໑໕. ອຸປຊ຺ຌາຈຣິຍວຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໔໕. ອຸປຊ຺ຌາຈຣິເຍຕິ ເອຕ຺ຖ (ມຫາວ. ໖໔, ໖໗, ໗໔, ໗໘-໗໙; ຈູຬວ. ໓໗໕, ໓໗໗; ໓໗໙-໓໘໒; ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໖໔, ໖໗, ໗໕, ໗໖, ໗໗) ອາຈຣິໂຍ ນາມ ນິສ຺ສຍາຈຣິໂຍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຈຣິໂຍ ອຸປສມ຺ປທາຈຣິໂຍ ຘມ຺ມາຈຣິໂຍຕິ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ. ເອເຕສຸ ຫິ ນິສ຺ສຍນ຺ເຕວາສິເກນ ຍາວ ອາຈຣິຍໍ ນິສ຺ສາຍ ວສຕິ, ຕາວ ສພ຺ພມາຈຣິຍວຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ. ປພ຺ພຊ຺ຊາອຸປສມ຺ປທາຘມ຺ມນ຺ເຕວາສິເກຫິ ປນ ນິສ຺ສຍມຸຕ຺ຕເກຫິປິ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຈີວຣຣຊນໍ, ຕາວ ວຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ. ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕທານາທິມ຺ຫິ ປນ ເອເຕສໍ ອນາປຕ຺ຕິ. ເອເຕສຸ ຈ ປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ເຕວາສິໂກ ຈ ອຸປສມ຺ປທນ຺ເຕວາສິໂກ ຈ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຍາວຊີວໍ ຠາໂຣ, ນິສ຺ສຍນ຺ເຕວາສິໂກ ຈ ຘມ຺ມນ຺ເຕວາສິໂກ ຈ ຍາວ ສມີເປ ວສຕິ, ຕາວເທວ. ສຸຏ຺ຐຸ ປິຍສີໂລ ສຸເປສໂລ, ສິກ຺ຂາກາໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ເທນ຺ເຕນ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ ຂຸທ຺ທກນ຺ຕິ ຕີຓິ ທນ຺ຕກຏ຺ຐານິ ອຸປເນຕພ຺ພານິ. ເຕສຸ ຍໍ ຕີຓິ ທິວສານິ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕາທິສໍເຍວ ສມ຺ມາ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຍຖາລທ຺ຘໍ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ໂຕຍນ຺ຕິ ສີຕຎ຺ຈ ອຸຓ຺ຫຎ຺ຈ ອຸທກໍ ອຸປເນຕ຺ວາ ຍໍ ຕີຓິ ທິວສານິ ວຬຎ຺ເຊຕິ, ຈຕຸຕ຺ຖທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕາທິສໍ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ສເຈ ທ຺ເວປິ ວຬຎ຺ເຊຕິ, ທຸວິຘມ຺ປິ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຍາຄຸ ໂຫຕິ, ຠາຊນໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ອຸປເນຕພ຺ພໍ.

໑໔໖. ປຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕໍ ຈເຣຕິ ‘‘ຍາຄຸໍ ປີຕສ຺ສ ອຸທກໍ ທຕ຺ວາ ຠາຊນໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນີຈໍ ກຕ຺ວາ ສາຘຸກໍ ອປຣິຆໍສນ຺ເຕນ ໂຘວິຕ຺ວາ ປຏິສາເມຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ວຸຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕໍ ຈເຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄາມປ຺ປເວເສ ວຕ຺ຕໍ ຈເຣຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ‘‘ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ວາ ອາຈຣິໂຍ ວາ ຄາມໍ ປວິສິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ນິວາສນໍ ທາຕພ຺ພໍ, ປຏິນິວາສນໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ກາຍພນ຺ຘນໍ ທາຕພ຺ພໍ, ສຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏິໂຍ ທາຕພ຺ພາ, ໂຘວິຕ຺ວາ ປຕ຺ໂຕ ໂສທໂກ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ອິທໍ ຄາມປ຺ປເວສເນ ວຕ຺ຕໍ ນາມ. ‘‘ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ວາ ອາຈຣິໂຍ ວາ ປຈ຺ຉາສມຓໍ ອາກງ຺ຂຕິ, ຕິມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ເຕນ ປຣິມຓ຺ຑລໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏິໂຍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຐິກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ໂຘວິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວາ ປຈ຺ຉາສມເຓນ ໂຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ຄມເນ ວຕ຺ຕໍ ນາມ. ‘‘ນິວຕ຺ຕນ຺ເຕນ ປຐມຕຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ອາຄເມ ວຕ຺ຕໍ ນາມ. ‘‘ອຸປຊ຺ຌາຍມ຺ຫິ ວຸຏ຺ຐິເຕ ອາສນໍ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພໍ, ປາໂທທກໍ ປາທປີຐໍ ປາທກຖລິກໍ ປຏິສາເມຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອາສນາທີສຸ ວຕ຺ຕໍ ນາມ. ອຸປາຫນາຍ ວຕ຺ຕໍ ນາມ ‘‘ອຸປາຫນາ ປຸຎ຺ຉິຕພ຺ພາ, ອຸປາຫນາ ປຸຎ຺ຉນ຺ເຕນ ປຐມໍ ສຸກ຺ເຂນ ໂຈຬເກນ ປຸຎ຺ຉິຕພ຺ພາ, ປຈ຺ຉາ ອລ຺ເລນາ’’ຕິອາທິນາ (ຈູຬວ. ໓໕໗, ໓໕໙) ວຸຕ຺ຕໍ. ຈີວເຣ ວຕ຺ຕໍ ນາມ ‘‘ສເຈ ຈີວຣໍ ສິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອຸຓ຺ເຫ ໂອຕາເປຕພ຺ພໍ, ນ ຈ ອຸຓ຺ເຫ ຈີວຣໍ ນິທຫິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໔໗. ປຣິໂຠຊນີຍປານີຍ-ວຈ຺ຈປ຺ປສ຺ສາວຐານິສູຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ປານີຍໍ ນ ໂຫຕິ, ປານີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ນ ໂຫຕິ, ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ວຈ຺ຈກຸຏິ ອຸກ຺ລາປາ ໂຫຕິ, ວຈ຺ຈກຸຏິ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ປສ຺ສາວຏ຺ຐາເນ ເອວໍ ວຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ວິຫາຣໍ ໂສເຘນ຺ເຕນ ປຐມໍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ວິຫາຣໂສຘເນ ວຕ຺ຕໍ ນາມ. ‘‘ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ໂອຕາເປຕ຺ວາ ໂສເຘຕ຺ວາ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ອຕິຫຣິຕ຺ວາ ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ວຸຕ຺ຕໍ ປຸນ ປຎ຺ຎາປເນ ວຕ຺ຕໍ ນາມ.

໑໔໘. ອິທານິ ວິຫາຣໍ ໂສເຘນ຺ເຕນ ເອວໍ ໂສເຘຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ປປ຺ໂຜເຏຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ວິຫາຣໍ ໂສເຘນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຠູມຕ຺ຖຣຓາທິສຍນາສນໍ ປຏິວາເຕ ວາ ປງ຺ຄເຓ ວາ ປານີຍສາມນ຺ຕາ ວາ ນ ປປ຺ໂຜເຏຍ຺ຍາຕິ. ປງ຺ຄເຓຕິ ພຫູນໍ ສນ຺ນິປາເຕ ຐາເນ.

໑໔໙. ນ຺ຫາເນຕິ ‘‘ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ນຫາຍິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ນຫານໍ ປຏິຍາເທຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສີເຕນ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ສີຕໍ ປຏິຍາເທຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໖໖; ຈູຬວ. ໓໗໖) ວຸຕ຺ຕໍ ນຫາເນ ວຕ຺ຕໍ ນາມ, ‘‘ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ຄຕ຺ຕໂຕ ອຸທກໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ນິວາສນໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໖໖; ຈູຬວ. ໓໗໖) ວຸຕ຺ຕໍ ນຫາຕສ຺ສ ກາຕພ຺ພໍ ນາມ. ຣງ຺ຄປາເກຕິ ‘‘ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຣຊນໍ ປຈິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນ ອນ຺ເຕວາສິເກນ ປຈິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຘວເນຕິ ‘‘ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຈີວຣໍ ໂຘວິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນ ອນ຺ເຕວາສິເກນ ໂຘວິຕພ຺ພໍ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ວາ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ວຸຕ຺ຕໍ. ສິພ຺ພເນຕິ ‘‘ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ອາຈຣິເຍນ ຈີວຣໍ ກາຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນ ອນ຺ເຕວາສິເກນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ວຸຕ຺ຕໍ. ຈີວເຣ ເຖເວ ຐິເຕ ຣຊນ຺ໂຕ ນ ວເຊ ນ ປກ຺ກເມຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຈີວຣໍ ຣຊນ຺ເຕນ ສາຘຸກໍ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກໍ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກໍ ຣຊິຕພ຺ພໍ, ນ ຈ ອຈ຺ຉິນ຺ເນ ເຖເວ ປກ຺ກມິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໖໖, ໗໘; ຈູຬວ. ໓໗໖, ໓໘໐) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໕໐. ເອກຈ຺ຈສ຺ສາຕິ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ວິສຠາຄສ຺ສ ອນຕ຺ຖກາມສ຺ສ ເວຣິປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ອນາປຸຈ຺ຉາຕິ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາ. ກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ.

໑໕໑-໒. ຕສ຺ສາຕິ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ. ນິນ຺ເນຕຸນ຺ຕິ ນີຫຣິຕຸໍ. ກິຈ຺ຈຍໍ ປຣິກມ຺ມໍ ວາຕິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ວາ ປິຏ຺ຐິປຣິກມ຺ມາທິປຣິກມ຺ມໍ ວາ ອຕ຺ຕນາ ຕສ຺ສ ກາຕຸໍ ວາ ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ກາຣາເປຕຸໍ ວາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໕໓. ສເຈ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຣິເວຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອປສ຺ສນ຺ເຕຫິ ຄາມໍ ປວິສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຄາມໍ ປວິສນ຺ໂຕ ສເຈ ປສ຺ສຕິ, ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພເມວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ນ ທິສາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໖໖, ຈູຬວ. ໓໗໖) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈຍໍ ນາມ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕປຈນຈີວຣກມ຺ມເກສຈ຺ເຉທນາທິ.

໑໕໔. ສງ຺ຆາຍຕ຺ຕກມ຺ມານິ ນາມ ປຣິວາສມານຕ຺ຕອພ຺ຠານຕຊ຺ຊນີຍນິຍສ຺ສປພ຺ພາຊນີຍປຏິສາຣຓີຍອຸກ຺ເຂປນາທໂຍ.

໑໕໕. ວຸຏ຺ຐານໍ ເນສມາຄເມຕິ ‘‘ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ວາ ອາຈຣິໂຍ ວາ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ, ຍາວຊີວໍ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ, ວຸຏ຺ຐານມສ຺ສ ອາຄເມຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໖໖; ຈູຬວ. ໓໗໖) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປຊ຺ຌາຈຣິຍວຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອຸປຊ຺ຌາຈຣິຍວຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.