໒. ເອຬກໂລມວຄ຺ໂຄ

໑. ໂກສິຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ກາຣາເປຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ອຸຠິນ຺ນຎ຺ຈ ໂກສິຍໍ ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸໂຠ ວາ ເອກໂຕ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ເຈ, ‘‘ນິສ຺ສຊ຺ຊນກາເລ ສຍໍ ກຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຸໂຠຫິ ເຈ ກຕໍ, ຍຖາປາຬິເມວ.

ໂກສິຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສຸທ຺ຘກາຬກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຍຖາ ປຐເມ ‘‘ເອເກນປິ ໂກສິຍໍສຸນາ’’ຕິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ໂກສິຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ອິຘ ‘‘ເອເກນປິ ອຎ຺ເຎນ ອມິສ຺ສິຕານ’’ນ຺ຕິ ວຈນາຠາວໂຕ ອຎ຺ເຎນ ມິສ຺ສຠາເວ ສຕິປິ ອປຎ຺ຎາຍມານຣູປກໍ ເຈ, ‘‘ສຸທ຺ຘກາຬກ’’ມິຈ຺ເຈວ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ສຸທ຺ຘກາຬກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ທ຺ເວຠາຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ຕຸລຍິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຍຖາ ຕຸລາຘາຣຓາຍ ກາຬກາຘິກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ກາຬການໍ ທ຺ເວ ຠາຄາ ຄເຫຕພ຺ພາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ. ‘‘ເອກສ຺ສາປິ ກາຬກໂລມສ຺ສ ອຕິເຣກຠາເວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ວຈນໍ ຕຸລາຘາຣຓາຍ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ສເມຕິ, ອຈິຕ຺ຕກຕ຺ຕາ ປນ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ຕຸລາຍ ຘາຣຍິຕ຺ວາ ຐປິເຕສຸ ເອກມ຺ປິ ໂລມໍ ຕຕ຺ຖ ປເຕຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍຕິ ໂນ ຕກ຺ໂກ’’ຕິ ອາຈຣິໂຍ. ວຸຕ຺ຕປຣິຈ຺ເຉເທນ ອຄ຺ຄຫຓໍ ອກິຣິຍາ, ສນ຺ຖຕກຣຓໍ ກິຣິຍາ.

ທ຺ເວຠາຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ຉພ຺ພສ຺ສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ໂອເຣນ ເຈ ຉນ຺ນໍ ວສ຺ສານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຉພ຺ພສ຺ເສ ປຣິປຸຓ຺ເຓ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ນິຏ຺ຐານທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຉນ຺ນໍ ວສ຺ສານໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍານິ ປເນຕ຺ຖ ອຕິເຣກຉພ຺ພສ຺ສວເສນ ວາ ສມ຺ມຸຕິວເສນ ວາ ກຕານິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ ເອກໂຕ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ. ຄິລານສ຺ສ ຈ ເອກໍ ນປ຺ປໂຫຕີຕິ ອເນກມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂຣຄສ຺ສ ມນ຺ທຕາຍ ສນ຺ຖຕໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມ຺ມຸຕິ ວາ ໂຣໂຄ ວາ ນ ຣກ຺ຂຕີຕິ ເອເກ. ອປິຈ ຉວສ຺ສພຸທ຺ຘນິມ຺ມລໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ວິຈາເຣຕຸໍ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ຉວສ຺ເສ ກມ຺ມໍ ກຕນ຺ຕິ.

ຉພ຺ພສ຺ສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ນິສີທນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ສນ຺ຖຕໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ’’ຕິ ສິກ຺ຂາປທໍ ອປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ‘‘ນິສີທນສນ຺ຖຕ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ນນຸ ເອຕ຺ຖ ກາຣເຓນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ອຕ຺ຖິ ກາຣຓໍ, ຈີວຣສຎ຺ຎິຕາຍ ສນ຺ຖຕານໍ ອຸຊ຺ຌິຕຕ຺ຕາ ເຕສໍ ອຈີວຣຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕຖາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕຈີວຣິກຘຸຕງ຺ຄເຠທຠຍາ ສນ຺ຖເຕ ຈຕຸຕ຺ຖຈີວຣສຎ຺ຎິຕາຍ ສນ຺ຖຕານິ ອຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ເຕຣສ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທຍິໍສຸ, ຠຄວາ ຈ ເຕສໍ ສນ຺ຖຕໍ ອນຸຊານິ. ຕໂຕ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ນິສີທນຈີວຣສຓ຺ຐານມ຺ເປຕໍ ນິສີທນສນ຺ຖຕໍ ໂນ ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖຈີວຣຠາເວນ, ປເຄວ ກຕສນ຺ຖຕໍ ວາ’’ຕິ. ຕໂຕ ‘‘ສນ຺ຖເຕ ເຕສໍ ຈີວຣສຎ຺ຎິຕາ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕທຕ຺ຖໍ ຠຄວຕາ ‘‘ສນ຺ຖຕ’’ນ຺ຕິ ອປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ‘‘ນິສີທນສນ຺ຖຕ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິເມສຸ ປນ ປຎ຺ຈສຸ ສນ຺ຖເຕສຸ ປຸຣິມານິ ຕີຓິ ວິນຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕ຺ວາປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ ອກປ຺ປິຍຕ຺ຕາ, ປຈ຺ຉິມານິ ທ຺ເວ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຣາຊິກ ໕໖໖-໕໖໗) ລິຂິຕໍ. ກຖໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ເຈ? ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ອຎ຺ເຎນ ກຕໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໕໗໐) ວຈນໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ນິສີທນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ເອຬກໂລມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ປກຕິຍາ ທີຆມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນານິປິ ຕິໂຍຊນປຣມເມວ ຫຣິຕພ຺ພານິ, ປເຄວ ອປ຺ປຏິປນ຺ນສ຺ສາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ເຈ, ອທ຺ຘານໍ ນາມ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ອກາມາ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐຠິກ຺ຂຸນິຍາ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ວິຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕເນວ ວາສາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຄມນຸສ຺ສາຫຕ຺ຕາ ‘‘ອປ຺ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ‘‘ຠິກ຺ຂຸໂນ ປເນວ ເອຬກໂລມານິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ…ເປ… ອສນ຺ເຕປິ ຫາຣເກ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍສ຺ມາ ວາ ເອຬກໂລມານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕິໂຍຊນປຣມຕາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ມຄ຺ຄໍ ອປ຺ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ຈ ຕິໂຍຊນປຣມຕາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ອຈ຺ຉິນ຺ນໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຫຣໂຕ ຈ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ປຏິລາໂຠ ຫິ ເຕສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມາຕິ.

‘‘ອາກງ຺ຂມາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ຕນາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕານໍເຍວ ຕິໂຍຊນາຕິກ຺ກເມ ອາປຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນ ອນາກງ຺ຂມາເນນ ປຣສນ຺ຕການິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕານິ ຫຣນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ.

ອງ຺ເຄສຸ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກຕາ’’ຕິ ນຕ຺ຖິ, ອຍມຕ຺ໂຖ ‘‘ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ, ‘‘ອຈ຺ຉິນ຺ນໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຈ ທີປິໂຕ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ຈ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຫຣາເປນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ ເຈ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ຕິໂຍຊນປຣມໍ ປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຠຓ຺ຑໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເຈ ຫຣນ຺ຕິ, ອນາປຕ຺ຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ.

ຕິໂຍຊນປຣມໍ ສຫຕ຺ຖາ ຫຣິຕພ຺ພານີຕິ ຕິໂຍຊນປຣມເມວ ອຕ຺ຕນາ ຫຣິຕພ຺ພານິ, ຕໍ ກິມຕ຺ຖນ຺ຕິ? ສີມາຍ ເອຕປຣມໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິໂຍຊນປຣມໍ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໔໐). ວາສາຘິປ຺ປາເຍນ, ປຈ຺ຈາຄມນາຘິປ຺ປາເຍນ ວາ ຄຈ຺ຉໂຕ ເອຕປຣມຕາ ຈ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຕິມຫຕິໂຍ ສີມາໂຍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ຕິ…ເປ… ຠິກ຺ຂູ ອຸໂປສຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນປິ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸທ຺ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕປິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນ຺ຕຣາປິ ປຣິວສນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໔໐).

ອສນ຺ເຕ ຫາຣເກຕິ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ຫາຣເກ ອສຕິ. ກມ຺ພລສ຺ສ ອຸປຣິ ນິສີທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສເຈ ເອກມ຺ປິ ໂລມໍ ຈີວເຣ ລຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ຕິໂຍຊນາຕິກ຺ກເມ ອາປຕ຺ຕິ ເອວ ກມ຺ພລໂຕ ວິຊຏິຕຕ຺ຕາຕິ ລິຂິຕໍ. ຕໍ ກມ຺ພລສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວ ໂຫຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ.

ເອຬກໂລມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຊາຕຣູປສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕຣຸກ຺ຂຈ຺ຉາຍາປິ ຣຸກ຺ຂປຣິຈ຺ເຉທໍ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕາ’’ຕິ ລິຂິຕໍ.

ຊາຕຣູປສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ຣູປິຍສໍໂວຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຊາຕຣູປຣຊຕປຣິວຕ຺ຕນນ຺ຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຣູປິຍສໍໂວຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ກຍວິກ຺ກຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອສນ຺ເຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເທເສຕພ຺ພເມວາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິໍ ສຸທ຺ຘິກໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຸທາຫຸ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ? ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ກຍວິກ຺ກຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ປກິຓ຺ຓກໍ

ອຏ຺ຐມສິກ຺ຂາປທໍ ປເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ທິຍ຺ຍມານສ຺ສ ວາ ປາຣິວຕ຺ຕກຠາເວນ ທິຍ຺ຍມານສ຺ສ ວາ ປໍສຸກູລສ຺ສ ວາ ຣູປິຍສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາປນສາທິຍນານິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ນວມໍ ປຣສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ຣູປິຍປຣິວຕ຺ຕນໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທສມໍ ອຣູປິຍປຣິວຕ຺ຕນໍ. ‘‘ອຣູປິເຍ ອຣູປິຍສຎ຺ຎີ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໕໙໑; ວິ. ວິ. ຏີ. ໑.໕໙໑; ວຊິຣ. ຏີ. ປາຣາຊິກ ໕໘໗) ຈ ວຈນໍ ອິຕເຣຫິ ສຫ ອາປຕ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ອຣູປິຍຎ຺ຈ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ປຣິວຕ຺ຕເນ ສຕິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ເອກນ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູນໍ ປຣິວຕ຺ຕເນ ອນາປຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ຄໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວາຕິ ໂປຣາຓາຕິ ເຈ? ນ, ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖູນໍເຍວ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕຕ຺ຕາ. ຍທິ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ປເຄວ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູຕິ ເຈ? ນ, ອາປຕ຺ຕິຄຣຸກລຫຸກຠາເວນ ວຕ຺ຖຸຄຣຸກລຫຸກນິຍມາຠາວໂຕ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸໂຕ ຫິ ມຸຕ຺ຕາມຓິເວຬຸຣິຍາທິ ມຫຄ຺ຆປ຺ປໂຫນກມ຺ປິ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູຕິ ກຕ຺ວາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸໂຕ ມຸຕ຺ຕາທິ ລຫຸກໍ ໂຫຕິ. ລຫຸເກປິ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຍເຖວ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸໂນ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕເຖວ ຕສ຺ສ ວາ ເຕນ ວາ ເຈຕາປເນປິ ທຸກ຺ກຏໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໕໘໙) ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ.

ອຖ ວາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖູນໍເຍວ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕຕ຺ຕາ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູນິປິ ອຘິປ຺ເປຕານິ, ນ ປນ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕານິ ອນາປຕ຺ຕິວາຣປ຺ປສງ຺ຄຠຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມຸຕ຺ຕາທີສຸປິ ວຸຕ຺ເຕສຸ ອນາປຕ຺ຕິຍໍ ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ‘‘ອິທໍ ມຸຕ຺ຕາທິ ອມ຺ຫາກໍ ອຕ຺ຖິ, ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ເວຬຸຣິຍາທິນາ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ຠຓຕິ, ທສເມນ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ສິຍາ. ຍສ຺ມາ ຈ ອິທໍ ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂນາທິສໍໂວຫາໂຣ ຈ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ນວເມນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ກຍວິກ຺ກເຍວ ໂຫຕິ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖູຫິ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ອິມິນາວ ນເຍນ ກິຎ຺ຈາປິ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸປິ ທສເມ ອຘິປ຺ເປຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຏ຺ຐກຖາວິໂຣຘໂຕ ປນ ນາຘິປ຺ເປຕມິຈ຺ເຈວ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ກາ ປເນຕ຺ຖ ກາຣຓຈ຺ຉາຍາຕິ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫ ຕຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ຄໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວາຕິ ເຈ? ນ, ຕຕ຺ຖ ອນາຄຕຕ຺ຕາ. ອນາຄຕກາຣຓາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫ ອາປຕ຺ຕິວຕ຺ຖຸກສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິວາຣລາເຠ ວິເສສກາຣຓາຠາວາ, ອກປ຺ປິຍຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫາປິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສິທ຺ໂຘ ອຏ຺ຐກຖາວາໂທ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ຍທິ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ກຍວິກ຺ກເຍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕປຣິຍາໂຍ ຕຕ຺ຖ ລພ຺ເຠຍ຺ຍ, ນ ປນ ລພ຺ຠຕີຕິ ນວເມ ເອວ ຕານິ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ. ຕສ຺ມາ ສໍໂວຫາໂຣ ນາມ ກຍວິກ຺ກໂຍປິ ອຎ຺ຎຖາ ປຣິວຕ຺ຕນໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ, ກຍວິກ຺ກຍຎ຺ຈ ໂມເຈຕ຺ວາ ‘‘ອິມິນາ ອິມໍ ເທຫີ’ຕິ ເຈຕາເປຕິ, ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ທສມສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເຕສໍ ປຣິວຕ຺ຕເນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານຸມຕິວິໂຣຘໂຕ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ເຈຕາປເນ ທຸກ຺ກຏເມວ. ເນສໍ ກຍວິກ຺ກເຍນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ສພ຺ພສ຺ສປິ ກຍວິກ຺ກຍຕ຺ຕາ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘ສເຈ ກຍວິກ຺ກຍໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’ນ຺ຕິ ຠາສິຕໍ, ຕໍ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ. ກສ຺ມາ? ນ ຫິ ທານຄ຺ຄຫຓໂຕ ອຎ຺ໂຎ ກຍວິກ຺ກໂຍ ນາມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໕໘໙), ອຕ຺ຕໂນ ມຕິຍາ ກຍວິກ຺ກຍລກ຺ຂຓສມ຺ມເຕ ທສມສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເຕສໍ ປຣິວຕ຺ຕເນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານຸມຕິວິໂຣຘໂຕ ຈ. ຠວຕຸ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິສິທ຺ຘມິທໍ ກາຣຓໍ, ທສເມ ອວສ຺ສເມວ ຊານິຕພ຺ພານີຕິ ຕານິ ກຍວິກ຺ກຍາເນວາຕິ ເຕສໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍຠາວຎ຺ຈ ຄຕານີຕິ ເອວມ຺ປິ ສິທ຺ໂຘ ອຏ຺ຐກຖາວາໂທ.

ເອຕ຺ຖາຫຸ ໂປຣາຓາ – ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຣູປິຍໍ ປຣຫຕ຺ຖຄຕໍ ກໂຣຕິ ອຊ຺ຌາຈຣຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ປຣສ຺ສ ຣູປິຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ກໂຣຕິ, ອຏ຺ຐເມນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອຸຄ຺ຄຫິຕວຕ຺ຖຸປຣິວຕ຺ຕເນ ກຖໍ ຊາຕໍ? ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ ຊາຕໍ. ອຖ ປຣສ຺ສ ຣູປິຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ປຐມໍ ກໂຣຕິ, ຣູປິຍປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐເມນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຣູປິຍໍ ປຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ປຈ຺ຉາ ກໂຣຕິ, ສໍໂວຫາເຣນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຣູປິຍສ຺ສ ຄຫຓມຕ຺ເຕນ ອຏ຺ຐເມນ ອາປຕ຺ຕິ, ປຈ຺ຉາ ປຣິວຕ຺ຕເນ ນວເມນາ’’ຕິ ຫິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຊ຺ຌາຈຣຕິ, ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ທຸວຸຕ຺ຕໍ. ທຸກ຺ກຏສ຺ສ ອນິຍມປ຺ປສງ຺ຄໂຕ ນິສ຺ສຊ຺ຊນວິຘາເນສຸ ທສ຺ສິໂຕວ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍທິ ທ຺ວີຫິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນິສ຺ສຊ຺ຊນວິຘາເນ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣູປິຍໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສິໍ, ນານາປ຺ປກາຣກຎ຺ຈ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣໍ ສມາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຠເວຍ຺ຍ ‘‘ຣູປິຍໍ ເຈຕາເປຕີ’’ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ຣູປິຍປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍໍ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ກຍວິກ຺ກຍໍ ປຣິຫຣນ຺ເຕນ ຈຕູສຸ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖູສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຄຫິເຕ ອຏ຺ຐເມນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ‘‘ອິມິນາ ອິທໍ ເທຫີ’’ຕິ ຄຫິເຕ ເຕເນວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ‘‘ກຍວິກ຺ກຍມ຺ປິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຄຫິເຕ ທຸກ຺ກຏໍ, ເຈຕາປິຕຣູປິຍຄ຺ຄຫເຓ ອຏ຺ຐເມນ, ປຣິວຕ຺ຕເນ ນວເມນາຕິອາທິນາ ອຕ຺ຕນາ ອນຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍວເສນ ນີຫຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ສຫຘມ຺ມິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ, ຕໍ ວິໂສຘິຕໍ ໂຫຕິ. ອປຣມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ເພ ອສຕິ ກຖໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ທຸນ຺ນິສ຺ສຏ຺ຐຣູປິຍມ຺ປິ ‘ນ ຉຑ຺ເຑຕີ’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ໂຐ ອຸປາສໂກ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເທຕິ, ກປ຺ປຕີ’’ຕິ, ຕຎ຺ຈ ທຸວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ. ປຸນ ອປຣຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິມໍ ‘ຄຓ຺ຫາຫີ’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍວິນິປາຕທຸກ຺ກຏໍ, ‘ເອຕໍ ເທຫີ’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ທຸວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ.

ປກິຓ຺ຓກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ເອຬກໂລມວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.