໑໐. ກຍວິກ຺ກຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອສນ຺ເຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເທເສຕພ຺ພເມວາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິໍ ສຸທ຺ຘິກໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຸທາຫຸ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ? ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ກຍວິກ຺ກຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ປກິຓ຺ຓກໍ

ອຏ຺ຐມສິກ຺ຂາປທໍ ປເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ທິຍ຺ຍມານສ຺ສ ວາ ປາຣິວຕ຺ຕກຠາເວນ ທິຍ຺ຍມານສ຺ສ ວາ ປໍສຸກູລສ຺ສ ວາ ຣູປິຍສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາປນສາທິຍນານິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ນວມໍ ປຣສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ຣູປິຍປຣິວຕ຺ຕນໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທສມໍ ອຣູປິຍປຣິວຕ຺ຕນໍ. ‘‘ອຣູປິເຍ ອຣູປິຍສຎ຺ຎີ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໕໙໑; ວິ. ວິ. ຏີ. ໑.໕໙໑; ວຊິຣ. ຏີ. ປາຣາຊິກ ໕໘໗) ຈ ວຈນໍ ອິຕເຣຫິ ສຫ ອາປຕ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ອຣູປິຍຎ຺ຈ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ປຣິວຕ຺ຕເນ ສຕິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ເອກນ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູນໍ ປຣິວຕ຺ຕເນ ອນາປຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ຄໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວາຕິ ໂປຣາຓາຕິ ເຈ? ນ, ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖູນໍເຍວ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕຕ຺ຕາ. ຍທິ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ປເຄວ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູຕິ ເຈ? ນ, ອາປຕ຺ຕິຄຣຸກລຫຸກຠາເວນ ວຕ຺ຖຸຄຣຸກລຫຸກນິຍມາຠາວໂຕ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸໂຕ ຫິ ມຸຕ຺ຕາມຓິເວຬຸຣິຍາທິ ມຫຄ຺ຆປ຺ປໂຫນກມ຺ປິ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູຕິ ກຕ຺ວາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸໂຕ ມຸຕ຺ຕາທິ ລຫຸກໍ ໂຫຕິ. ລຫຸເກປິ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຍເຖວ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸໂນ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕເຖວ ຕສ຺ສ ວາ ເຕນ ວາ ເຈຕາປເນປິ ທຸກ຺ກຏໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໕໘໙) ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ.

ອຖ ວາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖູນໍເຍວ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕຕ຺ຕາ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູນິປິ ອຘິປ຺ເປຕານິ, ນ ປນ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕານິ ອນາປຕ຺ຕິວາຣປ຺ປສງ຺ຄຠຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມຸຕ຺ຕາທີສຸປິ ວຸຕ຺ເຕສຸ ອນາປຕ຺ຕິຍໍ ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ‘‘ອິທໍ ມຸຕ຺ຕາທິ ອມ຺ຫາກໍ ອຕ຺ຖິ, ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ເວຬຸຣິຍາທິນາ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ຠຓຕິ, ທສເມນ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ສິຍາ. ຍສ຺ມາ ຈ ອິທໍ ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂນາທິສໍໂວຫາໂຣ ຈ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ນວເມນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ກຍວິກ຺ກເຍວ ໂຫຕິ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖູຫິ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ອິມິນາວ ນເຍນ ກິຎ຺ຈາປິ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸປິ ທສເມ ອຘິປ຺ເປຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຏ຺ຐກຖາວິໂຣຘໂຕ ປນ ນາຘິປ຺ເປຕມິຈ຺ເຈວ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ກາ ປເນຕ຺ຖ ກາຣຓຈ຺ຉາຍາຕິ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫ ຕຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ຄໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວາຕິ ເຈ? ນ, ຕຕ຺ຖ ອນາຄຕຕ຺ຕາ. ອນາຄຕກາຣຓາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫ ອາປຕ຺ຕິວຕ຺ຖຸກສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິວາຣລາເຠ ວິເສສກາຣຓາຠາວາ, ອກປ຺ປິຍຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫາປິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສິທ຺ໂຘ ອຏ຺ຐກຖາວາໂທ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ຍທິ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ກຍວິກ຺ກເຍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕປຣິຍາໂຍ ຕຕ຺ຖ ລພ຺ເຠຍ຺ຍ, ນ ປນ ລພ຺ຠຕີຕິ ນວເມ ເອວ ຕານິ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ. ຕສ຺ມາ ສໍໂວຫາໂຣ ນາມ ກຍວິກ຺ກໂຍປິ ອຎ຺ຎຖາ ປຣິວຕ຺ຕນໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ, ກຍວິກ຺ກຍຎ຺ຈ ໂມເຈຕ຺ວາ ‘‘ອິມິນາ ອິມໍ ເທຫີ’ຕິ ເຈຕາເປຕິ, ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ທສມສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເຕສໍ ປຣິວຕ຺ຕເນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານຸມຕິວິໂຣຘໂຕ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ເຈຕາປເນ ທຸກ຺ກຏເມວ. ເນສໍ ກຍວິກ຺ກເຍນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ສພ຺ພສ຺ສປິ ກຍວິກ຺ກຍຕ຺ຕາ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘ສເຈ ກຍວິກ຺ກຍໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’ນ຺ຕິ ຠາສິຕໍ, ຕໍ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ. ກສ຺ມາ? ນ ຫິ ທານຄ຺ຄຫຓໂຕ ອຎ຺ໂຎ ກຍວິກ຺ກໂຍ ນາມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໕໘໙), ອຕ຺ຕໂນ ມຕິຍາ ກຍວິກ຺ກຍລກ຺ຂຓສມ຺ມເຕ ທສມສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເຕສໍ ປຣິວຕ຺ຕເນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານຸມຕິວິໂຣຘໂຕ ຈ. ຠວຕຸ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິສິທ຺ຘມິທໍ ກາຣຓໍ, ທສເມ ອວສ຺ສເມວ ຊານິຕພ຺ພານີຕິ ຕານິ ກຍວິກ຺ກຍາເນວາຕິ ເຕສໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍຠາວຎ຺ຈ ຄຕານີຕິ ເອວມ຺ປິ ສິທ຺ໂຘ ອຏ຺ຐກຖາວາໂທ.

ເອຕ຺ຖາຫຸ ໂປຣາຓາ – ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຣູປິຍໍ ປຣຫຕ຺ຖຄຕໍ ກໂຣຕິ ອຊ຺ຌາຈຣຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ປຣສ຺ສ ຣູປິຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ກໂຣຕິ, ອຏ຺ຐເມນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອຸຄ຺ຄຫິຕວຕ຺ຖຸປຣິວຕ຺ຕເນ ກຖໍ ຊາຕໍ? ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ ຊາຕໍ. ອຖ ປຣສ຺ສ ຣູປິຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ປຐມໍ ກໂຣຕິ, ຣູປິຍປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐເມນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຣູປິຍໍ ປຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ປຈ຺ຉາ ກໂຣຕິ, ສໍໂວຫາເຣນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຣູປິຍສ຺ສ ຄຫຓມຕ຺ເຕນ ອຏ຺ຐເມນ ອາປຕ຺ຕິ, ປຈ຺ຉາ ປຣິວຕ຺ຕເນ ນວເມນາ’’ຕິ ຫິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຊ຺ຌາຈຣຕິ, ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ທຸວຸຕ຺ຕໍ. ທຸກ຺ກຏສ຺ສ ອນິຍມປ຺ປສງ຺ຄໂຕ ນິສ຺ສຊ຺ຊນວິຘາເນສຸ ທສ຺ສິໂຕວ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍທິ ທ຺ວີຫິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນິສ຺ສຊ຺ຊນວິຘາເນ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣູປິຍໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສິໍ, ນານາປ຺ປກາຣກຎ຺ຈ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣໍ ສມາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຠເວຍ຺ຍ ‘‘ຣູປິຍໍ ເຈຕາເປຕີ’’ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ຣູປິຍປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍໍ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ກຍວິກ຺ກຍໍ ປຣິຫຣນ຺ເຕນ ຈຕູສຸ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖູສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຄຫິເຕ ອຏ຺ຐເມນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ‘‘ອິມິນາ ອິທໍ ເທຫີ’’ຕິ ຄຫິເຕ ເຕເນວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ‘‘ກຍວິກ຺ກຍມ຺ປິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຄຫິເຕ ທຸກ຺ກຏໍ, ເຈຕາປິຕຣູປິຍຄ຺ຄຫເຓ ອຏ຺ຐເມນ, ປຣິວຕ຺ຕເນ ນວເມນາຕິອາທິນາ ອຕ຺ຕນາ ອນຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍວເສນ ນີຫຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ສຫຘມ຺ມິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ, ຕໍ ວິໂສຘິຕໍ ໂຫຕິ. ອປຣມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ເພ ອສຕິ ກຖໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ທຸນ຺ນິສ຺ສຏ຺ຐຣູປິຍມ຺ປິ ‘ນ ຉຑ຺ເຑຕີ’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ໂຐ ອຸປາສໂກ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເທຕິ, ກປ຺ປຕີ’’ຕິ, ຕຎ຺ຈ ທຸວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ. ປຸນ ອປຣຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິມໍ ‘ຄຓ຺ຫາຫີ’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍວິນິປາຕທຸກ຺ກຏໍ, ‘ເອຕໍ ເທຫີ’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ທຸວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ.

ປກິຓ຺ຓກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ເອຬກໂລມວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.