ເສຂິຍກຓ຺ຑໍ

໑. ປຣິມຓ຺ຑລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ອນ຺ຕຣຆເຣ’’ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ອາຣາເມປິ ອນ຺ຕຣຆເຣປິ ສພ຺ພຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣາເມປີຕິ ພຸທ຺ຘູປຏ຺ຐານາທິກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ‘‘ຕຕ຺ຣິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ກໂຕ, ເອວເມຕ຺ຖາປິ ‘‘ຕຕ຺ຣິເມ ປຎ຺ຈສຕ຺ຕຕິ ເສຂິຍາ ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ກສ຺ມາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນ ກໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິ. ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕວຕ຺ຕານິປີຕິ ອາຄນ຺ຕຸກາວາສິກຄມິການຸໂມທນຠຕ຺ຕຄ຺ຄປິຓ຺ຑຈາຣິກາຣຎ຺ຎເສນາສນຊນ຺ຕາຆຣວຈ຺ຈກຸຏິອຸປຊ຺ຌາຈຣິຍສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິກວຕ຺ຕານິ. ອິທຎ຺ຈ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານໍ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ເສຂິຍຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘກາທີສຸ (ຈູຬວ. ໓໕໖ ອາທໂຍ) ອາຄຕວຕ຺ຕາທີນມ຺ປິ ຄຫຓໍ. ເຕປິ ຫິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ‘‘ເສຂິຍາ’’ຕິ ອິຈ຺ຉິຕາ. ຕສ຺ມາ ມາຕິກາຍໍ ປາຣາຊິກາທີນໍ ວິຍ ເສຂິຍານໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນ ກໂຕຕິ. ນ ເກວລໍ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘກາທີສຸ (ຈູຬວ. ໓໕໖ ອາທໂຍ) ອາຄຕວຕ຺ຕາທີນໍ ຄຫຓຕ຺ຖເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ຈາຣິຕ຺ຕວິນຍທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາປິ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນ ກໂຕຕິ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ມາຕິກາຍ ‘‘ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ອວຸຕ຺ເຕ ກຖໍ ປເນຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕນ຺ຕິ ປກຕງ຺ຄຸເລນ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ. ໂຍ ປນ ສຸກ຺ຂຊງ຺ໂຆ ວາ ມຫາປິຓ຺ຑິກມໍໂສ ວາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສາຣຸປ຺ປຕ຺ຖາຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລາຘິກມ຺ປິ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ນິວາເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ປາສນ຺ຕນ຺ຕິ ປາສສ຺ສ ອນ຺ຕໍ, ທສາມູລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອປຣິມຓ຺ຑລໍ ນິວາເສສ຺ສາມີຕິ ‘‘ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ ໂອລມ຺ເພຕ຺ວາ ນິວາເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ. ກິຎ຺ຈາປິ ປຣິມຓ຺ຑລໍ ນິວາເສຕຸໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ຕຖາປິ ນິວາສນວຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພເມວ. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອນຸຄ຺ຄຫຓຎ຺ຫິ ອນາທຣິຍໍ ສິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອປິຈ ນິວາສນວຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ປຣິມຓ຺ຑລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ທຸຕິຍປຣິມຓ຺ຑລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຄິຫິປາຣຸຕນ຺ຕິ ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸຂນ຺ຘເກ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຄິຫິປາຣຸຕໍ. ອິທານິ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິນາ (ຈູຬວ. ໒໘໐-໒໘໑) ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖເມວ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຎ຺ຎຖາ ປາຣຸຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເສຕປຏປາຣຸຕາທິ ຄິຫິປາຣຸຕໍ ນາມ, ຕສ຺ມາ. ເສຕປຏາຕິ ເອຕສ຺ເສວ ວິວຣຓໍ. ອຑ຺ຒປາລກນິຄຓ຺ຐາຕິ ອຑ຺ຒໍ ປາເລນ຺ຕີຕິ ອຑ຺ຒປາລກາ, ອຑ຺ຒປາລກາ ຈ ເຕ ນິຄຓ຺ຐາ ຈາຕິ ອຑ຺ຒປາລກນິຄຓ຺ຐາ. ເຕ ຫິ ອຸປຣິ ເອກເມວ ເສຕວຕ຺ຖໍ ອຸປກຈ຺ຉເກ ປເວເສຕ຺ວາ ປຣິທຫນ຺ຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ນຄ຺ຄາປິ ອຑ຺ຒເມວ ປາເລນ຺ຕິ. ປຣິພ຺ພາຊກາຕິ ຄິຫິພນ຺ຘນໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາ. ອຸຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາຕິ ຫທຍມຊ຺ຌໍ ວິວຣິຕ຺ວາ. ອກ຺ຂິຕາຣກາມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອກ຺ຂິມຕ຺ຕໍ. ອາຣາເມ ວາຕິ ພຸທ຺ຘູປຏ຺ຐານາທິກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນ຺ຕຣຆເຣ ວາຕິ ອນ຺ຕເຣ ຆຣານິ ເອຕ຺ຖ, ເອຕສ຺ສາຕິ ວາ ‘‘ອນ຺ຕຣຆຣ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາເມ ຄາເມ.

ທຸຕິຍປຣິມຓ຺ຑລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓-໔. ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຸຏ຺ຐຸ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນຕິ ຊຕ຺ຕຸມ຺ປິ ອຸຣມ຺ປິ ອວິວຣິຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພຏ຺ຐາເນ ປຏິຈ຺ຉາທເນນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ, ນ ສີສປາຣຸໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຄຓ຺ຐິກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຄຓ຺ຐິກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ຄຓ຺ຐິກໍ ປາສເກ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ. ອນ຺ຕຣຆເຣ ວາຕິ ໂຄຈຣຄາເມ. ເອກທິວສມ຺ປິ ວາສູປຄຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຍຖາສຸຂໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ຈຕຸປ຺ປຎ຺ຈາຫໍ ວາສມຘິຏ຺ຐາຍ ວສິຕຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິກນ຺ຕິ ຄຓ຺ຐິປເທ ລິຂິຕໍ.

ວາສູປຄຕສ຺ສາຕິ ຣຕ຺ຕິວາສຕ຺ຖາຍ ອຸປຄຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ວາ ທິວສຠາເຄ ວາ ກາຍໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ນິສີທໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ.

ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕-໖. ສຸສໍວຸຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຸສໍວຸໂຕຕິ ສຸສໍຍໂຕ. ຍຖາ ປເນຕ຺ຖ ສຸສໍວຸໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຫຕ຺ຖໍ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສຸສໍວຸຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗-໘. ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ກິຕ຺ຕເກນ ປນ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຸຄມຕ຺ຕໍ ຠູມິຠາຄໍ ເປກ຺ຂມາໂນ’’ຕິ. ຍຸຄຍຸຕ຺ຕໂກ ຫິ ທນ຺ໂຕ ອາຊາເນຍ຺ໂຍ ຍຸຄມຕ຺ຕໍ ເປກ຺ຂຕິ, ປຸຣໂຕ ຈຕຸຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ຠູມິຠາຄໍ, ອິມິນາປິ ເອຕ຺ຕກໍ ເປກ຺ຂນ຺ເຕນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອນາທຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໍ ຕໍ ທິສາຠາຄໍ ປາສາທໍ ກູຏາຄາຣໍ ວີຖິໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິປຣິສ຺ສຍາຠາວນ຺ຕິ ປຣິສ຺ສຍນຏ຺ເຐນ, ອຠິຠວນຏ຺ເຐນ, ວິເຫຐນຏ຺ເຐນ ວາ ປຣິສ຺ສໂຍ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິເຍວ ປຣິສ຺ສໂຍ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິປຣິສ຺ສໂຍ, ຕສ຺ສາຠາວໍ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິ ອຸປທ຺ທວາຠາວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຍຖາ ຈ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ, ເອວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ປຣິສ຺ສຍາຠາວໍ ໂອໂລເກຕຸໍ ລຠຕິເຍວ, ຕຖາ ຄາເມ ປູຊ’’ນ຺ຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓.໕໘໒) ວທນ຺ຕິ.

ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙-໑໐. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກາຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອນ຺ໂຕອິນ຺ທຂີລໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອນ຺ໂຕອຸມ຺ມາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ທຸຕິຍເລຑ຺ຑຸປາຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ເອວໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກາຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑-໑໒. ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຫສນີຍສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິນ຺ຕິ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມໍ, ຫສິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸກາຣຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໓-໑໔. ອຸຈ຺ຈສທ຺ທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ກິຕ຺ຕາວຕາ ອປ຺ປສທ຺ໂທ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຍໍ ປເນຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ສທ຺ທເມວ ສຸຓາຕີຕິ ອປຣິພ຺ຍຕ຺ຕກ຺ຂຣໍ ສທ຺ທມຕ຺ຕເມວ ສຸຓາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ກຖໍ ນ ວວຕ຺ຖເປຕີ’’ຕິ.

ອຸຈ຺ຈສທ຺ທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໕-໒໐. ກາຍປ຺ປຈາລກາທິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ກາຍາທີນິ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕສ຺ເສວ ວິວຣຓໍ ‘‘ນິຈ຺ຈລານິ ອຸຊຸການິ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ຄນ຺ຕພ຺ພຎ຺ເຈວ ນິສີທິຕພ຺ພຎ຺ຈາຕິ ສເມນ ອິຣິຍາປເຖນ ຄນ຺ຕພ຺ພຎ຺ເຈວ ນິສີທິຕພ຺ພຎ຺ຈ. ກາຍປ຺ປຈາລກາທິຍຸຕ຺ຕໍ ຉກ຺ກໍ.

ກາຍປ຺ປຈາລກາທິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒໖. ປລ຺ລຕ຺ຖິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸສ຺ສປລ຺ລຕ຺ຖິກາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາໂຍຄປລ຺ລຕ຺ຖິກາປິ ທຸສ຺ສປລ຺ລຕ຺ຖິກາເຍວ.

ປລ຺ລຕ຺ຖິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຉພ຺ພີສຕິສາຣຸປ຺ປສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒໗. ສກ຺ກຈ຺ຈປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາຕິ ຉຑ຺ເຑຕຸກາໂມ ວິຍ ອຫຸຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາເຕ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ, ‘‘ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ.

ສກ຺ກຈ຺ຈປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒໘. ປຕ຺ຕສຎ຺ຎີປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຸປນິພທ຺ຘສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາຕິ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ເທນ຺ເຕ ອນາທຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຫໍ ຕຫໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ປຕ຺ເຕ ອາໂຠຄສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ.

ປຕ຺ຕສຎ຺ຎີປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒໙. ສມສູປກປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສມສູປກນ຺ຕິ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ ສູປວນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ, ຠາວນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ ຈາຍໍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ປນ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມສູປໂກ ນາມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພາປິ ສູເປຍ຺ຍພ຺ຍຎ຺ຊນວິກຕີຕິ ໂອໂລຓິສາກສູເປຍ຺ຍມຈ຺ຉມໍສຣສາທິກາ ສພ຺ພາປິ ສູເປຍ຺ຍພ຺ຍຎ຺ຊນວິກຕິ.

ສມສູປກປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓໐-໓໒. ສມຕິຕ຺ຕິກາທິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສມຕິຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ, ສມຕິຕ຺ຕິກໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວມຎ຺ເຎສຸປິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສມປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓.໖໐໕) ປຕ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕມຸຂວຏ຺ຏິເລຂາສມປຸຓ຺ຓໍ. ສມຠຣິຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຘິຏ຺ຐານຸປຄປຕ຺ຕສ຺ເສວ, ເນຕຣສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ອຘິຏ຺ຐານຸປຄປຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຣຈິຕນ຺ຕິ ກຕໍ, ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປູຣິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຍາວກາລິກນ຺ຕິ ຍາຄຸຠຕ຺ຕຜລາຜລາທິໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອາມິສຊາຕິກໍ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈີຕິ ອຘິຏ຺ຐານຸປໂຄ ວາ ໂຫຕຸ, ອນຘິຏ຺ຐານຸປໂຄ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ປຕ຺ເຕ. ຖູປີກຕານີຕິ ຖູປໍ ວິຍ ກຕານິ, ອຘິຏ຺ຐານຸປຄສ຺ສ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕມຸຂວຏ຺ຏິເລຂໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ກຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທຎ຺ຈ ‘‘ຍາມກາລິກາທີນີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ຍາວກາລິກ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ສ ປນ ວເສນ ວຈນພ຺ຍຕ຺ຕຍໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຖູປີກຕມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ປິ-ສທ຺ເທນ ອຖູປີກຕານິ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກຖາວ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ໂອໂຣຫຕີຕິ ສມນ຺ຕາ ໂອກາສສພ຺ຠາວໂຕ ຈາລິຍມານໍ ເຫຏ຺ຐາ ຠສ຺ສຕິ. ຕກ຺ໂກລວຏໍສກາທໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ມຕ຺ຖເກ ຐປິຕຕກ຺ໂກລເມວ ວຏໍສກສທິສຕ຺ຕາ ຕກ຺ໂກລວຏໍສກໍ. ອາທິສທ຺ເທນ ປຸປ຺ຜວຏໍສກກຏຸກຜລາທິວຏໍສການໍ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໖໐໕) ຄຫຓໍ, ນ ຕໍ ຖູປີກຕໍ ນາມ ໂຫຕິ ປາເຏກ຺ກໍ ຠາຊນຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓາທີນໍ.

ສມຕິຕ຺ຕິກາທິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓໓-໓໔. ສປທານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສປທານນ຺ຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓.໖໐໘) ເອຕ຺ຖ ທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອວຂຓ຺ຑນໍ, ອເປຕໍ ທານໂຕ ອປທານໍ, ອນວຂຓ຺ຑນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ສຫ ອປທາເນນ ສປທານໍ, ອວຂຓ຺ຑນວິຣຫິຕໍ, ອນຸປຏິປາຏິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ໂອຘິໍ ອກຕ຺ວາ ອນຸປຏິປາຏິຍາ’’ຕິ.

ສປທານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓໖. ໂອທນປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ມາຆາຕສມຍາທີສູຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ‘‘ປາໂຓ ນ ຫນ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຣາຊາໂນ ເຠຣິໍ ຈຣາເປນ຺ຕິ, ອຍໍ ມາຆາຕສມໂຍ ນາມ. ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ເທນ຺ຕີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຉນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ.

ໂອທນປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓໗. ສູໂປທນວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ເອກາທສເມຕິ ສູໂປທນວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ຍສ຺ສ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປຸນ ອຸຄ຺ຄິຣິຕຸກາມສ຺ສາປິ ສເຈ ສຫສາ ປວິສຕິ, ອຍໍ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ນາມ. ໂຍ ປນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕມ຺ປິ ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕມ຺ປິ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐິຕໍ ສຫສາ ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຍໍ ອສຕິຍາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ນາມ.

ສູໂປທນວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓໘. ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎີສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຸຊ຺ຌາຍຕິ ເອເຕນາຕິ ອຸຊ຺ຌານໍ, ຈິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມິໍ ສຎ຺ຎາ ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎາຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎີ’’ຕິອາທິ. ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປເຣສໍ ປຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ.

ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎີສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓໙. ກພຬສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ມຍູຣຓ຺ຑໍ ອຕິມຫນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ມຍູຣຓ຺ຑປ຺ປມາໂຓປິ ກພໂຬ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ມຍູຣຓ຺ຑໂຕ ມຫນ຺ໂຕວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ມຍູຣຓ຺ຑປ຺ປມາໂຓ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ກຸກ຺ກຸຏຓ຺ຑໍ ອຕິຂຸທ຺ທກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ, ຄິລານສ຺ສ ປນ ອຕິຂຸທ຺ທກໍ ກພຬໍ ກໂຣໂຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ.

ກພຬສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔໑-໔໒. ອນາຫຏສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສກລໍ ຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ສກລາ ອງ຺ຄຸລິໂຍ. ຫຕ຺ຖສທ຺ໂທ ເຈຕ຺ຖ ຕເທກເທເສສຸ ອງ຺ຄຸລີສຸ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ‘‘ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພຄ຺ຄຫຓໍ ສມຕ຺ຖິຕໍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຖາ ສກລໍ ຫຕ຺ຖໍ ມຸເຂ ປເວເສຕຸມສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ສພ຺ພຄ຺ຄຫຓມສມຕ຺ຖິຕເມວ ສິຍາ. ສມຸທາເຍ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ໂວຫາຣສ຺ສ ອວຍເວປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ເອກງ຺ຄຸລິມ຺ປິ ຕໂຕ ເອກເທສມ຺ປິ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ອນາຫຏສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔໓. ສກພຬສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕ຺ຕເກ ສຕິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຕຕ຺ຕເກ ມຸຂມ຺ຫິ ສຕິ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ສກພຬສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕໐-໕໑. ຈປຸຈປຸກາຣກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ຈປຸ ຈປູ’’ຕິ ເອວໍ ສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ຈປຸ ຈປູ’’ຕິ ເອວໍ ອນຸກຣຓສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ. ‘‘ປຎ຺ຈວີສຕິເມປິ ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ສຸຣຸສຸຣຸກາຣກນ຺ຕິ ‘ສຸຣູ ສຸຣູ’ຕິ ເອວໍ ສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖມຕິທິສຕິ.

ຈປຸຈປຸກາຣກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕິໍສໂຠຊນປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕໗. ຉຕ຺ຕປາຓິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຉຕ຺ຕນ຺ຕິ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕກິລຎ຺ຊຈ຺ຉຕ຺ຕປຓ຺ຓຈ຺ຉຕ຺ເຕສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຉຕ຺ຕໍ. ຍມ຺ປິ ຕຕ຺ຖຊາຕກທຓ຺ຑເກນ ກຕໍ ເອກປຓ຺ຓຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕມ຺ປິ ຉຕ຺ຕເມວ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສຣີຣາວຍເວຕິ ອໍສອູຣຸອາທິເກ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສຣີຣາວຍເວຕິ.

ຉຕ຺ຕປາຓິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖໐. ອາວຸຘປາຓິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສພ຺ພາປິ ຘນຸວິກຕີຕິ ຈາປໂກທຓ຺ຑາທິເຠທາ ສພ຺ພາປິ ຘນຸວິກຕິ. ຈາໂປຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓.໖໓໗) ມຊ຺ເຌ ວງ຺ກາ ກາຊທຓ຺ຑສທິສາ ຘນຸວິກຕິ. ໂກທຓ຺ໂຑຕິ ວຏ຺ຏລທຓ຺ຑາ ຘນຸວິກຕິ. ປຏິມຸກ຺ກນ຺ຕິ ປເວສິຕໍ ລຄ຺ຄິຕໍ. ຍາວ ນ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຍາວ ຫຕ຺ເຖນ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ຕາວ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຕາວ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອາວຸຘປາຓິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖໑-໖໒. ປາທຸກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ເກວລໍ ອກ຺ກນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເກວລໍ ປາທຸກໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ. ປຏິມຸກ຺ກສ຺ສາຕິ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ປເວເສຕ຺ວາ ຐານວເສນາ’’ຕິ.

ປາທຸກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖໓. ຍານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຍານຄຕສ຺ສາຕິ ‘‘ຍານໍ ນາມ ວຍ຺ຫໍ, ຣໂຖ, ສກຏໍ, ສນ຺ຘມານິກາ, ສິວິກາ, ປາຏງ຺ກີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໖໔໐, ໑໑໘໗) ວຸຕ຺ຕໍ ຍານໍ ອຸປາທາຍ ອນ຺ຕມໂສ ຫຕ຺ຖສງ຺ຆາຏມ຺ຫິ ຄຕສ຺ສ. ເຕນາຫ ‘‘ສເຈປິ ທ຺ວີຫິ ຊເນຫີ’’ຕິອາທິ. ວຍ຺ຫາທິເກຕິ ເອຕ຺ຖ ວຍ຺ຫນ຺ຕິ ອຸປຣິ ມຓ຺ຑປສທິສໍ ປທຣຈ຺ຉທນໍ, ສພ຺ພປາລິຄຸຓ຺ຐິມໍ ວາ ຉາເທຕ຺ວາ ກຕໍ ສກຏວິເສສໍ ‘‘ວຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອາທິສທ຺ເທນ ຣຖາທີນໍ ຄຫຓໍ.

ຍານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗໕. ອຸທເກອຸຈ຺ຈາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປກິຓ຺ຓກນ຺ຕິ ໂວມິສ຺ສກນຍໍ. ສຈິຕ຺ຕກນ຺ຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓.໕໗໖) ວຕ຺ຖຸວິຊານນຈິຕ຺ເຕນ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວິຊານນຈິຕ຺ເຕນ ຈ ສຈິຕ຺ຕກໍ. ‘‘ອນາທຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໖໕໔) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຍສ຺ມາ ອນາທຣິຍວເສເນວ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ອິທໍ ສພ຺ພໍ ເກວລໍ ອກຸສລເມວ, ຕຎ຺ຈ ປກຕິຍາ ວຊ຺ຊໍ, ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ວີຕິກ຺ກມນຎ຺ຈ ໂທມນສ຺ສິກສ຺ເສວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂລກວຊ຺ຊໍ ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂເວທນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ເອກູນວີສຕິຘມ຺ມເທສນາປຏິສໍຍຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຕິ ກງ຺ຂາວິຕຣຓິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂວຓ຺ຓນາຍ

ວິນຍຕ຺ຖມຎ຺ຊູສາຍໍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນິຍໍ

ເສຂິຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຘິກຣຓສມຖວຓ຺ຓນາ

ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ສງ຺ຂ຺ຍາປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອຘິກຣີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຘິກຣຓານິ. ເກ ອຘິກຣີຍນ຺ຕິ? ສມຖາ. ກຖໍ ອຘິກຣີຍນ຺ຕິ? ສມນວເສນ. ຕສ຺ມາ ເຕ ເຕສໍ ສມນວເສນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຘິກຣຓານິ ສເມນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ອຸຏ຺ຐິຕານໍ ອຸຏ຺ຐິຕານໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ອຘິກຣຓຏ຺ເຐນ ເອກວິຘໍ, ຕຖາປິ ວຕ຺ຖຸວເສນ ນານາ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອຘິກຣຓານ’’ນ຺ຕິ ພຫຸວຈນໍ ກຕໍ. ອິທານິ ຕສ຺ສ ນານາຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ວິວາທາຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ວິວາໂທເຍວ ອຘິກຣຓໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສມຖຕ຺ຖນ຺ຕິ ສມນຕ຺ຖໍ.

ອຘິກຣຓສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ວິນຍນໂຕ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ. ທພ຺ພມລ຺ລປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສທິສສ຺ສ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ເສວ ທາຕພ຺ໂພ ວິນໂຍ ສຕິວິນໂຍ. ສມ຺ມູຬ຺ຫສ຺ສ ຄຄ຺ຄຠິກ຺ຂຸສທິສສ຺ສ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ ວິນໂຍ ອມູຬ຺ຫວິນໂຍ. ປຏິຎ຺ຎາເຕນ ກຣຓຠູເຕນ ກຣຓໍ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓໍ. ອຖ ວາ ປຏິຎ຺ຎາເຕ ອາປນ຺ນຠາວາທິເກ ກຣຓໍ ກິຣິຍາ, ‘‘ອາຍຕິໍ ສໍວເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ປຣິວາສທານາທິວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓໍ. ຍສ຺ສາ ກິຣິຍາຍ ຘມ຺ມວາທິໂນ ພຫຸຕຣາ, ເອສາ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ ນາມ. ໂຍ ປາປຸສ຺ສນ຺ນຕາຍ ປາປິໂຍ, ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕສ຺ສ ອຸປວາຬຠິກ຺ຂຸສທິສສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ຕສ຺ສປາປິຍສິກາ, ອລຸຕ຺ຕສມາໂສຍໍ. ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສທິສຕ຺ຕາ ຕິຓວຕ຺ຖາຣໂກ. ຍຖາ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໑໒) ຫິ ຄູຖໍ ວາ ມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຆຏ຺ຏິຍມານໍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘຕາຍ ພາຘຕິ, ຕິເຓຫິ ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິຕສ຺ສ ປນສ຺ສ ຄນ຺ໂຘ ນ ພາຘຕິ, ເອວເມວ ຍໍ ອຘິກຣຓໍ ມູລານຸມູລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວູປສມິຍມານໍ ກກ຺ຂຬຕ຺ຕາຍ ວາຬຕ຺ຕາຍ ເຠທາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ອິມິນາ ກມ຺ເມນ ວູປສນ຺ຕໍ ຄູຖໍ ວິຍ ຕິຓວຕ຺ຖາຣເກນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ສຸວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສທິສຕ຺ຕາ ຕິຓວຕ຺ຖາຣໂກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ສຕ຺ຕສຸ ອຘິກຣຓສມເຖສຸ. ‘‘ອຏ຺ຐາຣສຫິ ວຕ຺ຖູຫີ’’ຕິ ລກ຺ຂຓວຈນເມຕໍ ‘‘ຍທິ ເມ ພ຺ຍາຘິກາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ທາຕພ຺ພມິທໂມສຘ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ຏີ. ໒.໓.໓໙-໔໒) ວິຍ. ຕສ຺ມາ ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ວິວທນ຺ຕາ ອຏ຺ຐາຣສຫິ ວຕ຺ຖູຫິ ວິວທນ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິວາໂທຕິ ວິປຈ຺ຈນີກວາໂທ. ອຸປວທນາຕິ ອກ຺ໂກໂສ. ໂຈທນາຕິ ອນຸໂຍໂຄ. ທ຺ເວຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍທຸພ຺ຠາສິຕາປຕ຺ຕິໂຍ ທ຺ເວ. ຈຕຸນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ ກຣຓນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ ອນ຺ຕເຣ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ.

ເອວໍ ອຘິກຣຓານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ເຕສຸ ອິທໍ ອຘິກຣຓໍ ເອຕ຺ຕເກຫິ ສມເຖຫິ ສມ຺ມຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ວາ ສມ຺ມຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ມຍ຺ຫໍ ອິມິນາ ປຕ຺ໂຕ ຄຫິໂຕ, ຈີວຣໍ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໓໔໑) ນເຍນ ປຕ຺ຕຈີວຣາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍເຍວ ວາ ສມ຺ມຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣເຍວ ອາວາສິເກຫິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ອຕ຺ຖປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນິຈ຺ຉເຍເນວ ວູປສເມນ຺ເຕຫິ ສມ຺ມຕິ. ສເຈ ປນ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ເນວາສິກາ ວູປສເມຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອຖຎ຺ໂຎ ວິນຍຘໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ອາວຸໂສ, ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອຸໂປສໂຖ ວາ ປວາຣຓາ ວາ ຐິຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ເຕຫິ ຈ ຕສ຺ມິໍ ກາຣເຓ ກຖິເຕ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ຂນ຺ຘກໂຕ ຈ ປຣິວາຣໂຕ ຈ ສຸຕ຺ເຕນ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ວູປສເມຕິ. ເອວມ຺ປິ ເອຕສ຺ມິໍເຍວ ສມ຺ມຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວູປສເມຕຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວາ ສມ຺ມຕີຕິ ‘‘ນ ມຍໍ ເອຕສ຺ສ ວິນິຈ຺ຉເຍ ຕິຏ຺ຐາມ, ນາຍໍ ວິນເຍ ກຸສໂລ, ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ວິນຍຘຣາ ເຖຣາ ວສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິນິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວາ ກາຣຓໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາເປນ຺ເຕຫິ, ອຎ຺ເຎຫິ ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ນິຊ຺ຌາເປນ຺ເຕຫິ ສມ຺ມຕິ. ນ ເຫວ ໂຂ ປນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວາ ສຠາຄຠິກ຺ຂຸນິຊ຺ຌາປເນນ ວາ ວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອປິຈ ໂຂ ປຏິປຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອໂກ ວິນຍຘໂຣ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຕ຺ຖາວຸໂສ, ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອມຸກໍ ນາມ ຄາມໍ ອິມິນາ ນາມ ກຣເຓນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ຄເຕນາ’’ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສເມຕິ. ເອວມ຺ປິ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວູປສມ຺ມຕິ ນາມ.

ຍຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິຍ຺ຍາຕິຕໍ, ຕຕ຺ຖ ສງ຺ເຆນ ວາຕິ ສເຈ ປນ ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ຄເຕນາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາປິ ‘‘ມຍໍ ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ປາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໓໔໑) ວິນຍຘຣສ຺ສ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຠາຄຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຘິກຣຓໍ ນິຍ຺ຍາຕິຕໍ, ຕຕ຺ຖ ສງ຺ເຆນ ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ສງ຺ຆສນ຺ນິປາຕໍ ນາມ ຄຣຸກ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ນິສີທິຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິຕໍ ສມ຺ມຕິ. ນ ເຫວ ໂຂ ປນ ສຠາຄຠິກ຺ຂູນໍ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອປິຈ ໂຂ ສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ອາໂຣຈິຕໍ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວິນຍຘຣາ ວູປສເມນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ເຆນ ວິນິຈ຺ຉິຕໍ ສມ຺ມຕິ ນາມ.

ອຸພ຺ພາຫິກາຍ ສມ຺ມຕປຸຄ຺ຄເລຫິ ວາ ວິນິຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ ອປໂລເກຕ຺ວາ ວາ ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕາຍ ວາ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈາຍ ສມ຺ມເຕຫິ ປຸຄ຺ຄເລຫິ ວິສຸໍ ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ, ຕສ຺ສາເຍວ ວາ ປຣິສາຍ ‘‘ອຎ຺ເຎນ ນ ກິຎ຺ຈິ ກເຖຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໓໑) ສາເວຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິຕໍ. ອຍນ຺ຕິ ອຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ສມ຺ມຸຂຕາ.

ກາຣກສງ຺ຆສ຺ສາຕິ ວູປສເມຕຸໍ ສນ຺ນິປຕິຕສ຺ສ ກາຣກສງ຺ຆສ຺ສ. ສງ຺ຆສາມຄ຺ຄິວເສນ ສມ຺ມຸຂີຠາໂວຕິ ‘‘ຍາວຕິກາ ຠິກ຺ຂູ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາ, ເຕ ອາຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ໂທ ອາຫໂຏ ໂຫຕິ, ສມ຺ມຸຂີຠູຕາ ນ ປຏິກ຺ໂກສນ຺ຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໒໒໘) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສງ຺ຆສາມຄ຺ຄິວເສນ ສມ຺ມຸຂີຠາໂວ, ເອເຕນ ຍຖາ ຕຖາ ປຘານກາຣກປຸຄ຺ຄລານໍ ສມ຺ມຸຂຕາມຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆສມ຺ມຸຂຕາ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຠູຕຕາຕິ ຕຈ຺ຉຕາ. ສຈ຺ຈປຣິຍາໂຍ ຫິ ອິຘ ຘມ຺ມສທ຺ໂທ ‘‘ຘມ຺ມວາທີ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໙, ໑໙໔) ວິຍ. ວິເນຕິ ເອເຕນາຕິ ວິນໂຍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຘິກຣຓສ຺ສ ວູປສມນາຍ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕວິຘິ, ຕສ຺ສ ວິນຍສ຺ສ ສມ຺ມຸຂຕາ ວິນຍສມ຺ມຸຂຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ຕໍ…ເປ… ວິນຍສມ຺ມຸຂຕາ’’ຕິ. ເຍນາຕິ ເຍນ ປຸຄ຺ຄເລນ. ອຕ຺ຖປຈ຺ຈຕ຺ຖິການນ຺ຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໒໒໘) ວິວາທວຕ຺ຖຸສງ຺ຂາເຕ ອຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິການໍ. ສງ຺ຆສມ຺ມຸຂຕາ ປຣິຫາຍຕິ ສມ຺ມຕປຸຄ຺ຄເລເຫວ ວູປສມນໂຕ.

ນນ຺ຕິ ວິວາທາຘິກຣຓໍ. ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໒໓໔) ‘‘ນ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ໂທສາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ໂມຫາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຠຍາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄຫິຕາຄຫິຕໍ ຊານາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ຄູຬ຺ຫກວິວຏກສກຓ຺ຓຊປ຺ປເກສຸ ຕີສຸ ສລາກຄ຺ຄາເຫສູຕິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຕໂຍ ສລາກຄ຺ຄາຫເກ ຄູຬ຺ຫກໍ, ວິວຏກໍ, ສກຓ຺ຓຊປ຺ປກ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໒໓໕) ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຕີສຸ ສລາກຄ຺ຄາເຫສຸ. ສລາກໍ ຄາເຫຕ຺ວາຕິ ຘມ຺ມວາທີນຎ຺ຈ ອຘມ຺ມວາທີນຎ຺ຈ ສລາກາໂຍ ນິມິຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຈີວຣໂຠເຄ ກຕ຺ວາ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄາຫາເປຕ຺ວາ. ເອວຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄູຬ຺ຫໂກ ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ໂຫຕິ? ເຕນ ສລາກຄ຺ຄາຫາປເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສລາກາໂຍ ວຓ຺ຓາວຓ຺ຓາໂຍ ກຕ຺ວາ ເອກເມໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ ‘ອຍໍ ເອວໍວາທິສ຺ສ ສລາກາ, ອຍໍ ເອວໍວາທິສ຺ສ ສລາກາ, ຍໍ ອິຈ຺ຉສິ, ຕໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’ຕິ. ຄຫິເຕ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘ມາ ຈ ກສ຺ສຈິ ທສ຺ເສຫີ’ຕິ. ສເຈ ຊານາຕິ ‘ອຘມ຺ມວາທີ ພຫຸຕຣາ’ຕິ, ‘ທຸຄ຺ຄໂຫ’ຕິ ປຈ຺ຈຸກ຺ກຑ຺ຒິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຊານາຕິ ‘ຘມ຺ມວາທີ ພຫຸຕຣາ’ຕິ, ‘ສຸຄ຺ຄໂຫ’ຕິ ສາເວຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄູຬ຺ຫໂກ ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິວຏໂກ ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ໂຫຕິ? ສເຈ ຊານາຕິ ‘ຘມ຺ມວາທີ ພຫຸຕຣາ’ຕິ, ວິສ຺ສຏ຺ເຐເນວ ວິວເຏນ ຄາເຫຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິວຏໂກ ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກຓ຺ຓຊປ຺ປໂກ ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ໂຫຕິ? ເຕນ ສລາກຄ຺ຄາຫາປເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກເມກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປກຓ຺ຓເກ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ ‘ອຍໍ ເອວໍວາທິສ຺ສ ສລາກາ, ອຍໍ ເອວວາທິສ຺ສ ສລາກາ, ຍໍ ອິຈ຺ຉສິ, ຕໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’ຕິ. ຄຫິເຕ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘ມາ ຈ ກສ຺ສຈິ ອາໂຣເຈຫີ’ຕິ. ສເຈ ຊານາຕິ ‘ອຘມ຺ມວາທີ ພຫຸຕຣາ’ຕິ, ‘ທຸຄ຺ຄໂຫ’ຕິ ປຈ຺ຈຸກ຺ກຑ຺ຒິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຊານາຕິ ‘ຘມ຺ມວາທີ ພຫຸຕຣາ’ຕິ, ‘ສຸຄ຺ຄໂຫ’ຕິ ສາເວຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກຓ຺ຓຊປ຺ປໂກ ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອລຊ຺ຊຸສ຺ສນ຺ນາຍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໓໕) ປຣິສາຍ ຄູຬ຺ຫໂກ ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ກາຕພ຺ໂພ, ລຊ຺ຊຸສ຺ສນ຺ນາຍ ວິວຏໂກ, ພາລຸສ຺ສນ຺ນາຍ ສກຓ຺ຓຊປ຺ປໂກຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຘມ຺ມວາທີນໍ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາຍາຕິ ຘມ຺ມວາທີນໍ ເອເກນປິ ອຘິກຕາຍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ທ຺ວີຫິ ຕີຫິ.

‘‘ຈຕູຫິ ສມເຖຫິ ສມ຺ມຕີ’’ຕິ ອິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫກວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ປນ ທ຺ວີຫິ ເອວ ວູປສມນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ ສເຈ ອາປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ, ອຸໂຠ ຂມາເປຕ຺ວາ, ອຖ ອຕ຺ຖິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ໂຣປນວເສນ ວິນິຈ຺ຉິຕໍ. ປຏິກມ຺ມໍ ປນ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓສມເຖ ປຣໂຕ ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ. ນ ສມຓສາຣຸປ຺ປໍ ອສ຺ສາມຓກໍ, ສມເຓຫິ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມິໍ. ອຊ຺ຌາຈາເຣ ວີຕິກ຺ກເມ ສຕິ.

ປາຣາຊິກສາມນ຺ເຕນ ວາຕິ ທຸກ຺ກເຏນ ວາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍນ ວາ. ເມຖຸນຘມ຺ເມ ຫິ ປາຣາຊິກສາມນ຺ຕາ ນາມ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານາທີສຸ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ປຏິຈຣໂຕຕິ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ຕສ຺ສ. ອຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ປາຣາຊິກໍ ອນາປນ຺ໂນ ຠວິສ຺ສຕິ, ສີລວາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕ຺ວາຕິ ວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ. ໂອສາຣຓໍ ລຠິສ຺ສຕີຕິ ກມ຺ມປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ລຠິສ຺ສຕິ.

ຕສ຺ສາຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓສ຺ສ. ສມ຺ມຸຂາວິນເຍເນວ ວູປສໂມ ນຕ຺ຖິ ປຏິຎ຺ຎາຍ, ຕຖາຣູປາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ວາ ວິນາ ອວູປສມນໂຕ. ຍາ ປນ ປຏິຎ຺ຎາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ອາປຕ຺ຕິເທສນາຍໍ. ສິຍາຕິ ອວສ຺ສໍ. ກກ຺ຂຬຕ຺ຕາຍ ວາຬຕ຺ຕາຍາຕິ ກກ຺ຂຬຠາວາຍ ເຈວ ວາຬຠາວາຍ ຈ. ຖຸລ຺ລວຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາຣາຊິກຎ຺ເຈວ ສງ຺ຆາທິເສສຎ຺ຈ. ຄິຫິປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄິຫີນໍ ຫີເນນ ຂຸໍສນວມ຺ຠນຘມ຺ມິກປ຺ປຏິສ຺ສເວສຸ ອາປນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິໍ.

ຍຖານຸຣູປນ຺ຕິ ‘‘ທ຺ວີຫິ ສມເຖຫິ, ຕີຫິ, ຈຕູຫິ, ເອເກນາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຍຖານຸຣູປໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສມຖາຘິກາເຣ. ວິນິຈ຺ຉຍນໂຍຕິ ວິນິຈ຺ຉຍນຍມຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອສ຺ສາຕິ ວິຕ຺ຖາຣສ຺ສ. ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ນາມ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອຕ຺ຕກນ຺ຕິ ເອຕໍປຣມໍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ.

ອຘິກຣຓສມຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຕິ ກງ຺ຂາວິຕຣຓິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂວຓ຺ຓນາຍ

ວິນຍຕ຺ຖມຎ຺ຊູສາຍໍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນິຍໍ

ຠິກ຺ຂຸປາຕິໂມກ຺ຂວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ