໑. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາຕິ ສ຺ວາຍໍ ທຸພ຺ພລວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາ ເຈຕນາຍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາກຑ຺ຒິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖາ, ສຸປິເນ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ທຸພ຺ພລໍ. ປວຕ຺ເຕ ປນ ອຎ຺ເຎຫິ ກຸສລາກຸສເລຫິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິຕາ ວິປາກໍ ເທຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ວິປາກໍ ເທຕິ, ອຖ ໂຂ ອວິສເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາວ ສຸປິນນ຺ຕເຈຕນາຕິ ລິຂິຕໍ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ສຸປິເນ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ທຸພ຺ພລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອເນກນ຺ຕໍ, ນ ຈ ອາຣມ຺ມຓທຸພ຺ພລຕາຍ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ທຸພ຺ພລາ ອຕີຕານາຄຕາຣມ຺ມຓາຍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາຍ ວາ ອທຸພ຺ພລຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ທຸພ຺ພລວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາຕິ ທຸພ຺ພລຫທຍວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາຕິ ໂນ ຕກ຺ໂກຕິ (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຣາຊິກ ໒໓໖-໒໓໗) ອາຈຣິໂຍ. ອວຕ຺ຖຸກຕາຍ ທຸພ຺ພລຠາໂວ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ? ນ, ອວຕ຺ຖຸກາຍ ຠາວນາປຠວາຍ ອຕິເຣກພລວສມ຺ຠວໂຕ. ຠາວນາພລສມປ຺ປິຕຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຣູປມ຺ປິ ສມານໍ ອຕິຠາຣມ຺ປິ ກຣຊກາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓເນວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກມ຺ປິ ປາເປຕ຺ວາ ຐເປຕິ, ຕປ຺ປຏິຠາຄໍ ອນປ຺ປິຕມ຺ປິ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ຕໍ ກຣຊກາຍໍ ອາກາເສ ລງ຺ຆນສມຕ຺ຖໍ ກໂຣຕິ. ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ຕໍ ອນຸມານກຣຓໍ? ເຍນ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສວ ອານຸຠາໂວຕິ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ ຈິຕ຺ຕານຸຠາເວນ ຐປນລງ຺ຆນາທິກິຣິຍາວິເສສນິພ຺ພຕ຺ຕິທສ຺ສນໂຕ. ປກຕິຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ວິຍ ອສໍສຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ນິກ຺ຂມນຕ຺ຕາ ຈ ວຕ຺ຖິສີສໍ, ກຏິ, ກາໂຍຕິ ຕິຘາ ສຸກ຺ກສ຺ສ ຐານໍ ປກປ຺ເປນ຺ຕິ ອາຈຣິຍາ. ສປ຺ປວິສໍ ວິຍ ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນ ຈ ວິເສ ຐານນິຍໂມ, ໂກຘວເສນ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ. ເອວມສ຺ສ ນ ຐານນິຍໂມ, ຣາຄວເສນ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ໂນ ຕກ຺ໂກຕິ ອາຈຣິໂຍ.

‘‘ທກໂສຕໍ ອໂນຕິຓ຺ເຓປີ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ເຕ’’ຕິ ອິມິນາ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເຈ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຐານໂຕ ປນ ຈຸຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມໍ ກຕ຺ວາ ສຸກ຺ກໍ ຐານາ ຈາເວຕ຺ວາ ປຸນ ວິປ຺ປຏິສາຣວເສນ ທກໂສໂຕໂຣຫຓໍ ນິວາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ຕຖາປິ ອຘິວາສາຘິປ຺ປາເຍນ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ທກໂສຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ນິວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ‘‘ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຐານາ ຈຸຕຎ຺ຫິ ອວສ຺ສໍ ທກໂສຕໍ ໂອຕຣຕີຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕສ຺ມາ ອຸຠຍໍ ສເມຕີຕິ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ກສ຺ມາ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິນາ ກາຣໂກ ນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ອຘິປ຺ປາຍາເປກ຺ຂາຍ ຠາວໂຕ ກາຣໂກ ນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ສາເປກ຺ຂຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ກຖໍ? ກຓ຺ຑຸວນາທິອຘິປ຺ປາຍເຈຕນາວເສນ ເຈເຕນ຺ຕສ຺ສ ກຓ຺ຑຸວນາທິອຸປກ຺ກເມນ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ເມຖຸນຣາຄວເສນ ອູຣຸອາທີສຸ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູສຸ, ວຓາທີສຸ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍວຕ຺ຖູສຸ ຈ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ສຸກ຺ກວິສຏ຺ຐິຍາ ສຕິປິ ນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸ ນ ໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໖໓) ວຈນໂຕ. ຕສ຺ມາ ຕທຕ຺ຖທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອິຘ ກາຣໂກ ນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສຏ຺ຐິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ກາຣເກ ‘‘ເຈເຕຕິ ນ ອຸປກ຺ກມຕິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໖໒) ວຸຕ຺ຕວຈນວິໂຣໂຘ. ຕຖາ ‘‘ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສຏ຺ຐິຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ຠຸມ຺ເມ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐປິ ໂສ ເອວ ວິໂຣໂຘ ເຫຕ຺ວຕ຺ຖນິຍມສິທ຺ຘິໂຕ. ຕສ຺ມາ ຕທຸຠຍມ຺ປິ ວຈນກ຺ກມໍ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສຎ຺ເຈຕນິກາ ສຸກ຺ກວິສຏ຺ຐິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນາຠາວໂຕ ເຫຕ຺ວຕ຺ຖນິຍໂມ ນ ກໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ອກເຕ ສຎ຺ເຈຕນິກາ ສຸກ຺ກວິສຏ຺ຐິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ, ອຸປກ຺ກເມ ອສຕິ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ທີປິໂຕ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ກຖໍ? ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖາທິເຠເທ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນ ອງ຺ຄຊາເຕ ກມ຺ມນິຍປ຺ປຕ຺ເຕ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍ ນີລໍ ໂມເຈນ຺ຕສ຺ສ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ເອວ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ປີຕກາທີນໍ ໂມຈນວເສນ ນວາຕິ ທສ. ເອວໍ ‘‘ສຸຂຕ຺ຖາຍາ’’ຕິອາທີນໍ ນວນ຺ນໍ ວເສນາຕິ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປວເສນ ສຕໍ. ເອວເມວໍ ວຈ຺ຈປ຺ປສ຺ສາວວາຕອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກທຏ຺ຐູປຕ຺ຖມ຺ເຠສຸ ຈ ສຕໍ ສຕໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປຎ຺ຈສຕໍ. ຍຖາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ປຎ຺ຈສຕໍ, ເອວໍ ພຫິທ຺ຘາຣູເປ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣູເປ ວາ ອາກາເສ ວາ ກຏິໍ ກມ຺ເປນ຺ໂຕຕິ ທ຺ເວ ສຫສ຺ສານິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.