໑. ປາຣາຊິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑-໒. ອິທານິ ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາມນຸສ຺ສຕິຣຈ຺ຉານຄຕານໍ ວເສນ ຕິສ຺ໂສ ອິຕ຺ຖິໂຍ, ຕໂຍ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາ, ຕໂຍ ປຓ຺ຑກາ, ຕໂຍ ປຸຣິສາຕິ ປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸຠູຕານໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ນິສ຺ສຍາ ທ຺ວາທສມຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປ຺ປສ຺ສາວມຄ຺ຄມຸຂມຄ຺ຄວເສນ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິຍາ ຕໂຍ, ອມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິຍາ ຕໂຍ, ຕິຣຈ຺ຉານຄຕິຕ຺ຖິຍາ ຕໂຍຕິ ນວ, ຕຖາ ມນຸສ຺ສອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາທີນໍ. ມນຸສ຺ສປຓ຺ຑກາທີນໍ ປນ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄມຸຂມຄ຺ຄວເສນ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ກຕ຺ວາ ຉ, ຕຖາ ມນຸສ຺ສປຸຣິສາທີນນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ວເສນ ຕິໍສ ມຄ຺ຄາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ສພ຺ເພ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອິຘ ‘‘ມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມິໍ ມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕສິກ຺ໂຂຕິ ຠິກ຺ຂຸຠາວໂຕ ຈວິຕຸກາມຕາຈິຕ຺ເຕນ ຍຖາລກ຺ຂຓໍ ອປຈ຺ຈກ຺ຂາຕສິກ຺ໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ຖຕສນ຺ຖເຕຕິ ວຕ຺ຖາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ສນ຺ຖເຕ ວາ ອສນ຺ຖເຕ ວາ. ອລ຺ໂລກາເສຕິ ມຄ຺ຄຕ຺ຕຍສ຺ສ ປກຕິວາເຕນ ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐປ຺ປເທເສ. ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອງ຺ຄຊາຕໍ. ສໍສນ຺ຖຕໍ ວາ ອສນ຺ຖຕໍ ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ວຕ຺ຖາທີນໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ. ອຸປາທິຓ຺ຓນ຺ຕິ ອນຏ຺ຐກາຍປ຺ປສາທໍ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍ ປເວສນ຺ໂຕ ຈຸໂຕ ປາຣາຊິໂກຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນຏ຺ຐກາຍປ຺ປສາທໍ ປນ ປີຬກໍ ວາ ຈມ຺ມຂິລໍ ວາ ໂລມໍ ວາ ປເວສນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ມນຸສ຺ສານໍ ປນ ຊີວມານກສຣີເຣ ອກ຺ຂິນາສາກຓ຺ຓຈ຺ຉິທ຺ທວຕ຺ຖິໂກເສສຸ ສຕ຺ຖກາທີຫິ ກຕວເຓ ວາ ເມຖຸນຣາເຄນ ຕິລພີຊມຕ຺ຕມ຺ປິ ອງ຺ຄຊາຕໍ ປເວສນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ອວເສສສຣີເຣສຸ ອຸປກຈ຺ຉກາທີສຸ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານໍ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສໂຄຓຄທ຺ຣຠໂອຏ຺ຐມຫິໍສາທີນໍ ນາສາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຕຖາ ເຕສໍ ວຕ຺ຖິໂກເສສຸ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານໍ ອກ຺ຂິກຓ຺ຓວເຓສຸ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ເຕສໍ ອວເສສສຣີເຣສຸປິ.

ອິທານິ ປເວສນໍ ນາມ ນ ເກວລໍ ອຕ຺ຕຸປກ຺ກເມເນວ ໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂຸປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາທີນໍ ປນ ວເສນ ປຣູປກ຺ກເມນາປິ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖາປິ ເສວນຈິຕ຺ເຕ ສຕິ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ປເວສນປວິຏ຺ຐຐິຕອຸທ຺ຘາຣຓກ຺ຂເຓສຸ ສາທິຍຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ເສວນຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ, ໂສປິ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ. ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອສາທິຍນ຺ໂຕ ອາສີວິສມຸຂໍ ອງ຺ຄາຣກາສຸຎ຺ຈ ປວິຏ຺ຐໍ ວິຍ ມຎ຺ຎຕິ, ໂສ ນິປ຺ປຣາໂຘ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຐິຕໍ ນາມ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສມຍປ຺ປວຕ຺ຕິ.

ປຐມໍ.

໓-໔. ອິທານິ ທຸຕິຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ອາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີນໍ ປທານໍ ‘‘ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຠເວ ປາຣາຊິໂກ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາທິເຍຍ຺ຍາຕິ ອາຣາມາທິໍ ອຠິຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ໂສ ຠເວ ປາຣາຊິໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ຫເຣຍ຺ຍາຕິ ເວຕເນນ ວາ ມິຕ຺ຕຠາເວນ ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠຓ຺ຑໍ ຫຣນ຺ໂຕ ປຸນ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ‘‘ສີເສ ຠາຣໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ອາມສຕີ’’ຕິອາທິນາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວຫເຣຍ຺ຍາຕິ ‘‘ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ‘ເທຫິ ເມ ຠຓ຺ຑ’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ‘ນາຫໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິອາທິນາ ອວຫເຣຍ຺ຍ. ອິຣິຍາປຖໍ ໂກເປຍ຺ຍາຕິ ‘‘ສຫຠຓ຺ຑຫາຣກໍ ເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຕເນວ ປຸຣິເສນ ຕໍ ເນຕຸໍ ຕສ຺ສ ຄມນປຖໍ ວາເຣຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ມຄ຺ເຄນ ຕໍ ສນ຺ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເນຕິ, ເອວໍ ເນນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ປຐມປາເທ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ທຸຕິຍປາທຸທ຺ຘາເຣ ປາຣາຊິກໍ. ‘‘ຖລຏ຺ຐໍ ຠຓ຺ຑໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ອາມສຕີ’’ຕິອາທິນາ ຐານາ ຈາເວຍ຺ຍ. ປຣິກປ຺ປິຕຏ຺ຐານໍ ວາ ສຸງ຺ກຆາຕໍ ວາ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ໂຕ ສງ຺ເກຕໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ສສ຺ສາມິກໍ ຠຓ຺ຑໍ ເຕຫິ ສາມິເກຫິ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ນ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ອທິນ຺ນໍ.

ອິທານິ ນ ອິມິນາວ ອາກາເຣນ ອວຫາຣໂກ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາປິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຖຍ຺ຍາວຫາຣໂກ ຈ ພລາວຫາຣໂກ ຈ ກຸສາວຫາຣໂກ ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວຫາຣໂກ ຈ ປຣິກປ຺ປາວຫາຣໂກ ຈ ຠເວ ປາຣາຊິໂກຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ເຖຍ຺ຍາວຫາໂຣ ນາມ ສນ຺ຘິຈ຺ເຉທາທີຫິ ວາ ກໍສກູຏມານກູຏຕຸລາກູຏາທີຫິ ວາ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ຄຫຓໍ. ປສຍ຺ຫາວຫາໂຣ ພລາວຫາໂຣ. ກຸສສງ຺ກມນໍ ກຕ຺ວາ ປຣໂກຏ຺ຐາສຄ຺ຄຫຓໍ ກຸສາວຫາໂຣ. ປຣຠຓ຺ຑໍ ປໍສຸອາທິນາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ສາມິເກສຸ ອປສ຺ສິຕ຺ວາ ຄເຕສຸ ປຈ຺ຈາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຫຓໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວຫາໂຣ. ປຣິກປ຺ປາວຫາໂຣ ປນ ທຸວິໂຘ ຠຓ຺ໂຑກາສວເສນ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສາຏໂກ ເຈ, ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ, ສຸຕ຺ຕຎ຺ເຈ, ນ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຓ຺ຑໍ ປຣິກປ຺ເປຕ຺ວາ ອນ຺ຘກາເຣ ປສິພ຺ພກໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຈ ສາຏໂກ ໂຫຕິ, ອຸທ຺ຘາເຣເຍວ ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ສຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຣກ຺ຂຕິ, ປຸນ ‘‘ສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາປິ ‘‘ຍໍ ລທ຺ຘໍ, ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘາເຣເຍວ ປາຣາຊິກໍ, ອຍໍ ຠຓ຺ຑປຣິກປ຺ໂປ. ໂອກາສປຣິກປ຺ໂປ ຄພ຺ຠທ຺ວາຣປ຺ປມຸຂວິຫາຣາທີນໍ ວເສນ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ກໂຣຕິ ‘‘ສເຈ ມໍ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ທສ຺ສາມິ, ໂນ ເຈ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ປຣິກປ຺ປິຕປຣິຈ຺ເຉທໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ປທວາເຣນ ປາຣາຊິກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ໂອກາສປຣິກປ຺ໂປ.

ອິທານິ ອິມສ຺ມິໍ ອທິນ຺ນາທາເນ ວິນິຈ຺ຉຍນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຠຓ຺ຑກາລຄ຺ຆເທເສຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອທິນ຺ນາທາເນ. ນິຈ຺ຉໂຍຕິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ກາຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ເກນຈິ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ມຍາ ອິທໍ ນາມ ຠຓ຺ຑໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວິນຍຘເຣນ ສຫສາວ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອນາໂຣເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ສາມິກອສ຺ສາມິກຠາວໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຍທິ ສສ຺ສາມິກໍ, ຕສ຺ສ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ອຄ຺ຆວເສນ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສເຈ ນິຣາລຍກາເລ ຄຫິຕໍ, ປາຣາຊິເກນ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ອຍໍ ຠຓ຺ຑວເສນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ກາໂລຕິ ອວຫາຣກາໂລ. ຕເທວ ຫິ ຠຓ຺ຑໍ ກທາຈິ ມຫຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ, ກທາຈິ ອປ຺ປຄ຺ຆໍ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ ອວຫຏໍ, ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ໂຍ ຕສ຺ສ ອຄ຺ໂຆ, ເຕນ ອຄ຺ເຆນ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ອຍໍ ກາລວເສນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອຄ຺ໂຆຕິ ຠຓ຺ຑຄ຺ໂຆ. ນວຠຓ຺ຑສ຺ສ ຫິ ໂຍ ອຄ຺ໂຆ, ໂສ ປຈ຺ຉາ ປຣິຫາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພທາ ຠຓ຺ຑໍ ປກຕິອຄ຺ຆວເສເນວ ນ ກາເຣຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ອຄ຺ຆວເສນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ເທໂສຕິ ອວຫາຣເທໂສ. ຠຓ຺ຑຸຏ຺ຐານເທເສ ຫິ ຠຓ຺ຑໍ ອປ຺ປຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ມຫຄ຺ຆໍ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ມິໍ ເທເສ ຠຓ຺ຑໍ ອວຫຏໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ເທເສ ອຄ຺ເຆນ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ອຍໍ ເທສວເສນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປຣິໂຠເຄນປິ ສາຏກາທິກສ຺ສ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ອຄ຺ໂຆ ປຣິຫາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ປຣິໂຠຄວເສນ ປຣິຫີນາປຣິຫີນຠາໂວ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ອຍໍ ປຣິໂຠຄວເສນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ທຸຕິຍໍ.

໕. ອິທານິ ຕຕິຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກລລຣູປໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ປກຕິຍາ ວີສຕິວສ຺ສສຕາຍຸກສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ຍາວ ມຣຓກາລາ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ອນຸປຸພ຺ເພນ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕຠາໂວ, ເອໂສ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄໂຫ ນາມ, ເອວຣູປໍ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິຈ຺ຈາຕິ ວຘກເຈຕນາວເສນ ສຎ຺ເຈເຕຕ຺ວາ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊີວິຕາ ວາ ວິໂຍຊເຍຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫໍ ກລລກາເລປິ ຕາປນມທ຺ທເນຫິ ວາ ເຠສຊ຺ຊສມ຺ປທາເນນ ວາ ຕໂຕ ວາ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ຕທນຸຣູເປນ ອຸປກ຺ກເມນ ສນ຺ຕຕິວິໂກປນວເສນ ໂຍ ຊີວິຕາ ວິໂຍເຊຍ຺ຍ, ໂສ ຈຸໂຕ ຠເວຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ‘‘ສຕ຺ຖຫາຣກໍ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຫຣຕີຕິ ຫາຣກໍ, ກິໍ ຫຣຕິ? ຊີວິຕໍ, ຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວາ ຫາຣກໍ, ອຸປນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ສຕ຺ຖຎ຺ຈ ຕໍ ຫາຣກຎ຺ຈາຕິ ສຕ຺ຖຫາຣກໍ. ອສ຺ສາຕິ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫສ຺ສ. ຍຖາ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄໂຫ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ຕໍ ອສິອາທິສຕ຺ຖໍ ປຏິລຠຕິ, ຕຖາ ສຍໍ ມຣຓເຈຕໂນ ມຣຓາຘິປ຺ປາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ. ໂສປິ ຈຸໂຕ ຠເວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ຖາວຣປ຺ປໂຍຄໍ ທສ຺ເສຕິ.

໖-໗. ອິທານິ ‘‘ມຣຓວຓ຺ຓໍ ວາ ສໍວຓ຺ເຓຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິວິຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຄາເຫຍ຺ຍ ມຣຓູປາຍໍ, ວເທຍ຺ຍ ມຣເຓ ຄຸຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຕ຺ຖໍ ວາ ອາຫຣ, ວິສໍ ວາ ຂາທ, ຣຊ຺ຊຸຍາ ວາ ອຸພ຺ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກາລໍ ກໂຣຫີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມຣຓຕ຺ຖາຍ ອຸປາຍໍ ຄາເຫຍ຺ຍ. ມຣຓສໍວຓ຺ຓນາ ປເນຕ຺ຖ ພຫຸວິຘາ ‘‘ກາເຍນ ສໍວຓ຺ເຓຕິ, ວາຈາຍ ກາຍວາຈາຍ ທູເຕນ ເລຂາຍ ວາ ສໍວຓ຺ເຓຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ກາເຍນ ສໍວຓ຺ເຓຕິ ນາມ ກາເຍນ ວິຎ຺ຎາເປຕິ. ‘‘ໂຍ ປປາເຕ ປປຕນາທີນິ ກຕ຺ວາ ມຣຕິ, ໂສ ຘນໍ ວາ ລຠຕິ, ຍສໍ ວາ ລຠຕິ, ສຄ຺ຄໍ ວາ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສໍວຓ຺ເຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ໂກຈິ ‘‘ມຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ມຣຕິ ເຈ, ປາຣາຊິກໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ທູເຕນ ສໍວຓ຺ຓນາຍໍ ປນ ທູຕສ຺ສ ສາສນໍ ອາໂຣຈາເປຕິ ‘‘ເອວໍ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ, ‘‘ໂຍ ເອວໍ ມຣຕິ, ໂສ ຘນໍ ວາ ລຠຕີ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມສທິສເມວ. ເລຂາຍ ສໍວຓ຺ເຓຕິ ນາມ ຄິຣິປພ຺ພຕປຸຣາຓາທິເລຂໍ ລິຂຕິ, ‘‘ໂຍ ເອວໍ ມຣຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ເອຕ຺ຖາປິ ໂຍ ມຣຓູປາຍໍ ວາ ຄາເຫຍ຺ຍ, ມຣເຓ ວາ ຄຸຓໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ຈຸໂຕ ຠເວຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອິທານິ ປນ ອິມສ຺ສ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫສ຺ສ ຉພ຺ພິເຘ ປໂຍເຄ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປໂຍຄາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ສາຫຕ຺ຖິກນິສ຺ສຄ຺ຄິກອາຓຕ຺ຕິກຖາວຣອິທ຺ຘິມຍວິຊ຺ຊາມຍານໍ ວເສນ ຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫສ຺ສ ຉປ຺ປໂຍຄາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຕ຺ຖ ສາຫຕ຺ຖິໂກຕິ ສຍໍ ມາເຣນ຺ຕສ຺ສ ກາເຍນ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ປຫຣຓໍ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂກຕິ ທູເຣ ຐິຕໍ ມາເຣຕຸກາມສ຺ສ ກາຍາທີຫິ ອຸສຸສຕ຺ຕິຍນ຺ຕປາສາຓາທີນໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ອາຓຕ຺ຕິໂກຕິ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ມາເຣຫີ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ອາຓາເປນ຺ຕສ຺ສ ອາຓາປນໍ. ຖາວໂຣຕິ ໂອປາຕກ຺ຂຓນໍ, ອປສ຺ເສນສໍວິຘານໍ, ອສິອາທີນໍ ອຸປນິກ຺ຂິປນໍ, ຕຬາກາທີສຸ ວິສສມ຺ປໂຍຊນໍ, ຣູປູປຫາໂຣຕິ ເອວມາທິ. ກມ຺ມວິປາກຊາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ປໂຍຊນໍ ອິທ຺ຘິປໂຍຄໍ. ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ວິຊ຺ຊານໍ ປຣິຊປ຺ປນໍ ວິຊ຺ຊາມໂຍຕິ.

ອິທານິ ອິເມສຸ ຉສຸ ປໂຍເຄສຸ ອາຓຕ຺ຕິຍໍ ສງ຺ເກຕວິສງ຺ເກຕຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກາລວຕ຺ຖາວຸຘິຣິຍາປຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາໂລຕິ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສາຍນ຺ຫາທິກາໂລ ຈ ໂຍພ຺ພນຖາວຣິຍາທິກາໂລປິ ຈ. ອິເມສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ກາເລ ມາເຣຫີ’’ຕິ ອາຓຕ຺ໂຕ ສເຈ ຕສ຺ມິໍເຍວ ກາເລ ມາເຣຕິ, ອາຓຕ຺ຕິກ຺ຂເຓເຍວ ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ນິຍມິຕກາລໂຕ ປຸເຣ ວາ ປຈ຺ຉາ ວາ ມາເຣຕິ, ອາຓາປໂກ ມຸຈ຺ຈຕິ. ວຕ຺ຖູຕິ ມາເຣຕພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລ. ສເຈ ອາຓຕ຺ໂຕ ຕເມວ ມາເຣຕິ, ອາຓາປກສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕິກ຺ຂເຓເຍວ ປາຣາຊິກໍ. ອຖ ອຎ຺ຎໍ ມາເຣຕິ, ອາຓາປໂກ ມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາວຸຘນ຺ຕິ ອສິອາທິ. ອິຣິຍາປໂຖຕິ ມາເຣຕພ຺ພສ຺ສ ຄມນໍ ວາ ນິສຊ຺ຊາ ວາຕິ ເອວມາທິໂກ. ກິຣິຍາວິເສໂສຕິ ວິຊ຺ຌນໍ ວາ ເຉທນໍ ວາ ເຠທນໍ ວາ ສູລາໂຣປນໍ ວາຕິ ເອວມາທິໂກ. ໂອກາໂສຕິ ຄາໂມ ວາ ວນໍ ວາ ເຄຫໍ ວາຕິ ເອວມາທິໂກ. ອິເມສຸ ຍຖາ ຍຖາ ວຘໂກ ອາຓຕ຺ໂຕ, ຕຖາ ຕຖາ ກເຕ ອາຓາປກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ກເຕ ວິສງ຺ເກໂຕ ໂຫຕິ. ອາຓຕ຺ຕິຍໍ ປນ ອຍໍ ວິເສໂສ ‘‘ອຘິຏ຺ຐາຍາຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອາຓາເປຕິ ‘ເອວໍ ວິຊ຺ຌ, ເອວໍ ປຫຣ, ເອວໍ ຆາເຕຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຍ ປາຬິຍາ ລພ຺ຠຕີຕິ ຎາຕພ຺ໂພ.

ຕຕິຍໍ.

໘-໙. ອິທານິ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຌານາທິເຠທ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ‘‘ຌານໍ ວິໂມກ຺ໂຂ ສມາຘິ ສມາປຕ຺ຕິ ຎາຓທສ຺ສນໍ ມຄ຺ຄຠາວນາ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ວິນີວຣຓຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຎ຺ຎາຄາເຣ ອຠິຣຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຕນິ ນຕ຺ຖິຕາຍ ໂນສນ຺ຕໍ ‘‘ມຍິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຕໍ ‘‘ອຫໍ ເອຕ຺ຖ ສນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ວາ ຕຕ຺ຖ ອຸປເນຕ຺ວາ ທີເປນ຺ໂຕ ຈຸໂຕ ຠເວ. ໂກຏ຺ຐາສໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຌານລາຠີ, ວິໂມກ຺ຂລາຠີ, ສມາຘິລາຠີ, ສມາປຕ຺ຕິລາຠີມ຺ຫີ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ໂກຏ຺ຐາສໂຕ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເກກໍ ວາຕິ ‘‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີ, ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີມ຺ຫີ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ເອເກກໍ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຕີຕຠເວ ໂສຕາປນ຺ໂນມ຺ຫີ’’ຕິ ວທໂຕ ອຕີຕຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ກຖິຕຕ຺ຕາ ປາຣາຊິກໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠວສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠວນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎາປເທສຣຫິຕນ຺ຕິ ‘‘ໂຍ ເຕ ວິຫາເຣ ວສຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຎ຺ຎາປເທສໍ ວິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ທີເປນ຺ໂຕ ຫິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍມາປຊ຺ຊຕິ. ທີເປນ຺ໂຕຕິ ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິໍ, ສມາປຊ຺ຊາມິ, ສມາປນ຺ໂນ, ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີມ຺ຫິ, ວສີມ຺ຫິ, ສຈ຺ຉິກຕໍ ອສ຺ສາ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ທີເປນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຘິຄໂຕ’’ຕິ ມາໂນ ອຘິມາໂນ, ໂສ ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ອນຘິມານິໂກ. ເກນ ເອວໍ ທີເປນ຺ໂຕຕິ ເຈ? ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກາເຍນ ວາຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ຕທຸຠເຍນ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປເຖຕິ ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ມນຸສ຺ສຊາຕິໂກ ຄຫຏ຺ໂຐ ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ປກຕິໂສເຕນ ສຸຕ຺ວາ ສມນນ຺ຕຣເມວ ‘‘ອິມໍ ນາມ ເອສ ວທຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ, ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ທີເປນ຺ໂຕ ຈຸໂຕ ຠເວ, ນ ເທວພ຺ຣຫ຺ມາທີສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຎາເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໑໐. ອິທານິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ສາຘາຣຓວິນິຈ຺ຉຍໍ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ປາຣາຊິເກເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສງ຺ເຂໂປ – ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ເອເຕ ປາຣາຊິກາ ‘‘ເອກກມ຺ມໍ ເອກຸທ຺ເທໂສ ສມສິກ຺ຂຕາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສໍວາສສ຺ສ ອຠພ຺ພຕາຍ ອສໍວາສາ, ຍຖາປຸເຣ ປຸພ຺ເພ ຄິຫິກາເລ ຈ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນກາເລ ຈ ອສໍວາສິກາ, ເອວໍ ປຈ຺ຉາ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາປິ ອສໍວາສາຕິ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ອຠພ຺ພາ ຠິກ຺ຂຸຠາວາຍ ປຸນ ເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ອຸປສມ຺ປທາຍ ອວຕ຺ຖຸຕາຍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ ຠວິຕຸມ຺ປິ ອຠພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ວິຍາຕິ ເຈ? ສີສຈ຺ຉິນ຺ໂນວ ຊີວິຕຸໍ, ຍຖາປິ ສີສຈ຺ຉິນ຺ໂນ ເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ປຸນ ຊີວິຕຸໍ ອຠພ຺ໂພ, ເອວມິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໑໑. ອິທານິ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ປາຣາຊິເກສຸ ເຍ ປຣິຍາຍາຓຕ຺ຕີຫິ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຣິຍາໂຍ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຣິຍາໂຍຕິ ມຣຓາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ກາຍປໂຍໂຄ ວາ ວຈີປໂຍໂຄ ວາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ໂຍ ອີທິເສ ມຸຫຸຕ຺ເຕ ສຕ຺ຖໍ ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ວິສໍ ວາ ຂາທິຕ຺ວາ ໂສພ຺ຠາທີສຸ ວາ ປປຕິຕ຺ວາ ມຣຕິ, ໂສ ຘນໍ ວາ ລຠຕິ, ຍສໍ ວາ ລຠຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມຣຓໍ ອຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ‘‘ອິທໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຍ ໂກຈິ ມຣຕູ’’ຕິ ໂຍ ປຣິຍາເຍນ ວທຕິ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສເຈ ໂກຈິ ຕຖາ ມຣຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ນິຍມິເຕນ ປນ ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ເສວ ມຣເຓ ປາຣາຊິກໍ. ອາຓຕ຺ຕິ ປນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເຍວ. ຕຕິເຍ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫປາຣາຊິເກ ລພ຺ຠຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທຸຕິເຍ ປນ ອທິນ຺ນາທາເນ ອາຓຕ຺ຕິ ເອວ ລພ຺ຠຕິ, ນ ປຣິຍາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ນໍ ປຣິຍາເຍນ ນາປຊ຺ຊຕີຕິ? ຍຖາ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄເຫ ‘‘ມຣຓວຓ຺ຓໍ ວາ ສໍວຓ຺ເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ອິຘ ອທິນ຺ນາທາເນ ‘‘ວຓ຺ຓໍ ວາ ສໍວຓ຺ເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເສເສສູຕິ ປຐມຈຕຸຕ຺ເຖສຸ ປຣິຍາຍາຓຕ຺ຕິທ຺ວຍໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໒. ອິທານິ ຈຕູສຸປິ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ອງ຺ຄເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເສເວຕຸກາມຕາຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ເມຖຸນຘມ຺ມປາຣາຊິກສ຺ສ. ພຸຘາຕິ ວິນຍຘຣາ.

໑໓. ມນຸສ຺ສສນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສສນ຺ຕກຕາ. ເອເຕນ ເປຕຕິຣຈ຺ຉານຄຕປຣິຄ຺ຄເຫສຸ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາສຎ຺ຎີຕິ ມນຸສ຺ສສນ຺ຕກວເສນ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕສຎ຺ຎີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຕ຺ຖຸໂນ ຄຣຸຕາຕິ ປຎ຺ຈມາສກໍ ວາ ອຕິເຣກປຎ຺ຈມາສກໍ ວາ ຕທຄ຺ຆນກໍ ຠຓ຺ຑໍ ວາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວຫາໂຣ ຈາຕິ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ອວຫາເຣສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອວຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອທິນ຺ນາທານເຫຕຸໂຍຕິ ອທິນ຺ນາທານປາຣາຊິກສ຺ສ ເອຕານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໑໔. ປາໂຓ ມານຸສ຺ສໂກຕິ ມນຸສ຺ສຊາຕິກປາໂຓ. ຕສ຺ມິໍ ປາເຓ ປາຓສຎ຺ຎິຕາ. ຆາຕເຈຕນາຕິ ວຘກເຈຕນາ. ປໂຍໂຄຕິ ຕໍສມຸຏ຺ຐິໂຕ ສາຫຕ຺ຖິກາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ປໂຍຄານໍ ອຎ຺ຎຕຣປໂຍໂຄ. ເຕນ ປໂຍເຄນ ມຣຓໍ. ປຎ຺ເຈເຕ ວຘເຫຕຸໂຍຕິ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫປາຣາຊິກສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໕. ອສນ຺ຕຕາຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຕນິ ອສນ຺ຕຕາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາປມິຈ຺ຉຕາຍາໂຣຈນາຕິ ອິມິນາ ໂຍ ເກວລໍ ປາປມິຈ຺ຉຕໍ ວິນາ ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາ ຠຓຕິ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ, ຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສຊາຕິຕາ ຈ. ‘‘ໂຍ ເຕ ວິຫາເຣ ວສຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫາ’’ຕິອາທິນາ (ປຣິ. ໑໖໐, ໓໓໖) ນາຎ຺ຎາປເທໂສ ຈ. ຕເທວາຕິ ຕທາ ເອວ ຕງ຺ຂເຓເຍວ ຊານນໍ. ອສນ຺ຕທີປເນຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນປາຣາຊິເກຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໖. ອິທານິ ‘‘ປາຣາຊິກາ ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ຄຫິເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອສາຘາຣຓາ ຈຕ຺ຕາໂຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລິກາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓາ ນາມ. ເອຕາສຸ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລິກາ ນາມ ຍາ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາ ເຕເນວ ຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສປຸຣິສສ຺ສ ອກ຺ຂການໍ ອໂຘ, ຊາຓຸມຓ຺ຑລານໍ ກປ຺ປຣານຎ຺ຈ ອຸປຣິ ເຍນ ເກນຈິ ສຣີຣາວຍເວນ ອາມສນາທິໍ ສາທິຍຕິ, ຕສ຺ສາ ອຘິວຈນໍ. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຣາຊິກສງ຺ຂາຕໍ ວຊ຺ຊໍ ຊານໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ສາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ ນາມ. ສມຄ຺ເຄນ ປນ ສງ຺ເຆນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຍາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍໍທິຏ຺ຐິໂກ ໂສ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ຄຫຓວເສນ ອນຸວຕ຺ຕຕິ, ສາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາ ນາມ. ຍາ ປນ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ຕິນ຺ຕາ ຕຖາວິຘສ຺ເສວ ປຸຣິສສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓໍ ວາ ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓໍ ວາ ສາທິຍຕິ, ກາຍສໍສຄ຺ຄສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິເສວນຕ຺ຖາຍ ປຸຣິສສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາເສ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວາ, ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ສລ຺ລປຕິ ວາ, ສງ຺ເກຕໍ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຸຣິສສ຺ສ ອາຄມນໍ ວາ ສາທິຍຕິ, ເກນຈິ ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນກາສໍ ປວິສຕິ, ຫຕ຺ຖປາເສ ຐຕ຺ວາ ກາຍໍ ອຸປສໍຫຣຕິ, ອຍໍ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຠພ຺ພກາ ເອກາທສາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຓ຺ຑໂກ ເຖຍ຺ຍສໍວາສໂກ ຕິຕ຺ຖິຍປກ຺ກນ຺ຕໂກ ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ ມາຕຸຆາຕໂກ ປິຕຸຆາຕໂກ ອຣຫນ຺ຕຆາຕໂກ ຠິກ຺ຂຸນິທູສໂກ ສງ຺ຆເຠທໂກ ໂລຫິຕຸປ຺ປາທໂກ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກຕິ ອິເມ ເອກາທສ ອຠພ຺ພປຸຄ຺ຄລາ ນາມ. ວິພ຺ຠນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ຍທາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວິພ຺ຠມິຕຸກາມາ ຫຸຕ຺ວາ ເສຕວຕ຺ຖໍ ວາ ກາສາຍເມວ ວາ ຄິຫິນິວາສນາກາເຣນ ນິວາເສຕິ, ຕທາ ປາຣາຊິກມາປນ຺ນາ ນາມ ໂຫຕິ, ປຸນ ອຸປສມ຺ປທໍ ນ ລຠຕິ, ສາ ຈ ປາຣາຊິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຸທຸປິຏ຺ຐິໂກ ນາມ ກຕປຣິກມ຺ມາຍ ມຸທຸກາຍ ປິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ໂສ ເອຕ຺ຕາວຕາ ນ ປາຣາຊິໂກ, ອຖ ໂຂ ຍທາ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ມຸຂມຄ຺ຄວຈ຺ຈມຄ຺ເຄສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປເວເສຕິ, ຕທາ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ.

໑໗-໑໘. ລມ຺ພີຕິ ອງ຺ຄຊາຕສ຺ສ ທີຆຕ຺ຕາ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂສປິ ຍທາ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ມຸເຂ ວາ ວຈ຺ຈມຄ຺ເຄ ວາ ປເວເສຕິ, ຕທາ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ. ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຍ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ປຣສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ປມຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄຊາຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ປຣສ຺ສ ອງ຺ຄຊາເຕວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຍ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ປຣສ຺ສ ອງ຺ຄຊາຕໍ ກມ຺ມນິຍໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວຈ຺ຈມຄ຺ເຄນ ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ນິສີທຕິ, ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄໍ ປເວເສຕິ, ໂສ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນຸໂລມິກາ ເມຖຸນສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຖມິຕິ ເຈ? ມຄ຺ເຄ ມຄ຺ຄປ຺ປເວສນສທິສຕາຍ, ນ ອຸຠິນ຺ນໍ ຣາຄວເສນ ສທິສຠາວູປຄຕານໍ ທ຺ວຍໍທ຺ວຍສມາປຕ຺ຕິສທິສຕາຍ. ອິຘາຄຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ເມຖຸນຘມ຺ມາທິວເສນ ປາຣາຊິກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈາຕິ ເອວໍ ສໂມຘານໂຕ ຈຕຸວີສຕິ ປາຣາຊິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ມາຕຸຆາຕກປິຕຸຆາຕກອຣຫນ຺ຕຆາຕກາ ຕຕິຍປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາ, ຠິກ຺ຂຸນິທູສໂກ ລມ຺ພີອາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຐມປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາເຍວາຕິ ກຕ຺ວາ ກຸໂຕ ຈຕຸວີສຕີຕິ? ອຘິປ຺ປາໂຍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ, ມາຕຸຆາຕກາທໂຍ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິຘ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນາເຍວ ອຘິປ຺ເປຕາ, ລມ຺ພີອາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິຎ຺ຈາປິ ປຐມປາຣາຊິເກນ ສງ຺ຄຫິຕາ, ຍສ຺ມາ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຏິເສວິໂນປິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ປາຣາຊິກວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປາຣາຊິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.