໘. ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ໂຄ

໑. ສຫຘມ຺ມິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສຫຘມ຺ມິກໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນຕິ ອິມສ຺ສຕ຺ໂຖ ທຸພ຺ພຈສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນ ຕາວ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອນາທຣິຍຠຍາ ເລເສນ ເອວໍ ວທນ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສິກ຺ຂມາເນນາຕິ ໂອວາທໍ ສິຣສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສິກ຺ຂິຕຸກາເມເນວ ຫຸຕ຺ວາ. ອຎ຺ຎາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຊານິຕພ຺ພໍ. ປຣິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ອິມສ຺ສ ໂກ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ປຣິປຎ຺ຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພໍ ຕຸລຍິຕພ຺ພໍ.

ໂກສມ຺ພິຍໍ ຉນ຺ນຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ເອວໍ ຠຓນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອຸໂຠຫິປິ ‘‘ອິທໍ ນ ສລ຺ເລຂາຍາ’’ຕິອາທິນາ (ປາຈິ. ໔໓໖) ນເຍເນວ ອປ຺ປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວຸຈ຺ຈມານສ຺ສາປິ ເອວໍ ວທໂຕ ທຸກ຺ກຏເມວ. ‘‘ຊານິສ຺ສາມິ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວຈນໍ, ອສິກ຺ຂິຕຸກາມຕາຍ ເອວໍ ວຈນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ສຫຘມ຺ມິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ວິເລຂນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນຕິ ອາຈຣິເຍນ ອນ຺ເຕວາສິກສ຺ສ ວຸຈ຺ຈມາເນ ວາ ສຊ຺ຌາຍວເສນ ປຣິວຕ຺ຕິຍມາເນ ວາ. ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທເກຫີຕິ ຂຸທ຺ທເກຫິ ຈ ອນຸຂຸທ຺ທເກຫິ ຈ. ຍາວເທວາຕິ ເຕສໍ ສໍວຕ຺ຕນມຣິຍາທປຣິຈ຺ເຉທວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເອຕານິ ຫິ ເຍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປນ຺ຕິ ວາ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ວາ, ເຕສໍ ຕາວ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຍາວ ‘‘ກປ຺ປຕິ ນຸ ໂຂ, ນ ກປ຺ປຕິ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ວິເຫສາ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ ມໂນວິເລຂາ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິເຍວ. ອຖ ວາ ຍາວເທວາຕິ ອຕິສຍວວຕ຺ຖາປນໍ. ຕສ຺ສ ‘ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍ ວິເຫສາຍ ວິເລຂາຍ ອຕິວິຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສິກ຺ຂາປທວິວຓ຺ຓເກຕິ ເອວໍ ສິກ຺ຂາປທານໍ ວິວຓ຺ຓເກ ຄຣຫເຓ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ວິນຍວິວຓ຺ຓນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວິວຓ຺ຓເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອຎ຺ຎຘມ຺ມວິວຓ຺ຓເນ ທຸກ຺ກຏເມວ. ນ ວິວຓ຺ເຓຕຸກາມສ຺ສ, ‘‘ອິງ຺ຆ ຕາວ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ວາ ຄາຖາໂຍ ວາ ອຠິຘມ຺ມໍ ວາ ປຣິຍາປຸຓສ຺ສຸ, ປຈ຺ຉາປິ ວິນຍໍ ປຣິຍາປຸຓິສ຺ສສີ’’ຕິ ຠຓໂຕ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຄຣຫິຕຸກາມຕາ ຈ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິກ຺ຂາປທວິວຓ຺ຓນຎ຺ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ວິເລຂນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ໂມຫນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ອນ຺ວຑ຺ຒມາສນ຺ຕິ ອນຸປຏິປາຏິຍາ ອທ຺ຘມາເສ ອທ຺ຘມາເສ. ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນຕິ ອຸໂປສຖວເສນ ອຸທ຺ທິສິຍມາເນ. ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນຕິ ຍໍ ໂສ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາຓເກນ ອາປນ຺ນຠາວໍ ຊານາເປຕຸກາໂມ ເອວມາຫ, ຕສ຺ມິໍ ອນາຈາເຣ ຍໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ. ຕຎ຺ຈ ຍຖາຘມ຺ໂມ ກາເຣຕພ຺ໂພຕິ ອຎ຺ຎາຓເກນ ອາປນ຺ນຕ຺ຕາ ໂມກ຺ໂຂ ນຕ຺ຖິ, ຍຖາ ປນ ຘມ຺ໂມ ຈ ວິນໂຍ ຈ ຐິໂຕ, ຕຖາ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ເທສນາຄາມິນິຍາ ເທສາເປຕພ຺ໂພ, ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິຍາ ວຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຕ຺ຕຣິ ຈສ຺ສ ໂມໂຫ ອາໂຣເປຕພ຺ໂພຕິ ຍຖາຘມ຺ມກຣຓໂຕ ຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ‘‘ຕສ຺ສ ເຕ, ອາວຸໂສ’’ຕິອາທິວຈເນຫິ ນິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມນ ໂມໂຫ ອາໂຣເປຕພ຺ໂພ. ອິທໍ ຕສ຺ມິໍ ໂມຫນເກ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ໂຍ ເອວໍ ອາໂຣປິເຕ ໂມເຫ ປຸນ ໂມເຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ໂມຫນເກ ປຸຄ຺ຄເລ ອິທໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ນ ອນາໂຣປິເຕ ໂມເຫຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ໂມຫນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອນາໂຣປິເຕ ໂມເຫ ທຸກ຺ກຏເມວ. ເຍນ ນ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຸຕໍ, ອູນກທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຸຕໍ, ເຍ ຈ ນ ໂມເຫຕຸກາມາ ເຕສໍ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ໂມຫາໂຣປນໍ, ໂມເຫຕຸກາມຕາ, ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສຸຕຠາໂວ, ໂມຫນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ໂມຫນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຫາຣໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຫຣິຕຸກາມຕາຍ ປຫາເຣ ທິນ຺ເນ ສເຈປິ ມຣຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ປຫາຣທານວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ວິຣູປກຣຓາຘິປ຺ປາເຍນ ປນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສປິ ກຓ຺ຓາທິຈ຺ເຉທເນ ທຸກ຺ກຏເມວ. ເກນຈິ ວິເຫຐິຍມານສ຺ສ ປນ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ກຸປິຕຕາ, ນ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍຕາ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຫາຣທານນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມປາຣາຊິກສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ປຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຕລສຕ຺ຕິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈເມ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິເຣຍ຺ຍາຕິ ປຫາຣທານາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ກາຍໍ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ວາ ອຸຈ຺ຈາເຣຍ຺ຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸຄ຺ຄິຣຓປຈ຺ຈຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ອຸຄ຺ຄິຣິຕ຺ວາ ວິຣທ຺ໂຘ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ນ ປຫຣິຕຸກາມຕາຍ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ທຸກ຺ກຏເມວ, ເຕນ ປຫາເຣນ ຫຕ຺ຖາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຠິຊ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ເສສເມຕ຺ຖ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຕລສຕ຺ຕິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອມູລກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຉຏ຺ເຐ ອມູລເກນາຕິ ທິຏ຺ຐາທິມູລວິຣຫິເຕນ. ອນຸທ຺ຘໍເສຍ຺ຍາຕິ ໂຈເທຍ຺ຍ ວາ ໂຈທາເປຍ຺ຍ ວາ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ສເຈ ຈຸທິຕໂກ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ‘‘ໂຈເທຕິ ມ’’ນ຺ຕິ ຊານາຕິ, ໂຈທກສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍສນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ອນຸທ຺ຘໍສເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ. ຕຖາສຎ຺ຎິສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ ອມູລກຕາ, ອນຸທ຺ຘໍສນາ, ຕງ຺ຂຓວິຊານນາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ອມູລກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕເມ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທເຫຍ຺ຍາຕິ ‘‘ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ ຕ຺ວໍ ມຎ຺ເຎ’’ຕິອາທີນິ (ປາຈິ. ໔໖໖) ຠຓນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ. ເອວໍ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປາທນປຈ຺ຈເຍ ອສຕິ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈອຸປ຺ປາທນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ. ນອຸປ຺ປາເທຕຸກາມສ຺ສ, ເກວລໍ ຫິເຕສິຕາຍ ຕຖາ ວທນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ອຜາສຸກາມຕາ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈຸປ຺ປາທນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອນນ຺ຕຣສທິສາເນວາຕິ.

ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ອຸປສ຺ສຸຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຏ຺ຐເມ ວິວາທາປນ຺ນານນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑນກລເຫຫິ ວິວຑ຺ຒິຕໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ອາປນ຺ນານໍ. ອຸປສ຺ສຸຕິນ຺ຕິ ສຸຕິສມີປໍ, ຍຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ເຕສໍ ວຈນໍ ໂສຕຸໍ, ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂສສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸກາມຕາຍ ຄຈ຺ຉໂຕ ປເທ ປເທ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຸຣິຕຄມເນປິ ໂອຫີຍມາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຕ຺ຖ ປນ ຐິໂຕ ສຸຓາຕິ, ຕຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຐິໂຕກາສໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕສຸ ມນ຺ຕຍມາເນສຸປິ ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາ, ‘‘ອຫໍ ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ຊານາເປຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ສວເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປສ຺ສຸຕິຏ຺ຐານວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ‘‘ອິເມສໍ ສຸຕ຺ວາ ໂອຣມິສ຺ສາມິ ວິຣມິສ຺ສາມິ ວູປສມິສ຺ສາມິ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິໂມເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໔໗໓) ຄຈ຺ຉໂຕ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ໂຈທນາຘິປ຺ປາໂຍ, ສວນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສມຸຏ຺ຐານໍ ອິທໍ ປນ ສິຍາ ກິຣິຍໍ, ສິຍາ ອກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ອຸປສ຺ສຸຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ກມ຺ມປ຺ປຏິພາຫນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ນວເມ ຘມ຺ມິການໍ ກມ຺ມານນ຺ຕິ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ສຕ຺ຖຸສາສເນນ ກຕານໍ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມນ຺ຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ກມ຺ມວິນິຈ຺ຉໂຍ – ຕຕ຺ຣ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ນາມ ສມຄ຺ຄສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸມຕິຍາ ຕໍ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຣຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສາເວຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສມຄ຺ຄສ຺ເສວ ປນ ສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸມຕິຍາ ເອກາຍ ຎຕ຺ຕິຍາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ນາມ. ເອກາຍ ຎຕ຺ຕິຍາ ເຈວ ອນຸສ຺ສາວນາຍ ຈ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ນາມ. ເອກາຍ ປນ ຎຕ຺ຕິຍາ ຕີຫິ ຈ ອນຸສ຺ສາວນາຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມໍ ນາມ.

ເຕສຸ ອປໂລກນກມ຺ມໍ (ປຣິ. ໔໙໖; ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໔໙໕-໔໙໖) ປຎ຺ຈ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ ໂອສາຣຓໍ ນິສ຺ສາຣຓໍ ຠຓ຺ຑຸກມ຺ມໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ຑໍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຓ຺ຏກສາມເຓຣສ຺ສ ນາສນາ ວິຍ ນິສ຺ສາຣຓາ, ຕາທິສໍເຍວ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປເວສນາ ‘ໂອສາຣຓາ’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ປພ຺ພຊ຺ຊາເປກ຺ຂສ຺ສ ເກສຈ຺ເຉທນາປຸຈ຺ຉນໍ ຠຓ຺ຑຸກມ຺ມໍ (ມຫາວ. ໙໘) ນາມ. ມຸຂຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠິກ຺ຂູ ທຸຣຸຕ຺ຕວຈເນຫິ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ມຸຂໂຣ ຠິກ຺ຂູ ທຸຣຸຕ຺ຕວຈເນຫິ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຍໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕໍ ວເທຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂູຫິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ເນວ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ໂອວາທານຸສາສນິໍ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ໂອວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ‘‘ສງ຺ຆໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຈ຺ຉາມິ ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ຑສ຺ສ ທານໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’ຕິ, ທຸຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ, ຕຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ຑສ຺ສ ທານໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’’’ຕິ ເອວໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ຑໍ (ຈູຬວ. ໔໔໕) ນາມ. ຍໍ ປນ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອູຣຸໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສນາທິວຕ຺ຖູສຸ ‘‘ອວນ຺ທິໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ເຆນ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໔໑໑) ເອວໍ ອວນ຺ທິຍກມ຺ມໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຍໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ‘‘ອຍ຺ເຍ, ອສຸໂກ ນາມ ອຍ຺ໂຍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອປ຺ປສາທນີຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອວນ຺ທິຍກຣຓໍ ‘ຣຸຈ຺ຈຕິ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສາ’’’ຕິ ເອວໍ ອຸປສ຺ສເຍ ນິສິນ຺ນາເຫວ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອວຣູປໍ ກມ຺ມໍ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ກມ຺ມໍເຍວ ລກ຺ຂຓໍ ນ ໂອສາຣຓາທີນິ, ຕສ຺ມາ ກມ຺ມລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທຎ຺ຈ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິມູລກໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອປິຈ ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ຠິກ຺ຂູຫິປິ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣກາທີນໍ ຈີວຣາທີນິ ວາ ເທນ຺ເຕຫິ, ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພານິ ອປເນຕພ຺ພານິປິ ວຕ຺ຖູນິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕຫິ ວາ, ອປເນນ຺ເຕຫິ ວາ, ຕຖາຣູປໍ ວາ ຘມ຺ມິກໍ ກຕິກໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສາເວຕ຺ວາ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພຎ຺ເຫຕໍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓເມວ ປວິສຕິ, ອິຕິ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ປຎ຺ຈ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ປນ ນວ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ ໂອສາຣຓໍ ນິສ຺ສາຣຓໍ ອຸໂປສຖໍ ປວາຣຓໍ ສມ຺ມຸຕິໍ ທານໍ ປຏິຄ຺ຄຫໍ ປຈ຺ຈຸກ຺ກຑ຺ຒນໍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປສມ຺ປທາເປກ຺ໂຂ, ອນຸສິຏ຺ໂຐ ໂສ ມຍາ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ‘ອາຄຈ຺ຉາຫີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໒໖) ເອວໍ ອຸປສມ຺ປທາເປກ຺ຂສ຺ສ ໂອສາຣຓາ ໂອສາຣຓາ ນາມ. ‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ, ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມກຖິໂກ, ອິມສ຺ສ ເນວ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ໂນ ສຸຕ຺ຕວິຠງ຺ໂຄ, ໂສ ອຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນຈ຺ຉາຍາຍ ອຕ຺ຖໍ ປຏິພາຫຕິ, ຍທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ອິມໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສເມຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ເອວໍ ອຸພ຺ຠາຫິກວິນິຈ຺ຉເຍ (ຈູຬວ. ໒໓໓) ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິສ຺ສາຣຓາ ນິສ຺ສາຣຓາ ນາມ. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ…ເປ… ອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມວເສນ ຐປິຕາ ຎຕ຺ຕິ ອຸໂປສໂຖ ນາມ. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ອຊ຺ຊ ປວາຣຓາ ປນ຺ນຣສີ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໑໐) ເອວໍ ປວາຣຓາກມ຺ມວເສນ ຐປິຕາ ຎຕ຺ຕິ ປວາຣຓາ ນາມ. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ອຸປສມ຺ປທາເປກ຺ໂຂ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອນຸສາເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ, ‘‘ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອນຸສາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໒໖) ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ວາ ປຣໍ ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ຐປິຕາ ຎຕ຺ຕິ ສມ຺ມຸຕິ ນາມ. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທເທຍ຺ຍາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໔໖໔) ເອວໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐຈີວຣປຕ຺ຕາທີນໍ ທານໍ ທານໍ ນາມ. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ອາປຕ຺ຕິໍ ສຣຕິ ວິວຣຕິ ອຸຕ຺ຕານິໍ ກໂຣຕິ ເທເສຕິ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ, ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘ປສ຺ສສີ’ຕິ, ‘ອາມ, ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ‘‘ອາຍຕິໍ ສໍວເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໒໓໙) ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິປ຺ປຏິຄ຺ຄໂຫ ປຏິຄ຺ຄໂຫ ນາມ. ‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ອາວາສິກາ, ຍທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິທານິ ອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍາມ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາມ, ອາຄເມ ກາເລ ປວາເຣຍ຺ຍາມາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໔໐) ເອວໍ ກຕປ຺ປວາຣຓປ຺ປຈ຺ຈຸກ຺ກຑ຺ຒນາ ປຈ຺ຈຸກ຺ກຑ຺ຒນາ ນາມ. ຕິຓວຕ຺ຕາຣກສມເຖ (ຈູຬວ. ໒໑໒) ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກຎຕ຺ຕິ, ເອເກກສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ເອເກກາ ຎຕ຺ຕິ ຈາຕິ ຕິສ຺ໂສປິ ຎຕ຺ຕິໂຍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ ນາມ. ອິຕິ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ນວ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ສຕ຺ຕ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ ໂອສາຣຓໍ ນິສ຺ສາຣຓໍ ສມ຺ມຸຕິໍ ທານໍ ອຸທ຺ຘາຣໍ ເທສນໍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູນໍ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກນາທິເກຫິ ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ໂຠຄກຣຓຕ຺ຖໍ ປຕ຺ຕນິກ຺ກຸຊ຺ຊນວເສນ ນິສ຺ສາຣຓາ ນິສ຺ສາຣຓາ ນາມ. ຕສ຺ເສວ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕຸກ຺ກຸຊ຺ຊນວເສນ ໂອສາຣຓາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ, ສາ ຂຸທ຺ທກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຑ຺ຒລິຈ຺ຉວິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ (ຈູຬວ. ໒໖໕-໒໖໖) ວຸຕ຺ຕາ. ສີມາສມ຺ມຸຕິ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິສນ຺ຖຕສມ຺ມຸຕິຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກເສນາສນຄ຺ຄາຫາປກຠຓ຺ຑາຄາຣິກຈີວຣປ຺ປຏິຄ຺ຄາຫກຍາຄຸຠາຊກຜລຠາຊກຂຊ຺ຊຠາຊກອປ຺ປມຕ຺ຕກວິສ຺ສຊ຺ຊກສາຏິຍຄ຺ຄາຫປກປຕ຺ຕຄ຺ຄາຫາປກອາຣາມິກເປສກສາມເຓຣເປສກສມ຺ມຸຕີຕິ ເອຕາສໍ ສມ຺ມຸຕີນໍ ວເສນ ສມ຺ມຸຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກຖິນຈີວຣມຕກຈີວຣທານວເສນ ທານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກຖິນຸທ຺ຘາຣວເສນ ອຸທ຺ຘາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຸຏິວຕ຺ຖຸວິຫາຣວຕ຺ຖຸເທສນາວເສນ ເທສນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍາ ປນ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມເຖ (ຈູຬວ. ໒໑໒ ອາທໂຍ) ເອກສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ເອກາ, ເອກສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ເອກາຕິ ທ຺ເວ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈາ ວຸຕ຺ຕາ, ຍາ ຈ ໂມຫາໂຣປນາທີສຸ ກມ຺ມວາຈາ (ປາຈິ. ໔໔໖) ວຸຕ຺ຕາ, ຕາສໍ ວເສນ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ອິຕິ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ສຕ຺ຕ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມມ຺ປິ ສຕ຺ເຕວ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ ໂອສາຣຓໍ ນິສ຺ສາຣຓໍ ສມ຺ມຸຕິໍ ທານໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ສມນຸຠາສນໍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາທີນໍ (ຈູຬວ. ໑ ອາທໂຍ) ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ ວເສນ ນິສ຺ສາຣຓາ, ເຕສໍເຍວ ກມ຺ມານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນວເສນ ໂອສາຣຓາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິວເສນ (ປາຈິ. ໑໔໖-໑໔໗) ສມ຺ມຸຕິ, ປຣິວາສທານ(ຈອູຬວ. ໑໐໒) ມານຕ຺ຕທານວເສນ (ຈູຬວ. ໑໐໕) ທານໍ, ມູລາຍປຏິກສ຺ສນວເສນ (ຈູຬວ. ໑໑໐) ນິຄ຺ຄໂຫ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາ, ອຏ຺ຐ ຍາວຕຕິຍກາ, ອຣິຏ຺ໂຐ (ປາຈິ. ໔໑໗), ຈຓ຺ຑກາຬີ (ປາຈິ. ໗໐໙) ຈາຕິ ອິເມ ເຕ ຍາວຕຕິຍກາຕິ ອິມາສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ສມນຸຠາສນານໍ ວເສນ ສມນຸຠາສນາ, ອຸປສມ຺ປທາກມ຺ມອພ຺ຠານກມ຺ມວເສນ ກມ຺ມລກ຺ຂຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິຕິ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມໍ ສຕ຺ຕ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ.

ອິເມສຸ ປນ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ອປໂລເກຕ຺ວາວ ກາຕພ຺ພໍ, ຎຕ຺ຕິກມ຺ມາທິວເສນ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ຎຕ຺ຕິກມ຺ມມ຺ປິ ເອກໍ ຎຕ຺ຕິໍ ຐເປຕ຺ວາວ ກາຕພ຺ພໍ, ອປໂລກນກມ຺ມາທິວເສນ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ປນ ອປໂລເກຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ອກາຕພ຺ພມ຺ປິ, ຕຕ຺ຖ ສີມາສມ຺ມຸຕິ ສີມາສມູຫນນໍ (ມຫາວ. ໑໓໙-໑໔໐, ໑໔໔ ອາທໂຍ) ກຖິນຈີວຣທານໍ ກຖິນຸທ຺ຘາໂຣ ກຸຏິວຕ຺ຖຸເທສນາ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸເທສນາຕິ ອິມານິ ຉ ກມ຺ມານິ ຄຣຸການິ ອປໂລເກຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈໍ ສາເວຕ຺ວາວ ກາຕພ຺ພານິ. ອວເສສາ ເຕຣສ ສມ຺ມຸຕິໂຍ ເສນາສນຄ຺ຄາຫາປກມຕກຈີວຣທານສມ຺ມຸຕິໂຍ ຈາຕິ ເອຕານິ ລຫຸກມ຺ມານິ ອປໂລເກຕ຺ວາປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຎຕ຺ຕິກມ຺ມາທິວເສນ ປນ ນ ກາຕພ຺ພາເນວ. ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມມ຺ປິ ສກລກ຺ຂເຓເນວ ກາຕພ຺ພໍ, ນ ເສສກມ຺ມວເສນ. ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ລກ຺ຂເຓເນວ ວຕ຺ຖຸຎຕ຺ຕິອນຸສ຺ສາວນາສີມາປຣິສາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກຕານິ ເອຕານິ ກມ຺ມານິ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ສຕ຺ຖຸສາສເນນ ກຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ໂມ ເອເຕສຸ ອຕ຺ຖີຕິ ຘມ຺ມິການິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອິຕິ ເອເຕສໍ ຘມ຺ມິການໍ ກມ຺ມານໍ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ຂີຍນຘມ຺ມາປຊ຺ຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິກສ຺ສ, ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎິໂນ, ເວມຕິກສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎິສ຺ສ, ‘‘ອຘມ຺ເມນ ວາ ວຄ຺ເຄນ ວາ ນກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ວາ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຂີຍນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຘມ຺ມກມ຺ມຕາ, ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎິຕາ, ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ຂີຍນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສາເນວ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ກມ຺ມປ຺ປຏິພາຫນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ຉນ຺ທໍອທຕ຺ວາຄມນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທສເມ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາຍາຕິ ຍາວ ອາໂຣຈິຕໍ ວຕ຺ຖຸ ອວິນິຈ຺ຉິກໍ, ຎຕ຺ຕິໍ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈາ ອນິຏ຺ຐາປິຕາ, ຕາວ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ວຕ຺ຕມານາ ນາມ ໂຫຕິ. ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕຸກາມຕາຍ ປຣິສາຍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ວິຊຫຕິ, ຕສ຺ສ ວິຊຫເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ວິຊຫິເຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ປກ຺ກມນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິກສ຺ສ, ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎິໂນ, ເວມຕິກສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎິສ຺ສ ປນ, ໂຍ ຈ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ຠຓ຺ຑນາທີນິ ວາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຘມ຺ເມນ ວາ ວຄ຺ເຄນ ວາ ນກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ວາ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໔໘໓) ຎຕ຺ວາ, ຄິລາໂນ ວາ ຫຸຕ຺ວາ, ຄິລານສ຺ສ ວາ ກຣຓີເຍນ, ອຸຈ຺ຈາຣາທີຫິ ວາ ປີຬິໂຕ, ນ ຈ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕຸກາໂມ ‘‘ປຸນ ປຈ຺ຈາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວິນິຈ຺ຉຍກຖາຍ ວຕ຺ຕມານຕາ, ຘມ຺ມກມ຺ມຕາ, ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎິຕາ, ສມານສີມາຍໍ ຐິຕຕາ, ສມານສໍວາສກຕາ, ໂກເປຕຸກາມຕາຍ ຫຕ຺ຖປາສວິຊຫນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຉ ອງ຺ຄານິ. ສມນຸຠາສນສມຸຏ຺ຐານໍ, ກິຣິຍາກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ຉນ຺ທໍອທຕ຺ວາຄມນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ທຸພ຺ພລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ເອກາທສເມ ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນາຕິ ສມານສໍວາສເກນ ສມານສີມາຍໍ ຐິເຕນ ສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ. ຍຖາສນ຺ຖຸຕນ຺ຕິ ໂຍ ໂຍ ມິຕ຺ຕສນ຺ທິຏ຺ຐສມ຺ຠຕ຺ຕວເສນ ສນ຺ຖຸໂຕ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອວໍ ສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ສຍເມວ ເສນາສນປຎ຺ຎາປນາທິວເສນ ສມ຺ມຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຣາຊຄເຫ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຈີວຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຍເວຠງ຺ຄິຍໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຂີຍນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ວິສ຺ສຊ຺ຊິຍເວຠງ຺ຄິໂຍ ນາມ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ ອວເສໂສ. ຣາສິວເສນ ຫິ ປຎ຺ຈ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕຕ຺ຖ ອາຣາໂມ ອາຣາມວຕ຺ຖູຕິ ເອກໍ, ວິຫາໂຣ ວິຫາຣວຕ຺ຖູຕິ ທຸຕິຍໍ, ມຎ຺ໂຈ ປີຐໍ ຠິສິ ພິມ຺ໂພຫນນ຺ຕິ ຕຕິຍໍ, ໂລຫກຸມ຺ຠີ ໂລຫຠາຓກໍ ໂລຫວາຣໂກ ໂລຫກຏາຫໍ ວາສິ ປຣສຸ ກຸຐາຣີ ກຸທາໂລ ນິຂາທນນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ວລ຺ລິ ເວຬຸ ມຸຎ຺ຊໍ ປພ຺ພຊໍ ຕິຓໍ ມຕ຺ຕິກາ ທາຣຸຠຓ຺ຑໍ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ປຎ຺ຈມໍ. ເອຕານິ ຫິ ປຎ຺ຈ ສງ຺ຆສນ຺ຕການິ ເນວ ສງ຺ຆສ຺ສ, ນ ຄຓປຸຄ຺ຄລານໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວາ ວິຠຊິຕຸໍ ວາ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕວິຠຕ຺ຕານິປິ ສງ຺ຆິກາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ຖາວເຣນ ປນ ຖາວຣໍ, ອິຕເຣນ ຈ ອກປ຺ປິເຍນ ມຫຄ຺ຆກປ຺ປິເຍນ ວາ ອິຕຣໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຸປກາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍປຣິວຕ຺ຕເນນ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ວຣເສນາສນາທີນໍ ສໍຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ລາມການິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸຣິເມສຸ ຕີສຸ ຣາສີສຸ ອຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ນາມ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖິ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ໂລຫກຸມ຺ຠີ ອຣຎ຺ຊຣສຓ຺ຐານໍ ໂລຫຠາຓກໍ ໂລຫກຏາຫນ຺ຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ອນ຺ຕມໂສ ປສຕມຕ຺ຕອຸທກຄ຺ຄຓ຺ຫນການິປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ. ໂລຫວາຣໂກ ປນ ກາຬໂລຫຕມ຺ພໂລຫກໍສໂລຫວຏ຺ຏໂລຫານໍ ເຍນ ເກນຈິ ກໂຕ ສີຫຬທີເປ ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນໂກ ຠາເຊຕພ຺ໂພ, ປາໂທ ຈ ນາມ ມຄຘນາຬິຍາ ປຎ຺ຈນາຬິມຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໂຕ ອຕິເຣກໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ອິມານິ ຕາວ ປາຬິຍໍ ອາຄຕານິ ໂລຫຠາຊນານິ.

ປາຬິຍໍ ປນ ອນາຄຕານິປິ ຠິງ຺ຄາຣປຏິຄ຺ຄຫອຸຬຸງ຺ກທພ຺ພິກຏຈ຺ຉຸປາຕິ ຕຏ຺ຏກສຣກສມຸຄ຺ຄອງ຺ຄາຣກປລ຺ລຘູມກຏຈ຺ຉຸອາທີນິ ຂຸທ຺ທການິປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑາເນວ, ອຍປຕ຺ໂຕ ອຍຖາລກໍ ຕມ຺ພໂລຫຖາລກນ຺ຕິ ອິມານິ ປນ ຠາຊນີຍານິ, ກໍສໂລຫວຏ຺ຏໂລຫຠາຊນວິກຕິ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ວາ ຄິຫິວິກຏາ ວາ ວຏ຺ຏຕິ, ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຐເປຕ຺ວາ ປນ ຕໍ ຠາຊນວິກຕິໍ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ກປ຺ປິຍໂລຫຠຓ຺ເຑ ອຎ຺ຊນີ ອຎ຺ຊນິສລາກາ ນຕ຺ຖຸທານໍ ກຓ຺ຓມລຫຣຓີ ສູຈິ ຂຸທ຺ທໂກ ປິປ຺ຜລິໂກ ຂຸທ຺ທກໍ ອາຣກຓ຺ຏກໍ ກຸຎ຺ຈິກາ ຕາຬໍ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິ ເວຘໂກ ຠິນ຺ທິວາລໂກ ຍຖາຕຖາຆນກຕໂລຫໍວິປ຺ປກຕໂລຫຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ຠາຊນີຍໍ. ຘູມເນຕ຺ຕຜາລທີປຣຸກ຺ຂທີປກປລ຺ລິກໂອລມ຺ພກທີປອິຕ຺ຖິປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຣູປການິ ປນ ອຎ຺ຎານິ ວາ ຠິຕ຺ຕິຈ຺ຉທນກວາຏາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພານິ, ອນ຺ຕມໂສ ໂລຫຂິລກໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ພານິປິ ໂລຫຠຓ຺ຑານິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິເຍວ, ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘານິ ປຣິຫຣິຕ຺ວາປິ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພານິ, ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ວາ ຄິຫິວິກຏານິ ວາ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຕິປຸຠຓ຺ເຑປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຂີຣປາສາຓມຍານິ ຕຏ຺ຏກສຣກາທີນິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິເຍວ.

ຆຏໂກ ປນ ເຕລຠາຊນໍ ວາ ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນກໂຕ ອຕິເຣກເມວ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ສຸວຓ຺ຓຣຊຕອາຣກູຏຊາຕິຜລິກຠາຊນານິ ຄິຫິວິກຏານິປິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ເສນາສນປຣິໂຠເຄ ປນ ອາມາສມ຺ປິ ອນາມາສມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ວາສິຍາທີສຸ ປນ ຍາຍ ວາສິຍາ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຈ຺ເຉທນອຸຈ຺ຉຸຕຈ຺ຉນມຕ຺ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ມຫາກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ອຍໍ ຠາຊນີຍາ. ເສສາ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ກຕາ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ປຣສຸ ປນ ອນ຺ຕມໂສ ເວຊ຺ຊານໍ ສິຣາເວຘໂກປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ, ຕຖາ ກຸຐາຣີ. ຍາ ປນ ອາວຸຘສງ຺ເຂເປນ ກຕາ, ອຍໍ ອນາມາສາ, ກຸທາໂລ ທຓ຺ຑພນ຺ຘນິຂາທນໍ ວາ ອຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ສມ຺ມຸຎ຺ຊນິທຓ຺ຑຂຓນກໍ ປນ ອທຓ຺ຑກໍ ຜລມຕ຺ຕກເມວ, ຍໍ ສກ຺ກາ ສິປາຏິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິຫຣິຕຸໍ, ຕໍ ຠາຊນີຍໍ. ສິຂຣມ຺ປິ ນິຂາທເນເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ເຍຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ວິຫາເຣ ວາສິອາທີນິ ທິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ເຈ ຆເຣ ທຑ຺ເຒ ວາ ວິລຸຕ຺ເຕ ວາ ‘‘ເທຖ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປກ຺ຂເຣ, ປຸນ ອາຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ທາຕພ຺ພາ. ສເຈ ຫຣນ຺ຕິ, ນ ວາເຣຕພ຺ພາ, ອນາຫຣນ຺ຕາປິ ນ ໂຈເທຕພ຺ພາ.

ກມ຺ມາຣຕຏ຺ຏກາຣຈຸນ຺ທກາຣນຬກາຣມຓິກາຣປຕ຺ຕພນ຺ຘການໍ ອຘິກຣຓິມຸຏ຺ຐິສຓ຺ຑາສຕຸລາທີນິ ສພ຺ພານິ ໂລຫມຍານິ ອຸປກຣຓານິ ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ. ຕິປຸໂກຏ຺ຏກສຸວຓ຺ຓກາຣຈມ຺ມກາຣອຸປກຣເຓສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ຕິປຸໂກຏ຺ຏກອຸປກຣເຓສຸ ຕິປຸຈ຺ເຉທນກສຕ຺ຖກໍ, ສຸວຓ຺ຓກາຣອຸປກຣເຓສຸ ສຸວຓ຺ຓຈ຺ເຉທນກສຕ຺ຖກໍ, ຈມ຺ມກາຣອຸປກຣເຓສຸ ກຕປຣິກມ຺ມຈມ຺ມຈ຺ເຉທນຂຸທ຺ທກສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິມານິ ຠາຊນີຍານິ. ນ຺ຫາປິຕຕຸນ຺ນກາຣອຸປກຣເຓສຸປິ ຐເປຕ຺ວາ ມຫາກຕ຺ຕຣິໍ ມຫາສຓ຺ຑາສໍ ມຫາປິປ຺ຜລິກຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອິຕຣານິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ.

ວລ຺ລິອາທີສຸ ເວຕ຺ຕວລ຺ລິອາທິກາ ຍາ ກາຈິ ອຑ຺ຒພາຫຸປ຺ປມາຓາ ວລ຺ລິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນາ ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕກາ ວາ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕາວ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ສາ ສງ຺ຆກມ຺ເມ ຈ ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ກເຕ ສເຈ ອຕິເຣກາ ໂຫຕິ, ປຸຄ຺ຄລິກກມ຺ເມປິ ອຸປເນຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສຸຕ຺ຕມກຈິວາກນາຬິເກຣຫີຣຈມ຺ມມຍາ ຣຊ຺ຊຸກາ ວາ ໂຍຕ຺ຕານິ ວາ ວາເກ ຈ ນາຬິເກຣຫີເຣ ຈ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກຕາ ເອກວຏ຺ຏາ ວາ ທ຺ວິວຏ຺ຏາ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ສນ຺ຕກາ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ. ສຸຕ຺ຕໍ ປນ ອວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ມກຈິວາກນາຬິເກຣຫີຣາ ຈ ຠາຊນີຍາ. ເຍຫິ ປເນຕານິ ຣຊ຺ຊຸກາທີນິ ທິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ກຣຓີເຍນ ຫຣນ຺ຕາ ນ ວາເຣຕພ຺ພາ.

ໂຍ ໂກຈິ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລສູຈິທຓ຺ຑກມຕ຺ໂຕປິ ເວຬຸ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕໂກ ວາ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິໂຕ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ໂສປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ກມ຺ເມ ຈ ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ກເຕ ອຕິເຣໂກ ປຸຄ຺ຄລິກກມ຺ເມ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນກເຕລນາຬິ ປນ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິ ອຸປາຫນທຓ຺ຑໂກ ຉຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ຉຕ຺ຕສລາກາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ຠາຊນີຍຠຓ຺ຑໍ, ທຑ຺ຒເຄຫມນຸສ຺ສາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ນ ວາເຣຕພ຺ພາ.

ມຸຎ຺ຊຎ຺ຈ ປພ຺ພຊຎ຺ຈ ອວເສສຎ຺ຈ ຉທນຕິຓໍ ມຸຏ຺ຐິປ຺ປມາຓມ຺ປິ ຉທນຕິຓສງ຺ເຂປຄເຕສຸ ຕາລປຓ຺ຓາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເອກປຓ຺ຓມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ວາ ພຫິອາຣາເມ ສງ຺ຆິເກ ຕິຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຊາຕກໍ ວາ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ຕມ຺ປິ ສງ຺ຆກມ຺ເມ ຈ ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ກເຕ ອຕິເຣກໍ ປຸຄ຺ຄລິກກມ຺ເມ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ທຑ຺ຒເຄຫມນຸສ຺ສາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ນ ວາເຣຕພ຺ພາ, ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓປິ ຣິຕ຺ຕກໂປຕ຺ຖໂກ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ.

ມຕ຺ຕິກາ ປກຕິມຕ຺ຕິກາ ວາ ໂຫຕຸ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ ວາ ສຸຘາ ວາ ສຊ຺ຊຸຣສກງ຺ຄຸຏ຺ຐສິເລສາທີສຸ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ທຸລ຺ລຠຏ຺ຐາເນ ອາເນຕ຺ວາ ວາ ທິນ຺ນໍ ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ວາ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕໍ ຕາລປກ຺ກມຕ຺ຕໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ, ຕມ຺ປິ ສງ຺ຆກມ຺ເມ ຈ ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ກເຕ ອຕິເຣກໍ ປຸຄ຺ຄລິກກມ຺ເມ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຫິງ຺ຄຸຫິງ຺ຄຸລກຫຣິຕາລມໂນສິລຎ຺ຊນາທີນິ ປນ ຠາຊນີຍານິ.

ທາຣຸຠຓ຺ເຑ ໂຍ ໂກຈິ ເວຬຸມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາໂຓ ທາຣຸຠຓ຺ຑໂກ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕໂກ ວາ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິໂຕ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ອປິ ຈ ສພ຺ພາປິ ທາຣຸເວຬຸຈມ຺ມປາສາຓາທິວິກຕິ ທາຣຸຠຓ຺ເຑນ ສງ຺ຄຫິຕາ, ຕຕ຺ຖ ມຎ຺ຈປີເຐຫິ ອສງ຺ຄຫິຕານິ ອາສນ຺ທິກາທີນິ ອນ຺ຕມໂສ ໂຈເຬນ ວາ ປລາເລຫິ ວາ ປຓ຺ເຓຫິ ວາ ກຕປີຐໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ພານິ ອາສນານິ.

ວງ຺ກຜລກໍ ທີຆຜລກໍ ຈີວຣໂຘວນຜລກໍ ຆຏ຺ຏນຜລກໍ ຆຏ຺ຏນມຸຄ຺ຄໂຣ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຈ຺ເຉທນຄຓ຺ຐິກາ ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄໂຣ ນາວາ ອມ຺ພຓໍ ຣຊນໂທຓິ ອຸທກປຏິຈ຺ຉໂກ ທາຣຸມໂຍ ວາ ທນ຺ຕມໂຍ ວາ ເວຬຸມໂຍ ວາ ສປາທໂກປິ ອປາທໂກປິ ສມຸຄ຺ໂຄ ມຎ຺ຊູສາ ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນກໂຕ ອຕິເຣກປ຺ປມາໂຓ ກຣຓ຺ໂຑ ອຸທກໂທຓິ ອຸທກກຏາຫໍ ອຸຬຸງ຺ໂກ ກຏຈ຺ຉຸປານີຍສຣາວໍ ປານີຍສງ຺ໂຂຕິ ເອເຕສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ. ສງ຺ຂຖາລກໍ ປນ ຠາຊນີຍໍ, ຕຖາ ທາຣຸມໂຍ ອຸທກຕຸມ຺ໂພ.

ປາທກຖລິກມຓ຺ຑລໍ ທາຣຸມຍໍ ວາ ໂຫຕຸ ໂຈຬປຓ຺ຓາທິມຍໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ. ອາຘາຣໂກ ປຕ຺ຕປິຘານໍ ຕາລວຓ຺ຏໍ ພີຊນີ ຈງ຺ໂກຏກໍ ປຈ຺ຉິ ຍຏ຺ຐິສມ຺ມຸຎ຺ຊນີ ມຸຏ຺ຐິສມ຺ມຸຎ຺ຊນີຕິ ເອເຕສຸປິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຂຸທ຺ທກໍ ວາ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ທາຣຸເວຬຸປຓ຺ຓຈມ຺ມາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ກຕໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ.

ຖມ຺ຠຕຸລາໂສປານຜລກາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ທາຣຸມຍໍ ວາ ປາສາຓມຍໍ ວາ ເຄຫສມ຺ຠາຣູປຄໍ ໂຍ ໂກຈິ ກຏສາຣໂກ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ສງ຺ຆິກໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອຬກຈມ຺ມໍ ປນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຄຕິກໍ ໂຫຕິ, ຕມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ, ກປ຺ປິຍຈມ຺ມານິ ຠາຊນີຍານິ, ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ສພ຺ພໍ ມຎ຺ຈປ຺ປມາຓໍ ຈມ຺ມໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຸທຸກ຺ຂລໍ ມຸສລໍ ສຸປ຺ປໍ ນິສທໍ ນິສທໂປໂຕ ປາສາຓໂທຓິ ປາສາຓກຏາຫໍ ສພ຺ພໍ ກສິຠຓ຺ຑມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ສພ຺ພໍ ຈກ຺ກຍຸຕ຺ຕຍານໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ. ມຎ຺ຈປີຐານໍ ປາທາ ຈ ອຏນິໂຍ ຈ ວາສິປຣສຸອາທີນໍ ທຓ຺ຑາ ຈາຕິ ເອເຕສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອນິຏ຺ຐິຕໍ ຠາຊນີຍໍ, ຕຈ຺ຉິຕມຏ຺ຐໍ ປນ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ, ອນຸຎ຺ຎາຕວາສິຍາ ທຓ຺ໂຑ ຉຕ຺ຕໍ ມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓໍ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິ ອຸປາຫນາ ອຣຓິສຫິຕໍ ຘມ຺ມກຣໂຓ ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນກໂຕ ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ອາມລກຕຸມ຺ພໍ ອາມລກຆໂຏ ລາພຸກຕຸມ຺ພໍ ລາພຸກຆໂຏ ວິສາຓຕຸມ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ພເມຕໍ ຠາຊນີຍໍ, ຕໂຕ ປຣໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ.

ຫຕ຺ຖິທນ຺ໂຕ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວິສາຓໍ ວາ ອຕຈ຺ຉິຕໍ ຍຖາຄຕເມວ ຠາຊນີຍໍ, ເຕຫິ ກຕມຎ຺ຈປີຐປາທາທີສຸ ປຸຣິມສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຕຈ຺ຉິຕນິຏ຺ຐິໂຕປິ ຫິງ຺ຄຸກຣຓ຺ຑໂກ ອຎ຺ຊນິກຣຓ຺ຑໂກ ຄຓ຺ຐິກາ ວິໂຘ ອຎ຺ຊນີ ອຎ຺ຊນິສລາກາ ອຸທກປຸຎ຺ຉນີຕິ ອິທໍ ສພ຺ພໍ ຠາຊນີຍເມວ.

ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ເຑ ສພ຺ພໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄໍ ຆຏປິຐຣາທິກຸລາລຠາຊນໍ, ປຕ຺ຕກຏາຫໍ ອງ຺ຄາຣກຏາຫໍ ຘູມທານກໍ ທີປຣຸກ຺ຂໂກ ທີປກປລ຺ລິກາ ຈຍນິຏ຺ຐກາ ຉທນິຏ຺ຐກາ ຖຸປິກາຕິ ສພ຺ພໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ເອເຕສຸ ປນ ວຸຕ຺ຕນເຍສຸ ຄຣຸຠຓ຺ເຑສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເວຬຸອາທິໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ ສມກໍ ວາ ອຕິເຣກໍ ວາ ຜາຕິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນກໂຕ ອນຕິຣິຕ຺ຕປ຺ປມາໂຓ ປນ ຆຏໂກ ປຕ຺ໂຕ ຖາລກໍ ກຎ຺ຈນໂກ ກຸຓ຺ຑິກາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ຠາຊນີຍໍ, ຍຖາ ຈ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ເຑ ເອວໍ ໂລຫຠຓ຺ເຑປິ ກຸຓ຺ຑິກາ ຠາຊນີຍໂກຏ຺ຐາສເມວ ຠຊຕິ. ອິຕິ ຍໍ ຠາຊນີຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນີຍມ຺ປິ ຕໍ ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຍເວຠງ຺ຄິຍສງ຺ຂາຕໍ ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ທຕ຺ວາ ຂີຍນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ອິຕຣໍ ປນ ທາຕຸເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອິສ຺ສຣວຕາຍ ເທນ຺ໂຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຠຓ຺ຑໍ ອຄ຺ຆາເປຕ຺ວາ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ທຕ຺ວາ ຂີຍນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕສ຺ສ ຈີວຣໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ທຕ຺ວາ ຂີຍນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ. ປກຕິຍາ ປນ ຉນ຺ທາທິວເສນ (ປາຈິ. ໔໘໘) ກໂຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ໂກ ອຕ຺ໂຖ ຕສ຺ສ ທິນ຺ເນນ, ລທ຺ຘາປິ ວິນິປາເຕສ຺ສຕິ, ນ ສມ຺ມາ ອຸປເນສ຺ສຕີ’’ຕິ ຂີຍນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ຘມ຺ເມນ ລທ຺ຘສມ຺ມຸຕິຕາ, ສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ວິກປ຺ປນຸປຄຈີວຣທານໍ, ປຈ຺ຉາ ຂີຍິຕຸກາມຕາຍ ຂີຍນາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ທຸພ຺ພລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໒. ປຣິຓາມນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທ຺ວາທສເມ ສພ຺ພໍ ຕິໍສກກຓ຺ເຑ ປຣິຓາມນສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອຍເມວ ຫິ ວິເສໂສ, ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາມິຕຕ຺ຕາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອິຘ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາມິຕຕ຺ຕາ ສຸທ຺ຘິກປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ.

ປຣິຓາມນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ໂຄ ອຏ຺ຐໂມ.