໑໒. ທຸພ຺ພຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸກ຺ເຂນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ທຸພ຺ພໂຈ. ວຸຈ຺ຈມາໂນ ນ ສຫຕິ.

ທຸພ຺ພຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຄມນວຓ຺ຓນາ

‘‘ນາມມຕ຺ຕວເສນາ’’ຕິ ປາໂຐ. ‘‘ນາມໂຄຕ຺ຕວເສນາ’’ຕິ ລິຂິຕໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ອຍໍ ກິຣິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຊານິຕ຺ວາ ສເຈ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຠາຄມຕ຺ຕເມວາຕິ ອເວຣິສຠາຄມຕ຺ຕເມວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ວຕ຺ຖຸ ເຈວ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຖູຕິ ວີຕິກ຺ກມນໍ ອສຸຈິມຸຈ຺ຈນໍ. ໂຄຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄໍ ຕາຍຕີຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ, ສຊາຕິໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ຄໍ ພຸທ຺ຘິໍ, ວຈນຎ຺ຈ ຕາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຕ຺ຖຸ ຈ ສຊາຕິເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສຊາຕິ ນາເມຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎຫິ ວິສິຏ຺ຐາວິສິຏ຺ຐຠູຕາ ກິຣິຍາ, ນ ກາຍສໍສຄ຺ຄາທິ. ນາມຎ຺ເຈວ ອາປຕ຺ຕິ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕີຕິ ວີຕິກ຺ກເມນາປນ຺ນາປຕ຺ຕິຍາ ນາມໍ.

ປຸນ ອາຄຕາຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ຘາເຣນ຺ຕຸ’’ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ອຕິເຣການໍ ວາ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ ເອວໍ ອາໂຣຈນວິຘານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວຕ຺ຕເຠທຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທຎ຺ຈ ອກຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ນວກຕຣໍ ປາຣິວາສິກໍ ອວເສສານໍ ອນ຺ຕມໂສ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫາທີນມ຺ປິ ອຠິວາທນາທິສາທິຍເນ, ປຏິປາຏິຍາ ນິສີທເນ, ໂອວທເນ, ກມ຺ມິການໍ ຄຣຫເຓ ຈາຕິອາທີສຸ ວຕ຺ຕເຠໂທ ໂຫຕິ. ທສ຺ສນສວນວິສເຍສຸ ອນາໂຣຈເນ ຈ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ວສເນ ຈ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄມເນ ຈາຕິອາທີສຸ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ. ນານາສໍວາສເກຫິ ວິນຍກມ຺ມາຠາວໂຕ ເຕສໍ ອນາໂຣຈເນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອນ຺ໂຕ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ເຕເນວ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ເຕນ ຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປຸພ຺ເພ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອາໂຣຈິຕໍ, ຕສ຺ສາປິ ສນ຺ຕິເກ ປຈ຺ຉາ ນິກ຺ຂິປນກາເລ ອາໂຣເຈຕ຺ວາວ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ປຸນ ສມາທານກາເລປິ ໂສ ເຈ ຕໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ທິວສໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ທິວາ ອາໂຣເຈຕ຺ວາປິ ຍທິ ເອວໍ ອຕີຕທິວສໍ ໂຫຕິ, ‘‘ອຣຸເຓ ອຸຏ຺ຐິເຕ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປິຈ ‘‘ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍໍ ສພ຺ພປຐມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ, ວິຫາຣສີມາປຣິຍາປນ຺ນານໍ ສພ຺ເພສໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ‘‘ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ປຸພ຺ເພ ອນາໂຣຈິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຕ຺ຕເຠທຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ເອວ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໙໗) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ວາ ອາຄນ຺ຕຸກໍ ວາ’’ຕິ.

ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາເສ ປນ ສເຈ ‘‘ມາສມຕ຺ຕໍ ອສຸທ຺ໂຘມ຺ຫີ’’ຕິ ອຄ຺ຄເຫສິ, ປຣິວສນ຺ໂຕ ປຸນ ອູນໍ ວາ ອຘິກໍ ວາ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກໂຣຕິ, ຕຕ຺ຕກມ຺ປິ ປຣິວສິຕພ຺ພເມວ, ປຣິວາສທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ອຍຎ຺ຫິ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ນາມ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ອາໂຣຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາປິ ໂອໂຣຫຕິ. ອິທມສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ.

ສໂມທຫິຕ຺ວາຕິ ມູລາປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ, ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ເຈ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນໍ ອກຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕປຣິວາເສເນວ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ປຸນ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາປິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ໂຍ ຈ ປຸພ຺ເພ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ໂຍ ຈ ອຸຠຍຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ສພ຺ເພສໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທິວສວເສນ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ. ‘‘ປຸຣິມສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ ວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ປຈ຺ຉິມສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ ວາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໑໖໖ ອາທໂຍ) ຈ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ວິສຸທ຺ຘິກໍ ອາປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ສຸທ຺ຘິກທິຏ຺ຐິໂນ ໂຫນ຺ຕິ. ເອໂກ ຉາເທຕິ, ເອໂກ ນ ຉາເທຕິ. ໂຍ ຉາເທຕິ, ໂສ ທຸກ຺ກຏໍ ເທສາເປຕພ຺ໂພ. ‘‘ອຸໂຠປິ ຍຖາຘມ຺ມໍ ກາຣາເປຕພ຺ພາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໑໘໑) ວຈນໂຕ ຍໍ ກຎ຺ຈິ ອາປຕ຺ຕິໍ ຉາເທຕ຺ວາ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເຕສຸ ຄເຕສຸ ວາ ອຄເຕສຸ ວາ ປຸຣິມນເຍເນວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໍ, ອນຸຏ຺ຐຫນໍ ເອກຣຕ຺ຕມ຺ປິ ຄເຓນ ວິປ຺ປວາສໍ, ສເຈ ຣຕ຺ຕິຍາ ເອກກ຺ຂເຓນ ສງ຺ໂຆ ວສຕິ, ສເຈ ໂສ ປຸເຣ ອຣຸຓເມວ ເກນຈິ ກຣຓີເຍນ ຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖປິ ມານຕ຺ເຕປິ ເອວໍ ຊາເຕ. ‘‘ອຍຎ຺ຈ ຍສ຺ມາ ຄຓສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ, ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາວ ວສິ, ເຕນສ຺ສ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທໂສ ວາ ວິປ຺ປວາໂສ ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໙໗) ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຕນ ອາໂຣຈິເຕ ມຸຫຸຕ຺ຕມ຺ປິ ນິສີທິຕ຺ວາ ຄເຕປິ ວິປ຺ປວາໂສ ນຕ຺ຖິ. ປາຣິວາສິກສ຺ສ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສ຺ສ ຈ ປກຕຕ຺ເຕນ ຕສ຺ມິໍ ວສນໍ ອຸທກປາເຕນ ວາຣິຕໍ, ຕສ຺ມາ ນານູປຈາເຣປິ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ອິທານິ ປາຐວິຈາຣຓາ ເວທິຕພ຺ພາ – ‘‘ນວ ປຐມາປຕ຺ຕິກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຍາວຕຕິຍກາ’’ຕິ ອິທໍ ສຠາວນິຍມວຈນໍ. ເຕນ ວຸຏ຺ຐານໍ ອນິຍມນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອກຈ຺ຈາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານຎ຺ຫິ ກມ຺ມໂຕປິ ໂຫຕິ ອກມ຺ມໂຕປິ, ນ ເອວໍ ອາປຊ຺ຊນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາຕິ ເຕສໍ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ນານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານກ຺ກມເຠທາຠາວທີປກວຈນໍ. ຍາວຕີຫໍ, ຕາວຕີຫນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຫປຣິຈ຺ເຉໂທ ອຣຸຓວເສນ. ‘‘ຊານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຊານນປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນສ຺ສ ອກາມາ ປຣິວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອກາມາ ປຣິວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ວສຕາ ອກາມາ ປຣິວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ນ ປຣິວຕ຺ຕິຕລິງ຺ເຄນາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາເສນາຕິ ອາທິມ຺ຫິ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາເສເນວ ປຣິວາສໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ອິຕິວາເຣນ ອາທິໂຕ ຠິກ຺ຂຸນາວ ຉາຣຕ຺ຕໍ, ປຣິວຕ຺ຕິຕລິງ຺ເຄນ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸມານຕ຺ຕາຍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ນ ປຣິວາເສ ວິຍ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອຈິຓ຺ຓມານຕ຺ໂຕ. ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ໂຕວ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ, ນ ອິຕໂຣ, ນ ປຣິວາເສ ວິຍ ມານຕ຺ຕາຣເຫ, ປກ຺ຂມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ຈຣນ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕາຕິກ຺ກເມ ສຕິ ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ປຸນ ຠິກ຺ຂຸມານຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ໂຕວ ຠິກ຺ຂຸ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຍຕ຺ຖ ສິຍາຕິ ຍສ຺ສໍ ສມານສໍວາສກສີມາຍມ຺ປິ ວີສຕິຄໂຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອຕ຺ຖິ. ເອເກນປິ ເຈ ອູໂນ ວີສຕິຄໂຓຕິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ອູໂນ ເຈ. ນ ຫິ ວີສຕິຄໂຓ, ສງ຺ໂຆ ເຈ ອູໂນ. ຕສ຺ມາ ‘‘ເອເກນປິ ເຈ ອູໂນ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ຈຕຸວຄ຺ຄປຎ຺ຈວຄ຺ຄທສວຄ຺ຄປ຺ປສງ຺ຄນິວາຣຓປ຺ປໂຍຊນໂຕ. ຕສ຺ມາ ວີສຕິວຄ຺ໂຄ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ເຈ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອເກນປິ ອູໂນ, ນຏ຺ໂຐ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເກຈິ ປນ ວິນເຍ ອປ຺ປກຕຎ຺ຎຸໂນ ‘‘ຍຖາ ອຕິເຣກຈຕຸວຄ຺ໂຄປິ ສງ຺ໂຆ ຈຕຸວຄ຺ຄກຣຓີເຍ ກມ຺ເມ ‘ຈຕຸວຄ຺ໂຄ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄທສວຄ຺ຄກຣຓີເຍ ກມ຺ເມ ອຕິເຣກປຎ຺ຈວຄ຺ຄທສວຄ຺ໂຄປິ ‘ປຎ຺ຈວຄ຺ຄທສວຄ຺ໂຄ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມາ ອູໂນປິ ຈຕຸວຄ຺ຄປຎ຺ຈວຄ຺ຄທສວຄ຺ຄວີສຕິວຄ຺ໂຄວາ’’ຕິ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ມຎ຺ຎນານິວາຣຓຕ຺ຖໍ ‘‘ເອເກນປິ ເຈ ອູໂນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ວີສຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ເຈ, ຐເປຕ຺ວາ ເອເກນປິ ເຈ ອູໂນ ອປ຺ປກຕຕ຺ໂຕ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ເອເກນປິ ເຈຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີຕິ ວຈນໍ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ‘‘ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ເທຕິ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສຕິ, ມານຕ຺ຕໍ ເທຕິ, ອພ຺ເຠຕີ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ອາວິຠາວກຣຓຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນ ເຕສຸ ອຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ສາມີຈິ ນິຍຕາ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ, ນ ຣາຊສິກ຺ຂາປທາທີສຸ ວິຍ ອນິຍຕາ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ເກນຈິ ອນ຺ຕຣາເຍນ ຕໍ ສາມີຈິມກໂຣນ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ.

ສງ຺ຆາທິເສສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.