕາທິສໍ ທິສ຺ວາ ຠຓ຺ຑກໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຖ ເອຕ຺ຕກາ ກຫາປຓາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຣູເປນ ວາ ລຎ຺ຉນາຍ ວາ ປິໂລຕິກາຍ ວາ ສຎ຺ຎາຓໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ, ຕໂຕ ປກ຺ກມນ຺ເຕນ ປຕິຣູປານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອຸຄ຺ຄຫວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອຸຄ຺ຄຫນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.