໒. ສງ຺ຆາທິເສສນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙. ອິທານິ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ຄຣຸກາ ນວາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຄຣຸກາຕິ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ປາຣາຊິກາປິ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ‘‘ເຕຣສາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ນວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ວີຕິກ຺ກມກ຺ຂເຓເຍວ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ປຐມາປຕ຺ຕິກາ ວຸຕ຺ຕາ, ຍາວຕຕິຍກາ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສງ຺ຆາທິເສສາ ສງ຺ຆາຍຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈິເຣນ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ໂມເຈຕຸກາມຕາຕິ ໂມເຈຕຸກາມຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ອລຊ຺ຊິຕາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ອິມິນາ ປນ ນເຍນ ໂມຈນສ຺ສາໂທ ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາໂທ ມຸຕ຺ຕສ຺ສາໂທ ເມຖຸນສ຺ສາໂທ ຜສ຺ສສ຺ສາໂທ ກຓ຺ຑູວນສ຺ສາໂທ ທສ຺ສນສ຺ສາໂທ ນິສຊ຺ຊນສ຺ສາໂທ ວາຈສ຺ສາໂທ ເຄຫສິຕເປມໍ ວນຠງ຺ຄິຍນ຺ຕິ ເອກາທສ ອສ຺ສາທາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ເອກໍເຍວ ໂມຈນສ຺ສາທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເສສາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

ເຕສໍ ອສ຺ສາທານໍ ວເສນ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ – ໂມເຈຕຸໍ ອສ຺ສາໂທ ໂມຈນສ຺ສາໂທ. ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ເຈ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາເທ ສເຈ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ມຸຈ຺ຈມານໍ ອສ຺ສາເທຕິ, ນ ອຸປກ຺ກມຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ມຸຈ຺ຈມານໍ ອສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສວ. ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ມຸຕ຺ເຕ ອສ຺ສາໂທ ມຸຕ຺ຕສ຺ສາໂທ. ເອຕ຺ຖາປິ ອຸປກ຺ກມສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ອນາປຕ຺ຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເມຖຸນສ຺ສາເທນ ອິຕ຺ຖິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ, ອຍໍ ເມຖຸນສ຺ສາໂທ. ຜສ຺ສສ຺ສາໂທ ທຸວິໂຘ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິໂກ ພາຫິໂຣ ຈາຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກ ຕາວ ອຕ຺ຕໂນ ນິມິຕ຺ຕໍ ‘‘ຖທ຺ຘໍ ມຸທຸກນ຺ຕິ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ໂລລຠາເວນ ວາ ກີຬາປຍໂຕ ສເຈ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ພາຫິຣຜສ຺ສສ຺ສາເທ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ມາຕຸຄາມໍ ຜຸສໂຕ ອາລິງ຺ຄໂຕ ຈ ມຸຕ຺ເຕ ອນາປຕ຺ຕິ. ກຓ຺ຑູວນສ຺ສາເທ ທທ຺ທຸກຈ຺ຉາທີນໍ ວເສນ ຂຊ຺ຊມານໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຓ຺ຑູວນສ຺ສາເທນ ກຓ຺ຑູວໂຕ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ທສ຺ສນສ຺ສາເທ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອໂນກາສໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍໂຕ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ນິສຊ຺ຊນສ຺ສາເທ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ວາຈາຍ ອສ຺ສາໂທ ວາຈສ຺ສາໂທ. ເຕນ ອສ຺ສາເທນ ມາຕຸຄາມໍ ເມຖຸນປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຫິ ວາຈາຫິ ໂອຠາສນ຺ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ເຄຫສິຕເປເມ ມາຕາທີນໍ ມາຕາທິເປເມນ ອາລິງ຺ຄນາທິໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ວນຠງ຺ເຄ ຈ ສນ຺ຖວກຣຓຕ຺ຖາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ເປສິຕໍ ປຸປ຺ຜາທິວນຠງ຺ຄສຎ຺ຎິຕໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ນາມ ອິທໍ ເມ ເປສິຕ’’ນ຺ຕິ ອສ຺ສາເທນ ອາມສນ຺ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ເອເຕສຸ ປນ ໂມຈນສ຺ສາທວເສເນວ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ, ເສສານໍ ວເສນ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສຸກ຺ກສ຺ສາຕິ ‘‘ນີລໍ ປີຕກໍ ໂລຫິຕກໍ ໂອທາຕໍ ຕກ຺ກວຓ຺ຓໍ ທກວຓ຺ຓໍ ເຕລວຓ຺ຓໍ ຂີຣວຓ຺ຓໍ ທຘິວຓ຺ຓໍ ສປ຺ປິວຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໒໓໗) ເອວໍ ອາຄເຕສຸ ທສສຸ ວຓ຺ເຓສຸ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສຸກ຺ກສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸປກ຺ກມ຺ມາຕິ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ໂມເຈຕິ, ພຫິທ຺ຘາຣູເປ ໂມເຈຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣູເປ ໂມເຈຕິ, ອາກາເສ ກຏິໍ ກມ຺ເປນ຺ໂຕ ໂມເຈຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໓໗) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ອຸປາເຍສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ອຸປາເຍນ ‘‘ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ໂມເຈຕິ, ວຈ຺ຈູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ໂມເຈຕິ, ປສ຺ສາວູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ໂມເຈຕິ, ວາຕູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ໂມເຈຕິ, ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກທຏ຺ຐູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ໂມເຈຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາເລສຸ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກາເລ ອງ຺ຄຊາເຕ ກມ຺ມນິຍໍ ປຕ຺ເຕ ‘‘ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍ ໂມເຈຕິ, ສຸຂຕ຺ຖາຍ ໂມເຈຕິ, ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ, ທານຕ຺ຖາຍ, ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ, ຍຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ, ສຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ, ພີຊຕ຺ຖາຍ, ວີມໍສຕ຺ຖາຍ, ທວຕ຺ຖາຍ ໂມເຈຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໓໗) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ທສສຸ ອຘິປ຺ປາເຍສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ຫຕ຺ຖາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິໂມຈຍນ຺ຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຍໍ ເອກາ ຂຸທ຺ທກມກ຺ຂິກາ ປິເວຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຕກມ຺ປິ ໂມເຈນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ເຕນາຕິ ຍາ ສຸປິນນ຺ເຕ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ໂຫຕິ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມໂຓຕິ ໂຍ ໂກຈິ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ. ຄຣຸກນ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສໍ. ຜຸເສຕິ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທໍ ປຐມໍ.

໒໐. ອິທານິ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ທີເປຕຸໍ ‘‘ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີຕິ ຕທຫຸຊາຕາຍປິ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິຍາ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີເຍວ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈ ຕຕ຺ຖ ເວມຕິໂກ ວາ ປຓ຺ຑກປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕສຎ຺ຎີ ວາ ໂຫຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຕຖາ ອິຕ຺ຖິຍາ ກາເຍນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາມສເນ ຈ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍາມສເນ ຈ ຍກ຺ຂີເປຕີປຓ຺ຑການໍ ກາເຍນ ກາຍາມສເນ ຈ. ປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕິຕ຺ຖີນໍ ປນ ກາເຍນ ກາຍາມສເນປິ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ຍກ຺ຂີອາທີນໍ ກາເຍນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາທີສຸ ຈ. ມຕິຕ຺ຖິຍາ ປນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄວາຕິ ອິມິນາ ມາຕຸເປມາທິໍ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍຎ຺ຈ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສມ຺ຜຸສນ຺ໂຕຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອຸປກ຺ກມ຺ມ ອນ຺ຕມໂສ ໂລເມນປິ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິໍ ສມ຺ຜຸສນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຖສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ໂຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ອາລິງ຺ຄໂຕປິ ກາເຍນ ນ ວາຍມຕິ, ເກວລໍ ຜສ຺ສໍເຍວ ອນຸຠວຕິ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ.

ກາຍສໍສຄ຺ຄສິກ຺ຂາປທໍ ທຸຕິຍໍ.

໒໑. ອິທານິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈໍ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ຕຖາ ສຸຓນ຺ຕິ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຕິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ. ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິໍ ສຸຓນ຺ຕິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຸຓນ຺ຕິນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຏິພລາຍປິ ອິຕ຺ຖິຍາ ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປເຖ ຐິຕາຍ ທູເຕນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາປຕ຺ຕິນ ໂຫຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎຸຎ຺ຈາຕິ ອິມິນາ ຍາ ມຫລ຺ລິກາປິ ພາລາປິ ເອຬມູຄາປິ ອສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ ນ ຊານາຕິ, ສາ ອິຘ ນາຘິປ຺ເປຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ຄານໍ ວເສນ ມຄ຺ຄໍ ວາ ເມຖຸນໍ ວາ ອາຣພ຺ຠາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາຍ ຣາໂຄ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາຣາໂຄ, ເຕນ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາຣາເຄນ. ຕໍ ອສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ທຸຣຸຕ຺ຕວຈນໍ ວຕ຺ວາ ຄຣຸກໍ ຜຸເສຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກຖໍ ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ ອາຣພ຺ຠ ປສໍສຕິ ຄຣຫຕິ? ຕຕ຺ຖ ປສໍສາຍປິ ຕາວ ‘‘ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂເຓນ ສຸຠລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາສີ’’ຕິ ວທຕິ, ນ ຕາວສີສໍ ເອຕິ. ‘‘ຕວ ວຈ຺ຈມຄ຺ໂຄ ຈ ປສ຺ສາວມຄ຺ໂຄ ຈ ສຸໂຠ ສຸສຓ຺ຐາໂນ ທສ຺ສນີໂຍ, ອີທິເສນ ນາມ ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂເຓນ ສຸຠລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາສີ’’ຕິ ວທຕິ, ສີສໍ ເອຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄຣຫເຓ ປນ ‘‘ສິຂຣຓີສິ, ສມ຺ຠິນ຺ນາສິ, ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນາສີ’’ຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ສຸທ຺ຘານິເຍວ ສີສໍ ເອນ຺ຕິ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ຄານໍ ນິຍຕວຈນຕ຺ຕາ ອຈ຺ໂຈຬາຣິກຕ຺ຕາ ຈ. ອຎ຺ຎານິ ປນ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕາສິ, ນິມິຕ຺ຕມຕ຺ຕາສີ’’ຕິອາທີນິ ມຄ຺ຄານໍ ອນິຍຕວຈນຕ຺ຕາ ເມຖຸເນນ ຆເຏຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ເອວ ສີສໍ ເອນ຺ຕິ. ເມຖຸນປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ເຕ ‘‘ເທຫິ ເມ, ອຣຫສິ ເມ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ປນ ສີສໍ ນ ເອຕິ, ‘‘ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ເທຫີ’’ຕິອາທິນາ ເມຖຸນຘມ຺ເມ ຆຏິເຕເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອິຕ຺ຖິຍາ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ເຄ ຐເປຕ຺ວາ ອຘກ຺ຂກໍ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ອາທິສ຺ສ ວຓ຺ຓາທິຠຓເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຕຖາ ຍກ຺ຂີເປຕີປຓ຺ຑເກສຸ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ເຄ ເມຖຸເນປິ. ອິເມສໍ ປນ ຍກ຺ຂີອາທີນໍ ອຘກ຺ຂກາທິເກ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ປເທເສ ທຸໍກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ອິຕ຺ຖິຍາທີນໍ ອຸພ຺ຠກ຺ຂເກ ອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑເລ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘ ຈາຕິ.

ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາສິກ຺ຂາປທໍ ຕຕິຍໍ.

໒໒. ອິທານິ ອຕ຺ຕກາມປາຣິຈຣິຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ວາຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ໂລຠາສເນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ອິຕ຺ຖິໍ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີເຍວ ຫຸຕ຺ວາ ວຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕກາມຸປຏ຺ຐານວຓ຺ຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເມຖຸນຘມ຺ມສງ຺ຂາເຕນ ກາເມນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ກາມຸປຏ຺ຐານໍ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ກາມຸປຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຕກາມຸປຏ຺ຐານໍ, ອຕ຺ຕນາ ວາ ກາມິຕໍ ອິຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕກາມໍ, ສຍໍ ເມຖຸນຣາຄວເສນ ປຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຕ຺ຕກາມຎ຺ຈ ຕໍ ອຸປຏ຺ຐານຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ຕກາມຸປຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ສ ວຓ຺ໂຓ ອຕ຺ຕກາມຸປຏ຺ຐານວຓ຺ໂຓ, ຕໍ ອຕ຺ຕກາມຸປຏ຺ຐານວຓ຺ຓໍ. ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠຄິນິ, ປາຣິຈຣິຍານໍ ຍາ ມາທິສໍ ສີລວນ຺ຕໍ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ເອເຕນ ຘມ຺ເມນ ປຣິຈເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເມຖຸນຣາຄິໂນຕິ ອິມິນາ ຄິລານປຈ຺ຈຍາທີຫິ ອຸປຏ຺ຐານສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓໂຕ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ວາຈາ ເມຖຸນຍຸຕ຺ເຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ເມຖຸນຍຸຕ຺ເຕເນວ ວາຈາຍ ເມຖຸນຍາຈເນ ຄຣຸກໍ ໂຫຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຕ຺ຕກາມປາຣິຈຣິຍສິກ຺ຂາປທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໒໓. ອິທານິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິເສນ ວາ ອຸຠິນ຺ນໍ ມາຕາທີຫິ ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ເອວໍ ຠຓາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ເຕສໍ ວຈນໍ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ວາ ‘‘ໂຫຕູ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠຓາມີ’’ຕິ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ, ສີສກມ຺ປນາທີຫິ ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ເທສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອິຕ຺ຖີ ທສວິຘາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສາຣກ຺ຂາ ສປຣິທຓ຺ຑາຕິ. ທສ ຠຣິຍາໂຍ ຘນກ຺ກີຕາ ຉນ຺ທວາສິນີ ໂຠຄວາສິນີ ປຏວາສິນີ ໂອທປຕ຺ຕກິນີ ໂອຠຏຈຸມ຺ພຏກາ ທາສີ ຈ ຠຣິຍາ ຈ ກມ຺ມກາຣີ ຈ ຠຣິຍາ ຈ ຘຊາຫຏາ ມຸຫຸຕ຺ຕິກາ ຈາຕິ.

ຕາສຸ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ພ຺ຣູຫິ ‘ໂຫມິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠຣິຍາ ຘນກ຺ກີຕາ…ເປ… ມຸຫຸຕ຺ຕິກາ ຈາ’’ຕິ, ອຍໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ສນ຺ເທໂສ ນາມ. ສເຈ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາຍ ມາຕາປິຕາຠາຕາຠຄິນິອາທໂຍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຫິຓນ຺ຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ພ຺ຣູຫິ ‘ໂຫຕຸ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠຣິຍາ ຘນກ຺ກີຕາ…ເປ… ມຸຫຸຕ຺ຕິກາ ຈາ’’ຕິ, ອຍມ຺ປິ ອິຕ຺ຖິຍາ ສນ຺ເທໂສເຍວ ນາມ. ເອວໍ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາທີສຸປິ ນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ. ປຸຣິໂສ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕໍ ພ຺ຣູຫິ…ເປ… ສປຣິທຓ຺ຑໍ ພ຺ຣູຫິ ‘ໂຫຕຸ ກິຣ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠຣິຍາ ຘນກ຺ກີຕາ…ເປ… ມຸຫຸຕ຺ຕິກາ ຈາ’’ຕິ, ອຍໍ ປຸຣິສສ຺ສ ສນ຺ເທໂສ ນາມ. ສເຈ ປຸຣິສສ຺ສ ມາຕາປິຕາຠາຕາຠຄິນິອາທໂຍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຫິຓນ຺ຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕໍ ພ຺ຣູຫິ…ເປ… ສປຣິທຓ຺ຑໍ ພ຺ຣູຫິ ‘ໂຫຕຸ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠຣິຍາ ຘນກ຺ກີຕາ…ເປ… ມຸຫຸຕ຺ຕິກາ ຈາ’’ຕິ, ອຍມ຺ປິ ປຸຣິສສ຺ສ ສນ຺ເທໂສເຍວ ນາມ, ອາຓາປນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວີມໍສິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ສາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ເຕສໍ ອວສ຺ສາໂຣຈນການໍ ມາຕາປິຕາຠາຕາຠຄິນິອາທີນໍ ວາ ອາໂຣເຈຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫຣນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ປຫິໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ອາໂຣເຈຕິ, ສາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ລຊ຺ຊາຍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ໂຫຕຸ, ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ຫຣນ຺ໂຕ ຄຣຸກໍ ຜຸເສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫຕິ ວີມໍສຕິ ປຈ຺ຈາຫຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຕ຺ຕຍໍ ສມ຺ປາທິຕໍ ໂຫຕິ. ອິມາຍ ຕິວງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ອິໂຕ ເຍຫິ ເກຫິຈິ ທ຺ວີຫິ ອງ຺ເຄຫິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ເອເກນ ທຸກ຺ກຏໍ. ຍກ຺ຂີເປຕີປຓ຺ຑເກສຸ ອງ຺ຄຕ຺ຕເຍນປິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ, ເອເກນ ວາ ທ຺ວີຫິ ວາ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ.

ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຈມໍ.

໒໔. ອິທານິ ກຸຏິກາຣສິກ຺ຂາປທໍ ອາວິ ກາຕຸໍ ‘‘ສໍຍາຈິຕປຣິກ຺ຂາຣ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ‘‘ວາສິໍ ເທຖ, ຜຣສຸໍ ເທຖາ’’ຕິອາທິນາ ສຍໍ ປວຕ຺ຕິຕຍາຈນາຍ ຄຫິຕປຣິກ຺ຂາຣໍ ສໍຍາຈິຕປຣິກ຺ຂາຣໍ ປທຠາຊເນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສງ຺ຆໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ລທ຺ຘຠິກ຺ຂູຫິ ວາ ສງ຺ເຆເນວ ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາຣມ຺ຠານາຣມ຺ຠສປຣິກ຺ກມນາປຣິກ຺ກມນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກໍ ‘‘ກຸຏິ ນາມ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາ ວາ ໂຫຕິ ອວລິຕ຺ຕາ ວາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕາ ວາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໔໙) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ກຸຏິໍ. ‘‘ຕຕ຺ຣິທໍ ປມາຓໍ, ທີຆໂສ ທ຺ວາທສ ວິທຕ຺ຖິໂຍ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິຍາ, ຕິຣິຍໍ ສຕ຺ຕນ຺ຕຣາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໔໘) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ, ‘‘ມຍ຺ຫໍ ວາສາຄາຣໍ ເອສາ’’ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕາ ອຸທ຺ເທໂສ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສາ, ຕໍ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສໍ ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ຜຸເສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກໍ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ກຸນ຺ຖກິປິລ຺ລິກາທີນໍ ອາສເຍ ກຕຕ຺ຕາ ສາຣມ຺ຠໍ ທ຺ວີຫິ ພລີພທ຺ເທຫິ ຍຸຕ຺ເຕນ ສກເຏນ ຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ອປຣິກ຺ກມນໍ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາທິເຠທໍ ກຸຏິໍ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວາ ກາຣາເປນ຺ໂຕ ວາ ‘‘ອິທານິ ນິຏ຺ຐານໍ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຐມປິຓ຺ຑທາເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ທຸຕິຍປິຓ຺ຑທາເນນ ເລເປ ຆຏິເຕ ທ຺ເວ ຈ ສງ຺ຆາທິເສເສ ທ຺ເວ ຈ ທຸກ຺ກຏານິ, ສເຈ ເທສິຕວຕ຺ຖຸກາເຍວ ວາ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕາເຍວ ວາ ໂຫຕິ, ເອກໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ທ຺ເວ ຈ ທຸກ຺ກຏານິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ.

ກຸຏິກາຣສິກ຺ຂາປທໍ ຉຏ຺ຐໍ.

໒໕. ອິທານິ ວິຫາຣກາຣສິກ຺ຂາປທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມຫລ຺ລກ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ມຫລ຺ລກນ຺ຕິ ສສ຺ສາມິກຠາເວນ ສໍຍາຈິຕກຸຏິໂຕ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ຍສ຺ມາ ວາ ວຕ຺ຖຸໍ ເທສາເປຕ຺ວາ ປມາຓາຕິກ຺ກເມນາປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ປມາຓມຫນ຺ຕຕາຍປິ ມຫລ຺ລໂກ, ຕໍ ມຫລ຺ລກໍ ວິຫາຣໍ ວາ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກຠາເວນ ເອໂກ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ເສສໍ ອນນ຺ຕຣສທິສເມວ. ອິຘ ຈ ຕຕ຺ຖ ຈ ວາສາຄາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ວາ ຊນ຺ຕາຆຣໍ ວາ ອຄ຺ຄິສາລໍ ວາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ.

ວິຫາຣກາຣສິກ຺ຂາປທໍ ສຕ຺ຕມໍ.

໒໖. ອິທານິ ອມູລກສິກ຺ຂາປທໍ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ອມູລເກນາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອມູລເກນາຕິ ຍໍ ໂຈທເກນ ຈຸທິຕກມ຺ຫິ ປຸຄ຺ຄເລ ອທິຏ຺ຐໍ ອສຸຕໍ ອປຣິສງ຺ກິຕໍ, ອິທໍ ເອເຕສໍ ທສ຺ສນສວນປຣິສງ຺ກາສງ຺ຂາຕານໍ ມູລານໍ ອຠາວໂຕ ອມູລກໍ, ເຕນ ອມູລເກນ ວຕ຺ຖຸນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອທິຏ຺ຐໍ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ປສາທຈກ຺ຂຸນາ ວາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ວາ ອທິຏ຺ຐໍ. ອສຸຕໍ ນາມ ຕເຖວ ເກນຈິ ວຸຈ຺ຈມານໍ ນ ສຸຕໍ. ອປຣິສງ຺ກິຕໍ ນາມ ຈິຕ຺ເຕນ ອປຣິສງ຺ກິຕໍ, ຕໍ ປນ ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວເສນ ຕິວິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸຎ຺ຈ ມາຕຸຄາມຎ຺ຈ ຕຖາຣູເປ ຐາເນ ທິສ຺ວາ ‘‘ອທ຺ຘາ ອິເມຫິ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວາ ປຣິສງ຺ກຕິ, ອິທໍ ທິຏ຺ຐປຣິສງ຺ກິຕໍ ນາມ. ອນ຺ຘກາເຣ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນກາເສ ວາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຈ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ທຸຕິຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ອຊານນ຺ໂຕ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຣິສງ຺ກຕິ, ອິທໍ ສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ ນາມ. ຘຸຕ຺ເຕຫິ ອິຕ຺ຖີຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຈນ຺ຕວິຫາເຣສຸ ປຸປ຺ຜຄນ຺ຘສຸຣາທີຫິ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ຄຕຏ຺ຐານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອິທໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວີມໍສນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຣ ເກນຈິ ຠິກ຺ຂຸນາ ຄນ຺ຘາທີຫິ ປູຊາ ກຕາ ໂຫຕິ, ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ອຣິຏ຺ຐໍ ວາ ປີຕໍ, ໂສ ຕສ຺ສ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ໂສ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຣິສງ຺ກຕິ, ອິທໍ ມຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ ນາມ. ເອວໍ ຕິວິຘາຍ ປຣິສງ຺ກາຍ ອຠາເວນ ອປຣິສງ຺ກິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂຈເທນ຺ໂຕຕິ ‘‘ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ໂນສິ, ອສ຺ສມໂຓສິ, ອສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິໂຍສີ’’ຕິອາທີຫິ ວຈເນຫິ ສຍໍ ໂຈເທນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ໂຈທາເປນ຺ໂຕ ວາຕິ ອຕ຺ຕນາ ຕສ຺ສ ສມີເປ ຐຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປຕ຺ວາ ໂຈທາເປນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ຄຣຸໍ ຜຸເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ໂສປິ ຈາວນາຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ມຍາປິ ທິຏ຺ຐໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ໂຈເທຕິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ວາຈາຍ ອາປຕ຺ຕິ. ວຕ຺ຖຸນາ ອນ຺ຕິເມນ ຈາຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນຸຣູເປສຸ ເອກູນວີສຕິຍາ ປາຣາຊິເກສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈາເວຕຸນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ຈາເວຕຸໍ, ໂຍ ສຸທ຺ຘໍ ວາ ອສຸທ຺ຘໍ ວາ ກຕູປສມ຺ປທໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິໂກ ສມາໂນ ຈາວນາຘິປ຺ປາເຍນ ໂຈເທຕິ ວາ ໂຈທາເປຕິ ວາ, ຕສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສຸຓມານນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຣມ຺ມຸຂາ ທູເຕນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ໂຈເທຕິ. ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ນ ຣຸຫຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ປຣມ຺ມຸຂາ ປນ ສຕ຺ຕຫິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ.

ອມູລກສິກ຺ຂາປທໍ ອຏ຺ຐມໍ.

໒໗. ອິທານິ ອຎ຺ຎຠາຄິຍສິກ຺ຂາປທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍນ຺ຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍາທິຊາຕິກສ຺ສ ປາຣາຊິກສ຺ສ ວີຕິກ຺ກມສງ຺ຂາຕໍ ກິຣິຍໍ ທິສ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕນ ເລເສນາຕິ ‘‘ທສ ເລສາ ຊາຕິເລໂສ ນາມເລໂສ ໂຄຕ຺ຕເລໂສ ລິງ຺ຄເລໂສ ອາປຕ຺ຕິເລໂສ ປຕ຺ຕເລໂສ ຈີວຣເລໂສ ອຸປຊ຺ຌາຍເລໂສ ອາຈຣິຍເລໂສ ເສນາສນເລໂສ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໙໔) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ທສສຸ ເລເສສຸ ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ທິສ຺ສຕິ, ເຕນ ເລເສນ ຕທຎ຺ຎໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ຈາເວຕຸໍ ອນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸນາ ໂຈເທນ຺ໂຕ ຄຣຸກໍ ຜຸເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸໍ ລິສ຺ສຕິ ສິລິສ຺ສຕິ ໂວຫາຣມຕ຺ເຕເນວ ອີສກໍ ອລ຺ລີຍຕີຕິ ເລໂສ, ຊາຕິເຍວ ເລໂສ ຊາຕິເລໂສ. ເອສ ນໂຍ ເສສປເທສຸປິ. ເລເສນ ໂຈເທນ຺ໂຕ ກຖໍ ໂຈເທຕິ? ອຎ຺ໂຎ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິໂກ ອິມິນາ ໂຈທເກນ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ໂສ ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕໂນ ເວຣິໍ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຕໍ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິເລສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ໂຈເທຕິ ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ມຍາ ທິຏ຺ໂຐ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ, ຕ຺ວມ຺ປິ ຂຕ຺ຕິໂຍ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ວາ ‘‘ໂສ ຕ຺ວໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ນາຎ຺ໂຎ, ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ວາ ໂຈເທຕິ. ເອວໍ ນາມເລສາທໂຍປິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຎ຺ຎຠາຄິຍສິກ຺ຂາປທໍ ນວມໍ.

໒໘. ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘‘ຄຣຸກາ ນວາ’’ຕິ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ເຕສຸ ອາປນ຺ເນສຸ ປຏິປຊ຺ຊນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຉາເທຕິ ຊານມາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາຍໍ ປິຓ຺ຑຕ຺ໂຖ – ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ອາປຕ຺ຕິວເສນ ວາ ‘‘ອິທໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຖຸວເສນ ວາ ຊານມາປນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຍາວ ຉາເທຕິ, ຕາວ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອກາມາ ປຣິວາໂສ ວສິຕພ຺ໂພຕິ. ຈເຣຍ຺ຍາຕິ ມານຕ຺ຕໍ ສມາທາຍ ວເສຍ຺ຍ. ກິຕ຺ຕກໍ ທິວສນ຺ຕິ ເຈ? ຉ ຣຕ຺ຕິໂຍ. ມານຕ຺ຕວາໂສ ປນ ສງ຺ເຆເຍວ, ນ ຄເຓ, ນ ປຸຄ຺ຄເລ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສງ຺ເຆ’’ຕິ. ປຣິວຸຕ຺ໂຖຕິ ‘‘ຕໂຍ ໂຂ ອຸປາລິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທາ ສຫວາໂສ ວິປ຺ປວາໂສ ອນາໂຣຈນາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໘໓) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທໍ ອກຕ຺ວາ ປຣິວຸຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສຫວາໂສຕິ ປກຕຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອຸທກປາຕຏ຺ຐານພ຺ຠນ຺ຕເຣ ວາໂສ. ວິປ຺ປວາໂສ ນາມ ອຎ຺ຎໍ ປກຕຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ວິນາ ວາໂສ. ອນາໂຣຈນາຕິ ອາຄນ຺ຕຸກາທີນໍ ອນາໂຣຈນາ. ເອເຕສຸ ຕີສຸ ເອເກນາປິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ ເອວ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອຸປຈາຣສີມຄຕານໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ນ ພຫິ ຐິຕານໍ, ພຫິ ຐິຕານມ຺ປິ ສເຈ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ, ປສ຺ສຕິ, ທູຣໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພເມວ, ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠເທ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ອຸປຈາຣສີມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຈ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຕເຠໂທ.

ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຂ, ອຸປາລິ, ມານຕ຺ຕຈາຣິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທາ ສຫວາໂສ ວິປ຺ປວາໂສ ອນາໂຣຈນາ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໙໒) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທໍ ອກຕ຺ວາ ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ຕໍ ປຣິນິຏ຺ຐິຕມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ປນ ສຫວາສາທໂຍ ປຣິວາເສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ເອວ. ‘‘ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄໂຓ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ອຕິເຣກາ ວາ ຠິກ຺ຂູ, ຕສ຺ມາ ສເຈປິ ຕີຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ວສຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິເຍວ, ‘‘ສເຈ ປນ ເຕນ ເຕສໍ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ທິສ຺ວາ ອາໂຣຈິເຕ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທໂສ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໙໗) ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ ກິຣ. ອພ຺ເຠຍ຺ຍາຕິ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ວີສຕິຄໂຓ ສງ຺ໂຆ ອພ຺ເຠຍ຺ຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອພ຺ຠານກມ຺ມວເສນ ໂອສາເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈ ເອເກນປິ ອູໂນ ວີສຕິຄໂຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອພ຺ເຠຍ຺ຍ, ໂສ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ນ ອພ຺ຠິໂຕ, ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ, ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໙. ອິທານິ ຍຖາ ຉາທິຕາ ອາປຕ຺ຕິ ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ຕໍ ປກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ປທໂຍຊນາ – ອາປຕ຺ຕິຕາ ຈ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕຕາ ຈ ອນນ຺ຕຣາຍຕາ ຈ ປຫຸຕ຺ຕຕາ ຈ ອາປຕ຺ຕິນຸກ຺ຂິຕ຺ຕອນນ຺ຕຣາຍປຫຸຕ຺ຕຕາໂຍ, ເອຕາສຸ ຈຕູສຸ ຕຖາສຎ຺ຎິຕາ ຈ ຉາເທຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ຉາທນາ ຈາຕິ ເອວໍ ທສຫງ຺ເຄຫິ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມມ຺ຫິ ຉນ຺ນາ ໂຫຕີຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອາປຕ຺ຕິອາທີສຸ ຈຕູສຸ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎິຕາ ຈ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕສຎ຺ຎິຕາ ຈ ອນນ຺ຕຣາຍສຎ຺ຎິຕາ ຈ ປຫຸຕ຺ຕສຎ຺ຎິຕາ ຈາຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎາວເສນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານິ, ຉາເທຕຸກາໂມຕິ ອິທເມກໍ, ຉາທນາຕິ ອິທເມກນ຺ຕິ ເອວໍ ທສ.

ເອເຕສຸ ປນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ‘‘ອາປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ຈາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ອາປນ຺ໂນ, ສາ ເຕຣສນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ໂຫຕິ, ໂສປິ ຈ ຕຕ຺ຖ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີເຍວ ຫຸຕ຺ວາ ຊານນ຺ໂຕ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ສເຈ ຕຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ວາ ອຎ຺ຎາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ວາ ເວມຕິໂກ ວາ ໂຫຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ຕິວິຘໍ ປນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ, ເຕນ ອກໂຕ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ໂສ ເຈ ປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ສເຈ ອປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ອປກຕຕ຺ເຕນ ປນ ປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎິນາປິ ອປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎິນາປິ ຉາທິຕໍ ອຈ຺ຉາທິຕເມວ ໂຫຕີຕິ. ອນນ຺ຕຣາຍິໂກຕິ ຍສ຺ສ ທສສຸ ຣາຊໂຈຣອຄ຺ຄິອຸທກມນຸສ຺ສາມນຸສ຺ສວາຬສຣີສປຊີວິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາເຍສຸປິ ເອໂກປິ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ເຈ ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ສເຈ ໂສ ອນ຺ຘກາຣຠີຣຸໂກ ອນນ຺ຕຣາເຍ ເອວ ວາຬາທິອນ຺ຕຣາຍສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ປຫູຕິ ໂຍ ສກ຺ໂກຕິ ສຠາຄຠິກ຺ຂຸໂນ ສມີປໍ ຄນ຺ຕຸຎ຺ເຈວ ອາໂຣຈິຕຸຎ຺ຈ, ໂສ ເຈ ປຫຸສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ໂຍ ປນ ອປຫຸ ຫຸຕ຺ວາ ປຫຸສຎ຺ຎີ, ປຫຸ ວາ ອປຫຸສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕີຕິ.

ອຣຸຓຸຄ຺ຄມມ຺ຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ, ຍາວ ອຣຸຓໍ ນ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ອາໂຣເຈຕພ຺ພາ. ສເຈ ປນ ອຣຸຓພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ຉາເທຕຸກາມຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ອາໂຣເຈນ຺ໂຕ ປນ ສຠາຄສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣເຈຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ອາໂຣເຈຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປນ ອາວິກຕາ ໂຫຕິ, ອາໂຣຈນປຈ຺ຈຍາ ປນ ອຎ຺ຎໍ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອິມິນາ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸສຠາຄາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີປິໂຕ ໂຫຕິ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ປນ ‘‘ອຫໍ ຕວ ສນ຺ຕິເກ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາວິ ກໂຣມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອາຈິກ຺ຂາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອາໂຣເຈມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນຠາວໍ ຊານາຫີ’’ຕິ ວາ ‘‘ເອກໍ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິໍ ອາວິ ກໂຣມີ’’ຕິ ວາ ອາທິນາ ນເຍນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ສເຈ ‘‘ລຫຸກາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຉນ຺ນາວ ໂຫຕີຕິ. ສງ຺ຆາທິເສສວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ສງ຺ຆາທິເສສນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.